consolatio
consolatio, a consoling, consolation, comfort
- I In gen.: uti consolatione, Cic. Prov. Cons. 7, 15: non egere consolatione, id. Tusc. 3, 32, 77; id. Brut. 96, 330: stultam senectutem praeterita aetas nullā consolatione permulcere potest, id. Sen. 2, 4.—With gen. subj.: litterarum tuarum, Cic. Fam. 5, 13, 1: Epicuri, id. Tusc. 3, 22, 78.—With gen. obj.: malorum, Cic. Fam. 6, 4, 2.—In plur., Cic. Tusc. 3, 30, 73; 3, 32, 77.—
- B Meton., a consolatory discourse or treatise, Cic. de Or. 3, 55, 211; Quint. 10, 1, 47; 11, 3, 153.—
- II Esp., the title of a lost treatise of Cicero: De Consolatione, a fragm. of which is given by B. and K., Cic. Opera, xi. pp. 71-75.—
- B An encouraging, encouragement: timoris, an alleviating, Cic. Att. 1, 17, 6; Hirt. B. G. 8, 38; Auct. B. Alex. 8.
hanc ~onem habeas, quod in diebus tuis haec plaga non superveniet
gravis est aliquando et ingrata in tribulatione patientibus verborum sine auxilio ~o
hinc Anglis spes, hinc ~o; hinc hostibus horror, hinc desperatio
postea nec potuit exhilarari nec ~onem accipere respirandi
de ~one atque de cibo et potu fiet ei [delinquenti ] secundum disposicionem ‥ abbatis
aut in scripturarum vel cronicarum leccionibus assidue erat occupatus, ex quibus non pauca eloquia hauserat ad ipsius aliorumque ~onem spiritualem
- 1. troost, vertroosting, bemoediging; plur. troostende woorden; ➤ lenire se consolatione; afferre huic malo consolationem;
- 2. (meton.) troostrede, troostschrift.
Collationemfiebat a Monachis, qui quod vice
Consolationis, et gratuitæ refectionis, post impensas orationi et lectioni horas complures iis impertiretur, detorto inde vocabulo,
Consolationemhanc refectionem pro collatione appellarunt. Chrodegangus Metensis Episc. in Regula Canonicorum cap. 8. novæ Edit. 23 :
Si vero contigerit quod vinum minus fuerit, et istam mensuram Episcopus, vel qui sub eo est, implere non potest,... impleat de cervisia, et eis Consolationem faciant.Idem cap. 36. novæ Edit. 30 :
Postquam de refectorio exierint, in caminada bibant duabus vicibus aut tribus, qualiter Consolatio fit, et ebrietas non dominetur.Conventus Aquisgranensis ann. 817. et Additio 1. Capit. cap. 11 :
Ut certum phlebotomiæ tempus non observent, sed unicuique secundum quod necessitas expostulat, concedatur, et specialis in cibo et in potu tunc Consolatio præbeatur.Charta ann. 862. apud Doubletum pag. 793. et in Tabul. S. Dionysii Ch. 31 :
Et Consolatione carnium in famulos eorum censita quæ illis dabatur in iisdem tribus festivitatibus, et initio Quadragesimæ.Concilium Moguntinum ann. 847. can. 16 :
Sanctimoniales vero..... horas canonicas.... celebrent, et omnibus diebus ad Consolationem veniant, et ut cætera servent, quæ in regula sanctimonialium continentur.Atque hac notione usurpatur in variis Tabulis apud Browerum in Antiquitatib. Fuldensib. pag. 207. 269. 270.
Ἠνεγκέ τις ἰχθύας ἐν τῇ μονῇ καλοὺς καὶ μεγάλους,... ἵνα μικρὰν παράκλησιν λάβωσιν οἱ ἀδελφοὶ ἐκ τῆς πολλῆς καὶ μακρᾶς νηστείας.
Refectio extraordinaria, col. 1107. S. Rosa de Viterbo Elucid. pag. 306. voce
Consolaçao, qui serotinam cœnam post jejunium Lusitanis significare scribit, supra
Caritas 3.
Consolatio 3.
Ut nullus clericorum extraneæ mulieri qualibet Consolatione aut familiaritate jungatur.Concil. Andegavense :
Sed si qui sunt cœlibes, nonnisi a seroribus aut amitis suis aut matribus Consolentur.Vide Solatium.
Consolation, eadem acceptione, in Lit. remiss. ann. 1387. ex Reg. 131. Chartoph. reg. ch. 240 :
Comme au mois de Février ou environ l'exposant et autres de sa compaignie, par maniere d'esbatement et de Consolation, etc.
Collatio. Privilegium Philippi Augusti apud Marten. tom. Ampliss. Collect. col.
Si vero pons fractus fuerit similiter debent habere liberam per navem transvectionem, nihil dando, nisi quod propter hoc pro reparatione pontis datur Annua Consolatio tredecim solidorum et quatuor denariorum.
Si aliquis absentium canonicorum de hac vita migraverit, præbenda integra, exceptis Consolationibus et bursa, anno integro post mortem illius dabitur eidem.... Omnes obventiones et proventus, tam Consolationum quam bursarum, etc.Charta ann. 1277. inter Probat. tom. 2. Annal. Præmonstr. col. 730 :
Ne denarii Consolationum et præsentiarum inter vos de cætero dividantur.Nihil ergo emendandum in Privileg. Phil. Aug. in
Consolatio 2.laudato : ibi enim idem sonat quod
Collataet
Collatio 1.
Trostpfennige, col. 1809. et Guden. adnotat. in cod. Diplomat. tom. 1. pag. 509. Charta Capitul. Mindens. ann. 1264. ap. Würdtwein. Subsid. Diplomat. tom. 10. pag. 23 :
Distributionem autem prædictæ Consolationis taliter ordinavit, scolaribus ad prandium sol. unum, octo denarios ad nocturnalem candelam, campanariis quatuor denarios ; reliqui 17. solidi inter canonicos et vicarios, qui presentes fuerint, equaliter dividentur.Alia ann. 1285. ibid. pag. 39 :
Bona comparabimus, quibus eadem Consolatio certo tempore peragatur, in supradicto autem festo quilibet de sex minoribus canonicis recipiat 6. denarios, quilibet de duodecim vicariis 6. denarios, scholares solidum ad prandium, etc.Chart. Siguiwin. Archieg. Colon. c. ann. 1080. ap. Seibertz. Hist. Ducat. Westphal. num. 33 :
In anniversario supradicti .... Consolationem quam refectoriam vocamus largiter exhibeat.
Andreas filius Ugolini... dixit interrogatus, quod ipse est hæreticus consolatus, et consolatus fuit ab hæreticis, jam 13. vel 14. anni, et dixit quod Consolationem recepit apud Pratum a Marchisciano consolato.Alia ann. 1268. ibid. pag. 169 :
Consolationi filii sui, quin potius desolationi interfuit, qui fuit in quadam infirmitate hæreticus consolatus per impositionem manuum hæreticorum.Vide supra Consolare.
- consolor, a consoling, consolation, comfort: uti consolatione: non egere consolatione: senectutem nullā consolatione permulcere: litterarum tuarum: malorum: consolationibus levari.—A consolatory discourse: Ciceronis.—An encouragement, alleviation: timoris.
-
…te nescire quid nostris faciendum sit, iam pridem me illa ἀπορία sollicitat. itaque stulta iam Iduum Martiarum est consolatio. animis enim usi sumus virilibus, consiliis, mihi crede, puerilibus. excisa enim est arbor, non…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…victor armatus. hoc loco si videor augere dolorem tuum, quem consolando levare debeam, fateor me communium malorum consolationem nullam invenire praeter illam, quae tamen, si possis eam suscipere, maxima est, quaque ego cotidie magis…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…, ab altera te ipsum numquam timuisse certo scio. reliquum est ut te id ipsum, quod ego quasi consolationis loco pono, maxime excruciet, commune periculum rei publicae. cuius tanti mali, quamvis docti viri multa dicant…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…dicitur, quam universam interitus. tantas in confligendo utriusque viris video futuras. habes coniecturam meam. tu autem consolationis fortasse aliquid exspectasti. nihil invenio nihil fieri potest miserius, nihil perditius, nihil foedius. quod quaeris quid…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…quam Milonis praeclare enim vixero, si quid mihi acciderit prius quam hoc tantum mali videro. nunc me una consolatio sustentat, quod tibi, T. Anni, nullum a me amoris, nullum studi, nullum pietatis officium…
Cicero, pro Milone
-
…. non modo non exsultavit in ruinis nostris vestrisque sordibus Cornelius, sed omni officio, lacrimis, opera, consolatione, omnis me absente meos sublevavit. quorum ego testimonio ac precibus munus hoc meritum huic et, ut a…
Cicero, pro Balbo
-
…ut ipse me per litteras consolarer. quem librum ad te mittam, si descripserint librarii. adfirmo tibi nullam consolationem esse talem. totos dies scribo, non quo proficiam quid sed tantisper impedior non equidem satis vis enim urget…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
….. .. lectae sunt, tum id quod attulerunt ad spem infirmant, ut facile appareat te et consolationi servire et veritati. itaque te rogo plane ut ad me quae scies ut erunt, quae putabis ita scribas…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…audere cuius amici si qui sunt, aut si beluae tam immani tamque taetrae possunt ulli esse amici, hac consolatione utuntur, etiam T. Albucio supplicationem hunc ordinem denegasse. quod est primum dissimile, res in Sardinia cum…
Cicero, de Provinciis Consularibus
-
…tamen, si possis eam suscipere, maxima est, quaque ego cotidie magis utor, conscientiam rectae voluntatis maximam consolationem esse rerum incommodarum nec esse ullum magnum malum praeter culpam. A qua quoniam tantum absumus, ut etiam optime…
Cicero, Epistulae ad Familiares
The title of several works in Roman literature. (1) A treatise of Cicero, now lost, written after the death of his daughter Tullia (B.C. 45) and based upon Crantor 's treatise περὶ πένθους. (See Tusc. Disp. i. 65; ad Att. xii. 14, 3.) The fragments of this work are to be found in Baiter and Kayser's text, xi. 71. See Schulz, De Ciceronis Consolatione (Greifswald, 1860). Cicero is supposed by some to have transcribed a portion at least of the Consolatio in the first and third books of the Tusculanae Disputationes.
(2) A probably spurious work called Consolatio ad Liviam Augustam de Morte Drusi Neronis and ascribed by Scaliger to AlbinovanusPedo , but by others to Ovid. There exists no early MS. of it, and it first appears in the editio princeps of Ovid, A.D. 1471. Hence it is believed to be the work of some Italian scholar of the fifteenth century. See Haupt, Epicedion Drusi cum Commentariis (Leipzig, 1849); and a paper by Nettleship in the Transact. of the Oxford Phil. Soc. (1885-86).
(3) Ad Marciam, a treatise of the younger Seneca (q.v.), written by him to Marcia, the daughter of Cremutius Cordus, on the death of her son. See Schinnerer, Seneca's Schrift an Marcia (Hof. 1889).
(4) A treatise written in prison by Boëthius (q.v.) about the year A.D. 524, and entitled De Consolatione Philosophiae. It is partly in the form of a dialogue, and is interspersed with metrical pieces after the fashion of a Menippean satire.