aequo
aequo, to make equal, equalize
to make someone equal to the sky with praises
- Act., to make one thing equal to another; constr. with cum and (in gen. in the histt.) with dat., and with cop. conj. (cf. adaequo).
- α With cum: inventum est temperamentum, quo tenuiores cum principibus aequari se putarent, Cic. Leg. 3, 10: cum suas quisque opes cum potentissimis aequari videat, Caes. B. G. 6, 22: numerum (corporum) cum navibus, Verg. A. 1, 193.—
- β With dat.: Insedabiliter sitis arida, corpora mersans, Aequabat multum parvis umoribus imbrem, an unquenchable, burning thirst ... made the most copious stream seem to them as only a few drops, Lucr. 6, 1176: per somnum vinumque dies noctibus aequare, Liv. 31, 41: aequavit togatus armati gloriam collegae, id. 4, 10, 8: cujus magnitudini semper animum aequavit, id. 33, 21, 3 (but in id. 6, 20, 8, facta dictis aequando, dictis is abl.; v Weissenb. ad h. l.); Vell. 2, 127; aequare solo templum, to level with the ground, Tac. A. 1, 51; so domum, Quint. 3, 7, 20, and Aur. Vict. Vir. Illustr. 17. 5; and in an extended sense: Scipio Numantiam excisam aequavit solo, Vell. 2, 4.—Hence, trop.: solo aequandae sunt dictaturae consulatusque, entirely abolished, Liv. 6, 18.—
- γ With cop. conj.: Curios aequare Fabriciosque, Aur. Vict. Caes. 18, 2. —Poet.: si protinus illum Aequāsset nocti ludum, had played through the whole night, Verg. A. 9, 338.—Hence also,
- B In comparison, to place a thing on an equality with, to compare.; in Cic. with cum; later with dat.: aequare et conferre scelera alicujus cum aliis, Cic. Verr. 1, 1, 8: ne aequaveritis Hannibali Philippum, ne Carthaginiensibus Macedonas: Pyrrho certe aequabitis, Liv. 31, 7: Deum homini non aequabo, Vulg. Job, 32, 21: quis in nubibus aequabitur Domino, ib. Psa. 88, 7.—
- C Of places, to make level, even, or smooth: aequata agri planities, Cic. Verr. 2, 4, 48; and trop.: aequato discrimine, at an equal distance, Lucr. 5, 690: aequato omnium periculo, Caes. B. G. 1, 25: aequato Marte, Liv. 1, 25: aequato jure omnium, id. 2, 3.—Poet.: ibant aequati numero, divided into equal parts, Verg. A. 7, 698: foedera regum Vel Gabiis vel cum rigidis aequata Sabinis, i. e. aequis legibus icta, Hor. Ep. 2, 1, 25; cf.: si foedus est, si societas aequatio juris est ... cur non omnia aequantur? placed in the same circumstances? Liv. 8, 4.—
- D T. t.
- 1 Aequare frontem, milit. t., to make an equal front, Liv. 5, 38: aequatis frontibus, Tib. 4, 1, 102; v. frons.—
- 2 Aequare sortes, to see that the lots are equal in number to those who draw, of the same material, and each with a different name. The classical passage for this phrase is Plaut. Cas. 2, 6, 35 (387): conicite sortes: uxor, aequa (sc. eas); v. the preceding verses. So Cic. Fragm. Or. Corn. 1, p. 449 Orell.: dum sitella defertur, dum aequantur sortes, dum sortitio fit, etc.—
- II Neutr. or act., to become equal to one, to equal, come up to, attain to (mostly in the histt.); constr. with dat., but oftener with acc. (cf. adaequo and aequipero, and Zumpt, § 389, 1): qui jam illis fere aequārunt, Cic. Off. 1, 1, 3; Ov. M. 6, 21: ea arte aequāsset superiores reges, ni, etc., Liv. 1, 53; so, cursu equum, id. 31, 35; for which Curtius: cursum alicujus, 4, 1: gloriam alicujus, Suet. Caes. 55: eam picturam imitati sunt multi, aequavit nemo, Plin. 35, 11, 40, § 126; Luc. 3, 456.—Poet.: sagitta aequans ventos, like the winds in swiftness, Verg. A. 10, 248: valet nondum munia comparis Aequare (juvenca), i. e. cannot yet draw even with her mate, Hor. C. 2, 5, 2.
II) in Beziehung auf ein anderes gleichmachen, A) etw. mit etw., u. zwar: 1) Gleichartiges unter sich gleichmachen, ausgleichen, gleichmäßig einteilen od. verteilen, a) dem Stoffe, der Zahl usw. nach: sortes (t.t. beim Losen), die Lose gleichmachen (sodaß kein Los vor dem andern dem, der die Lose zieht, in die Hände kommt), Cic. u.a.: pecunias, Vermögensgleichheit einführen, Cic.: stercora, gleichmäßig auf die Äcker verteilen, Col.: pedites, gleich viel, ebensoviel (wie die andern) F. stellen, Liv. – b) der Beschaffenheit, dem Grade usw. nach: ira aequavit vires, Liv.: aequ. certamen, den Kampf, d.i. die Streitkräfte auf beiden Seiten gleichmachen, Liv.; vgl. aequato omnium periculo, bei einer für alle gleichen Gefahr, Caes.: aliquando aequatus inter omnes terror fuit, war gleich verteilt, Liv. – v. Ausgleichungen durch die Bundesbeschlüsse usw., leges, Liv.: foedera, ausgleichend zustande bringen, unter gleichen Bedingungen zustande bringen, Hor.: aequato iure omnium, mit Gleichstellung der Rechte aller, Liv. – 2) Ungleichartiges mit einem andern gleichmachen, a) der Höhe usw. nach: solo (Dat.) aequare omnia, Liv.; vgl. omnia flammis aequata (verst. solo), Liv.: ebenso solo aequ. domum, Suet., Numantiam, Vell.: u. im Bilde, solo aequandae sunt dictaturae consulatusque, man muß in bezug auf D.u.K. gänzlich aufräumen (Tabula rasa machen), Liv. – campi montibus aggere aequati, Suet.: alqd caelo, himmelhoch auftürmen, Verg.: machina aequata caelo, himmelhohes Gerüst, Verg.: u. bildl., alqm caelo laudibus, bis in den H. erheben, Verg.: u. so bl. alqm caelo, Tac. – b) der Zahl, Menge nach gleichmachen, gleichstellen, m. cum u. Abl. od. m. Dat., numerum cum navibus, Verg.: cum suas quisque opes cum potentissimis aequari videat, Caes.: qui (libri) se iam illis fere aequarunt, an Zahl gleichstehen, Cic. de off. 1, 3. – u. der Zeit u. Dauer nach, bis aequatā nocte diei, Plin.: per somnum vinumque dies noctibus, Tag wie Nacht mit Schlafen u. Zechen zubringen, Liv.: nocti ludum, die ganze Nacht hindurch spielen, Verg. – c) den Rechten, dem Range nach gleichstellen, auf gleiche Stufe stellen, inventum est temperamentum, quo tenuiores cum principibus aequari se putarent, Cic.: Laelios sibi per omnia, auf gleich hohe Stufe mit sich, Vell.: omnes aequat cinis, der Tod macht alle gleich, Sen. – d) in der Beurteilung gleichstellen, -setzen, vergleichen, omnium scelera vix cum huius parva parte aequari conferrique posse, Cic.: Hannibali Philippum, Liv. B) etw. mit sich = etw. erreichen, ihm gleichkommen, a) der Höhe nach: cuius (fluminis) altitudo summa equorum pectora aequabat, Curt.: aggere moenium altitudinem aequ., Curt.: aequantes moenia turres, Lucan. – b) der Schnelligkeit nach, cursum alcis, Curt.: alqm cursu, im Laufe mit jmd. gleichen Schritt halten, Liv.: so auch alqm passibus, Verg.: sagitta aequans ventos, der windschnelle, Verg. – c) dem Werte, dem Grade, der Beschaffenheit nach: argenti facti pondus L milia talentorum aequabat, Curt.: munia comparis aequ., Hor.: Appii odium, verhaßt sein wie A., Liv.: avitos honores, Liv.: opes regum animis (Abl.), sich reich dünken wie K., Verg.: eā arte superiores reges, Liv.: alqm equestri gloriā, Liv.: eloquentiā alcis gloriam (Ggstz. excedere alcis gloriam), Suet.: facta dictis, Liv.; vgl. haec dicendo, Plin. ep.: labores lacrimis, Verg.: absol., m. Ang. woran? im Abl., is triumphus... signis et spoliis ferme aequabat (sc. Cornelii triumphum), Liv. 33, 23, 8: u. ganz absol., nam qui agit, ut prior sit, forsitan, etiam si non transierit, aequabit, Quint. 10, 2, 10. – d) der Zeit nach: aequavit eius vitae spatium od. spatia Metellus (pontifex), sein Alter erreichte M., Val. Max. 8, 13, 2. Plin. 7, 157.
- 1. (a) effenen, gladmaken [locum; arenam pedibus]; (b) rechtzetten [mensam]; ➤ (milit.) frontem of aciem ~ zich in één (rechte) lijn opstellen; (c) gelijkmaken, in evenwicht brengen, gelijkmatig verdelen [pecunias gelijkheid v. vermogen invoeren; laborem]; ➤ ira aequavit vires; aequato omnium periculo bij een voor ieder even groot gevaar; aequato iure omnium met gelijkmaking v.d. rechten v. allen; (d) gelijkmaken, gelijkstellen; ➤ alqd solo (dat.) ~ met de grond gelijkmaken; alqd caelo ~ hemelhoog verheffen; metaf.: alqm caelo laudibus ~ de hemel in prijzen; (e) gelijkstellen, op één lijn stellen, vergelijken; ➤ omnes aequat cinis de dood maakt allen gelijk; — se aequare en pass. gelijkstaan, gelijkgesteld worden;
- 2. (metaf.) evenaren, opwegen tegen (m. acc.) [superiores reges; alqm equestri gloriā; equitem cursu].
作均。作平。比。— ludum nocti 全夜耍。— domum solo (dat.) 拆房成平原。— dicta factis 言行相等。— laborem 工夫分得均。
Suggest a Translation
See an image
- aequus, to make equal, equalize: suas opes cum potentissimis aequari, Cs.: numerum (corporum) cum navibus, V.: fortunam animis, L.: tecta caelo, raise, V.: illi ... amorem, returns equal love, V.: imperium terris, animos Olympo, extend, V.: solo aequandae sunt dictaturae, abolished, L.: nocti ludum, i. e. play all night, V.: Ibant aequati numero, i. e. kept step to the song, V.: aequato omnium periculo, Cs.: aequato Marte, L.: cur non omnia aequantur?i. e. equally vested in the two parties, L.: caelo te laudibus, raise, V.: laborem Partibus iustis (abl.), distribute equally, V.: foedera cum rigidis aequata Sabinis, i. e. made on equal terms, H.— To place on an equality with, compare: scelera cum aliis. — Of places, to make level, even, smooth: locum, Cs.: area aequanda cylindro, V.: pumice omnia, Ct.: aciem, i. e. make as long as the enemy's, L.: nec tamen aequari frontes poterant, L.— To become equal, equal, come up to, attain, reach: illis se: caelum, to reach, O.: cum sulcos aequant sata, i. e. grow as high as the ridges, V.: facta dictis, i. e. speak worthily of the achievements, L.: lacrimis labores, lament adequately, V.: regum opes animis, i. e. rival by his spirit, V.: ducem passibus, keep pace with, V.: sagitta aequans ventos, as swift as the winds, V.: vellera nebulas aequantia, i. e. as fine as mist, O.: munia comparis, i. e. draw even with her mate, H.
-
…phalange facta sub primam nostram aciem successerunt. Caesar primum suo, deinde omnium ex conspectu remotis equis, ut aequato omnium periculo spem fugae tolleret, cohortatus suos proelium commisit. Milites loco superiore pilis missis facile hostium phalangem perfregerunt…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, nunc pectore firmo. Tantum effata, furens antro se immisit aperto ; ille ducem haud timidis vadentem passibus aequat. Di, quibus imperium est animarum, umbraeque silentes, et Chaos, et Phlegethon, loca nocte tacentia…
Vergil, Aeneid
-
…publicanos deposuisse ; id fuisse HS x x i i ; eam omnem pecuniam Pompeium abstulisse. quod ego sive aequo animo sive iniquo fero, tu de HS c aequo animo ferre debes et existimare eo minus ad te vel…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…fateare, reliquam tibi ullam defensionem putas esse hoc quemquam ferre posse, hoc quemquam denique nunc tuorum advocatorum animo aequo audire arbitrare, qua in civitate C. Catoni, consulari homini, clarissimo viro, HS vlll lis aestimata…
Cicero, in Verrem
-
…laudabile nec beneficium ullum a me in rem publicam profectum dicerem, si quidem ea rei publicae causa reliquissem quibus aequo animo carerem, eamque animi duritiam, sicut corporis, quod cum uritur non sentit, stuporem potius quam virtutem…
Cicero, de Domo sua
-
…postero die castra movit breviore itinere se occurrere ei posse sperans. quod fore suspicatus Caesar militesque adhortatus, ut aequo animo laborem ferrent, parva parte noctis itinere intermisso mane Dyrrachium venit, cum primum agmen Pompei procul cerneretur ,…
Julius Caesar, Civil War
-
…; eam omnem pecuniam Pompeium abstulisse. quod ego sive aequo animo sive iniquo fero, tu de HS c aequo animo ferre debes et existimare eo minus ad te vel de tuis cibariis vel de mea liberalitate pervenisse. quod…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…usi tempestatibus ex pellibus, quibus erant tectae naves, nocturnum excipere rorem cogerentur. quas tamen difficultates patienter atque aequo animo ferebant, neque sibi nudanda litora et relinquendos portus existimabant. sed cum essent in quibus demonstravi angustiis ac…
Julius Caesar, Civil War
-
…in multis quaestionibus, ut res verbosior haec fuerit, illa verior. quam ob rem ut maxima de re aequo animo deliberanti ita mihi des consilium velim. navis et in Caieta est parata nobis et Brundisi. sed ecce…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…, ut Epimenides Cres, ut Sibylla Erythraea. cuius generis oracula etiam habenda sunt, non ea, quae aequatis sortibus ducuntur, sed illa, quae instinctu divino afflatuque funduntur ; etsi ipsa sors contemnenda non est, si…
M. Tullius Cicero, De Divinatione