idoneus

perferendis militum mandatis idoneus habebatur
he was considered suitable to carry out the commands of the soldiers

ĭdōnĕus, a, um, adj. [Sanscr. root indh-, idh-, to kindle; prop. bright, conspicuous; cf. Idus],

• fit for something (esp. for an action), meet, proper, becoming, suitable, apt, capable, convenient, sufficient (of persons and things; class. and very freq. in prose and poetry; syn.: aptus, opportunus); constr. most commonly with ad, qui, the dat., or absol.; less freq. with in aliquid, the abl., or the inf.
• • • • • α With ad: tot quidem non potuisti adducere homines magis ad hanc rem idoneos, etc., Plaut. Poen. 3, 2, 6 (583): non essem ad ullam causam idoneus, judices, si hoc non viderem, Cic. Clu. 6, 17: ad amicitiam esse idoneus, id. Lael. 17, 62: loco pro castris ad aciem instruendam opportuno atque idoneo, Caes. B. G. 2, 8, 3: cum statim auditoris animum nobis idoneum reddimus ad audiendum, Auct. Her. 1, 4, 6: est enim (lex) ratio mensque sapientis, ad jubendum et ad deterrendum idonea, Cic. Leg. 2, 4, 8: scientia opportunitatis idoneorum ad agendum temporum, id. Off. 1, 40, 142: ad captandos lacertos tempestates non sunt idoneae, id. Att. 2, 6, 1: consilia idonea ad hoc nostrum negotium, id. ib. 5, 6, 1 al.—
        • β With qui, or a rel. adverb: video hercle ego te me arbitrari, Euclio, hominem idoneum, Quem senecta aetate ludos facias, Plaut. Aul. 2, 2, 74 (251); cf. Ter. And. 492; 757: utrum ille (Pompeius) idoneus non est, qui impetret, etc., Cic. de Imp. Pomp. 19, 57: tibi fortasse idoneus fuit nemo, quem imitarere, id. Verr. 2, 3, 16, § 41: idonea mihi Laelii persona visa est, quae de amicitia dissereret, id. Lael. 1, 4: et rem idoneam, de qua quaeratur, et homines dignos, quibuscum disseratur, putant, id. Ac. 2, 6, 18: nequeo mearum rerum initium ullum invenire idoneum, Unde exordiar narrare, quae, etc., Ter. Hec. 361.—
        • γ With dat.: erit alius (discipulus) historiae magis idoneus, Quint. 2, 8, 7; 12, 10, 49: idoneus arti Cuilibet, Hor. Ep. 2, 2, 8: non sat idoneus Pugnae ferebaris, id. C. 2, 19, 26: vixi puellis nuper idoneus, id. ib. 3, 26, 1: cum idoneos rhetori pueros putaverunt, Quint. 2, 3, 1: Falernum mihi semper idoneum visum est deversorio, Cic. Fam. 6, 19, 1: castris idoneum locum deligit, Caes. B. G. 6, 10, 2; 7, 35, 4: ad cibos viribus conservandis idoneos redeunt, Quint. 2, 10, 6: (volunt poëtae) simul et jucunda et idonea dicere vitae, Hor. A. P. 334: metuensque futuri In pace, ut sapiens, aptarit idonea bello, id. S. 2, 2, 111: ut patriae sit idoneus, serviceable, Juv. 14, 71.—With dat. gerundi (post-Aug.): Julius, qui perferendis militum mandatis habebatur idoneus, Tac. A. 1, 23 fin.—
        • δ Absol.: cujus (Cethegi) eloquentiae est auctor, et idoneus quidem mea sententia, Q. Ennius, etc., a proper, sufficient voucher, Cic. Brut. 15, 57: auctor, Quint. 1, 4, 20; 2, 4, 42: qui si adductus gratia minus idoneum hominem praemio affecisset, etc., i. e. deserving, worthy, Cic. Balb. 3, 7; cf. id. Off. 2, 15, 54: idoneus suae rei quisque defensor, Quint. 4, 1, 46: imperator, id. 12, 3, 5: juvenis, id. 10, 5, 21: debitor, safe, able to pay (opp. inops), Dig. 4, 4, 27 fin.; so, tutor, ib. 26, 1, 9; 27, 8, 1: homines, ib. 35, 2, 88; cf. Sen. Ben. 4, 39: servi conscii, tempus idoneum, locus opportune captus ad eam rem, Cic. Rosc. Am. 24, 68: tempora, Quint. 12, 11, 18; cf.: lex promulgata idoneo die, id. 2, 4, 35: minus idoneis (verbis) uti, Cic. de Or. 1, 34, 154; cf.: aptum atque idoneum verbum, Quint. 9, 4, 144: vox actoris, id. 12, 7, 1: lectio, id. ib. 8 praef. § 28: cautio, Dig. 40, 4, 50: paries, safe, sound, ib. 39, 2, 36: navis, ib. 19, 2, 13: pignora, sufficient, satisfactory, ib. 22, 1, 33.—Comp. (post-class.): si persona idoneior accedat ad emptionem, Dig. 18, 2, 4, § 6; cf. ib. 47, 23, 2; 43, 29, 3; 50, 6, 5 fin.; Tert. adv. Herm. 18; Anim. 18 (al. idonior or idoneor). —Subst.: in deligendis idoneis judicium et diligentiam adhibere, Cic. Off. 2, 18, 62: cum idoneis collocutus, Liv. 34, 25, 7: nullo idoneo respondente, Suet. Ner. 44; Quint. 7, 4, 39: novum illud exemplum a dignis et idoneis ad indignos et non idoneos transfertur, Sall. C. 51, 27: per idoneos et secreti ejus socios, Tac. A. 2, 39: apud idonea provinciarum, i. e. at proper stations, id. ib. 4, 5.—
        • ε With in and acc.: infirmi et in nullam spem idonei, Sen. Contr. 5, 33: componere materias in hoc idoneas, ut, etc., Quint. 6, 3, 15.—*
        • ζ With abl. (like dignus): res idoneas dignitate suā judicare, Auct. Her. 3, 3, 5.—
        • η With inf. (poet. and postclass.): fons etiam rivo dare nomen idoneus, i. e. large enough, Hor. Ep. 1, 16, 12: si torrere jecur quaeris idoneum, id. C. 4, 1, 12: accendi idonea, Sen. N. Q. 1, 15, 1.— Comp.: idoneor (late Lat.), Dig. 18, 2, 4, § 6; 47, 23, 2; Tert. adv. Herm. 18; id. de Anim. 18.—Hence, adv.: ĭdōnĕē, fitly, suitably, properly, duly, sufficiently (very rare): exordium est oratio animum auditoris idonee comparans ad reliquam dictionem, Cic. Inv. 1, 15, 20: ergo cavendum est idonee. Quid est idonee? Satisdato utique aut pignoribus datis, enough, Dig. 40, 5, 4: cavere, ib. 5, 3, 41; 27, 8, 1: magis idonee reficere parietem, more safely, solidly, ib. 39, 2, 41.—Comp.: idonius, Tert. Pall. 3 med.

idōneus, a, um, durch seine Eigenschaften zu einer Bestimmung geeignet, berufen, zu einem Behufe genügend (griech. ἐπιτήδειος), gut genug, I) aktiv, geeignet, etwas zu leisten = tauglich, fähig, tüchtig, konstr. α) m. Dat. od. m. ad od. in u. Akk.: eius Falernum mihi semper idoneum visum est deversorio, Cic.: deligere castris idoneum locum, Caes.: vixi puellis nuper idoneus, um Mädchen warb ich sonst mit Geschicklichkeit, Hor.: idonea nuptiis, heiratsfähige, mannbare, Ps. Quint. decl.: verna idoneus arti cuilibet, Hor.: non ego sum laudi, non natus idoneus armis, von Geburt berufen zu usw., Prop.: genus hominum minime militiae idoneum, Liv.: quoscumque moribus aut fortunā novis rebus idoneos credebat, Sall.: quod eam (legionem) maxime novis consiliis idoneam rebatur, zugänglich für meuterische Pläne, Tac.: m. Dat. Gerund., quae animalia, ut sunt edita ex utero, statim aëri tolerando idonea esse, Lact de opif. dei 3, 1. – m. Genet. Gerund., et (aeonas) idoneos efficere generandi in se agnitionem patris, Tertull. adv. Valent. 11: m. ad u. Akk., idonei ad hoc negotium, Cic.: armamenta idonea ad usum, Apul.: tempus idoneum, locus opportune captus ad eam rem, Cic.: m. ad u. Akk. Gerund., locus ad aciem instruendam opportunus atque idoneus, Caes.: situm regionis maxime idoneum ad muniendum locum credidit esse praeter amnem Aoum, Liv.: est enim ratio mensque sapientis ad iubendum et deterrendum idonea, Cic.: ad scribendum demonstrativa idonea, Quint.: M. Pomponius Andronicus habebatur minus idoneus ad tuendam scholam, Suet. – m. in u. Akk., idonei in eam rem, Liv.: materiae in hoc idoneae, ut etc., Quint.: in nullam spem, Sen. – m. 2. Supin., manus ferrea et alia annexu idonea, Sall. hist. fr. 3, 21 (22). – β) m. Infin.: iam idonei spiritum trahere, sobald wir fähig sind, Atem zu schöpfen, Sen. ep. 102, 23: fons rivo dare nomen idoneus, genügend, groß genug, Hor. ep. 1, 16, 12. – γ) absol.: navis, paries, tüchtig, fest genug, ICt.: hereditas, eine genügende, ICt.: satis superque idonea clades, alles u. mehr als man von einer N. erwarten kann, eine vollkommene N., Flor.: tempus studiis obsequendi suis, Nep.: verba minus idonea, (für die Sachen, die sie bezeichnen sollen) weniger geeignet (Ggstz. verba maxime cuiusque rei propria), Cic. – von Pers., die das, was sie leisten sollen, wirklich leisten, tauglich, tüchtig, gut, genügend, nullum habentibus statum quilibet dux erat idoneus, gut genug, Vell.: debitor, zahlungsfähiger, Plin. ep. u. ICt.: conductor, guter P., Plin. ep. – von Gewährsmännern, non mihi satis idonei auctores (genügen mir nicht ganz), qui a te probantur, Cic.: nullis aut parum idoneis auctoribus, ganz ohne od. ohne genügende Gewähr, Suet. – v. Zeugen, si enim sunt viri boni, me adiuvant; sin autem minus idonei, me non laedunt, Cic. – v. Anklägern, queruntur accusatores idoneos se non habere; qui accusare possunt, iudiciorum auctoritatem desiderant, Cic. – v. Stilisten, scriptor idoneus, guter, klassischer, Gell. 10, 26, 5. – m. Infin. als Subjekt, idoneum (= non alienum) visum est dicere etc., Sall. Iug. 96, 2.

II) passiv, geeignet, etwas zu leiden, zu empfangen usw. = für etwas empfänglich, einer Sache wert, würdig (dah. oft korresp. mit dignus), konstr. α) gew. mit folg. qui u. Konj. (wie dignus): itane tandem idoneus (gut genug) tibi videor esse, quem tam aperte fallere incipias dolis, Ter.: rem idoneam de qua quaeratur, et homines dignos quibuscum disseratur, putant, Cic.: tibi fortasse idoneus fuit nemo quem imitarere (nachahmenswert), Cic. – β) mit Abl.: res humiles et indignas viris fortibus [vel viros fortes propterea] contemnere oportere nec idoneas dignitate suā iudicare, mit ihrer Würde vereinbar, Cornif. rhet. 3, 5. – γ) m. Infin. Praes. Pass.: si accendi sunt idonea, Sen. nat. qu. 1, 15, 1. – δ) absol.: eius vis valet multum, cum est complexa idoneam naturam, ein empfängliches Gemüt fand, Cic. – v. Pers. = eine Wohltat usw. verdienend, einer Wohltat usw. würdig, saepe idoneis hominibus indigentibus (würdigen Armen) de re familiari impertiendum, Cic.: minus idoneum praemio afficere, Cic. – u. = eine Strafe ver dienend, straffällig, novum illud exemplum a dignis et idoneis (von Strafwürdigen u. Straffälligen) ad indignos et non idoneos (auf Unschuldige u. nicht Straffällige) transfertur, Sall. Cat. 51, 27. – ➳ Spätlat. Compar. idoneor (von Charis. 115, 22 verworfen), Ulp. dig. 18, 2, 4. § 6 u. 43, 29, 3. § 12. Paul. dig. 47, 23, 2 (überall cod. Flor.). Augustin. serm. 121, 6 Mai: idonior, Callistr. dig. 26, 2, 18 u. 50, 6, 6 (5). § 11 (cod. Flor.). Tert. adv. Hermog. 18; de anim. 18. – Im klass. Latein Kompar. u. Superl. umschr. mit magis, maxime, also magis idoneus, Ter. Phorm. 721. Vell. 2, 12, 2. Quint. 2, 8, 7 u. 11, 1, 20, maxime idoneus, Sall. Iug. 76, 3. Quint. 1, 11, 12 u. 6, 3, 104.

idoneus [CL] 1 having the right qualities, suitable, appropriate: a (of person); b (of other); c (w. ad & acc.); d (w. dat.); e (w. gen. of gd. or ad & gdv.); f (w. inf. or sup.). a clavicularius ille caelorum regni ~eus Gildas EB 73; c1160 pro abbate eligendo dum modo ibi ~ea posset inveniri persona Doc. Theob. 1; nonne sum omnium rerum pulcherrimus? ‥ num peritorum sapientissimus? nonne hominum ydoneissimus? [ME: nam ich monne hendest? ] AncrR 157; 1383 prior et capitulum eligent de toto capitulo tres ~eores et meliores in religione (Stat. Canterbury Hall, Ox.) Lit. Cant. II xxx (cf. ib. xxix: 1359 tres personas habiliores); dixerunt patrem eorum preteritum, adhuc superstitem, ‥ habiliorem, utiliorem, ydonioremque esse omnibus aliis Reg. Whet. I 6.  b fucata jam myrice ~ea vellera Bede Cant. 1196; non ~ea manu Egb. Pen. 13. 9 (v. emendare 6); ~eorum verborum Alcuin Rhet. 4 (v. elocutio c); relinquitur defensionis ~eus locus; saepe enim uno protegente scuto multa nocentis repelluntur spicula Ib. 26; episcopalem kathedram cum redditibus ~eis in nomine Domini devote renovarunt Ord. Vit. X 22 p. 137; c1158 cum oportunitas ~ea hoc expetierit Ch. Chester 119; 1300 si forte pro ornamentis ecclesie reficiendis indigeat monasterium earum [sc. mulierum] ministerio, provideatur quod ydoneo loco ‥ reficienda seu reparanda ‥ mulieribus committantur Vis. Ely 11; 1378 dorsorium ‥ non ~eum (v. dorsarium 3a).  c qui nondum ad integram fidem sunt ‥ ~ei Gildas EB 66; omnes qui ad arma ~ei erant Ord. Vit. XIII 33 p. 93; ydoniorem ad ecclesie regimen ‥ invenire nequivimus Boso V. Pont. 361; 1287 scire, qui clerici ad hujusmodi officium ydoniores [v. l. magis ydonei] existunt Conc. Syn. 1027; cum sustentacione ‥ sociorum ad opus evangelicum ydoneorum [ME: þat ben able to performe þe office of þe gospel] Concl. Loll. XXXVII 37.  d portum ‥ applicantibus navibus ~eum G. Mon. III 10; horam proditioni sue ~eam Ib. VI 15; per eum ~eam sibi pacem cum rege fecerunt Ord. Vit. XII 20 p. 371; si puer se movens debiles nervos quibus matrici conjungitur reperiat, frangit illos et nascitur vite ~eus Quaest. Salern. B 26.  e qui nequaquam extrinsecus carnalis tantum pudicitiae immunitatem ad promerendas strenuae integritatis infulas ~eam fore ratus est Aldh. VirgP 27 p. 264; electis sociis strenuissimis et ad praedicandum verbum ~eis Bede HE V 9 p. 296; 1189 Robertus de P. debet j m. pro habendis ydoneis militibus ad recognitionem suam faciendam Pipe 72; 1269 requisitus ab ipso rege quis esset ~eus ad dictam ballivam custodiendam, respondit ‥ SelPlForest 45; 1301 Stephanus molendinarius non est ydoneus remanendi in molendino Rec. Elton 104; s1381 abbas non reputavit illam horam ~eam ad tractandum cum illis super re tam ardua Wals. HA II 28; 1439 canonici ‥ chori clericos in cantu ‥ periciores et ydoneores ad hujusmodi ministeria eis impendenda evocant et educunt Stat. Linc. II 201.  f si ~ea est ecclesia gentium ‥ perversorum contraire doctrinis Bede Cant. 1216; si est nostri temporis quis ~eus universa ejusdem numeri [sc. septem] explanare mysteria Alcuin Ep. 243; alterum pedem [sc. aurifrisii] unguibus armatum, ‥ alterum vero ‥ soli natatui ~eum Gir. TH I 16; nec potest quidem inmensitas glorie nostre enarrari, nec est humana fragilitas ~ea audire vel intelligere P. Cornw. Rev. I 205 p. 200; tunc eligatur unus ex assensu prioris et conventus ‥ qui per omnia sit ydoneus dictum principem ‥ informare Lib. Regal. 3v. 2 (of witness or sim.) having the qualifications required by law; in Roman Law, having the required property qualification. b acceptable in law, valid. a dictantibus ~eis testibus Felix Guthl. prol. (v. dictare 1); 738 (12c) testes quoque ~eos commites meos conformari et subscribere feci CS 159; ~eis et legalibus testibus Anselm (Ep. 435) V 383; s1101 ~ei testes verba puelle pure veritati subnixa protestantes Eadmer HN 140; per viros ~eos, qui fidem etiam nobis super hiis facerent in presentia nostra jurati Canon. G. Sempr. 134v; 1301 citamus quod coram nobis compareatis ‥ per vos vel per procuratores ydoneos DCWestm. 72/12/326.  b c1181 concessimus Roberto ‥ piscariam de P. ‥ tenendam de nobis ‥ reddendo annuatim ‥ ij m. argenti et quinque ~eos salmones Reg. Malm. I 458 (cf. ib.: c1215 v autem salmones, quia in eodem termino competentes, sc. legales, exhibere non poterat, competentiores ad terminum S. Andree persolvet). 3 (eccl., of priest) competent to hold cure of souls. quis regendae ecclesiae ~eus deberet pastor succedere Osb. V. Elph. 126; 1219 consideratum est quod ipsi habeant breve ad episcopum quod, non obstante reclamatione ipsius Ricardi, ~eam personam admittat CurR VIII 121; 1249 in loquela que est coram rege inter abbatem ‥ et ipsum episcopum quare non admisit ydoneam personam ad ecclesiam Cl 220; 1250 mandatum est episcopo Sar’ quod ‥ ad predictam ecclesiam iodoneam personam admittat CurR XX 1576; 1328 quo electorum intencio purior et electa persona ~eior existere dignoscantur (Lit. Regis) Conc. II 541; 1335 unum capellanorum predictorum qui magis ~eus et sufficiens fuerit eciam ad regendum juxta eorum arbitrium Eng. Clergy 264; ad constituendum ydoneos prelatos et curatos et presbiteros simplices non curatos [ME: to ordeyne able prelatis ‥] Concl. Loll. XXXVII 36; 1416 pastor ydoneus plebi eidem ecclesie subjecte Reg. Cant. I 32; 1476 personam ydoniam ad unam dictarum rectoriarum ‥ nominare (Lit. abbatis) Reg. Whet. II 163. 4 having admirable qualities; in quot., beautiful. quamdam filiam ydoneam nomine Aliciam, furiosam per octo dies Canon. S. Osm. 41. 5 (f. as personal name). 1170 dilecte filie sue ~ee salutem Becket Ep. 672; s1170 H. de Boydel et Ydonea uxor ejus Cart. Chester 39 p. 91; 1286 ~ea que fuit uxor Ricardi atte Cruch Eyre Hunts 205.

ĭdōneus, (8) a, um, ¶ 1 approprié, convenable, suffisant : idoneum quemdam hominem delegit Cæs. G. 3, 18, 1, il choisit qqn dʼapproprié, de propre à remplir ses desseins ; auctor idoneus Cic. Br. 57, un garant suffisant ; tempus idoneum Cic. Amer. 68, un moment propice ; idonea verba Cic. de Or. 1, 154, mots appropriés, expressions justes ; scriptor idoneus Gell. 10, 26, 5, un bon écrivain ; idoneum visum est dicere Sall. J. 95, 2, il mʼa paru opportun de parler... ¶ 2 [avec dat., avec ad ] propre à, convenable pour : locus idoneus castris Cæs. G. 5, 9, 1, lieu convenable pour un camp, cf. G. 7, 35, 5 ; ejus Falernum mihi semper idoneum visum est deversorio Cic. Fam. 6, 19, 1, sa maison de Falerne mʼa toujours paru convenable pour une halte ; ad amicitiam idoneus Cic. Læl. 62, propre à lʼamitié, propre à devenir un ami ; idonea ad agendum tempora Cic. Off. 1, 142, moments propices à lʼaction ; portus ad majorum navium multitudinem idonei Cæs. G. 4, 20, 4, ports propres à recevoir une quantité de navires de plus fort tonnage ; ad egrediendum idoneus locus Cæs. G. 4, 23, 4, lieu favorable à un débarquement ; [avec dat. de lʼadj. v.] : perferendis militum mandatis idoneus Tac. Ann. 1, 23, propre à transmettre les réclamations des soldats || [avec in acc.] : materiæ in hoc idoneæ ut... Quint. 6, 3, 15, des sujets qui permettent que... || [avec abl.] : res idoneæ dignitate alicujus Her. 3, 5, choses compatibles avec la dignité de qqn || [avec inf.] : idonei spiritum trahere Sen. Ep. 102, 23, capables de respirer ; fons rivo dare nomen idoneus Hor. Ep. 1, 16, 12, une source suffisante pour donner un nom à un ruisseau || [avec gérondif en -ndi ] Tert. Val. 11 ; [avec supin en -u ] Sall. H. 3, 21 (22) ¶ 3 [avec le relatif et subj.] qui remplit les conditions pour, digne de : idoneus qui impetret... Cic. Pomp. 57, digne dʼobtenir, cf. Cic. Læl. 4 ; Verr. 2, 3, 41 ; res idonea, de qua quæratur Cic. Ac. 2, 18, question qui vaut la peine dʼêtre examinée || [abs^t ] méritant : idonei homines indigentes Cic. Off. 2, 54, des pauvres méritants, cf. Sall. C. 51, 27.

➳ décad., compar. idoneor Ulp. Dig. 18, 2, 4, 6 ; idonior Tert. Herm. 18.

idoneus , a, um. adj. c.
相宜者。合式。稱任者。

Suggest a Translation
See an image

idōneus adj.,

• fit, meet, proper, becoming, suitable, apt, capable, convenient, sufficient: rerum initium, T.: quos idoneos ducebat, consilium habet, S.: auctor, responsible: minus idoneum hominem praemio adficere, i. e. deserving: idoneum visum est dicere, etc., pertinent, S.: minus idoneis (verbis) uti: aetas ad haec utenda, T.: ad amicitiam: ad navium multitudinem portūs: ad agendum tempora: idoneus, quem fallere incipias, T.: idoneus non est, qui impetret, etc.: res, de quā quaeratur: non natus idoneus armis, Pr.: novis rebus, S.: arti Cuilibet, H.: castris locus, Cs.: patriae, serviceable, Iu.: Fons rivo dare nomen, i. e. large enough, H.: Si torrere iecur quaeris idoneum, H. —Plurm. as subst: in deligendis idoneis: cum idoneis conlocutus, L.