ἀποτέμνω
ἀποτέμνω, to cut off, sever
- cut off, sever, παρηορίας ἀπέταμνε Il. 8.87; ἀπὸ στομάχους ἀρνῶν τάμε 3.292, etc.; χρῶτʼ ἀπὸ πάντα καὶ ἄρθρα τεμῶ χερί S. Ph. 1207; τὴν κεφαλήν Hdt. 2.39, cf. IG 4.952.2 (Epid.); τὰ σκέλεα Hdt. 2.40; τὴν ῥῖνα καὶ τὰ ὦτα Id. 3.154, etc.; amputate, X. Mem. 1.2.54, Hp. Art. 69; excise, Id. Haem. 2, cf. Dsc. Eup. 1.12 (Pass.); decapitate, ἀλεκτρυόνα PMag.Par. 1.38:—Pass., to be cut off, τὰ ἀκρωτήρια ἀποτμηθήσεσθαι Lys. 6.26; τὴν γλῶτταν ἀποτμηθείς Aeschin. 1.168 (s. v.l.; ἐκτμ. Suid.); τὴν κεφαλήν Luc. Nav. 33; τὸν τράχηλον Arr. Epict. 1.2.27.
- 2 cut off, divide, sever, in a geographical sense, ὁ Ἅλυς . . ἀποτάμνει σχεδὸν πάντα τῆς Ἀσίης Hdt. 1.72; ὄρεα ὑψηλὰ ἀ. [τὴν χώρην] Id. 4.25: mathematically, ἥμισυ . . ἡ γραμμὴ ἀ. Pl. Men. 85a, cf. Arist. Mech. 849a37:—Med., Pl. Phlb. 42b:—Pass., of troops, to be cut off from the main body, X. An. 3.4.29.
- 3 cut off, check, put an end to, τὰς μηχανάς Cratin. 289 (s. v.l.).
- 4 cut off, separate in argument, Pl. Lg. 753c:—Med., Arist. Metaph. 1003a24:—Pass., to be so cut off or abstracted, Id. Ph. 202b8.
- 5 ἀ. τὰ βαλλάντια to be a cut-purse, Pl. R. 348d.
- 6 cut open, ἱερεῖον Plu. Cim. 18.
- b ἀποτεμεῖν· ἁγνίσαι, Hsch.
- II Med., cut off for oneself, ἀποταμνόμενον κρέα ἔδμεναι Il. 22.347; ἀ. πλόκαμον Hdt. 4.34; τὴν χώρην ἀ. τάφρον ὀρυξάμενοι ib. 3; ἀ. τοῦ ὠτός cut off a bit of . ., ib. 71.
- 2 cut off, with a view of appropriating, πεντήκοντʼ ἀγέλης ἀπετάμνετο . . βοῦς h.Merc. 74; τὰς Θυρέας ἐούσας τῆς Ἀργολίδος μοίρης ἀποταμόμενοι ἔσχον Hdt. 1.82; χώραν, ὀργάδα, Isoc. 5.122, D. 13.32, etc.(in Pass., of the coutry cut off, Hdt. 1.82, etc.); ἀ. ὡς μέγιστα τῶν Ἀθηναίων cut off as much power as possible from them, Th. 8.46: also c. gen., χώρας ἀποτάμνεσθαι cut off a part of . ., SIG 56.24 (Argos, v B.C.), cf. Isoc. 1.88; Φοινίκης ἀ. Ἀραβίας τε to have a slice or portion of . ., Theoc. 17.86.
- 3 cut off from common use, consecrate, ὕλας Luc. Sacr. 10.
- 4 subtend, of the chord of an arc, S.E. M. 1.304.
I gener. en v. act.
1 cortar
a) de partes del cuerpo, como acción ritual o de castigo
ἀπὸ στομάχους ἀρνῶν τάμε
ἀποτεμεῖν· ἁγνίσαι
σκέλεα
μέρη τοῦ σώματος
• esp. la cabeza
κρᾶτ' ἀπὸ πάντα καὶ ἄρθρα τέμω χερί
τὴν κεφαλήν
τὴν κεφαλὴν ἀλεκτρυόνο[ς
• sólo c. ac. de pers. o anim. descabezar, decapitar
τὸν ἀλεκτρύονα
Παῦλον τῆς κεφαλῆς
• en gener. de mártires decapitar, martirizar Origenes Mart.34 (p.32.1)
• fig.
εἰ μίαν κεφαλὴν τοῦ λόγου τις ἀποτέμοι
si uno cortara sólo una cabeza del argumento (de la hidra sofista)
• frec. en v. pas.
θρὶξ ἀποτμηθεῖσα
τὰ ἀκρωτήρια ... ἀποτμηθήσεσθαι
οἱ ... στρατηγοὶ ... ἀποτμηθέντες τὰς κεφαλάς
τὴν γλώτταν
τὸν τράχηλον
τὴν δεξιάν
τὰ αἰδοῖα
• abs.
οἱ ἀποτετμημένοι
los castrados
• fig.
τὸ λογικόν οὐκ ἀποτέτμηται
no está mutilado en cuanto a su razón
• tb. en v. pas. c. gen.
τῆς κεφαλῆς ἀπετμήθη
b) medic. cortar, extirpar, amputar, practicar la ablación, gener. operar
ἀρχόν
ὅλον
ἔκφυσις (τῶν μυῶν) ἀποτμηθεῖσα
ἀποτέμνειν καὶ ἀποκάειν
ἀποτέμνουσαν <καὶ> καίουσαν τὰς ψευδεῖς δόξας
2 en sent. más general cortar:
a) objetos suspendidos
ἵπποιο παρηορίας ἀπέταμνε
οἱ τὰ βαλλάντια ἀποτέμνοντες
los cortabolsas o rateros
b) de plantas
τοῖς ἀποτεμνομένοις τῶν νέων κλημάτων
en los sarmientos tiernos cortadosοὐκ ἀποτέμνεις τῆς αὔλακος οὐδέν
no cortas nada del tajo e.d. no te aplicas a segar
c) de rayos de luz cortar, partir, dividir
οὐκ ἀποτέτμηται· κἂν ἀποτεμεῖν ἐθελήσῃς ἐπὶ θάτερα, πρὸς τὸν ἥλιόν ἐστι τὸ φῶς
(un rayo de sol) no puede ser cortado. Si intentaras cortarlo en dos, la luz queda del lado del sol
• fig. en las diatribas trinitarias, en v. pas. del Hijo
οὐ μεριζόμενος, οὐκ ἀποτεμνόμενος
d) c. ac. que indica trozos, partes o medidas cortar, partir
ἐμοὶ δ' ἔδωκεν ἀποτεμὼν τυννουτονί
μοίρας ... ἐκεῖθεν ἀποτέμνων
(μέτρον παχυαῖον) τοῦ πρόσθ' ἐόντος ἀποταμεῖν
τάμοι δ' ἄπο μῆκος ἀοιδῇ
recortaría la longitud del poemaἀπότεμε πρίονι τὸ ὑπέρεχον
sierra lo que sobresale
e) fig. cortar de un tajo, tachar, eliminar
τούτου ἁπάσας ἀποτεμῶ τὰς μηχανάς
cortaré de un tajo todas sus maquinacionesἀπέταμες
ἀπετμήθη (Ἰούδας) τοῦ ἁγίου ... καταλόγου
• cortar, impedir
τὴν διάβασιν
• en lit. crist. excomulgar
τὰς παροικίας ἀποτέμνειν
II especializaciones en cien., en v. act. cortar, delimitar
1 geog. aislar de territorios, separar, delimitar, ser la frontera
ὁ Ἅλυς ποταμὸς ἀποτάμνει ... πάντα τῆς Ἀσίης τὰ κάτω
el río Halis forma el límite de todas las tierras del Asia inferiorὧν ἀποτάμνει ... Θήβην Νεῖλος
•
λαμπρὸν ἡγούμενος ἤπειρον ἀποτεμεῖν καὶ πελάγη ξυνάψαι διττά
considerando que era una idea brillante cortar la tierra firme y unir los dos mares
• en v. med. mismo sent.
ὁ Ῥῆνος ἐν ἀριστερᾷ τὴν Γαλατίαν ... ἐν δεξιᾷ τοὺς Κελτοὺς ἀποτέμνεται
2 geom. cortar, delimitar segmentos, lados, etc.,
ἥμισυ ἑκάστου ἑκάστη γραμμὴ ἀποτέτμηκεν
cada línea (diagonal) corta a cada uno (de los cuadrados) por la mitadὅμοιον τμῆμα περιγράψας τοῖς ... ἀποτεμνομένοις ἀπὸ τοῦ κύκλου
3 en varias metodologías científicas
a) apartar, aislar, clasificar aparte
τοῦτ' αὐτὸ ἀποτεμὼν τῷ λόγῳ καὶ παιδείαν προσαγορεύων
• incluso abstraer
εἰ οὖν τις ἀποτέμοι καὶ ποιήσειε τὸ γιγνώσκειν αὐτὸ καθ' αὑτό
• en v. med. mismo sent.
διαιρεῖν μυριάδα ἀποτεμνόμενος ἀπὸ πάντων
dividir apartando la cifra 10.000 de todas las demás (y considerarla como una clase aparte)τὴν ... ὁπλοποιικὴν ἀποτεμόμεθα
(οὐ) καθόλου περὶ τοῦ ὄντος ᾗ ὄν, ἀλλὰ μέρος αὐτοῦ τι ἀποτεμόμεναι (ἐπιστῆμαι)
(ciencias) que no (tratan) del ser en general en cuanto ser, sino clasificando aparte una parte de él
b) delimitar, detallar
ἔοικεν ἀποτέμνεσθαι τῇ φάσει
parece que detalló en la expresión (lo que no hizo en el concepto)πᾶν ὅσον ἡμεῖς ἀποτεμνόμεθα τῇ ὄψει τῆς σελένης
todo cuanto de la luna abarcamos en detalle con la vista(γεωγραφία) ἀποτεμνομένη τοὺς κατὰ μέρος τόπους ...
• delimitar, abarcar
δύο ... ζῷδια
III de grupos y cuerpos del ejército, gener. en v. med. aislar, interceptar
πολλούς
μὴ ἀποτμηθείησαν καὶ ἀμφοτέρωθεν αὐτῶν γένοιντο οἱ πολέμιοι
οἱ δὲ ... ἀπετμήθησαν ὑπὸ τῶν ἐκ τῆς ἐνέδρας ἐξαναστάντων
• c. ac. de rel.
δυναστείας ἀποτετμημένοι μικράς
aislados o repartidos en reinos de taifasτοῦ συγγενοῦς πυρὸς ἀποτέτμηται
queda cortado del fuego del que procede
IV en v. med.
1 en gener. cortar para sí, en provecho propio
ὤμ' ἀποταμνόμενον κρέα ἔδμεναι
καρπούς
• simpl. cortarse
πλόκαμον
• c. gen. cortarse un trozo de, mutilarse
τοῦ ὠτός
2 de bienes muebles apartar para sí, adjudicarse
ἀγέλης ἀπετάμνετο βοῦς
λείαν
3 de tierras delimitar para sí, acotarse, apropiarse
τὴν χώρην ἀπετάμοντο, τάφρον ὀρυξάμενοι
(χώρας) ὀλίγον ἀποτεμόμενος
τὰς πόλεις καὶ τὴν χώραν
τὴν ὀργάδα
• c. gen.
χρας ἀποτάμνεσθαι
τῆς γῆς
γαίης ἅλις
Φοινίκας ἀποτέμνεται Ἀρραβίας τε
es dueño de parte de Fenicia y de Arabia
• para los dioses precintar, consagrar
ὕλας
• fig.
ἀποτεμόμενος ὡς μέγιστα ἀπὸ τῶν Ἀθηναίων
recortando lo más posible el poder de los atenienses en beneficio propio
1. afsnijden, afhakken, doorsnijden:
2. (af)scheiden, begrenzen:
ἀποτεμὼν τὴν κεφαλὴν ἀλεκτρυόνο[ς] τελείου ὁλολεύκου
corta la cabeza de un gallo perfecto enteramente blanco
ἀποτέμνεις δὲ τὸν ἀλεκτρυόνα [τοῖς γό]νασι συλλαβὼν μηδενὸς ἄλλου αὐτὸν κατέχοντος
cortas el gallo sujetándolo con las rodillas, sin que ningún otro lo sujete
- Ito cut off, sever, Il., Hdt., Attic:—Pass., τὴν γλῶτταν ἀποτμηθείς having his tongue cut out, Aeschin.
- 2to sever, divide, in a geographical sense, Hdt.:—Pass., of troops, to be cut off from the main body, Xen.
- IIMid. to cut off for oneself, Il.; c. gen. to cut off a bit of a thing, Hdt.
- 2to cut off, so as to appropriate, βοῦς Hhymn., Hdt.; Φοινίκης ἀπ. to have a slice or portion of Phoenicia, Theocr.; ἀπ. τῶν Ἀθηναίων to cut off power from the Athenians, Thuc.
-
…ἀδικεῖν, πόλεις τε καὶ ἔθνη δυνάμενοι ἀνθρώπων ὑφʼ ἑαυτοὺς ποιεῖσθαι · σὺ δὲ οἴει με ἴσως τοὺς τὰ βαλλάντια ἀποτέμνοντας λέγειν. λυσιτελεῖ μὲν οὖν, ἦ δʼ ὅς, καὶ τὰ τοιαῦτα, ἐάνπερ λανθάνῃ · ἔστι δὲ οὐκ…
Plato, Republic
-
…. οὐκοῦν δικαίως ἂν ταῦτα τούτων φαμὲν ἔργα εἶναι ; πάνυ γε. τί δέ ; μαχαίρᾳ ἂν ἀμπέλου κλῆμα ἀποτέμοις καὶ σμίλῃ καὶ ἄλλοις πολλοῖς ; πῶς γὰρ οὔ ; ἀλλʼ οὐδενί γʼ ἂν οἶμαι οὕτω καλῶς ὡς δρεπάνῳ τῷ…
Plato, Republic
-
…· μή με κύον γούνων γουνάζεο μὴ δὲ τοκήων · αἲ γάρ πως αὐτόν με μένος καὶ θυμὸς ἀνήη ὤμʼ ἀποταμνόμενον κρέα ἔδμεναι, οἷα ἔοργας, ὡς οὐκ ἔσθʼ ὃς σῆς γε κύνας κεφαλῆς ἀπαλάλκοι, οὐδʼ εἴ κεν δεκάκις…
Homer, Iliad
-
…ῥέων ἄνω πρὸς βορέην ἄνεμον ἔνθεν μὲν Συρίους Καππαδόκας ἀπέργει, ἐξ εὐωνύμου δὲ Παφλαγόνας. οὕτω ὁ Ἅλυς ποταμὸς ἀποτάμνει σχεδὸν πάντα τῆς Ἀσίης τὰ κάτω ἐκ θαλάσσης τῆς ἀντίον Κύπρου ἐς τὸν Εὔξεινον πόντον. ἔστι δὲ αὐχὴν οὗτος…
Herodotus, The Histories
-
…γύναι, χθονοτρεφὲς ἐδανὸν ἢ ποτὸν πασαμένα ῥυτᾶς ἐξ ἁλὸς ὀρόμενον τόδʼ ἐπέθου θύος, δημοθρόους τʼ ἀράς ; ἀπέδικες ἀπέταμες · ἀπόπολις δʼ ἔσῃ μῖσος ὄβριμον ἀστοῖς. νῦν μὲν δικάζεις ἐκ πόλεως φυγὴν ἐμοὶ καὶ μῖσος ἀστῶν δημόθρους τʼ…
Aeschylus, Agamemnon
-
…βόες ἄμβροτοι αὖλιν ἔχεσκον βοσκόμεναι λειμῶνας ἀκηρασίους, ἐρατεινούς. τῶν τότε Μαιάδος υἱός, ἐύσκοπος Ἀργειφόντης, πεντήκοντʼ ἀγέλης ἀπετάμνετο βοῦς ἐριμύκους. πλανοδίας δʼ ἤλαυνε διὰ ψαμαθώδεα χῶρον ἴχνιʼ ἀποστρέψας · δολίης δʼ οὐ λήθετο τέχνης ἀντία ποιήσας ὁπλάς…
NA, Homeric Hymns
-
…, βέλος δʼ εἰς ἐγκέφαλον δῦ, σὺν δʼ ἵππους ἐτάραξε κυλινδόμενος περὶ χαλκῷ. ὄφρʼ ὁ γέρων ἵπποιο παρηορίας ἀπέταμνε φασγάνῳ ἀΐσσων, τόφρʼ Ἕκτορος ὠκέες ἵπποι ἦλθον ἀνʼ ἰωχμὸν θρασὺν ἡνίοχον φορέοντες Ἕκτορα · καί νύ κεν ἔνθʼ ὁ…
Homer, Iliad
-
…τὸν χρόνον συνεπεπτώκεε ἔρις ἐοῦσα πρὸς Ἀργείους περὶ χώρου καλεομένου Θυρέης · τὰς γὰρ Θυρέας ταύτας ἐούσας τῆς Ἀργολίδος μοίρης ἀποταμόμενοι ἔσχον οἱ Λακεδαιμόνιοι. ἦν δὲ καὶ ἡ μέχρι Μαλέων ἡ πρὸς ἑσπέρην Ἀργείων, ἥ τε ἐν τῇ ἠπείρῳ…
Herodotus, The Histories
-
…τε ἐν τῇ ἠπείρῳ χώρη καὶ ἡ Κυθηρίη νῆσος καὶ αἱ λοιπαὶ τῶν νήσων. βοηθησάντων δὲ Ἀργείων τῇ σφετέρῃ ἀποταμνομένῃ, ἐνθαῦτα συνέβησαν ἐς λόγους συνελθόντες ὥστε τριηκοσίους ἑκατέρων μαχέσασθαι, ὁκότεροι δʼ ἂν περιγένωνται, τούτων εἶναι τὸν χῶρον…
Herodotus, The Histories
-
…αὐτοῦ ἐδέθη, καὶ οὐ μόνον τὸν θάνατον ἐφοβεῖτο ἀλλὰ καὶ τὰ καθʼ ἡμέραν αἰκίσματα, οἰόμενος τὰ ἀκρωτήρια ζῶντος ἀποτμηθήσεσθαι. ἀποδρὰς δὲ ἐκ τούτου τοῦ κινδύνου κατέπλευσεν εἰς τὴν ἑαυτοῦ πόλιν ἐπὶ τῶν τετρακοσίων · ; τοσαύτην γὰρ ὁ…
Lysias, Speeches