διατελέω
διατελέω, διατελέω, continue; persevere, live
- bring quite to an end, accomplish, ἐπεί περ ἠρξάμην, διατελέσαι βούλομαι X. HG 7.3.4; δ. χάριν E. Heracl. 434; so of Time, διατετελεκὼς τὰ ἐν τοῖς ἐφήβοις δέκα ἔτη X. Cyr. l.c.
- II abs.,
- 1 mostly c. part., continue being or doing so and so, τὸ λοιπὸν τῆς ζόης δ. ἐόντα τυφλόν Hdt. 6.117; δ. ἐόντες ἐλεύθεροι Id. 7.111, cf. 1.32, etc.; δ. τὸν λοιπὸν βίον δουλεύοντες And. 1.38; δ. καθεύδοντες Pl. Ap. 31a; μινυρίζων δ. τὸν βίον ὅλον Id. R. 411a; διετέλεσας πειρώμενος you have been trying all along, Id. Tht. 206a: with Adjs., δ. πρόθυμος continue zealous, Th. 6.89, cf. 1.34; δ. ἀχίτων X. Mem. 1.6.2; ἡδὺς δ. Alex. 45.9.
- 2 with no part. or Adj., continue, live, δ. μετʼ ἀλλήλων διὰ βίου Pl. Smp. 192c; δ. χαριέντως Id. R. 426a; ἐν ἀγρῷ Men. Georg. 4.
- b generally, continue, persevere, διατέλει ὥσπερ ἤρξω Pl. Grg. 494c; δ. ἐν ὕπνῳ Arist. GA 779a24; ἐν τῇ θαλάττῃ Id. Pr. 933a14; of things, continue, ἐὰν αἱ μιμήσεις ἐκ νέων πόρρω δ. Pl. R. 395d.
A tr.
I en tema de aor. o fut.
1 aor. terminativo o fut. llevar a término, acabar, completar c. compl. de espacio, del discurso o de tiempo
διατελέσαι τὴν ὁδόν
ἐκεῖνον τὸν λόγον διετέλεσας
ἐπείπερ ἡρξάμην, διατελέσαι βούλομαι τὰ περὶ Εὔφρονος
puesto que empecé, quiero acabar con los asuntos de Eufrónαὐθημερὸν γὰρ τὸν σταθμὸν διατελέσειν προσδοκήσαντες
• esp. c. ac. temp. cumplir hasta el final
ἐπειδὰν δὲ τὰ δέκα ἔτη διατελέσωσιν
διατελέσαι τὸν βίον
acabar la vida, e.e. morirπολλοὶ ληφθέντες ... δουλεύοντες τὸν βίον διετέλεσαν
tras ser hechos prisioneros ... acabaron su vida como esclavosδιετέλεσε τὸν βίον εἰρηνικῶς μέχρι τῆς τελευτῆς
τὸν βίον διατελέσαι πάντα ἐν ἡσυχίᾳ
2 aor. complexivo o pres. llevar a cabo, realizar, cumplir c. compl. de acción o abstr.
κλαυθμόν
τὰ τῇ ὑπατείᾳ προσήκοντα
αὐτὸς τὰς μονομαχίας διετέλεσε
él mismo se encargó de los combates de gladiadores
• tb. en pres., insistiendo en la continuidad
τί δῆτ' ἔτερψας ὦ τάλαινά με ἐλπὶς τότ', οὐ μέλλουσα διατελεῖν χάριν;
ἐξῆν δὲ αὐτοῖς ... τὰς ἀπογραφὰς τῆς ἑκάστου εὐπορίας διατελεῖν
podían llevar a cabo el registro de los bienes de cada unoἔτος ἤδη διατελοῦντι τῷ Νομᾷ τεσσαρακοστόν
a Numa que ya cumplía cuarenta añosμὴ ἆρα αἱ ἡμέραι τὰ πάντα διατελοῦσι;
después de todo, ¿no lo cumple todo el tiempo?
• relig. cumplir, celebrar
τὸ μυστήριον
τὸ σάββατον
II en pres., aor. complexivo o perf., c. ac. temp. pasar, ocupar el tiempo de forma continuada, frec. vivir
a) c. part. o adj. pred. del suj.
θυμὸν ... ἔχων ἀπενθῆ ... δ. βίον
ὁ Νεῖλος ... βραχὺς τὸν χειμῶνα ἅπαντα διατελέει ἐών
el Nilo durante todo el invierno continúa bajoοὕτω μὲν δὴ τοὺς ὀκτὼ μῆνας διατελέει χειμὼν ἐών
así transcurre el invierno durante ocho mesesπάντα τὸν αἰῶνα ... πτισάνας διδόντες
διαμαχόμενοι ... δεύτερον ἐνιαυτὸν ἤδη διατελεῖτε
(τὸν οἶνον) ἡδύν θ' ἅπασι τοὐπίλοιπον διατελεῖν
τεσσαρεσκαιδεκάτην ... ἡμέραν ... ἄσιτοι διατελεῖτε
παρασκευαζόμενοι δὲ ταῦτα ὅλην τὴν ἡμέραν διετέλεσαν
μετ' ἀλλήλων καλῶς πολιτευόμενοι διετέλεσαν ἔτη πεντήκοντα καὶ ὀκτώ
ἑβδομήκοντ' ἔτη διετελέσαμεν ἄπειροι μὲν τυραννίδων
διετέλεσαν τὴν νύκτα ... ἄσιτοι
ἱπποτροφῶν δὲ διατετέλεκα ... τὸν ἅπαντα χρόνον
οὐκ ἀεὶ τὰ μὲν γῆ τὰ δὲ θάλαττα διατελεῖ πάντα τὸν χρόνον
no siempre los mismos lugares pasan todo el tiempo siendo tierra y mar
b) c. otras determ.
ἀλύπως διατελεῖν τὸν βίον ἅπαντα
πόλεις ... αἳ ἂν πλεῖστον χρόνον ἐν εἰρήνῃ διατελῶσι
ἐν τῇ θαλάττῃ πλείω χρόνον διατελεῖν
ἐν Αἵδου διατελούντων τὸν ἄπειρον αἰῶνα
c) sin otra determ. vivir
μὴ θεραπευόμενοι δὲ πολὺν χρόνον διατελέουσιν
si no son tratados viven mucho tiempo
B intr., en tema de pres. o aor. complexivo
1 continuar, seguir, mantener una actividad o mantenerse, permanecer, quedarse, persistir en un estado o con una cualidad:
a) c. part. pred.
αὕτη ἡ οἰκίη διατελέει μούνη ἐλευθέρη ἐοῦσα Περσέων
γέρεα μεγάλα, τὰ διατελέομεν ἔχοντες
grandes honores que seguimos disfrutandoἱροφάνται τῶν χθονίων θεῶν διετέλεον ἐόντες
siguieron siendo hierofantas de los dioses ctónicosμέχρι τεσσερεσκαίδεκα ἡμερέων τοιαῦτα πάσχων διατελέει
χρήματα δὲ πολλὰ καὶ νῦν φέροντες διατελοῦσιν
ἄνομβρος ἡ χώρη καὶ ἀκρύσταλλος διατελέει ἐοῦσα
ὁ νόμος οὗτος διατελέει ἐὼν ὅμοιος τὸ μέχρι ἐμεῦ ἀπ' ἀρχῆς
ὅπως ... ἀνδράποδα διατελοῖεν
ἐπὶ ... τοῦ Βάττου οὕτω διετέλεε ἐόντα
así continuaron las cosas bajo el reinado de Bato
b) c. adj. pred.
ἄνοσοι
πρόθυμος
ἀνυπόδητός τε καὶ ἀχίτων
ἐν τῷ βίῳ ἄπταιστος
ἄδιψοι μέχρι πλείστου διατελοῦσιν
permanecen más tiempo sin sedἌραβες, ὄντες δυσκαταπολέμητοι, διατελοῦσι ἀδούλωτοι
τοῦ γὰρ δικαίου ... ἀθάνατος ἀεὶ δόξα διατελεῖ
pues del justo la gloria se mantiene siempre inmortalμόνη γὰρ δὴ αὕτη ἀρχὴ διατελεῖ οἵαπερ ἐξ ἀρχῆς κατεστάθη
τὸ δ' ὠχρὸν (τοῦ ᾠοῦ) ... μαλακὸν διατελεῖ
c) c. otras determ. locales, modales y temp.
ὡσαύτως διατελέειν
διατέλει ὥσπερ ἤρξω
ἐν ὕπνῳ διατελοῦσιν
permanecen durmiendoἐν Αἰγίνᾳ
κατ' οἶκον
ἤρξαντο καῦσοι καὶ διετέλεον μέχρι ἰσημερίης
comenzaron fiebres que persistieron hasta el equinoccio
d) en tema de aor.
δι' ὅλου τοῦ βίου ἄδιψος καὶ ἄποτος διετέλεσε
ἄτρωτοι διατελέσαντες
κυπάρισσος ... ἀνέστη καὶ ἀκμάζουσα διετέλεσε
un ciprés (caído) se irguió por sí mismo y continuó viviendoἀπ' ἀρχῆς μέχρι τῆς τελευτῆς διετέλεσε σεμνός
πρὸς ὕδωρ ... διατελέσαι
continuar en busca de agua, e.e. no parar hasta encontrar aguaαἱ μιμήσεις, ἐὰν ἐκ νέων πόρρω διατελέσωσιν
la imitación, si comenzando en la infancia prosigue hasta mucho después
2 hacer algo de forma continuada, repetida o regular, soler, no cesar de
a) en tema de pres., c. part. pred.
τί φασι τοὺς πρὸ [ὑ]μῶν γεγενημένους ... διατελεῖν ποιοῦντας;
¿qué dicen que solían hacer vuestros predecesores?οὕτω γὰρ ὀνομάζων διατελεῖ τὸν θεόν
εἴη ἂν ὡς τοῖς θεοῖς εὐχομένη διατελῶ
sería tal y como he estado rogando continuamente a los diosesδιετέλει ... τὰς μελαίνας τρίχας περιαιρουμένη
solía arrancarle los pelos negrosἐπιστολὴν παρὰ σοῦ ἐν ᾗ φιλοφρονούμενός τε περὶ ἡμᾶς διετέλεις
una carta tuya en la que mostrabas constante afecto por nosotrosἀεὶ τὰς χώρας Ἰλλυριοὶ πορθοῦντες διετέλουν
ὅσην εὔνοιαν ἔχων ... διατελῶ
ἀν[ὴρ διατελεῖ ἀγα]θὸς ὤν περὶ τὸν δῆμον
ἐν τῷ τῆς συμπολιτείας χρόνῳ διετέλει πάντα κα[ὶ λέγ]ων καὶ πράσσων ὑπὲρ τῶν συμφερόντων
ἡ πόλις ἡμῶν διατελε[ῖ το]ὺς μὲν κακοὺ<ς> κολάζο[υσα
b) en tema de aor., c. part. pred.
διετέλεσας ... τὰ στοιχεῖα ἐν τε τῇ ὄψει διαγιγνώσκειν πειρώμενος
ἀεὶ θύων τοῖς θεοῖς διετέλεσα
ὅπερ ἂν διατελέσαιμι κἀγὼ πράττων ὑπὲρ ὑμῶν
lo que yo querría hacer constantemente en favor vuestroοὓς ... διαβάλλων ἐν τῇ κατηγορίᾳ διατετέλεκε
δικαιοσύνης, ἧς ἔχων διατετέλεκεν ἐν πᾶσι τοῖς τῆς πόλεως καιροῖς
del sentido de la justicia que no dejó de tener en todos los avatares de la ciudad
3 pasar el tiempo, ocupar el tiempo en su totalidad, de donde vivir
a) en tema de pres., c. part. pred.
οἱ δὲ φθονοῦντες ... ἐπὶ τοῖς τῶν ἄλλων ἀγαθοῖς λυπούμενοι διατελοῦσιν
οὐκ ἐσχόλαζον, ἀλλὰ διετέλουν ᾄδων
τὴν χορτώδη τροφὴν σιτούμενοι διετέλουν
προσκυνούμενον ὑπὸ πάντων ... διατελεῖν
οἱ διατελοῦντες μετ' ἀλλήλων διὰ βίου
los que permanecen juntos a lo largo de la vidaχαριέντως δ.
vivir plácidamenteἐπικινδύνως
τὸν παῖδα ... ἐν χορείαις καὶ ... θιάσοις ... διατελεῖν
ὁ μειρακίσκος ἐν ἄγρῳ διετέλει
b) en aor.
διετέλεσε τιμώμενος
vivió siendo objeto de honoresοἱ δ' ἀσεβεῖς ... ἄγευστοι τοῦ τῆς ἀθανασίας ποτοῦ διατελέσαντες
los impíos, que viven sin probar la bebida de la inmortalidad
c) en fut.
λαβὼν ὅρκους ὡς ἀεὶ τίμιος ὢν διατελέσει
recibiendo juramento de que siempre disfrutará de un puesto de honor
1. met acc. voltooien:
2. spec.
3. doorgaan, volhouden; met adv.:
Strong 1300
prop. trans., to accomplish; used with ellipse of obj. as intrans. (Bl., § 81, 1), and joined to participles (in Ac, l.c., to adj.; v. Bl., § 73, 4) with adverbial sense (= continuously), to continue: Ac 27:33.†
διατέλει ἀψευδῶς, κύριε, [ὕπ]αρ πάσης πρά[ξεω]ς πρὸς ἐπιταγὴν ἁγίου πνεύματος
cumple sin engaño, señor, la visión de cada práctica, de acuerdo con el mandato del sagrado espíritu
διατέλεσόν μοι τὸ δεῖνα πρᾶγμα, ἤδη, ἤδη, ταχύ, ταχύ
cúmpleme este asunto, ya, ya, rápido, rápido
- Ito bring quite to an end, accomplish, Eur., Xen.
- IIabsol., mostly with a part. added, to continue being or doing so and so, Hdt., Plat.:—but the part. is sometimes omitted, δ. πρόθυμος to continue zealous, Thuc.: also simply to continue, go on, persevere, Plat.: to live on, Plat.
-
…οἱ νυστάζοντες ἐγειρόμενοι, κρούσαντες ἄν με, πειθόμενοι Ἀνύτῳ, ῥᾳδίως ἂν ἀποκτείναιτε, εἶτα τὸν λοιπὸν βίον καθεύδοντες διατελοῖτε ἄν, εἰ μή τινα ἄλλον ὁ θεὸς ὑμῖν ἐπιπέμψειεν κηδόμενος ὑμῶν. ὅτι δʼ ἐγὼ τυγχάνω ὢν τοιοῦτος οἷος…
Plato, Apology
-
…ἄλλης ἐλθόντα κώμης τὸν βουλόμενον ὠνέεσθαι. ὁ μέν νυν κάλλιστος νόμος οὗτός σφι ἦν, οὐ μέντοι νῦν γε διατελέει ἐών, ἄλλο δέ τι ἐξευρήκασι νεωστὶ γενέσθαι ἵνα μὴ ἀδικοῖεν αὐτὰς μηδʼ εἰς ἑτέραν πόλιν ἄγωνται · ἐπείτε γὰρ…
Herodotus, The Histories
-
…τοῦ Στεφάνου πρῶτον μέν, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, τοῖς θεοῖς εὔχομαι πᾶσι καὶ πάσαις, ὅσην εὔνοιαν ἔχων ἐγὼ διατελῶ τῇ τε πόλει καὶ πᾶσιν ὑμῖν, τοσαύτην ὑπάρξαι μοι παρʼ ὑμῶν εἰς τουτονὶ τὸν ἀγῶνα, ἔπειθʼ ὅπερ ἐστὶ…
Demosthenes, Speeches
-
…τε ἐκ τοῦ εὐθέος μὴ ὑπουργεῖν · ὁ γὰρ ἐλαχίστας τὰς μεταμελείας ἐκ τοῦ χαρίζεσθαι τοῖς ἐναντίοις λαμβάνων ἀσφαλέστατος ἂν διατελοίη. λύσετε δὲ οὐδὲ τὰς Λακεδαιμονίων σπονδὰς δεχόμενοι ἡμᾶς μηδετέρων ὄντας ξυμμάχους · εἴρηται γὰρ ἐν αὐταῖς, τῶν Ἑλληνίδων…
Thucydides, The Peloponnesian War
-
…ὅτι τὸ μὲν τῶν γραμμάτων ἀκινήτως ἔχει καὶ μένει κατὰ ταὐτόν, ὥστε τοῖς αὐτοῖς ἀεὶ περὶ τῶν αὐτῶν χρώμενοι διατελοῦμεν, τὸ δὲ τῶν λόγων πᾶν τοὐναντίον πέπονθεν · τὸ γὰρ ὑφʼ ἑτέρου ῥηθὲν τῷ λέγοντι μετʼ ἐκεῖνον οὐχ ὁμοίως…
Isocrates, Speeches
-
…προαιρέσεις ἀναμνησθεὶς οἰκεῖον καὶ καλὸν ἕξεις παράδειγμα τῶν ὑπʼ ἐμοῦ σοι λεγομένων. οὐ γὰρ ὀλιγωρῶν τῆς ἀρετῆς οὐδὲ ῥᾳθυμῶν διετέλεσε τὸν βίον, ἀλλὰ τὸ μὲν σῶμα τοῖς πόνοις ἐγύμναζε, τῇ δὲ ψυχῇ τοὺς κινδύνους ὑπέμενεν. οὐδὲ τὸν…
Isocrates, Speeches
-
…καὶ τὴν ἐμαυτοῦ δηλῶσαι διάνοιαν, ἡγοῦμαι πάντας ἄν μοι τοὺς εὖ φρονοῦντας συνειπεῖν ὅτι πολλοὶ μὲν τῶν φιλοσοφησάντων ἰδιῶται διετέλεσαν ὄντες, ἄλλοι δέ τινες οὐδενὶ πώποτε συγγενόμενοι τῶν σοφιστῶν καὶ λέγειν καὶ πολιτεύεσθαι δεινοὶ γεγόνασιν. αἱ μὲν γὰρ…
Isocrates, Speeches
-
…οὐδὲν αὔταρκές ἐστι · τὸ μὲν γὰρ ἔχει, ἄλλου δὲ ἐνδεές ἐστι · ὃς δʼ ἂν αὐτῶν πλεῖστα ἔχων διατελέῃ καὶ ἔπειτα τελευτήσῃ εὐχαρίστως τὸν βίον, οὗτος παρʼ ἐμοὶ τὸ οὔνομα τοῦτο ὦ βασιλεῦ δίκαιός ἐστι φέρεσθαι. σκοπέειν…
Herodotus, The Histories
-
…μήτε μελλῆσαι μήτε σύμβουλον ἀναμεῖναι. πάλαι γὰρ εὐθὺς ἀπὸ τῆς πρώτης αἰσθήσεως παιδεύοντες ἡμᾶς οἱ πάτριοι καὶ θεῖοι λόγοι διετέλουν ἔργοις τε καὶ φρονήμασι τῶν ἡμετέρων προγόνων αὐτοὺς βεβαιούντων, ὅτι συμφορὰ τὸ ζῆν ἐστιν ἀνθρώποις, οὐχὶ θάνατος .…
Flavius Josephus, Jewish War
-
…δὲ ὅτι Λακεδαιμονίοις τοῖς περισώσασιν ἡμᾶς ὁ μὲν δῆμος οὔποτʼ ἂν φίλος γένοιτο, οἱ δὲ βέλτιστοι ἀεὶ ἂν πιστοὶ διατελοῖεν, διὰ ταῦτα σὺν τῇ Λακεδαιμονίων γνώμῃ τήνδε τὴν πολιτείαν καθίσταμεν. καὶ ἐάν τινα αἰσθανώμεθα ἐναντίον τῇ ὀλιγαρχίᾳ ,…
Xenophon, Hellenica