exigo
exigo, to drive out, push forth, thrust out, take out, expel
a year after the Tarquinii had been driven out
we’ve sent legates to collect those funds
before the end of the winter
- I Lit.
- A In gen.: reges ex civitate, to expel, Cic. de Or. 2, 48, 199: hostem e campo, Liv. 3, 61, 8: exigor patria, Naev. ap. Non. 291, 4: aliquem domo, Liv. 39, 11, 2: aliquem campo, id. 37, 41, 12: omnes foras, Plaut. Aul. 3, 1, 7 (412): adcolas ultra famam, Plin. 2, 68, 68, § 175: exacti reges, driven away, Cic. de Or. 1, 9, 37; cf.: Tarquinio exacto, id. Rep. 1, 40: anno post Tarquinios exactos, Tac. A. 11, 22: Orestes exactus furiis, driven, tormented, Ov. Tr. 4, 4, 70: virum a se, Plaut. Mil. 4, 6, 62 (1277): uxorem, to put away, divorce, Ter. Hec. 242; Suet. Caes. 50; id. Claud. 26; cf.: illam suam (uxorem) suas res sibi habere jussit ex duodecim tabulis; claves ademit; exegit, turned her out of the house, Cic. Phil. 2, 28, 69: aliquem vitā, i. e. to kill, Sen. de Ira, 1, 6: corpus e stratis, to raise up or out, Sil. 16, 234: maculam, to take out, Suet. Aug. 94: et sacer admissas exigit Hebrus aquas, pours out into the sea, Ov. H. 2, 114; of weapons, to thrust from one, thrust, drive: non circumspectis exactum viribus ensem Fregit, thrust, impelled, Ov. M. 5, 171; so, ensem, Luc. 8, 656; cf.: ensem per medium juvenem, plunges through the middle, Verg. A. 10, 815: gladium per viscera, Flor. 4, 2, 68: tela in aliquem, Sen. Cons. ad Marc. 16; hence: aliquem hastā, i. e. to thrust through, transfix, Val. Fl. 6, 572.—Mid.: quae (hasta) cervice exacta est, passed out, passed through, Ov. M. 5, 138: prope sub conatu adversarii manus exigenda, to be put forth, raised (for a blow), Quint. 6, 4, 8 Spald.: (capellas) a grege in campos, hircos in caprilia, to drive out, Varr. R. R. 2, 3, 8: sues pastum, id. ib. 2, 4, 6: radices altius, to send out, Cels. 5, 28, 14; cf.: vitis uvas, Col. 3, 2, 10; 3, 6, 2; Cels. 8, 1 med.—
- B In partic.
- 1 A scenic t. t., to drive off, i. e. hiss off a piece or a player from the stage (rare): spectandae (fabulae) an exigendae sint vobis prius, Ter. And. 27 Ruhnk.; so, fabulas, id. Hec. 12; id. ib. 15.—
- 2 To demand, require, enforce, exact payment of a debt, taxes, etc., or the performance of any other duty (very freq.; syn.: posco, postulo, flagito, contendo, etc.): ad eas pecunias exigendas legatos misimus, Cic. Fam. 13, 11, 1: pecunias a civitatibus, id. Div. ap. Caecil. 10, 33: acerbissime pecunias imperatas, Caes. B. C. 3, 32; cf. id. ib. 1, 6 fin.; Cic. Pis. 16, 38; id. N. D. 3, 34, 84: quaternos denarios, id. Font. 5, 9: tributa, id. Fam. 3, 7, 3: pensionem, id. ib. 6, 18, 5: nomina sua, id. Verr. 2, 1, 10, § 28: mercedem, id. Lael. 21, 80 et saep.: equitum peditumque certum numerum a civitatibus Siciliae, Caes. B. C. 1, 30, 4: obsides ab Apolloniatibus, id. ib. 3, 12, 1: viam, to demand the construction of a road, Cic. Verr. 2, 1, 59, § 154; Liv. 42, 3, 7: a quoquam ne pejeret, Juv. 13, 36.—Esp.: rationem, to exact an account: ut Athenienses rationibus exigendis non vacarent, Val. Max. 3, 1, ext. 1; Plin. Ep. 10, 81, 1: libertorum nomina a quibus ratio exigi posset, Suet. Aug. 101 fin.—
- β In pass.: exigor aliquid, to be solicited, dunned for money, etc. (post-class.): exigor portorium, id est, exigitur de me portorium, Caecil. ap. Gell. 15, 14, 5; id. ap. Non. 106, 24: (Rib. Com. Fragm. p. 51): sese pecunias maximas exactos esse, Q. Metell. Numid. ap. Gell. 15, 14, 2; Dig. 23, 4, 32.—
- 3 To examine, inquire into (post-Aug.): nec illae (conjuges) numerare aut exigere plagas pavent, Tac. G. 7 fin. (so Ritter, Halm, with all MSS., cf. Holzmann ad loc.; al. exugere, said to have been the read. of a lost codex, the Arundelianus; cf. exsugo); cf.: exactum et a Titidio Labeone, cur omisisset, etc., id. A. 2, 85.—
- 4 Of places, to go or pass beyond, to pass by, leave behind (poet. and in post-Aug. prose): cum primus equis exegit anhelis Phoebus Athon, Val. Fl. 2, 75; cf. Prop. 3, 20, 11 (4, 20, 3 M.): Troglodytae hibernum mare exigunt circa brumam, Plin. 12, 19, 42, § 87.—
- 5 In mercant. lang., to dispose of, sell: agrorum exigere fructus, Liv. 34, 9, 9 Drak.: mercibus exactis, Col. poët. 10, 317. —
- 6 Mathemat. t. t., to apply to a standard or measure, i. e. to examine, try, measure, weigh by any thing: ad perpendiculum columnas, Cic. Verr. 2, 1, 51, § 133: materiam ad regulam et libellam, Plin. 36, 25, 63, § 188: pondus margaritarum sua manu, Suet. Caes. 47; cf.: aliquid mensura, Plin. 17, 21, 35, § 159.
- II Trop.
- A In gen., to drive out, expel (very rare): locus, Ubi labore lassitudo exigunda ex corpore, Plaut. Capt. 5, 4, 4 (1001): frigus atque horrorem vestimentis, Lucil. ap. Non. 291, 8.—Far more freq. and class.,
- B In partic.
- 1 (Acc. to I. B. 2.) To require, demand, claim any thing due: ego vero et exspectabo ea quae polliceris, neque exigam, nisi tuo commodo, Cic. Brut. 4, 17: aliquid exigere magis quam rogare, id. Fam. 2, 6, 1: longiores litteras exspectabo vel potius exigam, id. ib. 15, 16, 1: omnibus ex rebus voluptatem quasi mercedem, id. Fin. 2, 22, 73: ab hoc acerbius exegit natura quod dederat, demanded back, reclaimed, id. Tusc. 1, 39, 93 Klotz.: non ut a poëta, sed ut a teste veritatem exigunt, id. Leg. 1, 1, 4: has toties optata exegit gloria poenas, has cost, Juv. 10, 187: poenas, to take vengeance, id. 10, 84: de vulnere poenas, Ov. M. 14, 478: poenam (alicui), Sen. de Ira, 2, 22 fin.; Ov. F. 4, 230: gravia piacula ab aliquo, Liv. 29, 18, 18 et saep.—With ut: exigerem ex te cogeremque, ut responderes, Cic. Fin. 2, 35, 119; 4, 28, 80; cf.: Calypso exigit fata ducis, questions, inquires into, Ov. A. A. 2, 130: exactum a marito, cur, etc., Tac. A. 2, 85: exigite ut mores seu pollice ducat, Juv. 7, 237 sq.—With an object-clause: exigimus potuisse eum eo tempore testamentum facere, Dig. 29, 7, 8; 24, 3, 2.— Absol.: in exigendo non acerbum, Cic. Off. 2, 18, 64: cum res exiget, Quint. 5, 11, 5; 10, 3, 3; cf.: ut res exiget, id. 12, 10, 69: si communis utilitas exegerit, id. 12, 1, 37.— Esp.: rationem, to require an account: rerum gestarum, Just. 19, 2, 6: numquid rationem exiges, cum tibi aliquis hos dixerit versus? an explanation, Sen. Ep. 94, 28; Plin. Ep. 19, 9.—
- 2 Of time, life, etc., to lead, spend, pass, complete, finish: non novisse quicum aetatem exegerim, Plaut. Trin. 4, 2, 111 (953); id. Capt. 3, 5, 62 (720): tecum aetatem, id. Mil. 4, 2, 48 (1038); 4, 6, 60 (1275); id. Cas. 2, 5, 12 (320): ut te dignam mala malam aetatem exigas, id. Aul. 1, 1, 4 (43): vitam taetre, Cat. Or. inc. 15; Ter. Heaut. 280: cum maerore graviorem vitam, Sall. J. 14, 15; 85, 49; Plin. 7, 44, 45, § 139; Vitr. 2, 1, 4; Val. Max. 3, 5, 4 al.: vitae tempus, Sen. Ep. 2, 2; Val. Max. 3, 3, ext. 6: jam ad pariendum temporibus exactis, Cic. Verr. 2, 1, 18, § 48: qui exacta aetate moriuntur, at the close of the vigorous period of life, Cic. Tusc. 1, 39, 93; id. Verr. 2, 5, 8, § 21; Sall. J. 6, 2; Liv. 2, 40, 11 al.: mediam dies exegerat horam, Ov. Am. 1, 5, 1: aevum, Lucr. 4, 1235; Verg. A. 7, 777; Ov. M. 12, 209: tristissimam noctem, Petr. 115: diem supremum noctemque, Tac. A. 3, 16: ullum tempus jucundius, Plin. Ep. 3, 1, 1: jam aestatem exactam esse, Sall. J. 61, 1: per exactos annos, at the end of every year, Hor. C. 3, 22, 6: exacto per scelera die, Tac. H. 1, 47; id. A. 3, 16; so, exacto quadriennio, Plin. 2, 47, 48, § 130; Verg. G. 3, 190; Stat. S. 2, 2, 47.—
- 3 To conduct, urge forward, superintend, drive: opus, Ov. M. 14, 218; Col. 3, 13, 11.—
- 4 To bring to an end, to conclude, finish, complete a thing (poet. and in post-Aug. prose): exegi monumentum aere perennius, Hor. C. 3, 30, 1: opus, Ov. R. Am. 811; id. M. 15, 871: exactus tenui pumice versus eat, Prop. 3, 1, 8; Verg. A. 6, 637: commentarii ita sunt exacti, ut, etc., Quint. 10, 7, 30: eandem gracilitatem stilo exigere condiscant, to reach, attain to, id. 1, 9, 2.—
- 5 To determine, ascertain, find out: sociisque exacta referre, his discoveries, Verg. A. 1, 309: non prius exacta tenui ratione saporum, before he has ascertained, Hor. S. 2, 4, 36.—Pass. impers.: non tamen exactum, quid agat, Ov. F. 3, 637; cf. id. Am. 3, 7, 16. —
- 6 (Acc. to I. B. 3.) To weigh, try, prove, measure, examine, adjust, estimate, consider, = examinare, ponderare (class. but perh. not in Cic.): si ad illam summam veritatem legitimum jus exegeris, etc., Cael. ap. Cic. Fam. 8, 6, 1; cf.: nolite ad vestras leges atque instituta exigere ea, quae Lacedaemone fiunt, to estimate by the standard of, etc., Liv. 34, 31, 17; so, opus ad vires suas, Ov. A. A. 2, 502: si omnia argumenta ad obrussam coeperimus exigere, Sen. Q. N. 4, 5, 1; cf.: principatus tuus ad obrussam exigitur, id. de Clem. 1, 1, 6: se ad aliquem, id. Ep. 11 fin.: regulam emendate loquendi, Quint. 1, 5, 2: illa non nisi aure exiguntur, quae fiunt per sonos, are judged of, id. 1, 5, 19; cf. id. 1, 4, 7.—
- 7 To treat, consult, deliberate respecting something, = considerare, deliberare (class. but not in Cic.): de his rebus ut exigeret cum eo, Furnio mandavi, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 24, 7: cum aliquo, Plin. Ep. 6, 12, 3; cf.: secum aliquid, Verg. A. 4, 476; Ov. M. 10, 587; Sen. Ep. 27: de aliqua re coram, Plin. Ep. 9, 26, 13: haec exigentes hostes oppressere, Liv. 22, 49, 12: quid dicendum, quid tacendum, quid differendum sit, exigere consilii est, Quint. 6, 5, 5.—
- 8 To endure, undergo: aerumnam, Plaut. Capt. 5, 4, 12 (1009).
- —Hence, exactus, a, um, P. a. (acc. to I. B. 5., measured; hence), precise, accurate, exact (poet and in post-Aug. prose): difficile est, quot ceciderint, exacto affirmare numero, Liv. 3, 5, 12: acies falcis, Plin. 17, 27, 42, § 251: fides, Ov. P. 4, 9, 46.— Comp.: cura, Suet. Tib. 18; Mart. 4, 87, 4. —Sup.: diligentia, Front. Aquaed. 89: vir, Plin. Ep. 8, 23, 5.—With gen.: Mamurius, morum fabraene exactior artis, Difficile est dicere, Ov. F. 3, 383.—Adv.: exacte, exactly, precisely, accurately: ut exacte perorantibus mos est, Sid. Ep. 7, 9.—Comp.: dicere, disserere, Mel. Prooem. § 2; Gell. 1, 3, 21.—Sup.: pascere, Sid. Ep. 5, 11.
II) ganz hintreiben, A) eig.: tela in alqm, Sen.: manum, einen Hieb anbringen, Quint. – dah. ganz hineinstoßen, ensem per iuvenem, Verg.: ferrum per praecordia, Ov.: ferrum per viscera, Lucan. – prägn., durchbohren, durchstoßen, illum exigit hasta, Val. Flacc. Vgl. Gronov Sen. de cons. ad Marc. 16. – B) übtr., zu etwas zwingen, exigi in poenas, Stat. Theb. 1, 215.
III) etwas hinaustreiben = etwas zurücklegen, A) eig.: Athon, Val. Flacc.: mare, Plin.: mediam dies exegerat horam, Ov.: Phoebe, qui aestivos spatiosius exigis ignes, d.i. lange Sommertage machst, Prop. – B) übtr., zu Ende bringen, vollbringen, vollenden, a) übh.: monumentum aere perennius, Hor.: exactus tenui pumice versus eat, Prop.: commentarii ita sunt exacti, ut etc., Quint.: eandem gracilitatem stilo, zustande bringen, nachbilden, Quint.: opus, Ov. rem. 811; met. 15, 871 (vgl. unten no. IV, A, b): per hiemes aestusque et inaequales autumnos et breve ver spatiis exegit quattuor annum, brachte durch vier Zeiträume zu Ende, vollendete in vier Z., Ov. – b) eine Zeit zurücklegen, α) hin- od. zubringen, verleben, exquirit, qualem diem supremum noctemque exegisset, Tac.: ex. triginta dies in exspectatione mortis, Sen.: exacto per (unter) scelera die, Tac.: ex. sine metu reliquam noctem, Petron.: in Tuscis otium aestatis, Plin. ep.: ex. malam aetatem, Plaut.: totam aetatem in armis, Sen.: vitam in peregrinatione, Sen.: omnibus scortis abiectiorem et obsceniorem vitam, Val. Max.: senectutem Cypri profugus exegit, Val. Max.: ex. vitam taetre, Cato fr.: dispersam et vagam vitam miserabiliter, Val. Max.: cibo agresti vescendo vitam, Vitr.: vitam sine cura, Lucil.: uti boni honestique vitam exigerent, Sall.: quo studio vitam suam te absente exegerit, Ter.: ut sint, qui omne vitae tempus nudi exigant, Val. Max. – β) eine Zeit vollends zubringen, vollenden, exegit annum tribus spatiis, führte zu Ende, Ov. met. 1, 118: erant, de quibus plura dici vellem, nisi iam dies exactus esset (verstrichen wäre), Tac. dial.: iam dies exactus erat, Ov.: exactis mensibus, Verg.: aestas exacta erat, war zu Ende, Caes.: tribus aestatibus exactis, Verg.: exacto iam mense octavo, Iustin.: iam aestatem exactam esse, Sall.: ante exactam hiemem, Caes.: exacto quoque anno, Cels.: iam ad pariendum temporibus exactis, Cic.: exactā pueritiā, Iustin.: exactā aetate, am Ende seiner Tage, im hohen Alter, hochbetagt (zB. mori), Cic.: grandaevi senes, exactā aetate feminae, Tac.: eodem anno Q. Fabius Maximus moritur exactae aetatis, als hochbetagter Greis, Liv. – c) erdulden, alcis causā hanc aerumnam, Plaut. capt. 1009.
IV) auftreiben, beitreiben = einfordern, einkassieren, verlangen, fordern, A) eig.: a) Gelder: pecunias, Cic.: vectigalia, Cic.: m. dopp. Acc., Mesopotamenos non exegit tributum, Spart. Hadr. 21, 12: unum quemque iuxta vires exegit tam argentum quam aurum de populo terrae, Vulg. 4. regg. 23, 35. – Passiv exigor m. Acc. rei, exigor portorium, der Zoll wird von mir verlangt, Caecil. com. 92; sese pecunias maximas exactos esse, Q. Metell. Num. fr. bei Gell. 15, 14, 2 (vgl. unten no. B, a). – b) eine Leistung: ex. opus, beaufsichtigen, leiten, Ov. met. 14, 268. Col. 3, 13, 11 (vgl. no. III, B, a): aedes privatas velut publicum opus, den Bau von Privathäusern wie öffentliche Bauten beaufsichtigen u. betreiben (v. den Zensoren), Liv. 6, 4, 6. – Insbes., α) den Bau (Ausbau) von etw. verlangen, viam, Cic.: sarta tecta sacris publicis, sie in Dach u. Fach, im baulichen Zustande erhalten, Liv.: u. so omnia sarta tecta, Cic. – β) die Stellung von etwas verlangen, etw. requirieren, aufbieten, equitum peditumque certum numerum a civitatibus, Caes.: obsides ab Apolloniatibus, Caes.: custodiae in portis, vigiliae vicatim exactae, Liv.: vehicula (Transportfuhrwerke), Plin. pan. – B) übtr.: a) verlangen, fordern, auf etw. dringen, α) v. Pers.: insiurandum, Liv.: rationem (Rechenschaft), Ggstz. reddere, Val. Max.: Sen. u.a.: u. so ab alqo rationem alienae culpae, Sen. rhet.: veritatem a teste, Cic.: promissum ab alqo, Cic.: duplices ab alqo mercedes, Quint.: disciplinam severissime, Suet.: poenas de alqo oder alci, jmd. strafen (weil Strafen anfangs in Vieh od. einer Summe Geld bestanden), Ov.: so auch supplicium de alqo, Flor.: piacula ab alqo, Liv.; exigerem nostrae qualia damna notae? sollt' ich Rache nehmen für die Schmach, die mich zeichnete? Ov. – Passiv exigor m. Acc. rei (vgl. oben no. A, a), intellegeres, quod minora exigaris ab eo, Vulg. Iob 11, 6: ferus sacrae viae vastator poenas exactus est vastationis suae, Cassiod. hist. eccl. 6, 45: ex. m. folg. ut u. Konj., Ov. fast. 6, 358. Curt. 8, 4 (16), 21. Iuven. 7, 238: ex. m. bl. Konj., Plin. ep. 6, 8, 5: ex. alqm (von jmd.) m. folg. ut u. Konj., Nepot. epit. Val. Max. 9, 20 (wo exigere Simonidem, ut prodiret): ex. ab alqo m. folg. ne u. Konj., Suet. Ner. 49, 4. Iuven. 13, 35: ex. m. folg. Acc. u. Infin., Suet. Cal. 43. Paul. dig . 29, 7, 8. § 2: im Passiv m. Nom. u. Infin., ubi exigitur argentarius rationes edere, Ulp. dig. 2, 13, 8. – β) v. Lebl., prout res exigit, es erfordert, nötig macht, Plin.: si quid res exigeret, Suet.: si ita res familiaris (Hausstand) exigat, Tac. dial.: ubi res vigiliam exigeret, wenn sich Wachsamkeit nötig machte, Vell. – b) fragen, facta alcis, Ov. art. am. 2, 130: ab alqo, cur etc., Tac. ann. 2, 85.
V) nach einem Maßstabe, Maße etw. ganz genau abmessen, abwägen, untersuchen, A) eig.: columnas ad perpendiculum, Cic.: materiam ad regulam et libellam, Plin.: pondus margaritarum manu, Plin. – B) übtr.: 1) im allg., nach etwas abmessen, abwägen, beurteilen, prüfen, ad illam summam veritatem legitimum ius, Cic.: ad suas leges atque instituta ea, quae Lacedaemone fiunt, Liv.: opus ad vires suas, Ov.: omnia argumenta ad obrussam, Sen.: illa nonnisi aure exiguntur, quae fiunt per sonos, Quint. – 2) insbes.: a) etw. erwägen, überlegen, über etwas mit sich od. jmd. zu Rate gehen, sich beraten, verhandeln, tempus secum ipsa modumque exigit, Verg.: mecum exigo, Sen.: talia secum, Ov.: – de his rebus ut exigeret cum eo, Planc. in Cic. ep.: quo (die) de his coram exigere possimus, Plin. ep.: haec exigentes (sc. inter se), Liv. – dah. non satis exactum, quid agam, ausgemacht, gewiß, Cic.: nec satis exactum est, corpus an umbra forem, Ov. – b) nach etwas abmessend einrichten, suo equorumque cultu ad luxuriam magis quam ad magnificentiam exacto, Curt.: opus est aliquo, ad quem mores nostri se ipsi exigant, sich bilden, Sen.
- 1. uit-, wegdrijven, verdrijven, verjagen [alqm domo; foras; reges ex civitate; hostem campo; morbos; metaf. otium verstoren];
- 2. naar buiten drijven of brengen [aquas (in zee) uitstorten]; voortbrengen [uvas];
- 3. innen, opeisen [vectigalia; quaternos denarios; tributa; pensionem; frumentum; metaf. poenas, supplicium ab, de alqo of alci aan iem. voltrekken];
- 4. opeisen, vorderen [obsides; a civitatibus pedites; nautas]; ➤ equitum peditumque certum numerum ~;
- 5. verlangen, eisen, staan op (acc.; m.aci.; m. ut) [officia a suis plichtsbetrachting; disciplinam; rationem rekenschap; ius iurandum; a teste veritatem; promissum het nakomen v.e. belofte];
- 6. (tijd) (tot het einde toe) doorbrengen, doormaken [annos; vitam sine cura; aerumnam doormaken, verduren]; ➤ triginta dies in exspectatione mortis ~; — pass. voorbijgaan, verstrijken, aflopen, ten einde lopen: ➤ dies exactus erat; tertiā vigiliā exactā na afloop van; ante exactas ferias voor het einde van; temporibus exactis; homo exacta aetate en exactae aetatis hoogbejaard;
- 7. afmeten, afwegen [pondus margaritarum manu];
- 8. (metaf.) onderzoeken, beoordelen (op: ad) [humanos ritus ad caelestia; ius ad veritatem; opus ad vires suas];
- 9. beraadslagen, onderhandelen, overleggen, discussiëren [de his rebus cum alqo een schikking treffen;Aristoteles exigens cum natura];
- 10. (poët.; postklass.) vragen (naar), te weten komen [causam tristitiae]; — exācta, ōrum n inlichtingen;
- 11. afwegen, overwegen [tempus; de alqa re coram; talia secum]; ➤ mecum exigo; haec exigentes terwijl ze zich daarop beraadden;
- 12. afmaken, tot stand brengen, voltooien [opus; cultum ad magnificentiam de uitrusting afstemmen op pracht en praal];
- 13. (poët.) (wapens) helemaal naar binnen stoten, doorstoten [ferrum per ilia door de ingewanden];
- 14. (Ov.) (een zwaard) zwaaien [ensem];
- 15. (waren) uitvoeren, exporteren [agrorum fructūs].
除。拒。發。摉索。成功。察考。勘。受苦。 — reges e civitate 赶諸王出府。— uxorem matrimonio 休婦。— nomina 索各帳。— opus ad vires 行功稱力。— veritatem ab eo 盤問人。— tempus 费時候。— ad perpendiculum columnas 安柱正直。 — aerumnas 受難。— annum quatuor spatiis 以年分四時。— ensem per pectus 刺過胸。— de re 辦事情。 — stylo id 以筆繪之。— poenam ab eo 罰彼。— eum honoribus 革其功名。— radices 插根。— vias 飭修 各路。— collectam a conviva 索醵會之資。
Suggest a Translation
See an image
- ex + ago, to drive out, push forth, thrust out, take out, expel: reges ex civitate: hostem e campo, L.: post reges exactos: easdem (uxores), divorce, T.: suam (uxorem), turn out of the house: exigit Hebrus aquas, pours into the sea, O.: exactum ensem Fregit, by the thrust, O.: ensem per medium iuvenem, V.: (hasta) Cervice exacta est, passed through, O.—To drive away, hiss off(the stage): (fabulae) exigendae vobis, T.—To require, enforce, exact, demand, collect: ad pecunias exigendas legatos misimus: acerbissime pecuniae exigebantur: nomina sua: peditum numerum a civitatibus, Cs.: viam, demand the construction of: auspiciorum adhuc fides exigitur, further confirmation, Ta.—To export: agrorum fructūs, L.—To set right: ad perpendiculum columnas, set precisely upright.—Fig., to require, demand, claim, exact, insist: magis quam rogare: a teste veritatem: ius iurandum, L.: Has exegit gloria poenas, has cost, Iu.: de volnere poenas, O.: a violatoribus piacula, L.: ex te ut responderes: id ipsum, ut pereat, O.: a quoquam ne peieret, Iu.: in exigendo non acerbus.—Of time, to lead, spend, pass, complete, finish, close: cum maerore graviorem vitam, S.: exactā aetate mori, after a long life: hanc saepe exactā aetate usurpasse vocem, in old age, L.: per exactos annos, at the end of every year, H.: tribus exactis ubi quarta accesserit aestas, V.: spatiis exegit quattuor annum, O.—To conduct, superintend: aedīs privatas velut publicum opus, L.—To bring to an end, conclude, finish, complete: monumentum, H.: opus, O.: His demum exactis, V.—To determine, ascertain, find out: sociisque exacta referre, discoveries, V.: Non prius exactā ratione saporum, before he has ascertained, H.: non tamen exactum, quid agat, O.— To weigh, try, prove, measure, examine, adjust, estimate, consider: ad vestras leges, quae Lacedaemone fiunt, estimate by the standard of, etc., L.: cultu ad luxuriam exacto, directed, Cu.: ad caelestia ritūs humanos, O.—To consider, deliberate on, take counsel upon: tempus secum, V.: talia secum, O.: non satis exactum, quid agam.
-
…, fulvo pretiosior aere. Iuppiter antiqui contraxit tempora veris perque hiemes aestusque et inaequalis autumnos et breve ver spatiis exegit quattuor annum. Tum primum siccis aer fervoribus ustus canduit, et ventis glacies adstricta pependit. Tum primum subiere…
Ovid, Metamorphoses
-
…quadam tardis pallescere curis incipis, et primo lapsus abire gradu. haec erit illarum contempti poena doloris multarum miseras exiget una vices. haec tibi vulgaris istos compescet amores, nec nova quaerendo semper amicus eris. haec ego non…
Propertius, Elegies
-
…, quarum quae forma pulcherrima Deiopea, conubio iungam stabili propriamque dicabo, omnis ut tecum meritis pro talibus annos exigat, et pulchra faciat te prole parentem. Aeolus haec contra Tuus, O regina, quid optes explorare labor…
Vergil, Aeneid
-
…ut quaedam, sic non manifesta, videri forma potest hominis, sed, uti de marmore coepta, non exacta satis rudibusque simillima signis. Quae tamen ex illis aliquo pars umida suco et terrena fuit, versa est in…
Ovid, Metamorphoses
-
…tandem te nostro referens iniuria lecto alterius clausis expulit e foribus namque ubi longa meae consumpsti tempora noctis, languidus exactis, ei mihi, sideribus o utinam talis perducas, improbe, noctes, me miseram qualis semper habere iubes…
Propertius, Elegies
-
…et aequabilitate nullum esse putaris. fateor enim duriorem esse condicionem spectatae virtutis quam incognitae. bene facta pro debitis exigimus, quae aliter eveniunt ut decepti ab iis infesto animo reprehendimus. itaque resistere Antonio Ciceronem, etsi maxima laude…
Cicero, Epistulae ad Brutum
-
…copiis posset. Quod cum Pompeius et rei publicae et amicitiae tribuisset, celeriter confecto per suos dilectu tribus ante exactam hiemem et constitutis et adductis legionibus duplicatoque earum cohortium numero, quas cum Quinto Titurio amiserat, et celeritate et…
Julius Caesar, Gallic War
-
…cognoscere. quapropter ita me de praeturae criminibus auditote ut ex utroque genere, et iuris dicendi et sartorum tectorum exigendorum, ea postuletis quae maxime digna sint eo reo cui parvum ac mediocre obici nihil oporteat. nam ut praetor…
Cicero, in Verrem
-
…. tu aliter decernere eadem in causa non potuisti ; pronuntias Netinos frumentum dare non debere et ab his tamen exigis. cedo mihi eiusdem praetoris litteras et rerum decretarum et frumenti imperati. LITTERAE RERVM DECRETARV M. Quid potius…
Cicero, in Verrem
-
…urbe et Capitolio privati contra omnia vetustatis exempla. tota Italia dilectus habentur, arma imperantur, pecuniae a municipiis exiguntur, e fanis tolluntur, omnia divina humanaque iura permiscentur. Quibus rebus cognitis Caesar apud milites contionatur. omnium…
Julius Caesar, Civil War