confiteri

confiteri [CL] 1 to confess, admit: a (absol. or w. acc.); b (w. acc. & inf., quod or quia); c (intr. w. de). d (also s. pass.) to acknowledge (debt). e to avow, declare (passion). a GAS 582 (v. convincere 5a); p1155 (v. comprehendere 1c); si quis hujusmodi de se crimen ~ens sceleris ejusdem consortes provocare voluerit Dial. Scac. II 7A; [plegii] aut ~entur suam plegiationem aut negant Glanv. X 5; Ib. II 19 (v. convincere 6a); de feloniam ~entibus Fleta 56.  b ~ebantur alterutrum quia viderentur sibi numquam melius vinum bibisse Bede CuthbP 35; timuit se militem fuisse ~eri Id. HE IV 20 p. 250; ipsum veracem esse necesse est ~eri Anselm (CurD II 22) II 133; coram omnibus confessus est se domos archiepiscopi ‥ spoliasse Gir. TH II 46; s1252 ~eri cogebantur quod Oxonialis universitas emula Parisiensis censeri promeretur M. Par. Maj. V 353; 1296 de quibus transgressionibus ‥ ~etur se ‥ in omnibus esse culpabilem SelPlMan 44; s1311 (v. conficere 3b).  c 1293 deductus est ad prisonam ‥ et ibi confessus est de multo latrocinio per ipsum et per alios facto SelCCoron 128.  d 1283 si [debitum] ‥ in presencia nostri †bajuli [Foed. II 262: ballivi] confessum fuerit pro debitore ‥, ballivus noster debet facere solvere et complere debitori quod confessum coram ipso fuerit RGasc II 211; 1494 attachiatus est et venit in curiam et confessit [sic] debitum Law Merch. I 130.  e scripto tandem morbum [sc. amorem] confiteor / confitensque salutem mereor Hil. Ronce. 7. 11. 12. 2 to confess (sacramentally). b (pr. or p. ppl. as sb.) penitent confessing sin. c (p. ppl. as sb. n.) sin confessed. accedens ad sacerdotem, confessus est reatum suum Bede HE IV 23 p. 263; caeleste auxilium implorat sicque ~endo orat Osb. V. Dunst. 18; confessoribus nostris peccata nostra ~eamur [AS: andettan] (Cons. Cnuti) GAS 299; confessuri ad abbatem ‥ vadant ‥; dum ~etur unus, sedeat alter in suppedaneo Lanfr. Const. 177; peccata sua ‥ puro ac simplici corde domno priori ~eatur Anselm (Ep. 382) V 325; Gir. GE I 37 (v. 1 confessio 2); c1218 statuimus ut persone, vicarii et sacerdotes annuales ~eantur illis qui ‥ ad hoc auctoritate nostra fuerint deputati Conc. Syn. 75; 1338 confessus et communicatus est et tunc moriebatur SelCCoron 58; s1356 supplicavit ‥ regi ‥ quod posset habere sacerdotem ad ~endum sibi peccata sua Avesb. 135b (cf. (v. 1 confessio 2)); c1400 quesierunt ‥ utrum esset de necessitate salutis ut quis ~eatur vocaliter Wyche Ep. 533.  b nec illi cui ~etur statuitur ad peccatum si ~entem absque ejus consensu cessare a sui ordinis officio non cogit Anselm (Ep. 65) III 184; c1218 in confessione habeat ‥ occulos in terram demissos nec faciem respiciat ~entis, maxime mulieris, et patienter audiat quicquid dixerit ‥ et ei pro posse persuadeat ‥ quod integre ~eatur Conc. Syn. 73; remissionem omnium delictorum confessis indulgens G. Cold. Durh. 20; non nisi confessus velit occursare procellis / precautus Garl. Tri. Eccl. 32; ipsa confessio habenda est pro nullo et ideo ~entem non salvat Ockham Pol. III 76; multi sacerdotes, qui sunt proni ad purgandum suos confessos, comuniter sunt perjuri Wycl. Ver. II 78.  c s1293 mos hujus terre non est confessa referre; / funus Walteri super hoc vult testis haberi, / qui ‥ cujusdam viri confessionem audivit et eam detexit Ann. Worc. 513. 3 to say the ‘confiteor’. b (1st pers. sg. as sb.) ‘confiteor’. solus ad altare tum presbyter ingrediatur; / ‥ / presbyter accedens confessus basiat aram Garl. Myst. Eccl. p. 149.  b hujusmodi macule ‥ faciliter recedunt per venias, ~eor [ME: mid venies, mid confiteor] et alia bona opera AncrR 108. 4 to confess, profess (Christ or Christian faith); b (w. acc. & inf. or compl.). 680 Petrus Dei filium beata voce confessus Aldh. Ep. 3; India ‥ / confessa fidem, Thoma lucrante salutem, / credidit in Christum Id. CE 4. 6. 18; catholicam fidem confessus est Bede HE V 19 p. 327; confessus coram omnibus communem ecclesie fidem, jurasti ‥ te ita crediturum Lanfr. Corp. & Sang. 413D; c1090 si teneo ea quae ~emur in symbolo Anselm (Ep. 136) III 280; veritas catholica ab universali ecclesia approbata verbis simplicibus et expressis est pro loco et tempore ~enda Ockham Pol. III 69.  b 680 ~emur Patrem et Filium et Spiritum Sanctum trinitatem in unitate consubstantialem (Conc. Hatfield) Bede HE IV 15; fidem se Christi suscipere confessus est Ib. II 13; Spiritum Sanctum, quem distributionis donorum divinae bonitatis ‥ infinitam ‥ causam esse catholice ~ebimur Eriug. Per. 607A; Christum, quem Deum et hominem ~emur Anselm (CurD II 15) II 116.