culpa
culpa, a fault, error, blame, guilt, failure, defect
he transferred the blame onto others
- I Prop.
- A In gen. (very freq. in every period and species of composition): delictum suum Suamque ut culpam expetere in mortalem sinat, Plaut. Am. 1, 2, 33 (495); cf.: non C. Rabirium culpa delicti, non invidia vitae ... in discrimen capitis vocaverunt, Cic. Rab. Perd. 1, 2: in hoc uno genere omnis inesse culpas istius maximas avaritiae, majestatis, dementiae, libidinis, crudelitatis, id. Verr. 2, 5, 17, § 42: et culpam in facto, non scelus esse meo, Ov. Tr. 4, 1, 24 et saep.: quicquid hujus factum'st culpa, non factum'st mea, Ter. Eun. 980: is quidem In culpā non est, to blame, in fault, id. Hec. 700; cf. id. ib. 299: praesidio ad eorum, qui in culpā essent, timorem uti, Cic. Fam. 15, 2, 7: malo Tironis verecundiam in culpā esse, quam inliberalitatem Curii, id. Att. 8, 6, 3; id. Planc. 4, 10; cf.: ut jam sit in iis culpa, qui, etc., id. Fam. 1, 9, 13: tua culpa nonnulla est, you are somewhat to blame, not without fault, id. ib. 3, 8, 6: sed haec mea culpa est, id. Brut. 35, 133: ne penes ipsos culpa esset cladis, Liv. 5, 36, 10: penes Aetolos culpam belli esse, id. 35, 33, 3; Sen. Ben. 7, 18, 2; Plin. Ep. 10, 30 (39), 2: culpa, quae te est penes, Ter. Hec. 535: culpa abest ab aliquo, Quint. 11, 1, 64: aliquem extra culpam belli esse judicare, Liv. 8, 19, 10: in mutum confers culpam, Plaut. Truc. 4, 3, 55 (829): conferre in aliquem, Ter. Eun. 387; Caes. B. G. 4, 27; Cic. Sen. 5, 14 al.; cf.: culpam transferre in aliquem, Ter. And. 379; Cic. Att. 15, 28; id. Font. 8, 18: suam quisque culpam auctores ad negotia transferunt, Sall. J. 1, 4: contrahere culpam, Cic. Att. 11, 24, 1: culpam non modo derivare in aliquem, sed communicare cum altero, Cic. Verr. 2, 2, 20, § 49: in culpā ponere aliquem, id. Clu. 45, 127: indecorant bene nata (pectora) culpae, Hor. C. 4, 4, 36; 4, 15, 11: seraque fata, Quae manent culpas etiam sub Orco, id. ib. 3, 11, 29; Ap. Dogm. Plat. 2, p. 28, 5; Arn. 1, p. 27.—
- B In partic.
- 1 The crime of unchastity, a faux pas (cf. crimen, II. A. 2.), Ov. M. 2, 37 et saep.; Verg. A. 4, 19; 4, 172; Hor. C. 3, 27, 38; 3, 6, 17; Tac. A. 3, 24 et saep.—
- 2 Mostly in jurid. Lat., the fault of remissness, neglect, Dig. 17, 2, 72; 18, 1, 68; 42, 5, 8, § 3: nec sum facturus (rem) vitio culpāve minorem, Hor. S. 2, 6, 6.—
- II Meton., any thing mischievous or injurious, mischief: continuo culpam (sc. ovem aegram) ferro compesce, Verg. G. 3, 468: sedula (i. e. meretrix), Prop. 4 (5), 5, 20.—
- B Of things, a fault, defect: operum et laudes et culpae, Vitr. 3, 1, 4.
si infirmitatis causa [vomitum facit ], sine ~a
membra cruentabant spurco sine crimine culpae
ad omnes venias ‘mea ~a’ dicat
si ‥ anima contemnens id ad quod facta est sic moritur ‥, similiter se habebit et in maxima ~a et sine omni ~a
culpam vitare studeas laudemve sitire
in baptismo dimittitur ~a originalis et actualis et pena utriusque
macula deformat imaginem; ~a vero est in quantum ad notitiam refertur et ei debetur reatus
habens barberius lanceolam in manu, apposuit eam sibi in ore; quam cum sic teneret, cecidit super pedem imperatoris et imperator fuit in ~a(
[angelica natura ] dicitur ‥ speculum purum ‥, immaculatum sine macula ~e originalis, incontaminatum sine contagio ~e mortalis, incoinquinatum sine infectione ~e venialis
absolucio a reatu vel macula ~e mortalis
juxta qualitatem ~ae peniteat
talis erat ~a regis pro qua occideretur
Adam ‥ ~a praevaricationis inventa ‥ expulsus
excessus, i. ~a, delicta, ‥ægylt, GlH E 658: si ~a levis est, indulgeatur ei
injungatur ei [monacho fugitivo ] satisfactio gravis ~ae
emendabitur wita, wera, juxta ~am potius quam personam(
quod clerici qui deprehensi fuerint incontinentie vitio laborare et qui ‥ suspensi officium suum exequi presumpserint ‥ pro hac duplici ~a perpetuo deponantur
de illo qui ~am [(AS: ] exigit de fure occisoscyldunga
si quis ‥ injustum judicet ‥, cxx s. ~a sit(
➳ forme ancienne colpa Prisc. Gramm. 1, 35.
- 1. schuld, verantwoordelijkheid; ➤ ~ belli; liberatio -ae; expers -ae; a -a vacuus; in -a esse of versari schuldig zijn; ~ est in alqo of alcis de schuld ligt bij iem.; extra -am esse, a -a abesse, -ā carere vrij van schuld zijn; -ā amittere alqd door eigen schuld;
- 2. onkuisheid;
- 3. (poët.) vergrijp, overtreding, misstap;
- 4. (Verg.) schuldige.
Colpus, Ictus, interprete Eccardo. Lex Salica tit. 20. art. 8 :
Si vero sanguis exierit, taliter Culpam componat, quantum si eumdem ferramento vulnerasset.
Courpe, eodem sensu, in Lit. remiss. ann. 1319. ex Reg. 59. Chartoph. reg. ch. 292 :
Par laquelle bateure et Courpe doudit Jehan icelle Agnès avoit esté dedenz quinze jours après morte.Nisi ibi sit pro
Coulpe, culpa. Vide infra Culpare.
Coulpe damnable, in Lit. ann. 1364. tom. 4. Ordinat. reg. Franc. pag. 430. art. 15.
Pro retentione Culpam fecit, et absolutus est.Infra :
Multo tempore a nobis excommunicatus, tandem culpam fecit apud Conedam, et absolutus a nobis est.
Similiter servitores excedentes venias faciant, nihilominus de gravioribus in Capitulo fratres Culpas suas faciant.
Dire sa coulpe, formula etiamnum usitata leviores culpas adversus regulam coram superiore in capitulo confitendi. Ordinar. Ms. S. Petri Aureæval. :
Si illa nocte vel die præcedenti non interfuerit in matutinis, tunc debent facere Culpam coram abbate, si præsens fuerit... Quando prior claustralis facit suam ebdomadam, non consuevit facere Culpam, sed capellanus altaris illam facit loco sui, eo videlicet quod ipse capellanus honus habet horas inchoandi, et etiam benedictiones in prandio et cena faciendi, et comparendi in horis canonicis ; et pro deffectibus suis suam faciat Culpam.
Qui dominus Ranaldus ad prædicta... ipsi domino præposito et capitulo respondit Dicens sua Culpa de omnibus supradictis, in quibus deliquit et omisit.
Ab illis non solum est auditus, verum e contra sub gravi Culpa adjudicatus.Bernardus Monach. in Consuetud. Cluniac. MS. cap. 60 :
Nec silendum est, quod omnis, qui ei, qui in gravi Culpa est, loquitur, aut signum facit sine Abbatis jussu, dignus est poni in eadem Culpa.Udalricus lib. 3. Consuet. Cluniac. cap. 2. de Abbate :
Sibi soli repositum est, ut quemlibet fratrem mittat, ut aiunt, in Culpam graviorem.Quæ autem sit ista
Culpa, seu potius pœna
gravior, pluribus docet cap. proxime seq. Vide Statuta Ord. Præmonstrat. Dist. 2. cap. 2. Dist. 3. cap. 1. 2. 3. 4. 5. 10. Constitut. Fratrum Caritatis B. Mariæ cap. 18. et seqq. Stat. Prædic. etc.
Epitaphium Domini Engilberti seu Enfulberti quiescentis inclaustro coram Gravi Culpa, sculptum in lapide impresso in muro prope fenestram Gravis Culpæ respicientis in claustro.
finis est, non intelligere quod omnes intelligunt.
Quæ dolo proxima est, in fr. 4. magistr. conv. 27, 8.
Quocunque casu fortuito, sine lata Culpa eorum, amiserint equum, etc.
- SCARP-, a fault, error, blame, guilt, failure, defect: delicti: omnes culpae istius avaritiae, maiestatis, crudelitatis: quicquid huius factumst culpā, T.: In culpā est, to blame, T.: non est ista mea culpa, sed temporum: quiin eādem culpā sint, share: in quo est tua culpa nonnulla, you are not without fault: a culpā vacuus, S.: conscia culpae, O.: ne penes ipsos culpa esset cladis, L.: culpa, quae te est penes, T.: extra culpam esse: eius rei culpam in multitudinem coniecerunt, Cs.: suam culpam ad negotia transferre, S.: in culpā ponere aliquem: Si mora pro culpā est, O.: tua aetas emovit culpas, H.: fata, quae manent culpas, H.—Person.: ludus erat culpā potare magistrā (i. e. a game in which the loser must drink), H.: Culpam Poena premit comes, H.—Poet.: Huic uni succumbere culpae, temptation, V.—Unchastity: Virginum, H.: hoc praetexit nomine culpam, V.—Remissness, neglect: rem facere culpā minorem, H.—The mischievous thing, mischief: continuo culpam (sc. ovem aegram) ferro compesce, V.
-
…oratio mea me vehementer accuset, quod tam capitalem hostem non comprehenderim potius quam emiserim, non est ista mea culpa, Quirites, sed temporum. interfectum esse L. Catilinam et gravissimo supplicio adfectum iam pridem oportebat, idque…
Cicero, in Catilinam
-
…ego. nec tibi nobilitas poterit succurrere amanti nescit Amor priscis cedere imaginibus. quod si parva tuae dederis vestigia culpae, quam cito de tanto nomine rumor eris non ego tum potero solacia ferre roganti, cum mihi nulla mei…
Propertius, Elegies
-
…commendationi meae tribuit. Quam ob rem defensionem in novo consilio non statui parare ; satisfactionem ex nulla conscientia de culpa proponere decrevi, quam, me dius fidius, veram licet cognoscas. Iniuriis contumeliisque concitatus, quod fructu laboris…
Sallust, Catilina
-
…, sed quod in hac omnis parte timetur amor. ignosces igitur, si quid tibi triste libelli attulerint nostri culpa timoris erit. an mihi nunc maior carae custodia matris aut sine te vitae cura sit ulla meae tu mihi…
Propertius, Elegies
-
…qui rescierint culpent illud merito factum omnes putent. Quid istic si certum est facere facias verum ne post conferas Culpam in me. Non faciam. Iubesne Iubeo, cogo, atque impero. Nunquam defugiam auctoritatem sequere. Di…
Terence, Eunuchus
-
…quos flagitium, egestas, conscius animus exagitabat, ii Catilinae proxumi familiaresque erant. Quod si quis etiam a culpa vacuus in amicitiam eius inciderat, cotidiano usu atque illecebris facile par similisque ceteris efficiebatur. Sed maxume adulescentium familiaritates…
Sallust, Catilina
-
…omne tale negotium fugeret, paulum adventu Vari conquievit. adhuc, C. Caesar, Q. Ligarius omni culpa vacat. domo est egressus non modo nullum ad bellum sed ne ad minimam quidem suspicionem belli ; legatus in…
Cicero, pro Ligario
-
…gignuntur. quae tamen si tolerabiles erunt, ferendae sunt et hic honos veteri amicitiae tribuendus, ut is in culpa sit qui faciat, non is qui patiatur, iniuriam. omnino omnium horum vitiorum atque incommodorum una cautio est…
M. Tullius Cicero, De Amicitia
-
…facturum quaestores, legatos, praefectos, tribunos suos multi missos fecerunt et de provincia decedere iusserunt, quod illorum culpa se minus commode audire arbitrarentur aut quod peccare ipsos aliqua in re iudicarent tu Apronium, hominem vix liberum ,…
Cicero, in Verrem
-
…sentis, tua summa culpa est ; sin autem alii tecum haec loquuntur, tua tamen, quod audis, culpa non nulla est. mea ratio in tota amicitia nostra constans et gravis reperietur. quod si qui me astutiorem…
Cicero, Epistulae ad Familiares
CULPAin the most general sense denotes any wrongful act or omission (e. g. Col. 9, 4. 2; Dig. 49, 16, 14, 1) which is imputable ( quae enim in eo culpa sit, quum suae mentis non sit? Dig. 9, 2, 30, 3; si omnia quae oportuit observavit, caret culpa, Dig. 1b. 31). Taken thus generally, it includes what the Romans term dolus malus, but properly the latter is distinguished from culpa when this term is used accurately; dolus malus being an intentional and deliberate violation, whether by act or omission, of another's rights (Dig. 4, 3, 1, 2), and culpa an unintentional violation, consisting apparently always in the omission or neglect of some legal duty. It is true that damnum under the Lex Aquilia (of which below) is often the consequence of some act (e. g. Inst. 4.3, 4-8); but the act usually derives its culpose character rather from the omission of some duty than from the positive act which is done: the latter, in itself, does not entail legal liability, but because it is done wilfully, heedlessly, or rashly.
Deliberate breach of legal duty always entailed legal liability, whether the right infringed was a right of property, of contract, or one of the so-called primordial rights: illud nulla pactione effici potest, ne dolus praestetur (Dig. 2, 14, 27, 3); and no act would amount in law to a delict [CRIMEN] unless dolus were present, except in the single case of damnum or damage to property. Here, if culpa or negligence were once established, the amount of the defendant's liability did not depend on its degree: in lege Aquilia etiam levissima culpa venit (Dig. 9, 2, 44, pr.): hence the expression of the civilians, culpa Aquiliana.
It is, however, in the legal relations arising from contract and quasi-contract that the doctrines of culpa and diligentia are of greatest prominence. If a breach of his duty by a party to such a relation arose from a carelessness so excessive that no ordinary man would have been guilty of it, he was said to have shown lata culpa, and for this he was legally held as answerable as if the breach had been deliberate: lata culpa est nimia negligentia, id est, non intelligere quod omnes intelligunt (Dig. 50, 16, 213, 2). For passages assimilating and even identifying its legal treatment with that of dolus, see Dig. 11, 6, 1, 1; 17, 1, 29, pr.; 47, 4, 1, 2; 50, 16, 223, pr.; ib. 226.
Where, however, a man's carelessness was not of this extreme degree, the question whether he could be made to pay for it was determined by reference to two distinct criteria of diligence.
As a general rule he was required to show what the Roman terms exacta diligentia --that of a careful, accurate, sound paterfamilias or man of business; and where this was so he was answerable for all culpa, provided it would have been avoided by one who showed that degree of care and prudence. Modern writers call this culpa levis in abstracto; and this higher degree of diligence was required to be shown by vendors and purchasers (Dig. 18, 6, 3), hirers and letters (Dig. 19, 2, 57; Cod. 4, 6, 28), borrowers (commodatarii, Inst. 3.14, 2), depositors, pledgees (Inst. 3.14, 4), and agents (Cod. 4.35, 13; Inst. 3.27, 1).
In other relations the law was satisfied if a man was as careful as he was habitually in affairs in which he himself would be the person primarily injured by carelessness--talis diligentia qualem in suis rebus adhibere solet; here modern writers say he is answerable only for culpa levis in concreto. This standard of diligentia only was required from guardians and curators; socii (partners) inter se; co-heirs and co-legatees; lenders (commodatores), and husbands in their administration of the dos brought them by their wives (Dig. 23, 3, 17). Perhaps the safest general rule as to the degree of diligentia required in contractual and quasi-contractual relations is to say that the defendant is usually required to show exacta diligentia, but the burden of proving his culpa is on the plaintiff: in some cases, however, the defendant is excused if he can prove that he was shown such as he usually displays in the conduct of his own affairs. The broad principle seems to be that when a contract is for the interest of both parties, although their interests are adverse rather than identical, each is responsible for the least negligence (Dig. 30, 108, 12), though perplexing exceptions (such as agency and partnership) make this a difficult rule to practically rely upon. (The best treatises on this subject are the following:--Von Löhr, Theorie der Culpa, Giessen, 1805, and Beiträge zu der Theorie der Culpa, Giessen and Darmstadt, 1808; Hasse, Die Culpa des römischen Rechts, 2nd edition by Bethmann-Hollweg, 1838; and in particular Mommsen, Beiträge zur Lehre von der Culpa, in his Obligationenrecht, vol. iii. pp. 345 ff.)
[J.B.M]Any wrongful act or omission, whether due to intent or not. Taken generally, it includes what the Romans term dolus malus, but properly the latter is distinguished from culpa when this term is used accurately; dolus malus being an intentional and deliberate violation, whether by act or omission, of another's rights, and culpa an unintentional violation, consisting apparently always in the omission or neglect of some legal duty. It is true that damnum under the Lex Aquilia is often the consequence of some act; but the act usually derives its culpable character rather from the omission of some duty than from the positive act which is done; the latter, in itself, does not entail legal liability, but because it is done wilfully, heedlessly, or rashly. See Hasse, Die “Culpa” des römischen Rechts (1838); and Mommsen, in his Obligationenrecht, iii. pp. 345 foll.