δειπνέω
δειπνέω, to make a meal
- make a meal, Hom. (v. δεῖπνον): in Att. always, take the chief meal, dine, once in Trag., δειπνεῖν E. Fr. 894 (dub. l.); δ. τὸ ἄριστον make breakfast serve as dinner, X. Cyr. 1.2.11; δ. παρά τινι with one, Antipho 1.18; [ἐν πρυτανείῳ] And. 1.45.
- 2 c. acc., δ. ἄρτον make a meal on bread, Hes. Op. 442; δ. μοσχίον Ephipp. 15.13; κοτύλην μίαν Alex. 221.17; ξίφη Mnesim. 7; δ. τἀλλότρια, of parasites, freq. in Com., Theopomp. 34, Eub. 72, etc.; also δ. ἀπό τινος Ar. Pl. 890.
- II Act., entertain, τινάς Milet. 7.68, Inscr.Cos 131.
I intr. hacer la comida principal del día
1 almorzar, comer en Hom. ref. gener. al mediodía
ὕστατα καὶ πύματα νῦν ἐνθάδε δειπνήσειαν
ojalá celebraran ahora aquí su última y postrer comidaκρέα τ' ἤσθιε πῖνέ τε οἶνον ... αὐτὰρ ἐπεὶ δείπνησε ...
δειπνῆσαι ... θοῇ παρὰ νηῒ μελαίνῃ
• pero tb. ref. a la primera comida de la mañana, antes de empezar la lucha Il.19.304,
ἅμα δ' ἠοῖ φαινομένηφι δειπνήσας
• tb. c. suj. de dioses,
2 en época posterior, ref. a la última comida de la tarde cenar
op. ἀριστίζομαι
op. ἀριστάω
παρ' ἀνδρὶ ἑταίρῳ αὑτοῦ δειπνῶν
οὗτος ὅν γ' ἐγώ ποτ' εἶδον ... δειπνοῦντα μετὰ Λεωγόρου
πρὸς Ἀμολήιν δειπνῶ
ἀπὸ τῶν ἐμῶν ... δειπνήσετον
a mis expensas cenaréis ambos
• frec. para indicar la hora del día
Δημοσθένης δειπνήσας ἐχώρει
Demóstenes se puso en marcha después de la cena e.e. a última hora del díaἐργαζόμεναι μὲν ἠρίστων, ἐργασάμεναι δὲ ἐδείπνουν
mientras trabajaban almorzaban y al concluir el trabajo cenabanὅτε δὲ συνετέλεσαν δειπνοῦντες
μετὰ τὸ δειπνῆσαι
βεβρωκέναι, μὴ δεδειπνηκέναι
haber engullido comida, pero no haber cenado (dicho del que cena sin compañía)
• asistir a una cena o banquete
ἐρωτᾷ σε Ἡραὶς δειπνῆσαι εἰς γάμους τέκνων αὐτῆς
Herais ruega tu asistencia a la cena (que celebrará) con motivo de la boda de sus hijos
II tr. tomar un alimento en una comida
1 ref. a la de la mañana tomar en el desayuno, en el almuerzo antes de emprender el trabajo en el campo
ἄρτον δειπνήσας
habiendo desayunado un pan
• c. ac. int.
δεῖπνον δειπνήσαντες
habiendo tomado la comida
2 ref. a la de la tarde cenar, tomar la cena
ἑσπέρην δὲ δειπνείτω κρέας ὄρνιθος
ἀλφίτων κοτύλην μίαν
κύνες ... δειπνησεῦντι τὸν πρὶν ἄνακτα
las perras se cenarán a su anterior dueñoτὸ μοσχίον
ἀριστᾶν μὲν ... ἄπυρον ὄψον, δειπνεῖν δὲ ... ἄρτον
• c. ac. int.
τὸ οὖν ἄριστον τοῦτο δειπνήσαντες
habiendo cenado ese almuerzo, e.e., habiendo tomado de cena lo que estaba preparado para el almuerzo
• en la comedia, dicho de los parásitos
τ' ἀλλότρια δειπνεῖν
cenar lo ajeno e.e., cenar a expensas de otro
[δεῖπνον.]
3 sing. plupf. δεδειπνήκετ Od. 17.359. to take δεῖπνον
- 1
- a
In sense 1.a Il. 19.304: Od. 9.312, Od. 15.397.
- b
In sense 1.b Od. 15.79.
- c
In sense 1.f Od. 4.685, Od. 17.359, 506, Od. 20.119.
- d
In sense 1.g Od. 9.155.
- a
- 2
Of the meal taken by Hermes on arriving at Calypso’s island Od. 5.95.
Of that taken by the disguised Odysseus on arriving at Eumaeus’s hut Od. 14.111.
Strong 1172
to take the chief meal of the day, to dine, to sup: Lk 17:8 22:20 (WH, br., R, mg. omits), I Co 11:25; metaph., Re 3:20.†
- 1to make a meal, Hom.: in Attic to take the chief meal, to dine, δ. τὸ ἄριστον to make breakfast serve as dinner, Xen.
- 2c. acc., δ. ἄρτον to make a meal on bread, Hes.; also, δ. ἀπό τινος Ar.
-
…ἀπέδρα · καὶ δῆτα μέλλων σοι φράζειν ὅτι διωξοίμην αὐτόν, ὑπό τινος ἄλλου ἐπελαθόμην. ἐπειδὴ δὲ ἦλθον καὶ δεδειπνηκότες ἦμεν καὶ ἐμέλλομεν ἀναπαύεσθαι, τότε μοι ἁδελφὸς λέγει ὅτι ἥκει Πρωταγόρας. καὶ ἔτι μὲν ἐνεχείρησα εὐθὺς παρὰ σὲ…
Plato, Protagoras
-
…παῖδας κόρας καὶ ὀρφανὰς εἰσιόντα, ἐξήλασαν βίᾳ. καὶ τοσούτου ἐδέησεν αὐτῷ μεταμελῆσαι τῶν ὑβρισμένων, ὥστε ἐξευρὼν οὗ ἐδειπνοῦμεν ἀτοπώτατον πρᾶγμα καὶ ἀπιστότατον ἐποίησεν, εἰ μή τις εἰδείη τὴν τούτου μανίαν. ἐκκαλέσας γάρ με ἔνδοθεν, ἐπειδὴ…
Lysias, Speeches
-
…οἰκίαν φοιτῶν εἰσῄει βίᾳ, καὶ οὔτε τῆς ἀδελφῆς οὔτε τῶν ἀδελφιδῶν φροντίσας ζητεῖν με ἐτόλμα, καὶ ἐξευρὼν οὗ δειπνῶν ἐτύγχανον, ἐκκαλέσας ἔτυπτέ με ; καὶ τότε μὲν ἄρα, ἵνα μὴ περιβόητος εἴην, ἡσυχίαν ἦγον, συμφορὰν…
Lysias, Speeches
-
…οὐδένα καταλήψοιτο οἴκοι τῶν ἐπιτηδείων, ἐκέλευον, συνδειπνεῖν · καὶ ἐλθόντες οἴκαδε ὡς ἐμέ, ἀναβάντες εἰς τὸ ὑπερῷον ἐδειπνοῦμεν. ἐπειδὴ δὲ καλῶς αὐτῷ εἶχεν, ἐκεῖνος μὲν ἀπιὼν ᾤχετο, ἐγὼ δʼ ἐκάθευδον. ὁ δʼ Ἐρατοσθένης ,…
Lysias, Speeches
-
…ἄνδρες, ἐνθυμήθητε · ὅτι εἰ ἐν ἐκείνῃ τῇ νυκτὶ ἐγὼ ἐπεβούλευον Ἐρατοσθένει, πότερον ἦν μοι κρεῖττον αὐτῷ ἑτέρωθι δειπνεῖν ἢ τὸν συνδειπνήσοντά μοι εἰσαγαγεῖν ; οὕτω γὰρ ἂν ἧττον ἐτόλμησεν ἐκεῖνος εἰσελθεῖν εἰς τὴν οἰκίαν. εἶτα δοκῶ ἂν…
Lysias, Speeches
-
…ἐπὶ δὲ στενάχοντο γυναῖκες Πάτροκλον πρόφασιν, σφῶν δʼ αὐτῶν κήδεʼ ἑκάστη. αὐτὸν δʼ ἀμφὶ γέροντες Ἀχαιῶν ἠγερέθοντο λισσόμενοι δειπνῆσαι · ὃ δʼ ἠρνεῖτο στεναχίζων · λίσσομαι, εἴ τις ἔμοιγε φίλων ἐπιπείθεθʼ ἑταίρων, μή με πρὶν σίτοιο κελεύετε…
Homer, Iliad
-
…πρυμνὸν βάλε δεξιὸν ὦμον. ἡ μὲν ἄρʼ ὣς ἀγόρευε μετὰ δμῳῇσι γυναιξίν, ἡμένη ἐν θαλάμῳ · ὁ δʼ ἐδείπνεε δῖος Ὀδυσσεύς · ἡ δʼ ἐπὶ οἷ καλέσασα προσηύδα δῖον ὑφορβόν · ἔρχεο, δῖʼ Εὔμαιε, κιὼν τὸν ξεῖνον…
Homer, Odyssey
-
…Ἠώς, νῆσον θαυμάζοντες ἐδινεόμεσθα κατʼ αὐτήν. ὦρσαν δὲ νύμφαι, κοῦραι Διὸς αἰγιόχοιο, αἶγας ὀρεσκῴους, ἵνα δειπνήσειαν ἑταῖροι. αὐτίκα καμπύλα τόξα καὶ αἰγανέας δολιχαύλους εἱλόμεθʼ ἐκ νηῶν, διὰ δὲ τρίχα κοσμηθέντες βάλλομεν · αἶψα δʼ…
Homer, Odyssey
-
…θείοιο ἔργων παύσασθαι, σφίσι δʼ αὐτοῖς δαῖτα πένεσθαι ; μὴ μνηστεύσαντες μηδʼ ἄλλοθʼ ὁμιλήσαντες ὕστατα καὶ πύματα νῦν ἐνθάδε δειπνήσειαν · οἳ θάμʼ ἀγειρόμενοι βίοτον κατακείρετε πολλόν, κτῆσιν Τηλεμάχοιο δαΐφρονος · οὐδέ τι πατρῶν ὑμετέρων τὸ πρόσθεν ἀκούετε ,…
Homer, Odyssey
-
…καὶ κατέθηκεν αὖθι ποδῶν προπάροιθεν, ἀεικελίης ἐπὶ πήρης, ἤσθιε δʼ ἧος ἀοιδὸς ἐνὶ μεγάροισιν ἄειδεν · εὖθʼ ὁ δεδειπνήκειν, ὁ δʼ ἐπαύετο θεῖος ἀοιδός. μνηστῆρες δʼ ὁμάδησαν ἀνὰ μέγαρʼ. αὐτὰρ Ἀθήνη, ἄγχι παρισταμένη Λαερτιάδην Ὀδυσῆα…
Homer, Odyssey