familiaris
familiaris, of a house, of a household, belonging to a family, household, domestic, private
to manage family affairs
is he a good friend? On the contrary, a perfect stranger
fămĭlĭāris, e (abl. sing. regularly familiari; familiare, Varr. and P. Rutil. ap. Charis. p. 105 P.), adj. [familia].
- I Of or belonging to servants (rare; only as subst.): fămĭlĭāris, is, m., a servant: majores nostri servos (quod etiam in mimis adhuc durat) familiares appellaverunt, Sen. Ep. 47 med.: hujus familiae familiarem, Plaut. Am. 1, 1, 203 (355); id. Ep. 1, 1, 2 (2).—
- II Of or belonging to a house, household, or family; household, domestic, family, private (freq. and class.): fundus, Plaut. As. 5, 2, 24 (874); cf. focus, Col. 11, 1, 19: filius, Plaut. Capt. 2, 2, 23 (273): negotiis familiaribus impediti, Auct. Her. 1, 1, 1; cf.: res domesticae ac familiares, Cic. Tusc. 1, 1, 2; so, res, the household, family affairs, property, Plaut. Stich. 1, 2, 88 (145); Caes. B. G. 1, 18, 4; Quint. 12, 1, 6; 12, 7, 9: ab domo ab re familiari, diutius abesse, Liv. 5, 4, 6 al.; cf. copiae, Liv. 2, 16, 7: pecuniae, Tac. A. 4, 15: rationes, id. ib. 6, 16: curae, id. ib. 11, 7: referam nunc interiorem ac familiarem ejus vitam, Suet. Aug. 61: vita, Plaut. Pers. 1, 3, 46 (126): quis umquam in luctu domestico, quis in funere familiari cenavit cum toga pulla? Cic. Vatin. 13, 31: parricidium, i. e. committed on a member of the same family, Att. ap. Cic. N. D. 3, 26, 67: maeror, a family grief, Plaut. Cist. 4, 2, 60 (730): Lar, Cic. Quint. 27, 85; id. Verr. 2, 3, 11, § 27; id. Rep. 5, 5 Mos. N. cr., v. Lar; cf.: numen Minerva, Quint. 10, 1, 91.—
- B Transf.
- 1 Familiar, intimate, friendly, and (more freq.) subst., a familiar acquaintance, friend (syn.: amicus, familiaris, intimus, necessarius).
- α With substt.: videmus Papum Aemilium C. Luscino familiarem fuisse, etc., Cic. Lael. 11, 39: biduo factus est mihi familiaris, id. Fam. 3, 1, 2; id. Phil. 2, 32, 78; id. Rep. 2, 20; cf. id. Fam. 7, 8, 1: amici, Plin. Ep. 9, 34, 1; 9, 37, 1: sermones, Cic. Off. 2, 11, 39; id. Fam. 15, 15, 1; id. Att. 1, 9, 1; cf. epistolae, Quint. 1, 1, 29: minus familiari vultu respexisse, friendly, Suet. Caes. 78: voltus ille, Cic. Att. 1, 11, 1: colloquium, Liv. 25, 18, 5: jam inde a puero in omnia familiaria jura assuetus, the rights of intimacy, id. 24, 5, 9: voluntas, Sen. Ben. 6, 16, 1; cf.: vox auribus meis familiaris, Petr. 100: familiaribus magis ei aetati exemplis, Quint. 5, 10, 96: exempla, id. 7, 2, 17; 9, 4, 44: verba regionibus quibusdam magis familiaria, id. 8, 2, 13: litterae, Suet. Tib. 62.—Comp.: qui familiarior nobis propter scriptorum multitudinem est, Cic. de Or. 3, 19, 71: aditus in domum, Liv. 24, 5, 7: frater ei (with carior), Nep. Att. 16, 2: quo boves familiariores bubulco fiant, Col. 6, 2, 6: color argenti militaribus signis, Plin. 33, 3, 19, § 58. —Sup.: homo amantissimus familiarissimus, conjunctissimus officiis, Cic. Sull. 20, 57; cf. id. Att. 16, 16, F. 17: luna terris familiarissimum sidus, Plin. 2, 9, 6, § 41; 16, 18, 30, § 75; 16, 31, 57, § 131.—
- β Absol.: est ex meis domesticis atque intimis familiaribus, Cic. Fam. 3, 1, 3: familiaris meus, id. Lael. 24, 89: per C. Valerium Procillum familiarem suum cum eo colloquitur, Caes. B. G. 1, 19, 3: Caelii, Cic. Cael. 25, 61: pauci familiares, id. Lael. 1, 2.—Sup.: quod M. Aemulius unus est ex meis familiarissimis atque intimis maxime necessarius, Cic. Fam. 13, 27, 2; cf.: intimus, proximus, familiarissimus quisque, id. Q. Fr. 1, 4, 1: familiarissimus meus, id. Fam. 13, 13, 1: familiarissimi ejus, id. Rep. 1, 9.—
- 2 Of or belonging to one's self, to one's own people or country (cf. domesticus); only in the lang. of the haruspices, of those parts of the animal which related to the party that sacrificed (opp. hostilis): (haruspices) fissum familiare et vitale tractant, Cic. Div. 2, 13, 32; cf.: Decio caput jecinoris a familiari parte caesum haruspex dicitur ostendisse, Liv. 8, 9, 1; cf.: mater procurans familiare ostentum, Liv. 26, 6, 14.—
- 3 Familiar, customary, habitual: mihi familiare est omnes cogitationes meas tecum communicare, Plin. Ep. 4, 24, 7; 2, 5, 10: familiare est hominibus omnia sibi ignoscere, Vell. 2, 30, 3: fuisse statuariam artem familiarem Italiae quoque indicant, Plin. 34, 7, 16, § 33; 35, 7, 31, § 49.—
- 4 Fitting, appropriate, adapted: quae peregrina ... transferuntur, minus sunt familiaria nostro solo quam vernacula, Col. 3, 4, 1: familiarissimum hoc platanis, Plin. 16, 31, 57, § 131: hipposelinum sabulosis familiarissimum, id. 19, 8, 48, § 163.
- —Hence, fămĭlĭārĭter, adv. *
- 1 By families: agros in montibus Romani acceperunt familiariter, Front. de Colon. p. 119 Goes.—
- 2 Familiarly, intimately, on friendly terms (freq. and class.): hominem ignotum compellare familiariter, Plaut. Men. 2, 3, 23 (373); cf.: nimium familiariter Me attrectas, id. Rud. 2, 4, 6 (419); id. Ep. 1, 1, 2 (2): nihil turpius quam cum eo bellum gerere, quicum familiariter vixeris, Cic. Lael. 21, 77: familiariter amicus, Quint. 1, 2, 15: amatum a me, id. 10, 3, 12: dilectus, Plin. Ep. 9, 19, 5 et saep.: loqui, Cic. Div. in Caecil. 12, 37: scribere, id. Att. 9, 4, 1: nosse causas, i. e. to be familiarly or intimately, accurately acquainted with, Quint. 6, 4, 8; 5, 7, 7: quod ex longinquo petitur, parum familiariter nostro solo venit, i. e. suitable, adapted, Col. Arb. 1, 3.—Comp.: licentius, liberius, familiarius cum domina vivere, Cic. Cael. 23, 57: factum, id. de Or. 2, 3, 14; Quint. 2, 7, 3.—Sup.: cum Verre familiarissime et amicissime vivere, Cic. Div. in Caecil. 9, 29; Nep. Ages. 1, 1.
familiāris, e (familia), I) zu den Sklaven-, zum Gesinde gehörig, habeo opinor familiarem tergum, ne quaeram foris, Plaut. asin. 319. – subst., familiāris, is, m., ein Sklave, Bedienter, Plur. = das Gesinde, Plaut. mil. 174 u.a. Liv. 1, 38, 2. Sen. ep. 47, 4. Amm. 28, 2, 13. – II) übtr., zum Hause-, zur Familie gehörig, 1) eig.: a) zum Hause gehörig, häuslich, Haus-, filius, der Sohn vom Hause, Plaut.: negotia, Cornif. rhet.: focus, der häusliche, Col.: lares, Cic.: copiae, Vermögen, Liv.: pecunia, eigenes Vermögen, Gell.: pecuniae, das Vermögen des (kaiserl.) Hauses, das Kronvermögen, Tac.: dignitas, Cic. – res familiaris, α) das Hauswesen, der Hausstand, curate igitur familiarem rem, ut potestis, optume, Plaut. Stich. 145: aequo igitur animo patiatur (miles) se ab domo, ab re familiari, cui gravis impensa non est, paulo diutius abesse, Liv. 5, 4, 6: verb. pecunia resque familiaris, eigenes Vermögen und ein eigener Hausstand, Gell. 16, 10, 11: β) das Vermögen, das man besitzt, Cic. u. Sall.: rei familiari principis in Asia impositi, den kaiserlichen Domänen, Tac. – res familiares, die Vermögensverhältnisse, Sall.: res domesticas ac familiares tueri, die Haus- u. Familienangelegenheiten, Cic. Tusc. 1, 2. – subst., familiāris, is, m., der Hausgenosse, Sidon. epist. 7, 13, 4 u. Plur. familiārēs, ium, m., die Hausgenossen, Plaut. Men. 623. – b) zur Familie gehörig, Familien-, convivium, Suet. u. Gell.: cena, Suet.: funus, Leiche in der Familie, Cic.: vetus se ac familiare consilium domo afferre, er bringe von Hause einen alten Rat, ein Familienvermächtnis, mit, Liv. – 2) übtr.: a) (m. Compar. u. Superl.) im Hause-, mit der Familie bekannt, vertraut, vertraulich, amicus, Plin. ep. u. Gell.: medicus domesticus et familiaris, Sen.: biduo factus est mihi familiaris, Cic.: multum mihi familiares viri, Fronto: familiarior nobis, Cic.: vir optimus mihique familiarissimus, Cic.: peritus medicus et suae domui familiarissimus, Augustin.: subst., familiāris, is, m., ein Bekannter, Freund, Hausfreund, Cic.: so auch familiarissimus meus, Cic. – u. familiāris, is, f., eine Bekannte, Freundin, exclamat tua familiaris, Cic. – v. Lebl., vertraut, bekannt, freundschaftlich, gewöhnlich, geläufig, sermo, Cic.: epistulae secretae et familiares, Quint.: aditus familiarior, Liv.: iura, Freundschaftsrechte, Liv.: familiari vultu, mit dem gewohnten freundlichen Blick, mit freundlicher Miene, Cic. u. Suet.: ars familiaris Italiae, in It. einheimisch, Plin.: quae (peregrina semina) minus sunt familiaria nostro solo quam vernacula, schickt sich nicht so gut für unsern B., Col.: familiarissimum hoc platanis, den Pl. begegnet dieses am häufigsten, Plin.: alci familiare est (es ist jmdm. gewöhnlich [zur Gewohnheit geworden], es liegt jmdm. nahe), m. folg. Infin., Vell. 2, 30, 3. Plin. ep. 4, 24, 7. Vopisc. Firm. 1, 2. – b) als t. t. der Religionssprache, bei der Eingeweideschau, pars familiaris, der Teil der Eingeweide, der für den Staat galt (Ggstz. pars hostilis, der für die Feinde galt, Lucan.): dah. fissum f., der Einschnitt an dem für den Staat geltenden Teil der Eingeweide (Ggstz. fissum hostile), Cic. – ➳ Abl. gew. familiari, selten familiare, s. Georges Lexik. der lat. Wortf. S. 269.
~is clientelae domestica sollicitudo
qui comedit et bibit intinctum a ~e bestia, id est cane vel catto
qui in regali familia nutriebantur ‥ qui sibi ~i dilectione adsciti forent
Deo et ~ibus ejus angelis
fuit enim Henricus, ante regnum, in expensis parci animi et frugi, penuria scilicet rei ~is astrictus
a quodam milite ~i domini regis
laici ‥ quieti clericorum insistunt procurande, ~ia eorum gerendo officia
quidam scriptor ‥ habens murilegum sibi ~em [ME: ]þat was homeliche wiþ hym
comites ac nobiles suos, ministeriales etiam et omnes ~es ‥ diligebat
Robertus de Turneham ~is regis
R. comes de Ferar’ et ~es sui
abierunt in pace ad loca sua tam castrenses quam ~es
iij pannos laneos novos pro indumento famularium suorum(
receptis certis ~ibus ducis Burgundie prevenientibus pro domino eorum
priorem S. Andree quem ‥ in nostrum famuliarem assumpsimus(
quilibet famuliaris et serviens meus
diversi homines viz. ~es, scriptores, aluminatores [etc. ]
dilectis nobis in Christo Ade Pykman et Ricardo Pykman famuliaribus nostris pro eorum laudabili servicio
rex Scocie David a ~ibus Henrici regis captus est
castellum valida manu cepit, tenuit, et in eo captis Hoeli ~ibus lx
Wilelmus oppidum ‥ cepit, ~ibus Mailgonis qui illud observabant, inermibus abire dimissis
quidam ‥ de suis satis ei ~ibus
tu quanto mihi eras ~ior, tanto es culpabilior
beatum ‥ Martinum ‥ Anselmus magis ~em habuit eo quod illi curam esse de sui dilectoris anima intellexit
septem de fidelioribus ‥ qui non essent suspecti quod magis essent ~es unis [sic ] quam aliis
dilecto et ~i [] clerico nostro Waltero de Merton : †famulari CalCh II 58
magis ~is inimicus in maius vituperium
~is, amicus, quasi unius familiae
quibus amica est ambitio, ~is dominatio
ego ‥ habeo quendam ~em a quo semper emo legumina
ut inter nos et nostros ‥ ~is ac spiritalis amicitia ‥ fideliter persistat(
propter ~em ‥ pontificis totiusque clericatus commonionem
dum ~i colloquio consilium animae suae a me quaereret
~is ejus caritas et caritativa familiaritas
osculis et ~ibus verbis
ut tam notas ac ~es sibi eas [linguas ] quam nativitatis suae loquellam haberet
donec ipsa humilitas que veritatis sedes est sibi ~is extiterit
~ibus rerum naturalium ‥ exemplis
elemosinam ‥ tradunt alicui ~i suo aut alicui fratribus ~i custodiendam
quidam ~is philosophic [sc. Lucanus ]
duos dicat psalmos pro rege et regina atque ~ibus [AS p. 379: ]hiwcuþum
pro rege et regina et benefactoribus [AS p. 394: ]weldondum
extremi decem [psalmi dicantur ] pro ~ibus et benefactoribus
facta oratione cantantur matutine laudes, commemoratio sanctorum, prima cum psalmis ~ibus et precibus et collectis suis cum septem psalmis et litania
nisi missa ~is sit in conventu
eos, qui missas ~es debebant, suam pro anima fratris missam dicere faciebat
dictis prius quibusdam psalmis ~ibus pro se suisque
missa ~is omni tertia feria vacante ‥ pro vivis, singulis etiam fere diebus pro defunctis(
in majori ecclesia pro viventibus missa ~is, et pro defunctis altera
dicant ‥ psalmos penitenciales ‥ necnon et ~es
post psalmos ~es
1 fămĭlĭāris, (8) e, ¶ 1 qui fait partie des esclaves de la maison : Pl. Amph. 359 ; Epid. 2 ; Sen. Ep. 47, 14 ¶ 2 de la maison, de la famille, domestique : res domesticæ ac familiares Cic. Tusc. 1, 2, les affaires de la maison et de la famille ; alicujus res familiaris Cæs. G. 1, 18, 4, le patrimoine de qqn ; funus familiare Cic. Vat. 31, obsèques dʼun parent ¶ 3 ami de la maison, familier, intime : Cic. Fam. 3, 1, 2 ; Læl. 39 ; qui familiarior nobis est Cic. de Or. 3, 71, qui nous est plus familier ; familiarissimus meus Cic. Fam. 13, 13, 1, mon ami intime, cf. 13, 27, 2 ; Rep. 1, 14 || amical, confidentiel, intime : familiares sermones Cic. Off. 2, 39, conversations, propos intimes, cf. Leg. 2, 18 ; Fam. 15, 15, 1 ; Att. 1, 9, 1 || habituel : Plin. 34, 33 ; 35, 49 ; Plin. Min. Ep. 2, 5, 10 ; familiare est mihi communicare Plin. Min. Ep. 4, 24, 7, jʼai lʼhabitude de faire part || qui concerne lʼÉtat, le pays ou la maison (opposé à hostilis, inimicus, qui concerne lʼennemi, lʼadversaire) [en langue religieuse, dans lʼexamen des entrailles] : Cic. Div. 2, 32 ; Liv. 8, 9, 1.
2 fămĭlĭāris, (9) is, m. , serviteur, domestique, esclave : Pl. Epid. 2 || ami, un familier : Cic. Læl. 89.
- 1. behorend tot het huis, huis- [focus; filius; servus; dignitas; copiae vermogen; res -is huishouden, vermogen; res -es financiële positie];
- 2. behorend tot de familie, familie- [res -es familieaangelegenheden; convivium; cena];
- 3. (v. personen) vertrouwd, bekend, bevriend, intiem (met: dat.) [amicus; medicus]; ➤ vir optimus mihique familiarissimus;
- 4. (v. dingen) vertrouwd, welbekend, vertrouwelijk, persoonlijk [sermo; epistulae; usus omgang; iura vriendschapsrechten]; ➤ familiari vultu met de bij hem passende blik; familiariter vivere cum alqo;
- 5. (Plaut.) behorend tot het personeel, slaven-;
- 6. (t.t. v.h. ingewandschouwen) gunstig voor de offeraar of voor de staat; II. subst. is
- 1. m en f goede bekende, vriend(in);
- 2. m slaaf, dienaar; plur. personeel, slaven;
- 3. plur. familiārēs, ium m (Plaut.) huisgenoten.
familiaris , e. adj.
家中者。認熟。素常。親友。Italiae arbor familiaris 衣大里亞國之俗樹。Familiare mihi est 吾慣如此。
Suggest a Translation
See an image
家中者。認熟。素常。親友。Italiae arbor familiaris 衣大里亞國之俗樹。Familiare mihi est 吾慣如此。
Suggest a Translation
See an image
familiāris e, adj.with comp.and sup.
- familia, of a house, of a household, belonging to a family, household, domestic, private: res familiares: suam rem familiarem auxisse, his estate, Cs.: copiae, L.: funus: parricidium, i. e. committed on a member of the same family: Lar.—Plurm. as subst: quidam familiarium, of the slaves, L.— Familiar, intimate, friendly: videmus Papum Luscino familiarem fuisse, etc.: amicitia, S.: voltus ille: conloquium, L.: iura, rights of intimacy, L.: familiarior nobis propter, etc.: homo amantissimus familiarissimus.—As substm., a friend, intimate acquaintance, companion: est ex meis intimis familiaribus: familiarem suum conloquitur, Cs.: familiarissimi eius.—In augury, one's own(of those parts of the victim which related to the party offering): (haruspices) fissum familiare tractant: ostentum, L.
-
…. Quae quidem res Caesari non minorem quam ipsa victoria voluptatem attulit, quod hominem honestissimum provinciae Galliae, suum familiarem et hospitem, ereptum ex manibus hostium sibi restitutum videbat neque eius calamitate de tanta voluptate et gratulatione quicquam fortuna…
Julius Caesar, Gallic War
-
…remanebant. Hi neque vultum fingere neque interdum lacrimas tenere poterant abditi in tabernaculis aut suum fatum querebantur aut cum familiaribus suis commune periculum miserabantur. Vulgo totis castris testamenta obsignabantur. Horum vocibus ac timore paulatim etiam ii qui magnum…
Julius Caesar, Gallic War
-
…vectigalia parvo pretio redempta habere, propterea quod illo licente contra liceri audeat nemo. His rebus et suam rem familiarem auxisse et facultates ad largiendum magnas comparasse ; magnum numerum equitatus suo sumptu semper alere et circum se habere ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…quae mulier infamis, quis corruptor iuventutis, quis corruptus, quis perditus inveniri potest qui se cum Catilina non familiarissime vixisse fateatur quae caedes per hosce annos sine illo facta est, quod nefarium stuprum non per illum iam vero…
Cicero, in Catilinam
-
…se vocari iubet et, cotidianis interpretibus remotis, per C. ; Valerium Troucillum, principem Galliae provinciae, familiarem suum, cui summam omnium rerum fidem habebat, cum eo conloquitur ; simul commonefacit quae ipso praesente in concilio…
Julius Caesar, Gallic War
-
…ingenium est, tolerare potest illis divitias superare, quas profundant in exstruendo mari et montibus coaequandis, nobis rem familiarem etiam ad necessaria deesse Illos binas aut amplius domos continuare, nobis larem familiarem nusquam ullum esse Cum tabulas ,…
Sallust, Catilina
-
…aut sanguine civili alebat, postremo omnes, quos flagitium, egestas, conscius animus exagitabat, ii Catilinae proxumi familiaresque erant. Quod si quis etiam a culpa vacuus in amicitiam eius inciderat, cotidiano usu atque illecebris facile par…
Sallust, Catilina
-
…Nucerinum, consili sui participes ; petere consulatum C. Antonium, quem sibi collegam fore speraret, hominem et familiarem et omnibus necessitudinibus circumventum ; cum eo se consulem initium agundi facturum. Ad hoc maledictis increpabat omnis bonos ,…
Sallust, Catilina
-
…et montibus coaequandis, nobis rem familiarem etiam ad necessaria deesse Illos binas aut amplius domos continuare, nobis larem familiarem nusquam ullum esse Cum tabulas, signa, toreumata emunt, nova diruunt, alia aedificant, postremo omnibus modis…
Sallust, Catilina
-
…non famem aut sitim, neque frigus neque lassitudinem opperiri, sed omnia luxu antecapere. Haec iuventutem, ubi familiares opes defecerant, ad facinora incendebant animus imbutus malis artibus haud facile lubidinibus carebat ; eo profusius omnibus modis quaestui…
Sallust, Catilina