διατάσσω

A tr.

I

1 gener. disponer, establecer ἀνθρώποισι νόμον διέταξε Κρονίων Hes.Op.276, cf. Th.74, ἐγὼ πάντα καὶ διεμέτρησα καὶ διέταξα X.Oec.4.22, los fenómenos celestes, Epicur.Ep.[2] 76, πάντα ... κατὰ τὴν αὑτοῦ προαίρεσιν Plb.3.19.12, cf. 11.33.8, τὴν πολιορκίαν I.BI 2.434, τοὺς Ἑβραίους ... διατάξας εἰς φρατρίας I.AI 2.312, en v. pas. τούτων ... οὕτως φύσει διατεταγμένων establecidas así estas cosas por naturaleza Pl.Lg.932a, cf. Vett.Val.5.9, 143.4, ὁ τῷ Καμβύλῳ διατεταγμένος τόπος el sitio establecido con Cámbilo Plb.8.20.5, φόροι ... διαταχθέντες tributos establecidos Plb.2.12.3, πολλοὶ ... κατηκολούθουν οἷς ὁ βασιλεὺς διετέτακτο I.AI 12.255, (νόμος) διαταγεὶς δι' ἀγγέλων (ley) promulgada por obra de ángeles, Ep.Gal.3.19, διετάσσετο γῆν βασιλικήν estaba asignado a(l cultivo de) la tierra real, POxy.899.22 (II/III d.C.)

• fig. en v. med. ordenar, poner en orden, clasificar c. ac. τὰ δὲ ἄλλα ἡ φύσις διετάξατο Hp.Anat.1, διαταξάμενος τὰ λόγων τε καὶ ψυχῆς γένη Pl.Phdr.271b, en v. pas. διατεταγμένοις ὄμμασιcon los ojos puestos en orden e.e. en hilera ref. a los círculos de las alas del pavo real, D.P.Au.1.28.

2 milit. formar, colocar en formación στρατόν Hdt.7.81, I.AI 5.27, τοὺς βαρβάρους Hdt.6.107, τοὺς ... ξυμμάχους Th.7.4, τὴν δύναμιν D.S.12.70, τοῦτον διατάξας τοὺς σὺν αὑτῷ τὸν τρόπον I.AI 1.329, en v. med. impers. ὡς δέ σφι διετέτακτο Hdt.6.112.

3 disponer mediante testamento κιθάρας αὑτῷ διετάξατο συγκατακαῦσαι δώδεκα AP 11.133 (Lucill.), (πρόστιμον) διετάξατο ἐπὶ τὸ ἕτερο[ν μηδέ]να ἐπιβληθῆναι τῇ σωματοθήκῃ TAM 3(1).407.4, cf. 586 (ambas Termeso, imper.), en v. pas. τὰ ὑπ' ἐμοῦ διατεταγμένα mis disposiciones testamentarias, POxy.105.7 (II d.C.), abs. (τοῖς υἱοῖς) ἑξῆς διατάσσω PMasp.151.62 (VI d.C.), tb. en v. med. ἐκ τ[ῶν ἰδίων ἃ μὲν ἀ]πήρτισεν ζῶσα, ἃ δὲ καὶ διαταξαμέ[νη SEG 35.828.5 (Perinto I d.C.), μηδὲ διατάσσου περὶ ταφῆς Plu.2.1129a

• legar mediante testamento ὧν διατέταχεν αὐτῇ ... ὁ μετηλλαχὼς ἀδελφός BGU 1151.6 (I a.C.), en v. pas. (δραχμαί) δ[ι]αταγεῖσαι ἀ[πὸ] τοῦ τετελευτηκότος α[ὐ]τοῦ π[α]τρός PFay.97.13 (I d.C.), cf. BGU 187.4 (II d.C.) en BL 2(2).14.

II

1 ordenar, mandar c. inf., frec. c. ἕκαστοι c. idea de distribución τοὺς μὲν οἰκίας οἰκοδομέειν, τοὺς δὲ δορυφόρους εἶναι Hdt.1.114, διέταξε χωρὶς ἑκάστους εἶναι ordenó que cada uno (de los escuadrones) fuera independiente Hdt.1.103, διέταξαν τὸ μετέχον ἡγεμονίας τοῦτ' εἶναι Pl.Ti.45b, διὰ τὸ διατεταχέναι Κλαύδιον χωρίζεσθαι πάντας τοὺς Ἰουδαίους ἀπὸ τῆς Ῥώμης por haber ordenado Claudio que todos los judíos abandonasen Roma, Act.Ap.18.2, cf. Synes.Ep.4, tb. en v. pas. ὡς ἂν διατεταγμένοι ... πάσαις ἐμποδιεῖεν ταῖς ἐπιβολαῖς αὐτοῦ pues habían sido mandados ... para entorpecer todos los planes de éste Plb.5.14.11, διετάγην [ἐπὶ τ]ῇ Συρίᾳ ἀπελθεῖν recibí la orden de partir para Siria, SB 12571.7 (IV d.C.), c. interr. indir. τίνας γὰρ εἶναι χρεὼν τῶν ἐπιστημῶν ἐν ταῖς πόλεσι, καὶ ποίας ἑκάστους μανθάνειν ... ἡ πολιτικὴ διατάσσει en efecto, la política regula qué ciencias son necesarias en las ciudades y cuáles aprende cada uno Arist.EN 1094^b2, ἀδελφῷ διέταξε πῶς δεήσει τῇ ... ἀρχῇ ... χρῆσθαι Plb.3.33.6, c. περί y gen. περὶ ἑκάστων δια[τέ]ταχεν OGI 326.27 (Teos II a.C.), c. dat. de pers. τοῖς δώδεκα μαθηταῖς αὐτοῦ Eu.Matt.11.1, tb. en v. med. διαταξάμενος περὶ τοῦ μέλλοντος κινδύνου τοῖς ἡγεμόσι Plb.5.21.1, διεταξάμεθα δὲ ἀκολούθως τούτοις ... περὶ θυσιῶν Welles, RC 67.9 (Pérgamo II a.C.), abs. πρὸς τὸ συμπῖπτον ἀεὶ διατάττωνdando siempre órdenes según lo exigían las circunstancias X.Cyr.8.5.16.

2 imper. disponer mediante edicto en v. pas., esp. en part. plu. τά διατεταγμένα equiv. a τὸ διάταγμα, de un gobernador SEG 33.1177.36 (Mira I d.C.), del emperador παρὰ τὰ διατεταγμένα en contra de lo dispuesto en el edicto, BGU 1022.17 (II d.C.), κατὰ τὰ ὑπὸ τῶν ἡγεμόνων καὶ ἐπιτρόπων περὶ τούτου διατεταγμένα de acuerdo con los edictos sobre este asunto de prefectos y procuradores, BGU 648.14 (II d.C.).

B intr., en v. med.

1 distribuirse, repartirse, asignarse c. ac. de rel. χρὴ διατετάχθαι τοὺς ἐν τῇ πόλει μαχομένους τρία μέρη los defensores de la ciudad deben repartirse en tres secciones Aen.Tact.38.1, οἱ δὲ ἄλλοι στρατηγοὶ ὡς ἕκαστοι διετάξαντο los otros estrategos se repartieron a lo largo de la línea Th.8.104, cf. X.HG 7.1.20, ὧδε γὰρ διετετάχατο Th.4.31, αἱ εἰς τὸν μῆνα διατεταγμέναι ἡμέραι Plb.20.6.6, τὰς διαταγείσας μοι ... δραχμάς BGU 187.4 (II d.C.) en BL 2(2).14.

2 milit. colocarse en orden de batalla οἱ μὲν Ἕλληνες κατὰ τάχος ἐβοήθεον διαταχθέντες Hdt.7.178, ξὺν ὅπλοις ἄνδρες ὁπλῖται διαταξάμενοι Ar.V.360.

dar órdenes como acción de la divinidad

σὲ μόνον ἐπικαλοῦμαι, τὸν μόνον ἐν κόσμῳ διατάξαντα θεοῖς καὶ ἀνθρώποις
a tí únicamente te invoco, al único que en el cosmos ha dado órdenes a dioses y hombres P XIII 270 SM 75 18 (fr. lac.)