οὐρανός

οὐρᾰνός, ὁ, Dor. and Boeot. ὠρανός Alcm. 23.16, Theoc. 2.147, 5.144, Corinn. Supp. 2.79, Hymn.Is. 19; Aeol. ὄρανος (ὀράνω Sapph. 37, 64, Alc. 34, but ὠράνω Sapph. 1.11 (s. v.l.), Alc. 17 (s. v.l.), and v. Οὐρανία): —never used in pl. by classical writers, v. Ι.4: (v. fin.):

• • I heaven: in Hom. and Hes.,
  • • 1 vault or firmament of heaven, sky, γαῖα . . ἐγείνατο ἶσον ἑαυτῇ οὐρανὸν ἀστερόεντα, ἵνα μιν περὶ πάντα καλύπτοι Hes. Th. 127; ἔχει δέ τε κίονας αὐτὸς [Ἄτλας] μακράς, αἳ γαῖάν τε καὶ οὐρανὸν ἀμφὶς ἔχουσι Od. 1.54, cf. A. Pr. 351; χάλκεος Il. 17.425; πολύχαλκος 5.504, Od. 3.2; σιδήρεος 15.329; wrapped in clouds, Il. 15.192, Od. 5.303; above the aether, Il. 2.458, 17.425, 19.351, cf. Sch. Il. 3.3; even Emp. continued to regard it as solid (στερέμνιον), Placit. 2.11.2 (Vorsokr. ip.209); defined as αἰθέρος τὸ ἔσχατον by Zeno Stoic. 1.33, cf. Ar. Nu. 95 sqq.; ἠέλιος δὲ οὐρανοῦ ἐξαπόλωλε, of an eclipse, Od. 20.357, cf. S. Aj. 845; ἐν δὲ τὰ τείρεα πάντα, τά τʼ οὐρανὸς ἐστεφάνωται Il. 18.485; Ἕσπερος, ὃς κάλλιστος ἐν οὐρανῷ ἵσταται ἀστήρ 22.318; οὐρανὸς ἀστερόεις 6.108, al.
    • 2 heaven, as the seat of the gods, outside or above this skyey vault, the portion of Zeus (v. Ὄλυμπος), 15.192, cf. Od. 1.67, etc.; οὐ. Οὔλυμπός τε Il. 1.497, 8.394; Οὔλυμπός τε καὶ οὐ. 19.128; πύλαι οὐρανοῦ Heaven-gate, i. e. a thick cloud, which the Ὧραι lifted and put down like a trap-door, 5.749, 8.393; so, later, οἱ ἐξ οὐρανοῦ the gods of heaven, A. Pr. 897 (lyr.); οἱ ἐν οὐρανῷ θεοί (viz. Sun, etc.) Pl. R. 508a; εὔχετο, χεῖρʼ ὀρέγων εἰς οὐ. ἀστερόεντα Il. 15.371, Od. 9.527; νὴ τὸν οὐ. Ar. Pl. 267, 366.
    • 3 in common language, sky, οὐδέ τις ἄλλη φαίνετο γαιάων, ἀλλʼ οὐ. ἠδὲ θάλασσα Od. 14.302; σέλας δʼ εἰς οὐ. ἵκῃ Il. 8.509; κλέος οὐρανὸν ἵκει, κλέος οὐ. εὐρὺν ἱκάνει, renown reaches to heaven, ib. 192, Od. 19.108; so ὀρυμαγδός, κνίση, σκόπελος οὐρανὸν ἷκεν or ἱκάνει, Il. 17.425, 1.317, Od. 12.73 (cf. οὐράνιος II, οὐρανομήκης): metaph., ὕβρις τε βίη τε σιδήρεον οὐ. ἵκει deeds of violence ‘cry to heaven’, 15.329, 17.565; γῇ τε κοὐρανῷ λέξαι . . τύχας E. Med. 57, cf. Philem. 79.1; πρὸς οὐρανὸν βιβάζειν τι to exalt to heaven, SOC 381; πρὸς τὸν οὐ. ἥλλοντο leaped up on high, X. Cyr. 1.4.11; πρὸς τὸν οὐ. βλέπειν Id. Oec. 19.9.
    • 4 in Philos., the heavens, universe, Pl. Plt. 269d, Ti. 32b, Arist. Cael. 278b21, Metaph. 990a20, al.: pl. in VT, οἱ οὐρανοί the heavens, LXX Ps. 96(97).6, 148.4, al.
    • 5 a region of heaven, climate, Hdt. 1.142.
    • 6 Pythag. name of 10, Theol.Ar. 59.
  • II anything shaped like the vault of heaven, as,
  • • 1 vaulted roof or ceiling, Hsch.
    • 2 roof of the mouth, palate, Arist. HA 492a20, PA 660a14, Ath. 8.344b, AP 5.104 (Marc. Arg.).
    • 3 lid, Matro Conv. 12.
    • 4 tent, pavilion, Them. Or. 13.166b.
  • III pr. n., Uranos, son of Erebos and Gaia, Hes. Th. 127 sq.; but husband of Gaia, parent of Cronos and the Titans (cf. Οὐρανίδης), ib. 106, h.Hom. 30.17, cf. A. Pr. 207. (Acc. to Arist. Mu. 400a7, from ὅρος and ἄνω, cf. Pl. Cra. 396c. This must be wrong, but the true etym. is doubtful.)

οὐρανός, ὁ, der Himmel :
   a) das Himmelsgewölbe, welches, als eine hohle Halbkugel gedacht, über der Erdscheibe ruht, auf Säulen, die Erde u. Himmel voneinander halten, u. die Atlas trägt, nach Od. 1.54, wie Aesch. Prom. 349, κίονʼ οὐρανοῦ τε καὶ χθονὸς ὤμοις ἐρείδων ; es ist von Erz, χάλκεος, Il. 17.425 ; πολύχαλκος, 5.504, Od. 3.2 ; σιδήρεος, 15.329, 17.565 ; der οὐρανός heißt sehr gewöhnlich εὐρύς, u., weil die Sterne an ihm sich befinden (ἕσπερος, ὃς κάλλιστος ἐν οὐρανῷ ἵσταται ἀστήρ, Il. 22.318), ἀστερόεις, der gestirnte, μεσσηγὺς γαίης καὶ οὐρανοῦ ἀστερόεντος, 5.769 ; er ist das eigentliche Gebiet des Zeus, Ζεὺς δʼ ἔλαχʼ οὐρανὸν εὐρὺν ἐν αἰθέρι καὶ νεφέλῃσιν, 15.192 ; er enthält oben den Aether u. darunter die Wolken, ὅτʼ ἀπʼ Οὐλύμπου νέφος ἔρχεται οὐρανὸν εἴσω αἰθέρος ἐκ δίης 16.364 vgl. mit 2.458 αἴγλη παμφανόωσα διʼ αἰθέρος οὐρανὸν ἷκεν ; nach 8.16 ist der Hades so tief unterhalb der Erde, wie der Himmel hoch über derselben, vgl. 17.425.
   b) der Wohnsitz der Götter, die später geradezu über dem Himmelsgewölbe wohnend gedacht werden ; ἀθάνατοι, τοὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσιν, Od. 1.67, wie φὰν δέ τινʼ ἀθανάτων ἐξ οὐρανοῦ ἀστερόεντος κατελθέμεν, Il. 6.108, vgl. 118, 21.267, Od. 7.199 ; oft neben Ὄλυμπος, wie ἀνέβη μέγαν οὐρανὸν Ὄλυμπόν τε, Il. 1.497 ; πύλαι μύκον οὐρανοῦ, ἃς ἔχον Ὡραι, τῇς ἐπιτέτραπται μέγας οὐρανὸς Ὄλυμπός τε, 5.749, 8.393, öfter ; auch allein statt Ὄλυμπος, ἔρριψεν ἀπʼ οὐρανοῦ, 19.130. Die Menschen sehen daher beim Gebet nach dem Himmel u. heben die Hände gegen ihn empor, εὔχετο χεῖρʼ ὀρέγων εἰς οὐρανὸν ἀστερόεντα, Il. 15.371, 19.257, 24.307 ; u. zu ihm steigt der Opferdampf empor, 8.549.
   c) übh. wie bei uns der gesammte Luftraum oberhalb der Erde, der Himmel. – Wie vom Feuer, Dampf, auch vom Geschrei gesagt wird, daß es zum Himmel aufsteigt, Il. 8.509, 14.174 u. öfter, so auch übertr. τῆς κλέος οὐρανὸν εὐρὺν ἵκανεν, Od. 8.74, 9.20 u. öfter, ihr Ruhm erreichte den Himmel, erreichte den höchsten Grad, drang bis zu den Göttern, τῶν ὕβρις τε βίη τε σιδήρεον οὐρανὸν ἵκει, 15.329, 17.565, ihr Frevel u. ihre Gewalttat reichen zum Himmel, erreichen den höchsten Grad, wie wir wohl sagen »schreien zum Himmel«.
In allen diesen Bdtgn bei Pind. u. Tragg.; ὁ χάλκεος οὐρανός, Pind. P. 10.27 ; N. 6.4 ; οὐρανοῦ πολυνεφέλα κρέοντι, 3.10 ; οἰκεῖν οὐρανῷ, 10.85 ; οὐρανοῦ ἐν δόμοισιν, 10.88 ; οὐρανῷ χεῖρας ἀνατείνας, 5.38 ; ἐς οὐρανὸν πέμπει ἔπη, Aesch. Spt. 424 ; Ἀπόλλω φυγάδʼ ἀπʼ οὐρανοῦ θεόν, Suppl. 214 ; ἔστι μέγας ἐν οὐρανῷ Ζεύς, Soph. El. 169 ; αἰπύς, Aj. 832 ; u. übertr., πρὸς οὐρανὸν βιβῶν, O.C. 382 ; vgl. ὑπὲρ αὐτὸν τὸν οὐρανὸν ἀναβιβάζεις τὴν γυναῖκα, Luc. imag. 8 ; τὴν ἐν ἄστροις οὐρανοῦ τέμνων ὁδόν, Eur. Phoen. 1 ; Ar.; u. in Prosa, Her. 4.158 u. Folgde, wo es sich der Bedeutung, die wir gewöhnlich mit »Himmel« verbinden, annähert ; Plat., der auch ὁ μέγας ἡγεμὼν ἐν οὐρανῷ Ζεύς sagt, Phaedr. 246e, wie τῶν ἐν οὐρανῷ θεῶν, Rep. VI.508a ; ὃν οὐρανὸν καὶ κόσμον ἐπωνομάκαμεν, Polit. 269d, vgl. Tim. 28b, Epinom. 977b ; πρὶν οὐρανὸν καὶ γῆν γενέσθαι, ehe Himmel u. Erde geworden, Euthyd. 296d ; ὕδωρ πολὺ ἦν ἐξ οὐρανοῦ, Xen. An. 4.2.1, Mem. 4.3.8 u. sonst, es regnete stark ; Folgde : Arist. mund. erkl. τοῦ κόσμου τὸ ἄνω, θεοῦ οἰκητήριον, u. leitet es von ὅρος τῶν ἄνω ab ; andere Alte von ὁράω, Beides falsch, vielleicht mit ΟΡ od. ἀείρω zusammenhangend.
Uebertr. a) ein Zeltdach, ein runder Zelthimmel, Baldachin, wie οὐρανίσκος, Hesych.
   b) der Gaumen, Arist. part.anim. 2.17, nach der Gestalt benannt ; vgl. Casaub. zu Ath. 48 ; Schaefer zu Dion.Hal. C.V. p. 164. – Matro bei Ath. IV.134f sagt von den Köchen οἷς ἐπιτετράφαται μέγας οὐρανὸς ὀπτανιάων, von der Küche.

οὐρανός

-οῦ, ὁ.

Locative οὐρανόθι Il. 3.3.

• • 1

    The firmament, heaven, the heavens : κνίση οὐρανὸν ἷκεν Il. 1.317, οὐρανόθι πρό (in the front of heaven) Il. 3.3. Cf. Il. 2.153, Il. 4.44, Il. 7.423, Il. 8.16, Il. 14.174, etc. : Od. 1.54, Od. 4.400, Od. 9.20, Od. 12.404, Od. 13.269, etc.

    Personified Il. 15.36 : =Od. 5.184.

  • 2

    The heavens as the abode of the gods : [θέτις] ἀνέβη οὐρανὸν οὔλυμπόν τε Il. 1.497. Cf. Il. 5.749, 750, Il. 6.108, Il. 19.128, 130, 351, etc. : ἀθανάτοισι τοὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσιν Od. 1.67. Cf. Od. 7.199, Od. 11.316, etc.

οὐρᾰνός (-ός, -οῦ, -ῷ, -όν.)

• 1heaven ἐν οὐρανῷ O. 14.10 Ἄτλας οὐρανῷ προσπαλαίει P. 4.289 ὁ χάλκεος οὐρανὸς οὔ ποτʼ ἀμβατὸς αὐτῷ P. 10.27 ἄρχε δʼ οὐρανοῦ πολυνεφέλα κρέοντι, θύγατερ, δόκιμον ὕμνον (Didymus: οὐρανῷ v. l. Aristarchus; οὐρανῶ v. l. = gen. aeol., Σ; οὐρανώα v. l.) N. 3.10 οὐρανοῦ βασιλῆες πόντου τʼ N. 4.67 κατένευσέν τέ οἱ ὀρσινεφὴς ἐξ οὐρανοῦ Ζεύς N. 5.34 ὁ δὲ χάλκεος ἀσφαλὲς αἰὲν ἕδος μένει οὐρανός N. 6.4 ἢ πάμπαν θεὸς ἔμμεναι οἰκεῖν τʼ οὐρανῷ N. 10.58 οὐρανοῦ ἐν χρυσέοις δόμοισιν N. 10.88 ὁ δʼ ἀνατείναις οὐρανῷ χεῖρας ἀμάχους I. 6.41 ἐθέλοντʼ ἐς οὐρανοῦ σταθμοὺς ἐλθεῖν μεθʼ ὁμάγυριν Βελλεροφόνταν Ζηνός I. 7.45 ]εν οὐρανῷ[ Πα. 22. b. 8. πιτνάντες θοὰν κλίμακʼ οὐρανὸν ἐς αἰπύν fr. 162. τᾶς τε γᾶς ὑπένερθε οὐρανοῦ θʼ ὕπερ (sc. ἡ δὲ διάνοια πέτεται, Plato, Theaet., 173E) fr. 292. pro pers., Οὐρανὸς δʼ ἔφριξέ νιν καὶ Γαῖα μάτηρ O. 7.38 Οὐρανοῦ τʼ εὐπέπλῳ θυγατρὶ Μναμοσύνᾳ Πα. 7B. 15.

οὐρανός : heaven, i. e. the skies, above and beyond the αἰθήρ, Il. 2.458; and penetrated by the peaks of Mt. Olympus, the home of the gods, hence (θεοὶ ἀθανατοὶ) τοὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσιν, Od. 1.67, etc. The epithets χάλκεος, σιδήρεος, etc., are figurative, Il. 17.425, Od. 15.329.

οὐρανός .οὐρᾰνός, οῦ, ὁ, only in sg.

• • Iheaven: in Hom. and Hes.,
  • • 1the vault or firmament of heaven, the sky, conceived as a concave hemisphere resting on the verge of earth, upborne by the pillars of Atlas, Od., Hes., etc.; conceived to be of solid metal, χάλκεος, πολύχαλκος, σιδήρεος, Hom.: on this vault the sun performed his course, Od.; the stars were fixed upon it, and moved with it, for it was supposed to be always revolving, Il.
    • 2heaven, as the seat of the gods, above this skyey vault, the portion of Zeus, Hom.; πύλαι οὐρανοῦ Heavengate, which the Hours lifted and put down like a trapdoor, Il.
    • 3in common language, heaven, the sky, Hom., etc.; πρὸς οὐρανὸν βιβάζειν τινά to exalt to heaven, as Hor. evehere ad Deos, Soph.; εἰς τὸν οὐρ. ἥλλοντο leapt up on high, Xen.: a region of heaven, climate, Hdt.
  • IIas prop. n. Uranus, son of Erebus and Gaia, Hes.; or husband of Gaia, parent of the Titans, Hes., Aesch.