idololatra

idololatra, ~es [LL < εἰδωλολάτρης], idolatra [LL, ? from 5c., cf. TLL] 1 worshipper of idols; b (fig., w. ref. to avarice; cf.Col. iii 5. notandum ‥ quod dixit scelus idolatriae esse nolle Deo adquiescere [cf. I Reg. xv 23]. non sibi scelerati isti, dum non gentium diis perspicue litant, subplaudant, siquidem conculcantes porcorum more pretiosissimas Christi margaritas, idolatrae Gildas EB 38; ‘nos natura Judaei et non ex gentibus peccatores’ [Gal. ii 15], i. generali vocabulo peccatores vocat idololatras Lanfr. Comment. Paul. 266B; in hac Trinitatis confessione et nomine baptizatur et regeneratur rex Angligena; factus est de veteri idolatra novus christicola Gosc. Aug. Maj. 65B; inter idololatras constituit quia templum Dei violasti W. Malm. GR I 80 (cf. Bonif. Ep. 74 p. 148); s616 rex ‥ defunctus tres filios paganos heredes regni reliquit, qui, cum essent idolatre, derisorie dicebant episcopo ‥ H. Hunt. HA III 20; hoc idolum, -i, unde hic idololatra [MS: idolatra], -e, i. idolorum cultor, et hec idololatria [MS: idolatria] Osb. Glouc. Deriv. 286 (cf. ib. 290: idolatra, idolorum cultor); [Julianus imperator] idolatra fuit prius in occulto et postea in manifesto R. Niger Chr. I 39; a1237 avaricia ‥ est ydolorum servitus. ydolatra servit ydolo et ita servus est ydoli Conc. Syn. 217; 1239 arioli et idololatre aliis immolant diis quam Domino soli [cf. Exod. xxii 20] cum igitur inobedientes peccato ariolandi et scelere idololatrie maculentur, mortis pena dignissimi videntur Gros. Ep. 127 p. 431; differunt etiam idololatre a paganis. nam idololatre manufacta colunt, pagani vero naturalia ut nemora, aquas et infinita talia Bacon Maj. II 387; 1293 [Salomon, cf. III Reg. xi 4–8] excidit in tantam stulticiam ut fieret ydolatra, nec tamen ut coleret unum ydolum sed eciam multa ydola S. Gaunt Serm. 208; cum ‥ Marcellinus papa idolatriam notorie commississet, et ideo ‥ non convictus sed suspectus de heresi haberetur, ‥ quem quia non invenerunt hereticum sed solummodo idolatram ‥, ipsum judicare nolebant Ockham Pol. I 60.  b G. Crispin Simon. 26 (v. idololatria b); eris fit idolatra dux christicolarum [sc. Roma] Poem S. Thom. 89; dux regem vendit Anglie, / sed crimen hoc exaggerat / idolatra pecunie P. Blois Contra Clericos 1132C; idolatra est dum formam nummi colit Neckam NR II 187; c1430 [avaritia] est viciorum vicium paganissimum quod omnem sui cultorem facit esse ydolatram Reg. Whet. II app. 461. 2 (as adj.) idolatrous. praedicatio ‥ quae in gentes idolatras ‥ erat evangelizanda Bede Hom. II 15. 176; ubi longa inediae tabe cor regis superbi et gentis idolatrae ad penitentiam vidit inflexum Id. Ep. Cath. 40; episcopum recipere noluerunt, idolatris magis pontificibus servire gaudentes Id. HE II 6; gentem ‥ idolatram, varioque errore delusam Gir. TH III 16; quoniam Deus promisit multitudinem Judeorum idolatrorum in illa valle filiorum Hennon occidi Bacon CSPhil. 450; idololatre Id. Maj. II 370 (v. deus 1c); procurando sibi illud officium, ydolatra percutitur symonia Wycl. Sim. 20.