θώραξ
θώραξ, θώραξ, breastplate; breast, trunk (of the body)
- corslet, θ. χάλκεος Il. 23.560; παναίολος 11.374; πολυδαίδαλος 4.136, cf. 11.19, etc.; δεκάμνουν θώρηκος κύτος Ar. Pax 1224; ἔξαιρε παῖ θώρακα . . τὸν χοᾶ Id. Ach. 1133; θ. … γυάλοισιν ἀρηρώς Il. 15.529 (γύαλα expld. as front- and back-piece fastened with περόναι, Paus. 10.26.5); θώρηκος γύαλον Il. 5.99; ὅθι διπλόος ἤντετο θ. 4.133; κατὰ ζώνην θώρηκος ἔνερθε 11.234; linen jerkin (not worn by Homeric Greeks acc. to Sch. Il. 2.529, but cf. λινοθώρηξ), θόρρακες νέω λίνω Alc. l.c., cf. Hdt. 2.182, 3.47, Chron.Lind. C. 36, Paus. 6.19.7.
- 2 coat of mail, scale armour, θ. χρύσεος λεπιδωτός Hdt. 9.22, cf. 74; φολιδωτός Posidipp. 26.7, cf. Paus. 1.21.6; of chain mail, v. ἁλυσιδωτός.
- b slough of a serpent, καθάπερ ὄφις παλαιὸν ἀποδύεται θ. Porph. Chr. 88.
- II part covered by the θώραξ I, trunk, Hp. de Arte 10, E. HF 1095, Arist. HA 493a5; κεφαλῆς καὶ θώρακος καὶ τῆς κάτω κοιλίας Id. Pr. 962a34; sts. taken as extending below the midriff, Pl. Ti. 69e; ἀπʼ αὐχένος μέχρι αἰδοίων Arist. HA 491a30, cf. PA 686b5, ἐν τῷ κάτω θώρακος χωρίῳ, of the abdominal cavity, Gal. 16.448; but also of the chest, thorax, Arist. HA 493a17:—there is a play on signfs. I and II in Ar. V. 1194 sq.
- b thorax of crustaceans, Arist. HA 601a13, al.
- 2 bandage for the chest, Heliod. ap. Orib. 48.48 tit., Sor. Fasc. 33, cf. Gal. 18(1).817.
- III = θωράκιον II, Hdt. 1.181, D.C. 74.10.
1. borstpantser:
2. geneesk. borstkas:
1) der Brustharnisch, Brustpanzer, die gew. eherne Bedeckung des Rumpfes vom Halse bis an die Scham, Il. oft, gew. χάλκεος ; auch von künstlicher Arbeit, ποικίλος, παναίολος, πολυδαίδαλος u. dgl.; διπλόος, Il. 4.133, 20.415, insofern der θώραξ über das ζῶμα (s. dieses) hinüberreichte, in der Mitte des Leibes, Lehrs Aristarch. ed. 2 p. 122 ; θώρηκος γύαλον Il. 5.99, 13.507, die Wölbung des Panzers, = der gewölbte Panzer, nicht eine einzelne Stelle des Panzers, Lehrs Aristarch. ed. 2 p. 106 ; hiernach zu erklären Il. 15.529 πυκινὸς δέ οἱ ἤρκεσε θώρηξ, τόν δʼ ἐφόρει γυάλοισιν ἀρηρότα, der feste, in seiner Wölbung tüchtige Panzer, = der feste, tüchtige, gewölbte Panzer, vgl. Od. 10.553 οὔτε φρεσὶν ᾗσιν ἀρηρώς. S. auch κραταιγύαλος.
Bei Eur. Ion 993 θώρακʼ ἐχίδνης περιβόλοις ὡπλισμένον. Einen χρύσεον λεπιδωτόν, Schuppenpanzer, erwähnt Her. 3.47 ; vgl. φολιδωτοί Paus. 1.21.8 ; λινοῦς Her. 3.47 ; ὁπλιτικός, wie ihn die Schwerbewaffneten trugen, Plat. Ep. XIII.363a ; Folgde. – Her. überträgt es auch auf die Brustwehr der Mauer, od. auf eine äußere Mauer, die eine andere umgibt, 1.181 ; vgl. DC. 74.10.
2) der Teil des menschlichen Leibes selbst, den der Harnisch bedeckt, der Rumpf, bes. aber die Brust, u. genauer der Brustkasten, den die Rippen einschließen, ἐν τοῖς στήθεσι καὶ τῷ καλουμένῳ θώρακι Plat. Tim. 69e ; Arist. H.A. 1.7 ; bes. Medic. – Dah. auch Brustbild, Büste, Sp.
3) eine Art Becher, in einem Wortspiele bei Ar. Ach. 1097, wo Einer sagt φέρε δεῦρο, παῖ, θώρακα πολεμιστήριον, der Andere ἔξαιρε, παῖ, θώρακα καί μοι τὸν χοᾶ, wenn es nicht heißen soll »zum Panzer bringe mir einen Pokal«. Vgl. aber θωρήσσω. – S. auch nom. propr.
- Ia breastplate, cuirass, corslet, Lat. lorica, Il.:— the breast and back pieces which composed it were called γύαλα, which were fastened by clasps (ὀχεῖς) on both sides.
- IIthe part covered by the breastplate, the trunk, Eur., Plat.
- IIIthe breastwork of a wall, the outer wall, Hdt.
-
…νιφάδες Διὸς ἐκποτέονται ψυχραὶ ὑπὸ ῥιπῆς αἰθρηγενέος Βορέαο, ὣς τότε ταρφειαὶ κόρυθες λαμπρὸν γανόωσαι νηῶν ἐκφορέοντο καὶ ἀσπίδες ὀμφαλόεσσαι θώρηκές τε κραταιγύαλοι καὶ μείλινα δοῦρα. αἴγλη δʼ οὐρανὸν ἷκε, γέλασσε δὲ πᾶσα περὶ χθὼν χαλκοῦ ὑπὸ στεροπῆς ·…
Homer, Iliad
-
…Πάτροκλος δὲ κορύσσετο νώροπι χαλκῷ. κνημῖδας μὲν πρῶτα περὶ κνήμῃσιν ἔθηκε καλάς, ἀργυρέοισιν ἐπισφυρίοις ἀραρυίας · δεύτερον αὖ θώρηκα περὶ στήθεσσιν ἔδυνε ποικίλον ἀστερόεντα ποδώκεος Αἰακίδαο. ἀμφὶ δʼ ἄρʼ ὤμοισιν βάλετο ξίφος ἀργυρόηλον χάλκεον, αὐτὰρ ἔπειτα σάκος…
Homer, Iliad
-
…θυμόν. τὸν βάλε μέσσον ἄκοντι ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεὺς νῶτα παραΐσσοντος, ὅθι ζωστῆρος ὀχῆες χρύσειοι σύνεχον καὶ διπλόος ἤντετο θώρηξ · ἀντικρὺ δὲ διέσχε παρʼ ὀμφαλὸν ἔγχεος αἰχμή, γνὺξ δʼ ἔριπʼ οἰμώξας, νεφέλη δέ μιν ἀμφεκάλυψε κυανέη ,…
Homer, Iliad
-
…τῆς νῦν κλέος οὐρανὸν ἵκει πᾶσαν χρυσείην ἔμεναι, κανόνας τε καὶ αὐτήν, αὐτὰρ ἀπʼ ὤμοιιν Διομήδεος ἱπποδάμοιο δαιδάλεον θώρηκα, τὸν Ἥφαιστος κάμε τεύχων. εἰ τούτω κε λάβοιμεν, ἐελποίμην κεν Ἀχαιοὺς αὐτονυχὶ νηῶν ἐπιβησέμεν ὠκειάων. ὣς…
Homer, Iliad
-
…δολιχόσκιον ἔγχος βριθὺ μέγα στιβαρὸν κεκορυθμένον · αὐτὰρ ἀπʼ ὤμων ἀσπὶς σὺν τελαμῶνι χαμαὶ πέσε τερμιόεσσα. λῦσε δέ οἱ θώρηκα ἄναξ Διὸς υἱὸς Ἀπόλλων. τὸν δʼ ἄτη φρένας εἷλε, λύθεν δʼ ὑπὸ φαίδιμα γυῖα, στῆ δὲ ταφών…
Homer, Iliad
-
…δῖος Ἀλέξανδρος Ἑλένης πόσις ἠϋκόμοιο. κνημῖδας μὲν πρῶτα περὶ κνήμῃσιν ἔθηκε καλάς, ἀργυρέοισιν ἐπισφυρίοις ἀραρυίας · δεύτερον αὖ θώρηκα περὶ στήθεσσιν ἔδυνεν οἷο κασιγνήτοιο Λυκάονος · ἥρμοσε δʼ αὐτῷ. ἀμφὶ δʼ ἄρʼ ὤμοισιν βάλετο ξίφος ἀργυρόηλον χάλκεον ,…
Homer, Iliad
-
…δὲ μάρναθʼ ὑποσχεσίῃσι πιθήσας. Ἰδομενεὺς δʼ αὐτοῖο τιτύσκετο δουρὶ φαεινῷ, καὶ βάλεν ὕψι βιβάντα τυχών · οὐδʼ ἤρκεσε θώρηξ χάλκεος, ὃν φορέεσκε, μέσῃ δʼ ἐν γαστέρι πῆξε. δούπησεν δὲ πεσών · ὃ δʼ ἐπεύξατο φώνησέν τε…
Homer, Iliad
-
…δουρὸς αἰχμὴ χαλκείη, περὶ δὲ χρύσεος θέε πόρκης. τὸν δʼ εὗρʼ ἐν θαλάμῳ περικαλλέα τεύχεʼ ἕποντα ἀσπίδα καὶ θώρηκα, καὶ ἀγκύλα τόξʼ ἁφόωντα · Ἀργείη δʼ Ἑλένη μετʼ ἄρα δμῳῇσι γυναιξὶν ἧστο καὶ ἀμφιπόλοισι περικλυτὰ ἔργα κέλευε .…
Homer, Iliad
-
…, τά οἱ Ἥφαιστος κάμε τεύχων. κνημῖδας μὲν πρῶτα περὶ κνήμῃσιν ἔθηκε καλὰς ἀργυρέοισιν ἐπισφυρίοις ἀραρυίας · δεύτερον αὖ θώρηκα περὶ στήθεσσιν ἔδυνεν. ἀμφὶ δʼ ἄρʼ ὤμοισιν βάλετο ξίφος ἀργυρόηλον χάλκεον · αὐτὰρ ἔπειτα σάκος μέγα τε στιβαρόν τε…
Homer, Iliad
-
…. καὶ γὰρ δὴ τὴν Μηδικὴν ἐσθῆτα νομίσαντες τῆς ἑωυτῶν εἶναι καλλίω φορέουσι, καὶ ἐς τοὺς πολέμους τοὺς Αἰγυπτίους θώρηκας · καὶ εὐπαθείας τε παντοδαπὰς πυνθανόμενοι ἐπιτηδεύουσι, καὶ δὴ καὶ ἀπʼ Ἑλλήνων μαθόντες παισὶ μίσγονται. γαμέουσι δὲ ἕκαστος…
Herodotus, The Histories