θέμις

θέμις, ἡ, old Ep. gen. θέμιστος (in Hom. the only declension): acc. θέμιστα Il. 5.761, θέμιν A. Ag. 1431, etc.: gen. pl. θεμιστέων Hes. Th. 235: pr. n. Θέμις, Θέμιστος Od. 2.68, Θέμιστα Il. 20.4; dat. Θέμιστι 15.87; but Θέμιτος Pi. O. 13.8, Θέμιδος A. Pr. 18, etc., Θέμιος (v.l. -ιδος) Hdt. 2.50, Θέμιν Hes. Th. 16, IG 2(2).1611.71: voc. Θέμι Il. 15.93, E. Med. 160 (anap.):

• • I that which is laid down or established, law (not as fixed by statute, but) as established by custom, θ. ἐστί ʼtis meet and right, c. dat. pers. et inf., οὔ μοι θ. ἐστὶ ξεῖνον ἀτιμῆσαι Od. 14.56; ἅ τε ξείνοις θ. ἐστὶν [παραθεῖναι] Il. 11.779; ὅ οἱ Διόθεν θ. ἦεν [ἐκτελέσαι] Hes. Sc. 22; γυναικὶ οὐ θ. SIG 1024.9 (Myconos,iii/ii B.C.): without dat., Il. 16.796, 23.44; οὐ θ. ἐν μοισοπόλων οἰκίᾳ θρῆνον ἔμμενʼ Sapph. 136; ὅτι δυνατὸν καὶ θ. αἰνεῖν A. Ag. 98, cf. S. Ant. 880 (lyr.), Ph. 346, E. Med. 678, Pl. Phdr. 250b, Isoc. 4.92, etc.; ἡ γὰρ θ. for so ʼtis right [to do], Od. 24.286; freq. ἣ θ. ἐστί as the custom is, Il. 2.73: c. dat. (= loc.), ἣ θ. ἐστίν . . ἀγορῇ 9.33: c. gen., ἣ θ. ἀνθρώπων πέλει ib. 134; ἣ θ. ἐστὶ γυναικός Od. 14.130; also ᾗ θ. ἀνθρώποις κατὰ ἤθεα Hes. Op. 137; θύειν τοὺς γεωργοὺς . . ᾗ (with ι) θέμις IG 2(2).1364 (i A.D.); but ᾗ θέμις ἐστί is rejected for Hom. by Hdn.Gr. 2.516, cf. A.D. Adv. 148.28: indecl., πότερα κατʼ ἔχθραν ἢ τὸ μὴ θέμις λέγεις; A. Supp. 336; ὥστε μὴ . . θέμις σέ γʼ εἶναι κεῖνον ἀντιδρᾶν κακῶς S. OC 1191; οὐδὲ . . φασὶ θέμις εἶναι Pl. Grg. 505c, cf. X. Oec. 11.11, Ael. NA 1.60.
  • • 2 justice, right, S. Tr. 810; ὅσα τείνει πρὸς θέμιν Pl. Smp. 188d; penalty, ἐκτίνειν ὁμοιΐαν θ. A. Supp. 436 (lyr.); sanctity, ὁρκίων ἐμῶν θ. Id. Ag. 1431.
  • II = ἀγὼν θεματίτης, IGRom. 3.319 (Pisid.); νικήσας θέμιν ἀνδρῶν ib. 437 (Termessus).
  • III pl. θέμιστες, decrees of the gods, oracles, Διὸς θ. Od. 16.403; θέμισσιν by oracles, Pi. P. 4.54, cf. O. 10(11).24.
  • • 2 dooms, customary laws, ordinances, δικασπόλοι, οἵ τε θέμιστας πρὸς Διὸς εἰρύαται Il. 1.238, cf. Hes. Th. 235; τοῖσιν δʼ (i.e. the Cyclopes) οὔτʼ ἀγοραὶ βουληφόροι οὔτε θέμιστες Od. 9.112; οὔτε δίκας εὖ εἰδότα οὔτε θέμιστας neither rights nor laws, ib. 215: in sg., ὃς οὔ τινα οἶδε θέμιστα Il. 5.761; ἵνα σφʼ ἀγορή τε θέμις τε 11.807.
    • 3 judgements, decisions given by the kings or judges, οἳ . . σκολιὰς κρίνωσι θέμιστας 16.387; σκολιῇς δὲ δίκῃς κρίνωσι θ. Hes. Op. 221; διακρίνοντα θ. ἰθείῃσι δίκῃσιν Id. Th. 85.
    • 4 tribute, dues, λιπαρὰς τελέουσι θέμιστας Il. 9.156.
  • IV pr. n., Themis, ἥ τʼ ἀνδρῶν ἀγορὰς ἠμὲν λύει ἠδὲ καθίζει 2.68, cf. Il. 15.87, 20.4, Hes. Th. 16, A. Pr. 18, etc.

θέμις, ἡ, alter gen. θέμιστος ; so immer bei Hom., auch vom nom. pr.; att. u. dor. θέμιτος ; doch kommt bei den Tragg. u. in att. Prosa nur der nomin. vor u. der acc. θέμιν ; ion. θέμιος, später gew. θέμιδος (τίθημι); das Eingesetzte, die Satzung, das Gesetz, insoweit es auf altem heiligem Brauche beruht ; so bes. bei Hom. in der Vrbdg θέμις ἐστί, es ist nach altem Brauche Recht, erlaubt, billig, fas est, οὔ μοι θέμις ἐστὶ ξεῖνον ἀτιμῆσαι Od. 14.56, vgl. Il. 14.388, wo δέος entgegensteht ; 16.796, 23.44 ; ἥ θέμις ἐστί, was od. wie es Rechtens, wie es Sitte u. Brauch ist, gew. ᾗ θέμις ἐστί geschrieben, vgl. Spitzner exc. II zur Iliade. 2.73 u. Lehrs Quaest. Ep. p. 44 ; Hes. O. 139 ; auch c. gen., ἣ θέμις ἀνθρώπων πέλει, Il. 9.134, 277, 19.177 ; ξείνια ἅ τε ξείνοις θέμις ἐστί (wo man nicht notwendig δοῦναι ergänzen muß), die den Gästen ein Recht sind, ihnen nach heiligem Brauche gebühren, 11.779. So auch Tragg.; ὅτι καὶ δυνατὸν καὶ θέμις αἰνεῖν Aesch. Ag. 98 ; παρθενίου θʼ αἵματος ἐπιθυμεῖν θέμις 210 ; Suppl. 331 πότερα κατʼ ἔχθραν ἢ τὸ μὴ θέμις λέγεις ; u. so indeclinabel Soph. O.C. 1193, nach wahrscheinlicher Lesart ; bei Plat. Gorg. 505d, οὐδὲ τοὺς μύθους φασὶ μεταξὺ θέμις εἶναι καταλείπειν, ist εἶναι auszulassen u. φασί als Zwischensatz zu nehmen ; sicherer aber ist Xen. Oec. 11.11 u. Ael. H.A. 1.60 ; Soph. εἴ μοι θέμις, θέλοιμʼ ἄν, Phil. 657 ; O.C. 650, 1553 ; οὐκέτι μοι τόδε λαμπάδος ἱερὸν ὄμμα θέμις ὁρᾶν ταλαίνᾳ, ich darf nicht länger, Ant. 871 ; εἰ θέμις κλύειν Eur. Med. 675 ; εἰ ψαύοιμεν ὧν μή μοι θέμις I.A. 834, sc. ψαύειν ; in Prosa, ἥν θέμις λέγειν μακαριωτάτην Plat. Phaedr. 250b ; οὐ θέμις εἰπεῖν Isocr. 4.92 ; Sp., οὐ θ. καταφρονεῖν Luc. Nigr. fl ; ἐν τισὶ μὲν ἱεροῖς θέμις ἐσθίειν ἰχθῦς, ἐν ἄλλοις δὲ ἀσεβές S.Emp. pyrrh. 3.923. – Im plur., bei Hom. sowohl δικασπόλοι, οἵ τε θέμιστας πρὸς Διὸς εἰρύαται, welche die Gesetze aufrecht erhalten durch ihr Rechtsprechen, Il. 1.238, als die richterliche Gewalt, ᾧ ἔδωκε Κρόνου παῖς σκῆπτρόν τʼ ἠδὲ θέμιστας 2.206 ; δίκῃ δʼ ἴθυνε θέμιστας Hes. O. 9, mit Gerechtigkeit verwalte das Recht ; οὐδὲ θεμίστων λήθεται, u. vergißt nicht der Gerechtigkeit, Theog. 235 ; δίκαι καὶ θέμιστες, Recht u. Gesetz, Od. 9.215. Auch streitige Rechtsfälle, Rechtshändel, eigtl. wo Sitte u. Herkommen streitig geworden u. die Könige entscheiden müssen, κρίνειν θέμιστας, Il. 16.387 ; Hes. Th. 85 ; vgl. nach οὔτʼ ἀγοραὶ οὔτε θέμιστες Od. 9.112, entweder Ordnung, regelnde Sitten, od. richterliche Entscheidungen nach altem Brauch. – Im sing., ἵνα σφʼ ἀγορή τε θέμις τε ἤην Il. 11.807, ὃς οὔ τινα οἶδε θέμιστα 5.761, der kein Recht kennt, ein ἀθέμιστος. – Anders λιπαρὰς τελέουσι θέμιστας 9.15g. 298, sie zahlen reichliche Gebühren, die der König einzufordern das Recht hatte. – Διὸς θέμιστες, die Satzungen des Zeus, seine als Gesetz geltenden Aussprüche, vom Orakel in Dodona, Od. 16.403 ; dah. das Orakel, τὸν μὲν Φοῖβος ἀμνάσει θέμισσιν Pind. P. 4.54. – Uebh. das Recht, das Gesetz ; καὶ τήνδʼ ἀκούεις ὁρκίων ἐμῶν θέμιν Assch. Ag. 1405 ; ἐπεί μοι τὴν θέμιν σὺ προὔβαλες Soph. Tr. 807 ; ὅσα τείνει πρὸς θέμιν καὶ ἀσέβειαν Plat. Symp. 188d ; Legg.XI.925d ; Strafe, μένει Ἄρει ʼκτίνειν ὁμοίαν θέμιν Aesch. Suppl. 431. – Vgl. übrigens nom. pr.

θέμις

-ιστος, ἡ

[θε-, τίθημι].

• • 1

    In pl., a body of traditionary rules or precedents: βασιλεύς, ᾧ δῶκε κρόνου πάϊς θέμιστας Il. 2.206. Cf. Il. 1.238, Il. 9.99: Od. 9.112, 215 (see δίκη 2).

    In sing.: ὃς οὔ τινα οἶδε θέμιστα Il. 5.761 (has no regard for any usage of decency; see εἴδω III.12).

  • 2

    What is established or sanctioned by custom or usage: ἣ θ. ἐστίν Il. 2.73 (as is my right), Il. 9.33 (do.), Il. 23.581 (as usage requires), Il. 24.652 (as the custom is), ἣ θ. ἀνθρώπων πέλει (as is the way of . . .) Il. 9.134, ἣ θ. ἐστὶν ἤ τʼ ἀνδρῶν ἤ τε γυναικῶν (as is the way of . . .) 276 = Il. 19.177, ξείνια παρέθηκεν, ἅ τε ξείνοις θ. ἐστίν (which by the customs of hospitality one . . .) Il. 11.779, ἄορ ἔχων: τῷ δʼ οὐ θ. ἐστὶ μιγῆναι (mortal must not encounter it) Il. 14.386, πάρος γʼ οὐ θ. ἦεν . . . (it was not permitted . . .) Il. 16.796, οὐ θ. ἐστὶ . . . (it must not be that . . .) Il. 23.44: ἣ θ. ἐστίν Od. 3.45 (as the custom is), 187 (as is your due), Od. 11.451 (as it is his privilege to do), ἥ τε ξείνων θ. ἐστίν (as . . . use to do) Od. 9.268, οὔ μοι θ. ἐστὶ . . . (I may not . . .) Od. 10.73, Od. 14.56, ἣ θ. ἐστὶ γυναικός (as a woman’s way ever is) 130, ἐπεί μοι . . . θ. ἐστίν (since it is my right to . . .) Od. 16.91, ἡ γὰρ θ. ὅς τις . . . (for that is due to him who . . .) Od. 24.286.

  • 3

    A judgment or doom Il. 16.387.

  • 4

    An ordinance or decree Il. 9.156, 298.

  • 5

    An oracular reply (in answer to an inquiry as to what is right to be done) Od. 16.403.

  • 6

    A place of judgment Il. 11.807.

  • 7

    As proper name, a goddess with such funtions as may be gathered from the name and the context Il. 15.87, 93, Il. 20.4: Od. 2.68.

θέμις (θέμις, -ιτος, -ιδος, -ιν; θέμιτες, -ίτ[ων], -ισσιν.)

• 1
• • a right (divinely ordained) στῆναι μὲν οὐ θέμις οὐδὲ παύσασθαι φορᾶς (of dolphins) ?fr. 358. esp., the rights ordained by Zeus Xenios, relating to hospitality, cf. O. 8.22 infra, καὶ ξενίου Διὸς ἀσκεῖται θέμις αἰενάοις ἐν τραπέζαις N. 11.8 τῶν μὲν ὑπὸ στάθμᾳ νέμονται οὐ θέμιν οὐδὲ δίκαν ξείνων ὑπερβαίνοντες (of Aigina: cf. θεμίξενος, ξεναρκής) I. 9.5 ]θεμις[ ?fr. 333a. 3.
  • b pl. divine ordinances ἀγῶναδʼ ἐξαίρετον ἀεῖσαι θέμιτες ὦρσαν Διός O. 10.24 esp. oracles, “τὸν μὲν Φοῖβος ἀμνάσει θέμισσιν” P. 4.54 Τήνερον εὐρυβίαν θεμίτ[ων ] ἐξαίρετον προφάταν Pae. 9.41 v. θεμιστός.
• 2 Themis, power of right order (Farnell), former wife of Zeus, mother of the ὦραι, mother of Εὐνομία, Δίκα, Εἰρήνα. Αἴγιναν ἔνθα σώτειρα Διὸς ξενίου πάρεδρος ἀσκεῖται Θέμις ἔξοχʼ ἀνθρώπων O. 8.22 αἰνήσαις ἓ καὶ υἱόν, ἃν Θέμις θυγάτηρ τέ οἱ σώτειρα λέλογχεν μεγαλόδοξος Εὐνομία O. 9.15 (Κόρινθον) ἐν τᾷ γὰρ Εὐνομία ναίει κασιγνήτα τε, Δίκα καὶ ὁμότροφος Εἰρήνα χρύσεαι παῖδες εὐβούλου Θέμιτος O. 13.8 ὄφρα Θέμιν ἱερὰν Πυθῶνά τε καὶ ὀρθοδίκαν γᾶς ὀμφαλὸν κελαδήσετʼ (θέμιν Wil.: “heilige Satzung” Schr.: perhaps a reference to the aboriginal cult of Ge-Themis at Delphi, Farnell) P. 11.9 εἶπε δʼ εὔβουλος ἐν μέσοισι Θέμις I. 8.31 πρῶτον μὲν εὔβουλον Θέμιν οὐρανίαν χρυσέαισιν ἵπποις ὠκεανοῦ παρὰ παγᾶν Μοῖραι ποτὶ κλίμακα σεμνὰν ἆγον Οὐλύμπου λιπαρὰν καθʼ ὁδὸν σωτῆρος ἀρχαίαν ἄλοχον Διὸς ἔμμεν fr. 30. 1. ἐγὼ μὲν ὑπὲρ χθονὸς ὑπέρ τʼ ὠκεανοῦ[ (in lemmate scholiastae post ὠκεανοῦ est θέμιδος scriptum, quod fort. in textum recipiendum est, cll. Hes., Theog. 133—5.) Pae. 8.16

θέμις , θέμιστος (τίθημι): old (established) law, right by custom or usage; ἣ θέμις ἐστίν, ‘as is right’; ἣ θέμις ἀνθρώπων πέλει, ‘the old way’ of mankind, Il. 9.134.—Pl., θέμιστες, ordinances, decrees, prerogatives; Διός, Od. 16.403, cf. Il. 1.238; κρίνειν, Il. 16.387; τελεῖν, as ‘dues,’ ‘tribute,’ Il. 9.156, 298.—Personified, Themis, Od. 2.68, Il. 20.4, Il. 15.87, 93.

θέμις, ιος !θε, Root of τίθημι

• • Ithat which is laid down or established by custom, Lat. jus or fas, as opp. to lex, θέμις ἐστί ʼtis meet and right, Lat. fas est, Hom.; ἣ θέμις ἐστί as ʼtis right, as the custom is, Hom.; ἣ θέμις ἐστὶ γυναικός as is a womanʼs custom, Od.; so in Attic, ὅ τι θέμις αἰνεῖν what it is right to praise, Aesch., etc.:—also indeclin., θέμις being used as acc., φασὶ θέμις εἶναι Plat., etc.
  • • 2= δίκη, right, law, Aesch., Soph.
  • IIpl. θέμιστες, the decrees of the Gods, oracles, Διὸς θέμιστες Od.; θέμισσιν by oracles, Pind.
  • • 2rights of the chief, prerogatives, σκῆπτρόν τʼ ἠδὲ θέμιστες Il.
    • 3laws or ordinances, οἵτε θέμιστας εἰρύαται who maintain the laws, Il.
    • 4claims to be decided by the kings or judges, οἳ σκολιὰς κρίνωσι θέμιστας Il.
  • IIIas prop. n., gen. Θέμιστος, Θέμιδος, Θέμιτος, voc. Θέμι, Themis, goddess of law and order, Il.