impendo
impendo, to weigh out, lay out, expend
Could not find inpenditur in Logeion dictionaries.
inpenditur Verb: present passive indicative 3rd singular of impendo
- I Lit.: accipe inquam, nam hoc inpendit puplicum, Plaut. Stich. 5, 4, 35 (717): non erunt tam amentes, ut operam, curam, pecuniam impendant in eas res, quas, etc., Cic. Verr. 2, 4, 30, § 68 fin.: nummos in navem, Dig. 14, 1, 1, § 9: pecuniam in opsonio, etc., ib. 24, 1, 31 fin.: HS. octogies pro introitu novi sacerdotii, Suet. Claud. 9: istuc, quod tu de tua pecunia dicis impensum, Cic. Verr. 2, 5, 19, § 47: nescio quid impendit et in commune contulit, id. Quint. 3, 12: certus sumptus impenditur, id. Verr. 2, 3, 98, § 227: intellegebant, sese sibi et populo Romano, non Verri et Apronio serere, impendere, laborare, id. ib. 2, 3, 52, § 121: sed quid ego vos, de vestro inpendatis, hortor? Liv. 6, 15, 9: quis aegram et claudentem oculos gallinam impendat amico tam sterili, lay out the value of, Juv. 12, 96.—
- II Transf., in gen., to expend, devote, employ, apply: impensurus omne aevi sui spatium in id opus, Vell. 2, 89: vitam usui alicujus, Tac. A. 12, 65: vitam patriae, Luc. 2, 382: vitam famae, Stat. S. 5, 1, 63: biennium libris componendis, Quint. Ep. ad Tryph. 1; cf. Suet. Aug. 98: tota volumina in hanc disputationem, Quint. 3, 6, 21: vim suam in plura, id. 1, 12, 2: operam, curam in aliquid, Cic. Verr. 2, 4, 30, § 68: nihil sanguinis in socios, Ov. M. 13, 266: quid censetis in hoc foedere faciendo voluisse Mamertinos impendere laboris, operae, pecuniae, ne? etc., Cic. Verr. 2, 5, 20, § 51: omnis impendunt curas distendere, etc., Verg. G. 3, 124: hunc oculum pro vobis impendi, Petr. 1: quae (studia) juvenibus erudiendis impenderam, Quint. prooem. § 1: omnia studiis, id. 12, 11, 19; cf.: tantum laboris studiis, id. 2, 4, 3; 1, 1, 3: aliquem exemplo, to use as a warning, Front. Strat. 4, 1, 33: verba animi proferre et vitam impendere vero, Juv. 4, 91.—Hence,
- 1 impensus (inp-), a, um, P. a. (lit., profusely expended; hence), ample, considerable, great.
- A Lit.: impenso pretio, i.e. high, dear, Cic. Att. 14, 13, 5; * Caes. B. G. 4, 2, 2; Liv. 2, 9, 6; for which also absol.: impenso, Hor. S. 2, 3, 245.—
- B Transf., large, great, strong, vehement: dear, expensive: in his rebus unus est solus inventus, qui ab hac tam impensa voluntate bonorum palam dissideret, Cic. Sest. 62, 130: voluntas erga aliquem, Liv. 35, 44, 3: libido, Lucr. 5, 964: studium, Fronto, Ep. ad M. Caes. 2, 4 Mai.: opera, Gell. 9, 14, 6.—Comp.: impensior cura, Ov. M. 2, 405; Tac. H. 1, 31: verbis laudare, Val. Max. 4, 3, ext. 1: injurias atrociores impensiore damno vindicare, Gell. 20, 1, 32: vae misero illi, cujus cibo iste factuist impensior, larger, stouter, fatter, Plaut. Capt. 4, 2, 26 (806): nam pol ingrato homine nihil impensiu'st, more expensive, id. Bacch. 3, 2, 10 (394).—Sup.: preces, Suet. Tib. 13.—Hence, adv.: im-pensē (inp-).
- a At great cost, expensively: impensius unge, puer, caules, Pers. 6, 68: bibliothecas incendio absumptas impensissime reparari curavit, Suet. Dom. 20. —
- b Transf., exceedingly, greatly, very much; earnestly, eagerly, zealously (freq.; esp. in the comp.; cf.: magnopere, admodum, perquam, etc.).
- α With verbs: illi invidere misere, verum unus tamen impense, Ter. Eun. 413; cf.: aliquid impense cupere, id. Ad. 993: retinere, Liv. 40, 35, 7: petere, Quint. 10, 5, 18; Suet. Claud. 11: demirari, Gell. 9, 9, 15: atque acriter atque inflammanter facit (odium in Verrem), id. 10, 3, 13 (this the better read. al. incense).—Comp.: eo facio id impensius, quod, etc., Cic. Fam. 13, 64, 1: agere gratias, Liv. 37, 56, 10: consulere, Verg. A. 12, 20: venerari numina, Ov. M. 6, 314: instare, id. ib. 7, 323: crescere his dignitas, si, etc., Liv. 1, 40, 2: accendi certamina in castris, id. 4, 46, 2.—
- β With adjj.: impense improbus, Plaut. Ep. 4, 1, 39 (564): impense doctus, Gell. 13, 10, 4.—
- 2 impensa (inp-), ae, f. (sc. pecunia), outlay, cost, charge, expense (cf.: sumtus, impendium).
- A Lit. (class.; in sing. and plur.): impensam ac sumptum facere in culturam, Varr. R. R. 1, 2, 8: quoniam impensam fecimus in macrocola, Cic. Att. 13, 25, 3: nullam impensam fecerant, id. Phil. 6, 5, 19: arationes magna impensa tueri, id. Verr. 2, 3, 21, § 53: columnae nulla impensa dejectae, id. ib. 2, 1, 55, § 145: sine impensa, id. Rep. 2, 14: exigua, Suet. Vesp. 18: publica, id. Claud. 6: matris ac vitrici, id. Tib. 7: sua, Plin. 36, 5, 4, § 42: nostra, Ov. H. 7, 188: quia inpensa pecuniae facienda erat, Liv. 44, 23, 1: haec nimia est inpensa, Juv. 12, 97: finem impensae non servat prodiga Roma, id. 7, 138: parcere impensae, to economize, id. 5, 156.—In plur.: atque etiam impensae meliores, muri, navalia, portus, aquarum ductus, etc., Cic. Off. 2, 17, 60: ludorum ac munerum, Suet. Tib. 34: operum ac munerum, id. Dom. 12: itineris, id. Vit. 7: cenarum, Hor. Ep. 1, 19, 38: publicae, Tac. H. 4, 4[0]; Plin. 12, 14, 32, § 63: nolo meis impensis illorum ali luxuriam, i.e. of my reputation, Nep. Phoc. 1, 4: inpensas conferre, to contribute to expenses, Juv. 3, 216. —
- B Transf. (so perh. not ante-Aug.).
- a In gen.: cruoris, Ov. M. 8, 63: operum, Verg. A. 11, 228: officiorum, Liv. 37, 53, 12. —
- b In partic., that which is used up or expended for any purpose, materials, ingredients; for repairing an aqueduct (timber, stone, earth, etc.), Front. Aquaed. 124; of the stuffing for sausages, etc., Arn. 7, 231; of sacrifices, Petr. 137, 5; of masonry, Pall. 1, 13.
- 1. (geld) besteden, gebruiken, uitgeven [sumptum; pecuniam; (aan, voor: in m. acc.) in res vanas; nummos in navem];
- 2. (metaf.) (moeite, tijd e.d.) besteden, opofferen, gebruiken (aan, voor: in m. acc.; ad; dat.; in m. abl.) [operam; sanguinem in socios; vitam vero].
支用。置貨。— curam huic rei 顧此事。— pecuniam in eas res 費钱爲此等物。
Suggest a Translation
See an image
- to weigh out, lay out, expend: operamin eas res: certus sumptus impenditur: de vestro, L.: aegram gallinam amico, lay out the value of, Iu.—To expend, devote, employ, apply, use: ad incertum casum labor impenditur: nil sanguinis in socios, O.: vitam vero, stake upon, Iu.: alqd operis, ne, etc.: omnīs Impendunt curas distendere, etc., V.
-
…te non tantum ut vulgus amicam, sed pater ut gnatos diligit et generos. nunc te cognovi quare etsi impensius uror, multo mi tamen es vilior et levior. qui potis est inquis. quod amantem iniuria talis cogit…
Catullus, Carmina
-
…, tertium, quae nec naturales nec necessariae. quarum ea ratio est, ut necessariae nec opera multa nec impensa expleantur ; ne naturales quidem multa desiderant, propterea quod ipsa natura divitias, quibus contenta sit, et parabilis…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…istius iniuriae videbantur quod erat in aequitate prudentiaque Pisonis paratissimum perfugium, quo sine labore, sine molestia, sine impensa, etiam sine patrono homines uterentur. nam, quaeso, redite in memoriam, iudices, quae libido istius…
Cicero, in Verrem
-
…beatae nullam partem relinquunt. quis enim potest mortem aut dolorem metuens, quorum alterum saepe adest, alterum semper impendet, esse non miser quid, si idem, quod plerumque fit, paupertatem ignominiam infamiam timet, si debilitatem…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…veneris nam nunc Alexionis epistulis cedimus. sed tamen ego non despero probatum iri Varroni, et id, quoniam impensam fecimus in macrocolla, facile patior teneri. sed etiam atque etiam dico, tuo periculo fiet ; quare ,…
M. Tullius Cicero, Academica
-
…manibus habeo, aut sordidum quicquam pati aut perniciosum concupiscere potest sed aliquantum nobis temporis et magni labores et multae impensae opus fuerunt ut, quae rei p. bonisque omnibus polliceremur, exitu praestaremus neque ad auxilium patriae nudi cum…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…rogabantur eidem senatui pro me supplicarent. atque ita in his rebus unus est solus inventus qui ab hac tam impensa voluntate bonorum palam dissideret, ut etiam Q. Metellus consul, qui mihi vel maxime ex magnis contentionibus rei…
Cicero, pro Sestio
-
…aestimabatur Marcellino consule, cum ego istos hortulos propter domum antiquam quam tum habebam iucundiores mihi fore putabam et minore impensa quam si Tusculanum refecissem. volui HS Q. Egi per predum ille daret tanti quom haberet venale. noluit…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…etenim quid erat operis id quod vos vidistis ; omnes illae columnae, quas dealbatas videtis, machina adposita nulla impensa deiectae eisdemque lapidibus repositae sunt. hoc tu HS DLX milibus locavisti. atque in illis columnis dico esse quae…
Cicero, in Verrem
-
…. ea communis poena stultitiae est. omnibus enim, quorum mens abhorret a ratione, semper aliqui talis terror impendet. atque ut haec tabificae mentis perturbationes sunt, aegritudinem dico et metum, sic hilariores illae, cupiditas avide…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes