Logeion | dubitatio

dŭbĭtātĭo, ōnis, f. [dubito].

A wavering in opinion or judgment; a being uncertain, a doubting; uncertainty, doubt.
- A Prop.
- - 1 In gen. (freq. and good prose).
  - - - α Absol.: nec tibi sollicitudinem ex dubitatione mea, nec spem ex affirmatione, afferre volui, Cic. Fam. 9, 17 fin.: cum res non conjecturā, sed oculis ac manibus teneretur, neque in causa ulla dubitatio posset esse, id. Cluent. 7, 20: in ea obscuritate ac dubitatione omnium, id. ib. 27, 73: quod quamquam dubitationem non habet, tamen rationes afferendas puto, etc., id. Fin. 5, 10; cf. id. Agr. 1, 4, 11; Quint. 4, 3, 6: dubitationem afferre, Cic. Off. 1, 41, 147; cf. id. ib. 3, 4, 18: eo sibi minus dubitationis dari, quod, etc., Caes. B. G. 1, 14, 1: ad tollendam dubitationem sola non sufficiunt, Quint. 5, 9, 8; cf. id. 5, 13, 51; Cic. Att. 12, 6 fin. al. So in Cicero a few times: sine ulla dubitatione, without any doubt, i. e. per litoten, most certainly (an emphatic sine dubio, v. dubius, I. B. 2. b. ε), Cic. Tusc. 3, 3, 5; id. Balb. 13, 31; id. Verr. 2, 4, 18, § 39; id. Cat. 4, 3, 5; so too, sine dubitatione, Col. 3, 6, 2 (but far more freq. in signif. II., v. infra).—
      - β With gen.: omnem dubitationem adventus legionum expellere, Caes. B. G. 5, 48 fin.; cf. juris (i. e. dubitatio, penes quem esset jus), Cic. Caecin. 4, 9: generum, id. de Or. 2, 31, 134: hujus utilitatis, Quint. 1, 10, 28.—
      - γ With de: illa Socratica, de omnibus rebus, Cic. Ac. 1, 4, 17; Auct. B. Afr. 26.—
      - δ With rel. or interrog. clause: si quando dubitatio accidit, quale sit id, etc., Cic. Off. 3, 4, 18; id. Cluent. 28, 76; id. Fam. 15, 21: alterum potest habere dubitationem, adhibendumne fuerit hoc genus ... an, etc., id. Off. 3, 2, 9; id. Fam. 3, 5, 3; Quint. 11, 2, 44.—
      - ε With quin: cum hic locus nihil habeat dubitationis, quin, etc., Cic. Off. 2, 5, 17; cf. id. N. D. 2, 63, 158.—
      - ζ With a subject acc. and inf.: hoc a rustico factum extra dubitationem est, Quint. 7, 1, 48.—
  - 2 Esp., as a fig. of speech, i. q. Gr. διαπόρησις, i. e. hesitation, embarrassment of the speaker, because unable to do justice to the greatness of his theme (e. g. Cic. Rosc. Am. 11; id. de Or. 3, 56, § 214), Auct. Her. 4, 29, 40; cf. Ernest. Lex. Technol. Lat. p. 136.—
- B Meton. (dubito, I. B.), a doubt, question, considering: indigna dubitatio homine! Cic. Lael. 19, 67; so, ad rem publicam adeundi, id. Rep. 1, 7, 12.—
II A wavering, hesitating in coming to a conclusion; hesitancy, irresolution, delay: aestuabat dubitatione, versabat se in utramque partem non solum mente, verum etiam corpore, Cic. Verr. 2, 2, 30, 74; cf.: qui timor! quae dubitatio! quanta haesitatio tractusque verborum! id. de Or. 2, 50: inter dubitationem et moras senati, Sall. J. 30, 3; cf. id. ib. 62, 9: aluit dubitatione bellum, Tac. A. 3, 41 fin. et saep.: (Caesar) nulla interposita dubitatione legiones ex castris educit, without any hesitation, promptly, Caes. B. G. 7, 40, 1; in this signif. very freq. in Cicero: sine ulla dubitatione, Cic. Cluent. 28, 75; id. Verr. 2, 3, 12; id. Pis. 3; 21 fin.; id. N. D. 1, 1; id. de Or. 2, 28, 122; id. Fam. 1, 5, b. 2. et saep.; cf.: absque ulla dubitatione, Vulg. Ruth, 3, 13; less freq. merely sine dubitatione, without hesitation, unhesitatingly, Cic. Agr. 2, 9, 23; id. N. D. 3, 34, 84; id. Ac. 2 (Luc.), 29, 94; id. Top. 15 fin.; id. Att. 11, 16, 3; so Cic. Fil. Fam. 16, 21; Auct. B. Alex. 63, 2; Vulg. Act. 10, 29.

dubitātio, ōnis, f. (dubito), I) der Zweifel, die Ungewißheit, a) im allg.: res habet dubitationem, Cic.: sine ulla dubitatione, ohne alle Ungewißheit = mit völliger Gewißheit, ganz entschieden, Cic. u.a.: u. so sine dubitatione, Vell. u. Col. (vgl. unten no. II): vere ac sine cuiusquam dubitatione, Cic. – m. subj. Genet., dubitatio omnium, Cic.: m. obj. Genet., dubitatio adventus legionum, Caes.: dubitatio iuris, Cic.: m. de u. Abl., illa Socratica dub. de omnibus rebus, Cic. – m. Verben verb. m. folg. indir. Fragesatz, si quando dubitatio accĭdit, quale sit id, de quo consideretur, Cic.: imperandi declinatio sitne, habet dubitationem (ist zweifelhaft), Varro LL.: bei vorherg. Negation m. folg. quin u. Konj., hic locus nihil habet dubitationis, quin etc., Cic.: nulla dubitatio est od. fuit, quin etc., Cic. u. Liv.: nisi forte tanta ubertas et varietas pomorum dubitationem affert, quin hominibus solis ea natura donaverit, Cic. de nat. deor. 2, 158: u. extra dubitationem est m. folg. Acc. u. Infin., zB. legem esse, Quint. 7, 1, 48. – b) als Redefigur, griech. διαπόρησις, wenn der Redner tut, als sei die Sache so groß, daß er keine Worte finde und nicht wisse, wo er anfangen solle, Cornif. rhet. 4, 40 (Beispiele Cic. Rosc. Am. 29; de or. 3, 214). – II) das Bedenken, die Bedenklichkeit, Unschlüssigkeit, das Zaudern, Cic. u.a.: dubitatio crucis, Bedenklichkeit wegen Anwendung der Kreuzigung, Cic.: u. so dub. belli, wegen der Führung des Kr., Cic.: aluit dubitatione bellum, Tac.: sine ulla dubitatione, ohne alle Bedenklichkeit, ohne allen Anstand, ganz entschieden, ungescheut, Cic.: ebenso sine dubitatione, Cic. u.a.: u. nullā interpositā dubitatione, Caes. – Plur., angunt me dubitationes tuae (deine Bedenken), Cic. ad Att. 5, 21, 4.

dubitatio [CL] , doubt, uncertainty; b (theol.); c (rhet.). legebam ‥ legislatorem ob unius verbi ~onem terram desiderabilem non introiisse Gildas EB 1; sine ~onis scrupulo Aldh. Met. 10 p. 84; 770 absque ~one constat CS 203; Anselm I 25 (v. deducere 5a); qualiter rerum istarum ‥ memoria ‥ retenta fuerit ‥ non indignum videtur ~one Gir. TH III 1; 1213 si super ceteris capitulis fuerint †debitatores [l. ~ones] suborte de quibus merito valeat dubitari RChart 193b; est ~o circa contrarie opposita et est ~o circa proposita non accidencia Ps.-Gros. Gram. 57; tunc est ~o quo objecto peccans mortaliter fruitur, sc. an actu suo an objecto sui actus Duns Ord. II 117 (cf. ib. III 92: de nullo ‥ simpliciter simplici conceptu potest esse certitudo secundum aliquid ejus et ~o secundum aliud); 1579 cujus [questionis] ambigua et ~ones dum ‥ enucleaverint ‥ StatOx 345. b [est] triplex ~o vel nescientia: infidelitatis, que fuit in Judeis, vel tarditatis, que fuit in discipulis euntibus in Emmaus ‥ [Luc. xxiv 25], vel amoris sive pietatis [cf. ib. vii 19 seqq.] Hales Sent. III 307; forte dicet aliquis quod nulli catholico licet dubitare de aliquo spectante ad fidem, quia certitudo et ~o de eodem se non possunt compati in eodem Ockham Pol. III 57. c ~o est quando dubitamus de duobus utrum vel de pluribus quid eorum velimus dicere, ut hic: ‘tu mihi te confers, homo—quo te nomine dicam? / nescio: si dicam “spurcissime”, non erit equum ‥’ Vinsauf CR 324.

dŭbĭtātĭō, (10) ōnis, f. (dubito), ¶ 1 action de douter, doute : dubitationem afferre Cic. Off. 1, 147, faire douter, faire naître le doute ; dubitationem tollere Cic. Att. 12, 6, 4 ; expellere Cæs. G. 5, 48, 10 ; eximere Quint. 1, 10, 28, dissiper, lever les doutes ; fœdus habet aliquam dubitationem Cic. Agr. 1, 11, il y a qqch. dʼéquivoque dans le traité ; in aliqua re dubitatio est Cic. Verr. 2, 2, 20, une chose inspire le doute ; alicujus rei dubitatio Cic. Cæc. 9, lʼincertitude sur qqch., cf. de Or. 2, 134 ; Cæs. G. 5, 48 ; Socratica dubitatio de omnibus rebus Cic. Ac. 1, 17, le doute méthodique de Socrate sur toutes choses ; hic locus nihil habet dubitationis quin... Cic. Off. 2, 17, sur ce point il est établi clairement que... || [avec interr. ind.] Off. 3, 9 ; 18 ; Clu. 76 ¶ 2 examen dubitatif, hésitation ; dubitatio indigna homine Cic. Læl. 67, hésitation indigne dʼun homme ; dubitatio ad rem publicam adeundi Cic. Rep. 1, 12, hésitation à se mêler du gouvernement ; dubitationem alicui dare Cæs. G. 1, 14, 1, faire hésiter qqn ¶ 3 hésitation, irrésolution, lenteur : Cic. de Or. 2, 202 ; sine dubitatione Cic. Agr. 2, 23, ou sine ulla d. Cic. Clu. 75, etc. ; nulla interposita dubitatione Cæs. G. 7, 40, 1, sans hésitation, sans retard ¶ 4 dubitation [fig. de rhét.] : Her. 4, 40.

dubitātiō, ōnis f (dubito)

1. twijfel, onzekerheid (aan, over: gen.; de; m. afh. vr.; bij voorafgaande ontkenning m. quin); ➤ ~ adventūs legionum; ~ iuris; illa Socratica ~ de omnibus rebus; sine (ulla) dubitatione zonder (enige) twijfel, zeer zeker;
2. het aarzelen, dralen, talmen, besluiteloosheid; ➤ ~ ad rem publicam adeundi bedenkingen staatszaken te verrichten; sine dubitatione zonder te aarzelen.

dubitatio , onis. f.
疑。裝疑筆法。

Suggest a Translation
See an image

dubitātiō ōnis, f

dubito, uncertainty, doubt, perplexity: in causā:in eā dubitatione omnium: dubitationem adferre: eo sibi minus dubitationis dari, quod, etc., Cs.: sine ullā dubitatione, i. e. certainly: omnem dubitationem adventūs legionum expellere, Cs.: iuris (i. e. penes quem esset ius): de omnibus rebus: quidnam esset actum: nulla fuit, quin, etc. — A doubt, question, considering: indigna homine.—A wavering, hesitating, hesitancy, irresolution, delay: belli: aestuabat dubitatione: inter dubitationem et moras senatūs, S.: nullā interpositā dubitatione legiones educit, Cs.: sine ullā dubitatione, unhesitatingly: angunt me dubitationes tuae.

dubitatio

Saved

Recent