ὀξύς

ὀξύς, ύδος, ἡ,

• wood sorrel, Oxalis Acetosella, Plin. HN 27.112.
• • • 2 = ὀξύσχοινος, great sea-rush, Juncus acutus, ib. 21.113.
    • 3 = ὀξαλίς, sorrel, Rumex acetosa, Gal. 11.667.

ὀξύς, εῖα, ύ, Ion. fem. ὀξέα Hdt. 9.23, al., v.l. in Hp. Mul. 1.64, al. (in codd. freq. ὀξέη, and so Babr. 73.1 metri gr.): ὀξεῖα, poet. for neut. pl. ὀξέα, Hes. Sc. 348:—

• sharp, keen, whether of a point or an edge, in Hom. and Hes. mostly of weapons or anything made of metal, ἄκων Il. 10.335, al.; ἄορ 21.173, Hes. Sc. 457; βέλος Il. 4.185, etc.; also of non-metallic substances, λᾶας 16.739; μοχλός Od. 9.382; σκόλοπες Il. 12.56, 64; ὀξεῖα κορυφή, of a mountain-peak, Od. 12.74; so πάγοι ὀξέες 5.411; λίθος ὀξὺς πεποιημένος sharpened so as to serve as a knife, Hdt. 7.69, cf. 3.8; κυρβασίας ἐς ὀξὺ ἀπηγμένας brought to a point, Id. 7.64; ὄρεα ἐς ὀ. τὰς κορυφὰς ἀ. Id. 2.28; τὸ ὀ. the apex of a triangle, ib. 16; of the heart, Arist. Resp. 478b5; τὸ ὀ. τοῦ ᾠοῦ Id. GA 752b8; ὀ. γωνία an acute angle, Id. Top. 107a16, al., Euc. 1 Def. 12, Archim. Spir. 16; Χρόνος ὀξὺς ὀδόντας Simon. 176; ἡ ὀξεῖα, name of a surgical instrument, Hermes 38.282, Heliod. ap. Orib. 44.23.59; but also, a pointed splinter of bone, ib. 46.20.5.
• • II in reference to the senses,
  • • 1 of feeling, sharp, keen, ὀδύναι Il. 11.268; ὀ. ἠέλιος the piercing sun, h.Ap. 374; ὀξειᾶν ἀκτίνων πατήρ, i.e. the Sun, Pi. O. 7.70; Σείριος ὀξὺς ἐλλάμπων Archil. 61; πῦρ ὀ. Anaxipp. 1.12; so χιὼν ὀξεῖα Pi. P. 1.20; so also of grief and the like, ἄχος Il. 19.125; μελεδῶναι Od. 19.517: and generally, sharp, severe, μάχη ὀξέα . . γίνεται keenly contested, Hdt. 9.23; ὀ. πυρετός Hp. VM 16 (Sup.); [ἡ νόσος] ὀξεῖα φοιτᾷ καὶ ταχεῖʼ ἀπέρχεται S. Ph. 808; νόσοι, μανίαι, Pi. O. 8.85, N. 11.48 (Comp.), cf. Hp. Acut. tit., Archig. ap. Gal. 9.887; πάθαι Pi. P. 3.97; ἐπιμομφά Id. O. 10(11).9, etc.
    • 2 of the sight, ὀξύτατον ὄμμα Id. N. 10.62; ὄψις . . ὀξυτάτη τῶν διὰ τοῦ σώματος . . αἰσθήσεων Pl. Phdr. 250d: freq. in neut. as Adv., ὀξύτατον δέρκεσθαι to be keenest of sight, Il. 17.675; ὀξύτατα καθορᾶν Pl. R. 516c; so ὀξὺ νοεῖν notice a thing sharply, Il. 3.374; ὀξὺ προϊδεῖν Od. 5.393; ὀξύτερον βλέπει Ar. Pl. 1048, Lys. 1202 (lyr.): prov., ὀξύτερον τοῦ Λυγκέως βλέπειν Id. Pl. 210, cf. Macar. Prov. 6.41; also ὀξὺ ἄκουσεν heard with sharp ear, Il. 17.256, cf. Pl. Lg. 927b; ὀξεῖαν ἀκοὴν . . λόγοις διδούς keen attention, S. El. 30.
    • • b of things that affect the sight, dazzling, bright, αὐγὴ Ἠελίου Il. 17.372; [Ἠελίου] ὀξύτατον πέλεται φάος εἰσοράασθαι 14.345: hence of colours, Ar. Pax 1173 (v. φοινικίς 2); αἱ ὀξεῖαι χροιαί Arist. Phgn. 806b4; πορφύρα Plu. Cat.Mi. 6, PHolm. 20.36; [ἐσθὴς] ὀξυτέρα καὶ τηλαυγεστέρα Ael. NA 4.46.
    • 3 of sound, shrill, piercing, ἀϋτή Il. 15.313; ὀξὺ βοήσας 17.89; ὀξὺ δὲ κωκύσασα 18.71; ὀξὺ λεληκώς 22.141; ὀξέα κεκληγώς 17.88, etc.; of whinnying horses, ὀξεῖα χρέμισαν Hes. Sc. 348; of young pigs, ὀξὺ κεκράγατε Ar. Ach. 804; of the scream of birds of prey, ὀξέα κλάζων S. Ant. 112 (anap.); of metals, ἰάχεσκε σάκος ὀξέα καὶ λιγέως Hes. Sc. 233; also of the wail of the nightingale (cf. ὀξύφωνος), ὄρνιθος ὀ. φθόγγον S. Ant. 424; so ἐπηλάλαξαν τὸν ὀ. νόμον shrieked their shrill song, A. Th. 952 (lyr.); ὀξὺ μέλος, of the grasshopper, Ar. Av. 1095 (lyr.).
    • • b of musical tones, in a technical sense, high-pitched, opp. βαρύς, φθόγγοι Pl. Ti. 80a, X. Cyn. 6.20; ὀξυτάτη χορδή Pl. Phdr. 268d; φωνὴ ὀξεῖα, βαρεῖα, μέση Arist. Rh. 1403b29; τῷ ὀξεῖ ἐν φωνῇ μὲν ἐναντίον τὸ βαρύ, ἐν ὄγκῳ δὲ τὸ ἀμβλύ Id. Top. 106a13.
      • c in Music, διʼ ὀξειῶν (Dor. -ᾶν) interval of a fifth, Philol. 6, Arist. Pr. 920a24.
      • d ἡ ὀξεῖα (sc. προσῳδία) the acute accent, D.T. 630.1, A.D. Pron. 35.10, al.; τὸν τόνον φυλάσσειν ὀ. ib. 60.1; ὀ. συλλαβή Pl. Cra. 399b; ὀ. στοιχεῖον S.E. M. 1.113.
    • 4 of taste, sharp, pungent, acid, φακῆ X. Cyr. 6.2.31; ὄξος Diph. 18.1; οἶνος Alex. 141.12; ἐξ ὀξέος καὶ ἁλμυροῦ ξυνθεὶς ζύμωμα Pl. Ti. 74c.
    • 5 of smell, Arist. de An. 421a30; ὀξύτατον ὄζειν τινός Ar. Ach. 193.
  • III metaph., of the inner sense, sharp, keen, hasty, esp. quick to anger, passionate, epith. of Ares, Il. 2.440, al.; μένος ὀξύ h.Hom. 8.14; καρδίη ὀξυτέρη Thgn. 366; θυμὸς ὀ. S. OC 1193; νέος καὶ ὀ. Pl. Grg. 463e; οἱ ἀκρόχολοι ὀξεῖς Arist. EN 1126a18: so in ὀξύ-θυμος, -κάρδιος, -χολος.
  • • 2 sharp, quick, δεινοὶ καὶ ὀξεῖς Pl. Ap. 39b: c. inf., ἐπινοῆσαι ὀ. Th. 1.70; γνῶναι . . ὀξύτατοι τὰ ῥηθέντα D. 3.15; also εἰς πάντα τὰ μαθήματα ὀξεῖς Pl. R. 526b; τὰς ἐνθυμήσεις ὀξύς Luc. Salt. 81.
  • IV of motion, quick, swift, post-Hom., ὀξυτάτους ἵππους Hdt. 5.9 (v.l. ὠκυτάτους); ἱερακίσκος Ar. Av. 1112; ὀξυτέρῳ χαλινῷ S. Ant. 108 (lyr.); of a report, ὀξεῖα βάξις διῆλθʼ Ἀχαιούς Id. Aj. 998; ὀξεῖαν ἐκβάλλει ῥοήν, of a dying man, Id. Ant. 1238, cf. A. Ag. 1389; of a flame, fierce, Thphr. HP 5.9.3; ᾄξας ὀξὺς νότος ὥς S. Aj. 258 (anap.); τὸ εὔψυχον . . ὀξεῖς ἐνδείκνυνται are quick in displaying, Th. 4.126; opp. βραδύς, Id. 8.96; opp. ῥάθυμος, Arist. EE 1240a2; opp. ἡσύχιος, Id. EN 1116a9; ὀ. παράγγελμα Onos. 10.2; ὀ. καιρός an urgent crisis, Id. 6.1, al.; ὁ ὀ. δρόμος the express post, POxy. 900.7 (iv A. D.), 2115.6 (iv A. D.); ὀξεῖς οἱ πόδες αὐτῶν ἐκχέαι αἷμα Ep.Rom. 3.15: esp. in Adv. (v. infr.).
  • V regul. Adv. ὀξέως quickly, soon, βοηθεῖν, μεταχειρίσαι, Th. 6.10, 12, etc.; sharply, ὁρᾶν, αἰσθάνεσθαι, Pl. R. 567b, Phdr. 263c; poet. ὀξείως Epigr.Gr. 986.3 (Philae): Comp. ὀξυτέρως Hp. Epid. 3.17.βʹ; ὀξυτέρως ἀποθνῄσκειν ib. 1.2; but,
  • • 2 neut. ὀξύ and pl. ὀξέα as Adv., v. supr. II.2, 3: Comp. ὀξύτερον Th. 2.8, Pl. Tht. 190a: Sup. ὀξύτατον Il. 17.675, Pl. Lg. 741d; or ὀξύτατα Id. R. 401e, al. (Cf. ὀξίνα, ὄκρις.)

ὀξύς, εῖα, ύ, (mit ὠκύς verwandt, auch vielleicht mit ἀκή, vgl. Buttmann Lexil. I.243. II.67 ff.), scharf, spitz ; bes. zunächst von schneidenden Werkzeugen, Waffen ; πέλεκυς, Il. 17.250 u. öfter ; ἄκων, 21.590 ; δόρυ, φάσγανον, ξίφος, ἄορ, βέλος u. ä., Il. oft ; ὄγκοι, 4.214 ; βέλη, Pind. P. 4.213 ; ὄνυχες λεόντων, N. 4.63 ; σκόλοπες, Il. 12.56, 64 ; auch λᾶας, 447 ; πάγοι, Od. 5.411 ; μοχλὸν ὀξὺν ἐπʼ ἄκρῳ, 9.382 ; κορυφή, Berggipfel, 12.74 ; σίδηρος, Eur. Suppl. 590 ; φάσγανον, I.A. 1566. – Dah. Alles, was auf die Sinne einen schneidenden, stechenden Eindruck macht, empfindlich ist ;
   a) vom Gefühl ; ἠέλιος, die stechende, scharfbrennende Sonne, H.h. Apoll. 374 ; Hes. O. 416 ; ὀξειᾶν ἀκτίνων, Pind. Ol. 7.70, vgl. 3.25 ; auch χιόνος ὀξείας, P. 1.20 ; sp.D., ἥλιος, Callim. 3 (XII.71); auch Σείριος, Archil. 42 ; übh. schmerzhaft, ἄχος, Il. 19.125, Od. 11.208 ; ὀδύναι, Il. 11.268, 272 ; μελεδῶναι, Od. 17.517 ; νόσοι, μανίαι, Pind. Ol. 8.85, N. 11.48 ; u. geistig, ὀξεῖαν ἐπιμομφάν, Ol. 11.9, u. so bes. noch sp.D.
   b) vom Gehör, scharftönend, durchdringend, von gellenden, schmetternden Tönen ; ἀυτή, Il. 15.313 ; u. so ὀξὺ βοήσας, 17.89, κελεύων, 20.52, κωκύειν, 18.71, λεληκώς, 22.141, κεκληγώς u. ä.; auch ὀξὺ δʼ ἄκουσεν, scharf hören, 17.256 ; so bei Hes. von Rossen, ὀξεῖα χρέμισαν, Sc. 348 ; ὀξέα καὶ λιγέως ἰάχεσκε σάκος, 233 ; χάλκεον ὀξὺ βοᾶν, 243 ; ἐπηλάλαξαν τὸν ὀξὺν νόμον, Aesch. Spt. 936, vgl. Pers. 1015 ; ἀκούειν, Suppl. 884 ; ὀξὺ βοῆς ἀκοῦσαν Ἄργος, Eur. Or. 1530 ; πικρᾶς ὄρνιθος ὀξὺν φθόγγον, Soph. Ant. 420, vgl. El. 727 ; ἀψόφητος ὀξέων κωκυμάτων, Aj. 314 ; ὀξέα κλάζων αἰετός, Ant. 112 ; auch ὀξεῖαν ἀκοὴν τοῖς ἐμοῖς λόγοις διδούς, El. 30 ; ἔστι τι ὀξὺ ἐν φωνῇ, Plat. Prot. 332c ; φθόγγος, im Ggstz von βαρύς, hoher Ton, Tim. 80a ; öfter auch χορδὴ ὀξυτάτη, Phaedr. 268d ; Sp., ὀξὺ μέλπειν Anacr. 53.3, ὀξύτατα συρίξομαι, Luc. Nigr. 10.
   c) vom Gesicht, blendend, hell ; αὐγὴ Ἠελίοιο, Il. 17.372 ; φάος, 14.345 ; u. aktivisch, scharf sehend, ὀξὺ μάλα προϊδών, Od. 5.393 ; ὀξύτατον δέρκεσθαι, Il. 17.675, 23.477, H.h. 18.14, öfter ; ὀξὺ νόησε (vgl. νοέω), Hom., Hes. Th. 838 ; ὀξεῖʼ Ἐρινὺς ἰδοῖσα, Pind. Ol. 2.45 ; ὀξύτατον ὄμμα, N. 10.62. sprichwörtlich ὀξύτερον Λυγκέως βλέπει, von scharfem Gesicht, Paroem. App. 4.30 ; auch ὀξύτερον οἱ γείτονες βλέπουσι τῶν ἀλωπέκων, ibd. 31 ; vgl. Ar. Lys. 1202, Plut. 310 ; ὀξὺ βλέπειν, Plat. Symp. 219a u. öfter ; ὀξύτερος ὀφθαλμός, Ep.adesp. 10 (XII.88). – Dah. von den Farben, Arist. physiogn. 2 ; ὀξεῖα φοινικίς, Ar. Pax 1139.
   d) vom Geschmache, scharf, herbe, bitter, sauer ; ἐξ ὀξέος καὶ ἁλμυροῦ ξυνθεὶς ζύμωμα, Plat. Tim. 74e, öfter ; Xen., u. häufiger bei Sp.; übertr., κίνδυνος, Plut. Timol. 4.
   e) übh. empfindlich, leidenschaftlich, bes. leicht in Zorn geratend, jähzornig ; Ἄρης, Hom., wie Eur. Heracl. 290 ; ὀξὺ μένος, H.h. 7.14 ; θυμὸς ὀξύς, Soph. O.C. 1195 ; u. in Prosa, νέος ἐστὶ καὶ ὀξύς, Plat. Gorg. 463e, vgl. Polit. 311a ; ὀξὺ καὶ ἀνδρεῖόν πού φαμεν, 306e ; aber auch = schnell Etwas auffassend, εἰς πάντα τὰ μαθήματα ὀξεῖς φαίνονται, im Ggstz von βραδεῖς, Rep. VII.526b ; ἐπινοῆσαι ὀξεῖς, Thuc. 1.70 ; οἱ ἀνδρεῖοι ἐν τοῖς ἔργοις ὀξεῖς, Arist. Eth. 3.7 ; ὀξὺς τὰς ἐνθυμήσεις, Luc. salt. 81. – Uebh. auch von der Bewegung, eigtl. wohl heftig, schnell, Her. 5.9 ; ἐπειδὰν τὴν ὀξυτάτην δρόμου ἀκμὴν παρῇ, Plat. Rep. V.460e ; εἴτε βραδύτερον εἴτε ὀξύτερον ἐπαΐξασα, Theaet. 190a. im Gegensatz von βραδύς auch Thuc. 8.96 ; so κἀκφυσιῶν ὀξεῖαν αἵματος σφαγήν Aesch. Ag. 1362 ; νότος, Soph. Aj. 251, wie auch Phil. 797, ὡς ἥδε (ἡ νόσος) μοι ὀξεῖα φοιτᾷ καὶ ταχεῖʼ ἀπέρχεται, von dem schnellen Anfall zu erklären ist ; ὀξυτέρῳ κινήσασα χαλινῷ, mit schärferem, schnellerem Zügel, Ant. 108 ; Sp., ὀξύτερον ἔδραμε, Diosc. 11 (VI.220); πτήσομαι ὀξύτερος στεροπῆς, Alpheus 1 (XII.18); nach Arist. physiogn. 2 in Beziehung auf die Bewegung dem νωθρός entgeggstzt.
• Adv. ὀξέως , z.B. βοηθεῖν, im Ggstz von ἐνδοιαστῶς, Thuc. 6.10 ; μεταχειρίσαι, ibd. 12.

ὀξύς

-εῖα, -ύ.

• • 1

    Sharp, keen, with sharp point or edge: δοῦρε δύω ὀξέα Il. 11.44. Cf. Il. 10.135, Il. 11.392, Il. 12.56 (pointed), 447 (coming to a point), Il. 15.711, etc.: Od. 1.99, Od. 3.443, Od. 5.411 (jagged), Od. 12.74 (rising to a point), etc.

    Epithet of weapons or parts thereof Il. 1.190, Il. 4.185, 214, 490, 530, etc.: Od. 2.3, Od. 4.700, Od. 10.145, Od. 14.271, Od. 22.265, etc.

    Sim. of cutting instruments: ἐρινεὸν ὀξέϊ χαλκῷ τάμνεν Il. 21.37. Cf. Il. 23.412: Od. 12.173.

  • 2

    Fig. of the beams of the sun, piercing, penetrating Il. 17.372.

    In reference to perception with the eye, quick.

    In superl., with infin.: ὀξύτατον εἰσοράασθαι Il. 14.345. Cf. Il. 17.675.

    Of sound, shrill, piercing: ἀϋτή Il. 15.313.

    Of pain or grief, sharp, piercing: ὀδύναι Il. 11.268, 272. Cf. Il. 11.269, Il. 16.518, Il. 19.125, Il. 22.425: Od. 11.208, Od. 19.517.

    As epithet of Ares, eager, impetuous Il. 7.330.

    As epithet of battle, keen, fierce: ὀξὺν Ἄρηα Il. 2.440, Il. 4.352=Il. 19.237, Il. 8.531=Il. 18.304, Il. 11.836, Il. 17.721.

  • 3

    In neut. sing. ὀξύ as adv.

  • • a

      Of perceiving with the eye, with keen glance, quickly: νόησεν Il. 3.374=Il. 5.312, Il. 5.680, Il. 8.91, 132, Il. 11.343, Il. 15.649, Il. 20.291. Cf. Od. 5.393.

      Sim. of perceiving with the ear, quickly (the exercise of the power of hearing being thought of as keen like a glance): ἄκουσεν Il. 17.256.

    • b

      In reference to sound, shrilly, piercingly: βοήσας Il. 17.89. Cf. Il. 18.71, Il. 20.52, Il. 22.141.

  • 4

    In neut. pl. ὀξέα as adv., in reference to sound, shrilly, piercingly: κεκλήγων Il. 2.222. Cf. Il. 12.125, Il. 17.88.

  • 5

    In neut. sing. superl. ὀξύτατον as adv., of perceiving with the eye, with keenest glance, most quickly: οὔτʼ ὀξύτατον δέρκεται ὄσσε Il. 23.477.

ὀξύς (ὀξεῖ(α), -ας, -ᾳ, -αν; -ᾶν, -αις(ι), -ας: comp. ὀξῠτεραι: superl. ὀξῠτατον, -ων, -ους.)

• • a sharp θρασυμαχάνων τε λεόντων ὄνυχας ὀξυτάτους N. 4.63 [ὀξυτάτῳ πελέκει (v. l. ὀξυτόμῳ) P. 4.263]
  • b sharp, sharp-eyed ἰδοῖσα δʼ ὀξεῖʼ Ἐρινύς O. 2.41 κείνου γὰρ ἐπιχθονίων πάντων γένετʼ ὀξύτατον ὄμμα N. 10.62
  • c met., keen, acute, intense ὀξείαις αὐγαῖς ἀελίου O. 3.24 ἔχει τέ μιν ὀξειᾶν ὁ γενέθλιος ἀκτίνων πατήρ O. 7.70 Αἴτνα, πάνετες χιόνος ὀξείας τιθήνα P. 1.20 of pain, anguish, ὀξείας δὲ νόσους ἀπαλάλκοι O. 8.85 ὅμως δὲ λῦσαι δυνατὸς ὀξεῖαν ἐπιμομφὰν τόκος O. 10.9 ὀξείαισι πάθαις P. 3.97 ὀξείαις ἀνίαισι τυπείς N. 1.53 ἀπροσίκτων δʼ ἐρώτων ὀξύτεραι μανίαι pr. N. 11.48 of mental effort, ἐν θυμῷ πιέσαις χόλον ὀξείᾳ μελέτᾳ O. 6.37
  • d piercing of sound ἂν κίνδυνον ὀξείας ἀυτᾶς N. 9.35
  • e swift ὀξυτάτων βελέων (ὠκυτάτων v. l.) P. 4.213
  • f frag. ὀξύτατον[ Pae. 8.91

ὀξύς , εῖα, ύ, sup. ὀξύτατος: sharp, of weapons and other implements, crags, hill-tops, Od. 5.411, Od. 12.74; metaph., of light, pains, sounds, etc., ‘keen,’ ‘piercing,’ Il. 17.372, Od. 11.208; ‘fierce’ Ares, Il. 11.836; neut. as adv., ὀξύ and ὀξέα, met. as above, προϊδεῖν, νοεῖν, βοᾶν, Od. 5.393, Il. 3.374, Il. 17.89.

ὀξύς akin to ὠκύς

• • Isharp, keen, Hom., Hes., etc.; ἐς ὀξὺ ἀπηγμένος brought to a point, Hdt.; τὸ ὀξύ the vertex of a triangle, Hdt.
  • IIof feeling, sharp, keen, ὀδύναι Il.; ὀξὺς ἠέλιος the piercing sun, Hhymn.; so, χιὼν ὀξεῖα, like Hor.ʼs gelu acutum, Pind.; μάχη ὀξέα keenly contested, Hdt.
  • • 2of the sight, neut. as adv., ὀξύτατον δέρκεσθαι to be keenest of sight, Il.; so ὀξὺ νοεῖν to notice a thing sharply, Il.; ὀξὺ ἀκούειν to be quick of hearing, Il.
    • • bof things that affect the sight, dazzling, bright, of the sun, Il.; of colours, Ar.
    • 3of sound, sharp, shrill, piercing, Il.; and of the voice, ὀξὺ βοήσας, ὀξὺ λεληκώς Il., etc.
    • • bof musical tones, sharp, high, opp. to βαρύς, Plat.
    • 4of taste, sharp, pungent, acid, Xen., etc.
    • 5of smell, ὀξύτατον ὄζειν Ar.
  • IIImetaph. of mind, sharp, keen: quick to anger, hasty, passionate, Il., Soph., etc.
  • • 2sharp, quick, clever, Plat.; c. inf., ὀξ. ἐπινοῆσαι Thuc.; γνῶναι ὀξύτατοι Dem.
  • IVof motion, quick, swift, Ar.; ἡ νόσος ὀξεῖα φοιτᾷ καὶ ταχεῖʼ ἀπέρχεται Soph.; ὀξὺς νότος Soph.
  • Vregul. adv. ὀξέως, quickly, soon, Thuc., Plat.; but,
  • • 2neut. ὀξύ and pl. ὀξέα as adv., v. supr.:—comp. ὀξύτερον Thuc., etc.; Sup. ὀξύτατον Il.; ὀξύτατα Plat.