agnus
agnus, a lamb
a wolf wanders among reckless lambs
- a lamb, usually for sacrifice: TERTIA. SPOLIA. IANO. QVIRINO. AGNOM. MAREM. CAEDITO, from an ancient law (of Numa?), in Fest. s. v. opima, p. 190: IVNONI. CRINIBVS. DEMISSIS. AGNAM. FEMINAM. CAEDITO., from a law of Numa in Gell. 4, 33, and Fest. s. v. pellices, p. 121: jam ego te hic agnum faciam et medium distruncabo, Plaut. Truc. 2, 7, 54 (604); Varr. R. R. 2, 2, 4 al.: agnus absque maculā, Vulg. Exod. 12, 5: agnos immaculatos, ib. Lev. 14, 10: villa abundat porco, haedo, agno, Cic. Sen. 16, 56; id. Div. 2, 11, 39; Ov. M. 7, 320; Hor. C. 3, 18, 13: ara avet immolato Spargier agno, id. ib. 4, 11, 8 al.—Prov.: Agnum lupo eripere velle, to wish to rescue a lamb from a wolf, i. e. to wish what is impossible, Plaut. Poen. 3, 5, 31 (776).—Eccl. Lat., of Christ: quasi agni immaculati Christi, Vulg. 1 Pet. 1, 19: Ecce Agnus Dei, ib. Joan. 1, 29: ceciderunt coram Agno, ib. Apoc. 5, 8 al.
debet per consuetudinem unam ovem cum ~o
[prepositus ] habebit secundum meliorem ~um femellum post dominum, qui dicitur †stilom , quando separent ~os domini
unacum decima lane angnorum
rex leo, rex agnus, rex armis paceque magnus
non ‥ congressio sed ~orum fuga pre lupis
dixit senex: “edi quidem sunt qualis ego; ~os vero Dei quis scit? ”(
supertunicam viridem furratam cum angno
unam furruram de ~is
togam ‥ furratam de ~is nigris
de m(1 vijc j ~is exitus ‥: dat’ S. Antonio pro eorum meliori sanitate habenda ante tonsionem, vj
cum ‥ jAntonlam
XIIII die in cujus vespera ~us est immolatus(
jam non per Moysen agnus populo datur assus; / agnus Christus adest pro nobis in cruce passus
sic ~us paschalis fuit sacramentum et figura Christi preteriti passi(
conclamant carmina Christo / Agnum sectantes
nullus ab altithroni comitatu segregat Agni / ‥(
adjuro te ‥ per cxliiii milia qui secuntur ~um(
dum gloriosi ~i paschales epulas celebraret
celestis ~i carnibus saginatus
federa rupisti quibus Agno juncta fuisti
tunc pius est Agnus morti se tradere promptus
Sergius [I ] papa constituit ut ‥‘~us Dei’ a clero et populo decantetur
donec dicatur ‘~us Dei’ usque ‘miserere nobis’(
‘Agnus’ ter fertur
ab evangelio usque post ‘~us Dei’
casula ‥ cui inserantur ‥ iiij alemandini et in medio ~us paschalis
item pixis eukaristie argentea ‥ j ~us pa[(s ]chalis
una bursa de rubeo velveto brodata cum ~o Dei
de uno magno disco ‥ aymellato in fundo cum uno ~o, scripto circa ~um‘al is for pe beste’
j par precum de corall’ cum ‥ j ~us Dei aureo et j corde aureo
in placito detencionis ‥ unius ~us Dei de argento et deaurati
xxx florenos ad ~um
exceptis xxx florenis ~i ‥ supradictis
agno / casto vim similem castoreoque dabis
est arbor quam ~um castum nominant, cujus ramus, si capiti dormientis supponatur, visiones capitis phantasticas non sentiet dormiens
~us castus dicitur quedam herba calida et sicca
si viator portet baculum de agnocasto non offendet ad lapides ‥ pedes suos
nonne castratio, ‥ ~us castus ‥ et similia extinguunt veneris appetitum?
~us castus, frutex est, i.bischopeswort ; ‥ ~us sperma, i. semen salicis marine
~us, fructus juniperi idem
~us castus, A.toutsayne [? ]Hypericum
➳ dans lʼanc. langue le mot était des deux genres, masc. et fém.[ P. Fest. 6 ] ; il sʼétait conservé ainsi dans la langue des sacrifices( Fest. 286 ).
Castus, ex Græc.
Sergius PP. constituit ut tempore confractionis Dominici corporis, Agnus Dei a Clero et populo decantetur.Eadem habent Amalarius lib. 3. cap. 33. Berno Augiensis Abbas, Micrologus cap. 18. Walafrid. Strabo lib. de Reb. Eccles. cap. 22. Chronic. Reichersp. ann. 684. Florent. Wigorn. pag. 568. etc.
Tertius Agnus Dei, apud Petrum de Vineis lib. 1. Epist. 1. in quo additur :
Dona nobis pacem.
Agnus Deifuse disserit. Laudatur etiam Alfonsi Cicarelli de Menavia
Tractatus de origine, benedictione, consecratione, et virtutibus Agnorum Dei, in Biblioth. MSS. Labbei pag. 228. Chron. Dolense editum a Labbeo ann. 1306 :
Clemens PP. V... Agnus Dei magnam copiam consecravit.Vitæ Abbatum S. Albani :
Sic non obstitit fulguri impressio Papalis cerea, in qua Agnus Dei figuratur, etc. Particulas ceræ pro benedictione sumere,habet Gregorius Turon. de Vit. Patr. cap. 8. Neque porro hic omittendi versus, quos Urbanus V. Pap. misit ad Johannem Palæologum Imp. cum Agno Dei, per Mag. Mimera descriptos in Cod. MS. Bibl. Reg. Andr. Danduli Chronicon continente :
Balsamus ac munda cera, cum chrismatis unda, Conficiunt Agnum, quem do tibi munere magno. Fove velut natum, per mystica sanctificatum, Fulgur desursum depellit et omne malignum, Prægnans servatur, sine vi partus liberatur : Portatur munde, servat de fluctibus undæ, Peccatum frangit ut Christi sanguis et angit. Dona profert dignis, virtutem destruit ignis, Morte repentina salvat, Satanæque ruina,
Agnus Deireverentiam probat Concilium Limanum ann. 1582. tom. 4. Collect. Concil. Hisp. pag. 253 :
Devotio tamen merito laudabilis adversus Agnos Dei a summo Pontifice benedictos secum gestandos omnibus modis probatur, dummodo puri ac non fucati coloris sint.
Anno superioriHæc ille, cujus opus ab Acherio editum habes ad calcem operum Guiberti Abbatis de Novigento.(1182.) apparuit Domina nostra, mater misericordiæ, sancta Maria, cuidam fabro lignario, opus facienti in quadam sylva (huic erat nomen Durandus) et obtulit illi sigillum iconis suæ, et filii sui Salvatoris nostri, cujus sic conscriptio erat : Agnus Dei, qui tollis peccata mundi, dona nobis pacem. Et jussit ut ferret illud apud Episcopum Lodiensem, ut prædicaret in provincia sua, et aliis circumquaque, ut omnes qui vellent pacem sanctæ Ecclesiæ et Filiis suis, facerent hujusmodi sigilla, et portarent in signum pacis, et facerent parva alba caputia, ad ostentationem pacis etinnocentiæ, et dato Sacramento pacem tenerent et inimicos pacis destruerent. Quod et factum est. Nam multi Episcopi et consules, et viri consulares, et mediocres, et pauperes, hanc sectam tenentes pacem tenent et inimicos pacis persequuntur.
juxta Romanam auctoritatem, in Pascha benedicitur, non ad altare, sed ad communem mensam, ut est in Micrologo cap. 54. Benedictionis formula extat in Ordine Romano.
In labium fontis Baptisterii Agnum ex auro purissimo Fundentem Aquam... in læva Agni B. Joannem Batistam, etc.Vulgo autem agnum sancto Prodromo appingi solitum palam est, ex his verbis :
Ecce Agnus Dei, etc.
Consuetudo Agnorum, quam Præpositus et Servientes nostri capere debent, capiatur a Ramis-Palmarum usque ad quindenam Paschæ, etc.
- a lamb: villa abundat haedo agno: ara avet spargier agno, H., V., O.
-
…assiduique domini referta cella vinaria, olearia, etiam penaria est, villaque tota locuples est, abundat porco haedo agno gallina, lacte caseo melle. iam hortum ipsi agricolae succidiam alteram appellant. conditiora facit haec supervacaneis etiam operis…
M. Tullius Cicero, De Senectute
-
…afferat agnum, quem immolemus, is mihi agnus affertur, qui habet exta rebus accommodata, et ad eum agnum non casu, sed duce deo servus deducitur nam si casum in eo quoque dicis esse quasi sortem quandam cum…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…qui regnum adulterio quaereret addo inquit huc, quod mihi portento caelestum pater prodigium misit, regni stabilimen mei, agnum inter pecudes aurea clarum coma quondam Thyestem clepere ausum esse e regia, a qua in re adiutricem coniugem cepit…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…sortis collatione hostiarum. An, cum in Aequimaelium misimus, qui afferat agnum, quem immolemus, is mihi agnus affertur, qui habet exta rebus accommodata, et ad eum agnum non casu, sed duce deo servus deducitur…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…causam confirmas sortium similitudine, sed infirmas sortis collatione hostiarum. An, cum in Aequimaelium misimus, qui afferat agnum, quem immolemus, is mihi agnus affertur, qui habet exta rebus accommodata, et ad eum agnum non…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…alae hirsutae, formicarum ova pueris infricata praestant, item mangonibus, ut lanugo sit pubescentium, sanguis e testiculis agnorum, cum castrantur. qui evulsis pilis inlitus et contra virus proficit. praecordia vocamus uno nomine exta in homine…
Pliny the Elder, Natural History
-
…holocaustum iuge est quod obtulistis in monte Sinai in odorem suavissimum incensi Domini et libabitis vini quartam partem hin per agnos singulos in sanctuario Domini alterumque agnum similiter offeretis ad vesperam iuxta omnem ritum sacrificii matutini et libamentorum eius oblationem suavissimi…
Vulgate, Latin Vulgate
-
…lege ostenditur, quam Numae regis fuisse accepimus Paelex aedem Iunonis ne tangito ; si tangit, Iunoni crinibus demissis agnum feminam caedito. Paelex autem quasi πάλλαξ, id est quasi παλλακίς. Ut pleraque alia, ita hoc quoque…
Aulus Gellius, Attic Nights
-
…monte Sinai in odorem suavissimum incensi Domini et libabitis vini quartam partem hin per agnos singulos in sanctuario Domini alterumque agnum similiter offeretis ad vesperam iuxta omnem ritum sacrificii matutini et libamentorum eius oblationem suavissimi odoris Domino die autem sabbati offeretis…
Vulgate, Latin Vulgate
-
…rubrica admixta, sandycem facit, quamquam animadverto vergilium existimasse herbam id esse illo versu sponte sua sandyx pascentis vestiat agnos. pretium in libras dimidium eius quod sandaracae. nec sunt alii colores maioris ponderis. inter facticios est et…
Pliny the Elder, Natural History