confirmare

confirmare [CL] 1 to make fast, fasten. b to secure, protect. c (rhet.) to confirm, corroborate (an argument). junctis bobus et ~ato [AS: gefæstnodon] vomere et cultro aratro Ælf. Coll. 90.  b mensa sacrata Deo ‥ / ‥ cellam nigro confirmat ab hoste Æthelwulf Abb. 123.  c reprehensio ‥ isdem ex locis sumitur quibus et confirmatio, quia omnis res paene, unde ~ari potest, inde et infirmari potest Alcuin Rhet. 32 (cf. ib. 24: ut suam quisque sciat ~are causam). 2 to encourage, strengthen, confirm (person or heart, esp. in faith). b to confirm (unshakeably) in grace (theol., usu. w. ref. to angels). c to confirm (faith). d (p. ppl.) firm, stable. rogaverunt Sigberctum, ad ~andum militem, secum venire in proelium Bede HE III 18; eos in unitate catholica ~are satagit Ib. II 4; ego cor hominis ~o [AS: gestrangie] Ælf. Coll. 98; postulo ‥ non ut me in fide ~es, sed ut ~atum veritatis ipsius intellectu laetifices Anselm (CurD II 15) II 116; si quis eum deinceps firmabit, emendet sicut ‥ debet qui flyman (id est forisbannitum) ~abit [AS: feormige] (Quad.) GAS 145; non est verisimile quod dives ab amicis mendaciter diffametur, sed pocius ~etur Ockham Pol. III 38.  b illo modo ~ati sunt illi [angeli] qui steterunt quo pariter ~ati essent omnes si stetissent Anselm (CurD I 15) II 76; papa minime ~atur in fide, et ita nullum donum supernaturale collatum ipsum ~at in fide quare contra fidem potest errare Ockham Dial. 471; ostenso quod creatura quedam est immobiliter ~ata in bono Bradw. CD 527A; tunc erit voluntas, ~ata ‥ exempta ab omni possibilitate contrarie volendi voluntati divine Wycl. Act. 78.  c qui ad ~andam fidem gratiae caelestis Brittanias venirent Bede HE I 17; [Jesus] apparuit discipulis suis post resurrectionem ad ~andam resurrectionis suae fidem Eriug. Per. 538A.  d ~atior virtus Ad. Marsh Ep. 59 (cf. (v. compositio 3)). 3 (eccl.) to confirm (sacramentally): a (person or heart, or absol); b (grace or sim.). a episcopo licet in campo ~are si necesse sit Theod. Pen. II 2. 1; eorum earumque corda quorum vel quarum hodie frontem delinivimus et signo crucis ~avimus Egb. Pont. 7; ingresso episcopo [Wilfrido] villam ‥, occurrit vis feminarum ingens, pueros ad ~andos [sic] offerens W. Malm. GP III 100 p. 217; ~atis pueris suis, illico totam urbem iis que ab ejus ore acceperant impleverunt Eadmer V. Anselmi II 25; c1218 post baptismum debet suscipi sacramentum confirmationis; et publice proponatur in ecclesia quod, si ultra v annos ad plus puer fuerit per negligentiam ‥ parentum non ~atus, tam pater quam mater ab ingressu ecclesie tamdiu arceatur quousque puer ~etur Conc. Syn. 71; 1236 [rex] precipere non potest ut episcopus ‥ ~et parvulos Gros. Ep. 72 * p. 229; 1315 benediccionale pro pueris ~andis Invent. Ch. Ch. 75; 1331 vestra [sc. archiepiscopi] corporalis presencia a laicis vestre diocesis propter infantes ~andos ‥ multipliciter affectatur Lit. Cant. I 420; to conferme, ~are, cathezizare CathA.  b Spec. Eccl. 14 (v. confirmatio 3); quia confirmatio tantum ~at gratiam datam in baptismo Hales Qu. 1488. 4 to confirm (bishop etc.) in office. Lanfrancus ‥ primas totius Britannie ~atus est Eadmer HN 14; s806 W . ‥ archiepiscopus ‥ accepto pallio in dignitate sua ~atus est M. Par. Maj. I 370; 1217 magister R. ‥ electus est in episcopum Duuholmensem et ~atus Pat 76; 1244 cum certissimum sit episcopos dicte [Cantuariensis] provincie, dicta sede vacante, semper immediate sedi apostolice fuisse subjectos et electos in pontifices ejusdem provincie tempore vacationis ‥ sedis a domino papa fuisse ~atos Gros. Ep. 90; cum dedisset [minister generalis] fratribus optionem de ministro provinciali ~ando vel absolvendo, petiverunt eum communiter ~ari Eccleston Adv. Min. 123; 1262 si contingat ipsam in priorissam dicte domus per loci diocesanum ‥ ~ari Cl 41; s1317 ~avit papa Alexandrum Dublinensem electum Ad. Mur. 26. 5 to confirm, ratify (request, decision, grant, or possession etc. granted); b (w. acc. & inf., ut, or quod). 673 placuit ut quaeque definita sunt unus quisque nostrum manus propriae subscriptione ~aret (Conc. Hertf.) Bede HE IV 5; quod scenico ludorum joco gestum decretis sinodalibus serio ~atum est Aldh. VirgP 32; 725 (10c) ego E. episcopus mihi terram tributam ~o signo crucis Christi CS 144; 738 (12c) hanc donationem meam ego E. rex ‥ propria manu ~avi ‥, testes quoque idoneos commites meos ~ari [sic] et subscribere feci Ib. 159; 838 hanc reconciliationem iterato [sic] vice ~ens [sic] Ib. 421; c1070 sciatis me concessisse et ~asse Deo et S. Petro et abbati A. et monachis Westmonasterii manerium suum de Aldenham Regesta p. 120; 1183 domos suas ‥ cum utensilibus ‥ munitas ‥ decanatui ecclesie B. Pauli in perpetuum ~avit (Ch. Episc. Lond.) Diceto II lxxiii; s1227 suam petitionem ~ari a sede apostolica postulavit M. Par. Maj. III 131; 1236 hanc partem [molendini] ‥ ~avit Mabilia ‥ Radulpho abbati per cartam suam Cust. Battle 135; 1263 (v. confirmatio 4); 1265 cum ‥ peterent quod ‥ prestationes annuas, quas ‥ ab antiquo percipere consueverunt, sibi ‥ ~aremus Reg. Malm. I 416; ~atum fuit judicium tanquam bonum secundum legem ‥ Anglie State Tri. Ed. I 3; 1420 ~are testamenta et codicillos Conc. Scot. II 78; 1499 cum ‥ dederint, concesserint et per cartam suam ~averint ‥ episcopo ‥ manerium de B. FormA 412.  b †675 (12c) ~o ut nullus succedentium ‥ episcoporum seu regum hanc nostrae donationis cartulam ‥ invadat CS 37; dedit vadimonium baronibus regis ad ~andum per judicium aut per bellum quod ipse A. ‥ seisitus non fuit DB I 377b; idem homo ~abat se Roberto esse de feudo abbatis DB II 447; ~ando se ‥ uno impetu ‥ tres occidisse G. Herw. 321b.