modus
modus, a measure, extent, quantity; way, manner
he pointed out the amount and beauty of the ships
we can express the same thing in different ways
- I Lit.
- A In gen.: modi, quibus metirentur rura, Varr. R. R. 1, 10, 1: is modus acnua Latine appellatur, id. ib. 1, 10, 2: filio agri reliquit ei non magnum modum, Plaut. Aul. prol. 13: hoc erat in votis, modus agri non ita magnus, Hor. S. 2, 6, 1: de modo agri scripsit, Cic. Att. 13, 33, 2: de modo agri (actio), cum a venditore emptor deceptus est, Paul. Sent. 1, 19, 1: modus hic agri nostro non sufficit horto, Juv. 14, 172: modus altitudinis et latitudinis (sulcorum), Col. 11, 3, 4: collis modum jugeri continens, Col. Arbor. 1, 6: ut omnium par modus sit, Cels. 3, 27; cf. Col. 12, 23: falsus, false measure, Dig. 11, 6: magnus legionum, Vell. 2, 73, 2: hic mihi conteritur vitae modus, measure or term of life, Prop. 1, 7, 9.—
- B In partic.
- 1 Pregn., a proper measure, due measure: in modo fundi non animadverso lapsi sunt multi, Varr. R. R. 1, 11: suus cuique (rei) modus est, Cic. Or. 22, 73: ordine et modo, id. Off. 1, 5, 14: modum alicujus rei habere, to observe measure in a thing, not exceed the bounds of moderation, id. Verr. 2, 2, 59, § 144: vox quasi extra modum absona, beyond measure, immoderately, id. de Or. 3, 11, 41: cum lacus praeter modum crevisset, id. Div. 1, 44, 100: ii sine dubio fidem et modum transeunt, id. Off. 1, 29, 102: supra modum in servos suos saevire, Gai. Inst. 1, 53: sine modo modestiāque, without measure, without moderation, Sall. J. 41, 9: sine modo ac modestia agi, Liv. 26, 48, 11.—
- 2 The measure of tones, measure, rhythm, melody, harmony, time; in poetry, measure, metre, mode: vocum, Cic. Div. 2, 3, 9: musici, Quint. 1, 10, 14: lyrici, Ov. H. 15, 6: fidibus Latinis Thebanos aptare modos, Hor. Ep. 1, 3, 12: Bacchico exsultas (i. e. exsultans) modo, Enn. ap. Charis. p. 214 P. (Trag. v. 152 Vahl.): flebilibus modis concinere, Cic. Tusc. 1, 44, 106: saltare ad tibicinis modos, to the music or sound of the flute, Liv. 7, 2: nectere canoris Eloquium vocale modis, Juv. 7, 19.—Fig.: verae numerosque modosque ediscere vitae, moral harmonies, Hor. Ep. 2, 2, 144.—
- II Transf.
- A A measure which is not to be exceeded, a bound, limit, end, restriction, etc.: modus muliebris nullust, neque umquam lavando et fricando modum scimus facere, Plaut. Poen. 1, 2, 21 (230): quis modus tibi tandem exilio eveniet, id. Merc. 3, 4, 67 (654): modum aliquem et finem orationi facere, to set bounds to, Cic. Verr. 2, 2, 48, § 118: ludendi est quidem modus retinendus, id. Off. 1, 29, 104: imponere alicui, Liv. 4, 24, 4: cum modum irae nullum faceret, id. 4, 50, 4: modum transire, Cic. Tusc. 4, 17, 4: cupidinibus statuat natura modum quem, Hor. S. 1, 2, 111: inimicitiarum modum facere, Cic. Sull. 17, 48: modum statuarum haberi nullum placet, id. Verr. 2, 2, 59, § 144: qui rebus infinitis modum constituant, id. Fin. 1, 1, 2: constituere, id. Verr. 2, 2, 59, § 145: modus vitae, τοῦ βίου τέλος, Prop. 1, 7, 9. —With gen. gerund.: modum lugendi aliquando facere, to make an end of mourning, Cic. Fam. 5, 16, 6.—Poet. with inf.: nam quis erit saevire modus? Stat. Th. 12, 573; cf. the foll.—
- B A way, manner, mode, method: modus est, in quo quem ad modum, et quo animo factum sit, quaeritur, Ejus partes sunt prudentia, et imprudentia, Cic. Inv. 1, 27, 41: nullum modum esse hominis occidendi quo ille non aliquot occiderit, id. Rosc. Am. 35, 100: nec enim semper (hae partes) tractantur uno modo, id. Or. 35, 122: vitae, way of life, id. Tusc. 5, 23, 66: caelestium ordinem ... imitari vitae modo, id. Sen. 21, 77: quibus modis, by what method of acting, i. e. what means, Sall. C. 5, 6: cultores has Alpis modo tuto transmittere, Liv. 21, 30, 8.—Poet. with inf.: nec modus inserere atque oculos imponere simplex, Verg. G. 2, 73.—
- 2 Esp. freq.: modo, in modum, or ad modum, with a gen. or adj., in the manner of, like: servorum modo, in the manner of, like slaves, Liv. 39, 26: pecorum modo trahi, Tac. A. 4, 25: in modum ramorum, Col. Arbor. 22: in nostrum modum, in our manner, Tac. H. 3, 25: servilem in modum cruciari, like slaves, Cic. Verr. 1, 5, 13; Caes. B. G. 6, 19, 3; Suet. Calig. 56: mirum in modum, in a wonderful manner, wonderfully, Caes. B. G. 1, 41: ad hunc modum distributis legionibus, in this manner, id. ib. 5, 24: naves ad hunc modum factae, id. ib. 3, 13: nos nostras more nostro et modo instruximus legiones, Plaut. Am. 1, 1, 66 (218): non tuo hoc fiet modo, id. Men. 2, 1, 25 (250): si humano modo, si usitato more peccāsset, after the manner of men, Cic. Verr. 2, 2, 3, § 8; cf.: Carneadeo more et modo disputata, id. Univ. 1; for which with gen.: apis Matinae More modoque, Hor. C. 4, 2, 28; and: agendi more ac modo, Quint. 11, 1, 29: tali modo, in such a manner, in such wise, Nep. Att. 21, 1: nullo modo, in no wise, by no means, Cic. Verr. 2, 2, 76, § 186: omni modo egi cum rege et ago cotidie, in every way, earnestly, urgently, id. Att. 6, 2, 7: omnibus modis tibi esse rem salvam ut scias, Plaut. Ps. 4, 6, 13 (1075): omnibus modis miser sum, every way, wholly, completely, Ter. Hec. 701: miris modis, Cic. Verr. 2, 2, 3, § 9; Liv. 1, 57, 6; Hor. C. 2, 17, 21: mille modis amor ignorandust, Plaut. Trin. 2, 1, 30 (252): hoc multis modis reprehendi potest, Cic. Fin. 2, 26, 82 (v. Madv. ad h. l.); so, filium multis modis jam exspecto, ut redeat domum, very much, Ter. Hec. 280; cf. multimodis: mira miris modis, Plaut. Cas. 3, 5, 5 (625); cf. mirimodis: eum tibi commendo in majorem modum, very much, greatly, Cic. Q. Fr. 2, 12 (14), 3: nullo modo, id. Fin. 2, 31, 102; Col. 9, 8; Suet. Tit. 2: bono modo, moderately, Cato R. R. 5: bono modo desiderare aliquid, Cic. Q. Fr. 2, 6, 3: ejus modi, of that kind, of such a kind or sort (freq.): ejusmodi sunt tempestates consecutae, ut, Caes. B. G. 3, 29, 2: in ejusmodi casu, id. ib. 5, 33, 4; 6, 34, 7: erant ejusmodi fere situs oppidorum, ut, id. ib. 3, 12, 1: petitionis nostrae hujusmodi ratio est, Cic. Att. 1, 1, 1; so, cujusquemodi, cujusdammodi, cujusmodicumque, cuimodi, cuicuimodi, v. Zumpt, § 678: cujusmodi, of what sort, Cic. Fam. 15, 20, 3: cujuscemodi, of what sort soever, id. Inv. 2, 45, 134: hujusmodi, hujuscemodi, of this kind, such: hujusmodi casus, Caes. B. C. 2, 22: hujuscemodi verba, Sall. J. 9 fin.: illiusmodi, of that kind, Cic. Div. in Caecil. 21, 68; so, istiusmodi amicos, Plaut. Rud. 2, 2, 15 (320).—
- 3 In gram., a form of a verb, a voice or mood: in verbo fiunt soloecismi per genera, tempora, personas, modos, etc., Quint. 1, 5, 41: patiendi modus (the passive voice) ... faciendi modus (the active voice), id. 9, 3, 7; cf. 1, 6, 26.
II) übtr.: A) das Maß, das eine Sache hat = die Quantität, Größe, Länge, der Umfang, 1) im allg.: agri non magnus modus, Plaut.: agri modus non ita magnus, Hor.: agri certus modus, Caes.: vestis ingens modus, pomorum ingens modus, Menge, Curt.: modum lateris (der Taille) amoire, Macr.: in eundem modum musti adicere, ebensoviel als Most, Colum.: ad hunc lunae modum, nach dieser Mondphase, Curt.: hastae modum duplicavit, Nep.: superare humanarum virium modum, Liv.: omnia ad fortunae suae modum exigere, an alles den Maßstab seines Gl. legen, Curt.: modum hominis excedere, über die Grenze der Menschheit hinausgehen, Curt.: modum epistulae egredi, Fronto: elatus supra modum (beschränkte Stellung) hominis privati, Liv.: u. so quia (res) erant maiores, quam quas praefecti modus caperet, Curt. – 2) insbes., als t. t. der Musik = das abgemessene Maß der Töne, der Takt, die Weise, Melodie, in modum dicite, concinite, Catull.: vertere modum, den Ton umstimmen, zu einem anderen Tone übergehen, Hor.: u. so inflectere modum canendi, Boëth. inst. mus. 1, 1. – bes. im Plur., saltare ad tioicinis modos, nach der Musik, dem Blasen, Liv.: flebilibus modis concinere, Cic.: fidibus Latinis Thebanos aptare modos, v. der lyrischen Dichtkunst, Hor.: tibia dat Phrygios, ut dedit ante, modos, Ov.: dulcissimos modos edere (auf der Rohrpfeife), Firm. – bildl., modos numerosque vitae ediscere, Hor. ep. 2, 2, 144.
B) das Maß = Ziel, die Grenze, über die etw. nicht hinausgeht od. hinausgehen darf, das Ende, die Einschränkung, 1) im allg.: modus vitae, das bestimmte Lebensziel, τοῦ βίου τέλος Prop. 1, 7, 9 (verschieden von no. II, D, 1 aus Cic. Tusc. 5, 66): sit m. exsilio, Cic.: m. stipendii, Vell. – facere modum (Maß u. Ziel, Grenzen setzen) sumptibus, Liv., irae, Liv., laudi, Curt.: modum imponere magistratui, Liv., od. rebus secundis, Liv.: operi modum dare, das W. schließen, Eutr.: habet ista ratio (Regel) quendam modum, Cic.: modum statuere od. constituere alci rei, Cic.: sed adhibeat oratio modum, Cic.: villarum adhibendus est modus, muß Maß halten in usw., Cic.: profecto modus haberi non potest, Maß gehalten werden, Plaut.: scias posse habere iam ipsum suae vitae modum, sich sein Leben einrichten, Ter.: modum statuarum haberi nullum placet? du willst dir Bildsäulen ohne Maß und Ziel setzen lassen? Cic.: u. so modum in insequendo habuissent, Liv.: si modus adiceretur, wenn man Maß dabei zu halten wisse, Tac. ann. 3, 6. – finem et modum transire, Cic. – quasi extra modum, Cic., od. praeter modum, Cic., über die Maßen. – mit folg. Genet. Gerundii, modum lugendi facere, Cic.: ludendi est quidam modus retinendus, Cic. – poet. mit folg. Infin., nec modus inserere simplex, Verg. georg. 2, 73: nam quis erit saevire modus? Stat. Theb. 12, 573. – 2) insbes., das Maß und Ziel im Tun u. Lassen, das Maßhalten, die Mäßigung, modum suae vitae habere, seine Lebensweise regeln, Ter.: imitari caelestium ordinem vitae modo et constantiā, durch eine geregelte Gleichförmigkeit des Lebens, Cic.: oft verb. sine modo modestiaque, sine modo ac modestia, Sall. u. Liv. (s. Fabri Sall. Cat. 11, 4): de cupiditatibus, de modo, de continentia dicendum est, Cic.: tantam clementiam, tantum modum, Cic.
C) das Maß, die Vorschrift, Regel, 1) im allg.: in modum venti, nach dem der Wind geht, Liv.: aliis modum pacis ac belli facere, Gesetze geben, Liv.: imperium magistratuum ad pristinum modum redigere, Vell.: hunc (Lysiam) amplectuntur istius nominis modum, betrachten seine Verehrer als den Typus (den Kanon, das Muster) des Redestils, der diesen Namen trägt, Quint. 12, 10, 21. – 2) insbes., eine beim Eingehen eines Rechtsgeschäftes hinzugefügte nähere Bestimmung, sub hoc modo accipere fideiussorem, ICt.: insulam hoc modo, ut aliam insulam reficeres, vendidi, ICt. – namentl. a) eine bei letztwilligen Zuwendungen od. Schenkungen dem Empfänger gemachte Auflage über Verwendung des Empfangenen, sub modo legare, ICt.: donationes, quae sub modo conficiuntur, ICt. – u. b) die vorher bestimmte Art und Weise, nach der die Servitut ausgeübt werden soll, modum adici servitutibus constat, ICt.
D) die Art und Weise, 1) im allg.: concludendi, Cic.: hominis occidendi, Cic.: vitae, Lebensweise, Cic. Tusc. 5, 66 (verschieden von oben no. II, B aus Prop. 1, 7, 9): quibus modis, Verfahrungsweisen, d.i. Mitteln, Sall. Cat. 5, 6. – dah. modo, in modum, ad modum, mit folg. Genet. od. mit Adi. = wie, nach Art, auf Art usw. (s. Fabri Liv. 21, 30, 8), servorum modo, nach Art der Sklaven, wie Sklaven, Liv.: vitri modo, wie Gl., Plin.: torrentis modo, Plin.: in vaticinantis modum, Liv.: in peninsulae modum circumlui (mari), Liv.: in picturae modum variata circumlitio, Sen.: perire plane in perpetuum modum, auf eine Weise, die ewig dauern wird, Plaut.: ornari in peregrinum modum, Plaut.: amicus mihi es in germanum modum, Plaut. (vgl. Lorenz Plaut. most. 521): hostilem in modum, auf feindliche Art, wie Feinde, Cic.: mirum in modum, Caes.: maiorem in modum, sehr, Cic.: ad modum fugientium, Liv.: ad hunc modum, Caes.: loqui Aegyptiace perfectum ad modum, Treb. Poll.: humano modo peccare, Cic.: non tuo hoc fiet modo, nach deiner Weise, nach deinem Kopfe, Plaut.: u. so sine nunc meo me vivere interea modo, Ter. (vgl. Brix Plaut. Men. 251. Spengel Ter. Andr. 153): duobus modis ignis fieri solet, uno... altero, Sen.: triplici modo, uno... altero... tertio, Lact.: tribus modis, uno quod... altero quod... tertio quod, Cic.: tali modo, auf solche Art, Nep.: quo modo? Cic.: quonam modo? Cic.: quocunque modo, auf alle Art, unter allen Umständen, Prop.: quoquo modo, Plin. ep.: quovis modo (nach freier Willkür) imperare, Prop.: nullo modo, Cic.: non eodem modo... quo etc., Sen. rhet.: alio modo, sonst, im übrigen, Plaut.: omni modo, auf alle Art, sehr angelegentlich, Cic.: aliquo modo, einigermaßen, Cic.: quodam modo, gewissermaßen, Cic. – omnibus modis, auf alle mögliche Art, in jeder Hinsicht, Komik.: multis modis, in vielfacher Hinsicht, Komik. u. Cic.: miris modis, wunderbar, außerordentlich (zB. odisse), Komik. (vgl. Brix Plaut. trin. 931. Müller Cic. Lael. 47. p. 326). – cuius modi, cuiusque modi, cuiusdam modi, cuiuscumque modi, Cic.: eius modi, Cic.: huius modi, Cic.: unius modi, Cic. – 2) als gramm. t. t.: a) jede Form des Verbums, patiendi m., Passivform, faciendi m., Aktivform, Quint.: infinitus m., der Infinitiv, Gell. – b) insbes., der Modus, Gramm.: fatendi modus, der Indikativ, Quint.: dass. indicativus m., spät. Gramm.: m. coniunctivus od. subiunctivus, spät. Gramm.: imperandi modus, der Imperativ, Mart. Cap. 3. § 234.
Erycis ‥ bellorum instrumenta omnem ~um humanum excedentia leguntur
singulae earum ad ~um humani femoris grossae
foramen ad ~um humane grossitudinis
aliquid in terra ligabitis, quod supra ~um etiam ligetur praeter vosmetipsos
scire loqui decus est; decus est et scire tacere: / aureus, aureus est semper ubique modus
temperantia que addit et minuit ut ~um inveniat
[vita ] abbreviata est ultra ~um
in ipsorum ‥ occursu principum ‥ sic modus medius observatur utrimlibet quod eorum neutri statui sensibilis superioritas videbatur ascribi
illa aliquando ‥ fortius firmavit de pessimis, aliquando vero lenius ‥ ~um imposuit pusillanimis
semper ‥ continentiae ~um observabat
ælfegus ‥ huic vitae ~um fecit
ne presumeremus (quod absit) ~um veritatis excedere
suspensis utrimque ~o praeruptorum fluvialibus montium gurgitibus
et pontifex signat in ~um crucis tribus vicibus cum pollice
ego ælfred episcopus crucis ~um depinxi
turris non magna, in ~um edifitiorum facta
omnis semibrevis formatur ad ~um grani ordei, ut hic
de aliquo ~o straminis
incipit namque historia chronica †quod [l. quae ] etiam pari ~o explanaverunt Clemens vel Theophilus et Timotheus
quia nullo ~o possum inter illos reconciliare
laborem ~i hujus gratum nobis ‥ fore asseverantibus
~us satisfactionis foret ut claves castellorum ‥ traderent
liber homo non amercietur pro parvo delicto nisi secundum ~um delicti
qui sigilla sua dicte ordinacioni quasi per ~um garenti apposuerunt
in duobus ~is operandi, sc. artificiali et emperico
ad elecciones ‥ ac ~um regiminis cancellarii ‥
mores ejus et ~os ‥ jam ex parte depinximus
regnorum Anglie et Francie nobilitates, ~os, et gesturas ‥ cognoscere et videre desiderat
contra indiscretum ~um quorundam magistrorum
et preter hoc [faciunt ] operationes manerii secundum ~um manerii
faciunt operationes secundum ~um ville [de Burgo ]
quidam in eorum primo adventu in villam Oxonie ‥ ordinis scolastici ‥ ~um et formam ignorantes
deinde inseritur kl’ secundum communem ~um ecclesie sc. cum aureo numero
denarius ‥ numerus ad ~um unitatis disponitur, unde et duplicatur et triplicatur, quemadmodum factum cum unitate
modus est invidie semper ut ab imis / sursum tendant, ultima †contradicunt [(? l. contradicant ] primis
nam E in paenultimo subjunctivi ~i tempore praeterit perfecto semper corripitur
~i septem sunt. indicativus ‥ promissivus ‥ imperativus ‥ optativus ‥ conjunctivus ‥ infinitivus ‥ inpersonalis
verba aliorum ~orum ‥ forciorem racionem, habent supponendi quam verbum infinitivi ~i
cum verbis construccionem habet variam secundum diversitatem ~orum et temporum, ut ‥ cras faciam, utinam facerem
expositores vero divine pagine rationem ~orum pernecessarium esse dicunt ‥. est enim ~us, ut aiunt, quasi quidam medius habitus terminorum. et profecto licet nullus ~os omnes, unde modales dicuntur, singulatim enumerare sufficiat ‥
~i autem sunt sex, sc. verum, falsum, possibile, impossibile, contingens, necessarium(
redeamus ad principale et videamus, quot ~is potest fieri syllogismus
oportet sic intelligi quod spiritualiter sumimus Christi carnem in altari. et ille est verus ~us corporis licet non sit ~us consequens corpus
aliter oporteret concedere quod esse substancialiter sit esse accidentaliter, et esse corporaliter sit esse spiritualiter ‥ et periret ~orum distinccio
est cithara cum xxiiij ~is, in modum delte litere componitur ‥ et per digitos in diversos modos concitatur
hii octo ~i vulgariter toni vocantur ‥ et non proprie
alterius ~i melum modulans
perfectissimus is ~us est qui ~is omnibus mensurabilibus deservit
figura est representacio vocis sive soni in aliquo ~orum ordinate
determinaciones mensurarum ‥ sunt tres, viz. ~us, tempus, et prolacio. ~us ‥ dicitur de maxima et de longa, ultra quas nemo communiter vocem sub uno spiritu ac tenore retinere potest
quisquis ~us acutus vocaretur auctentus, i. e. auctor vel princeps. gravis ‥ ~us plagalis diceretur, i. e. lateralis vel minor
dulcisonos mirata modos, quis intonat ipse
~isdreamum
et dulces resonabo modos, de divite pauper, / de felice miser, de tribuente petens?
[aves ] allicere ~is vel fistula
qui tertium ~um addunt sono que vel qui easdem syllabas pronuntiari decernunt, ut ‘susquipio’ pro ‘suscipio’ ‥ quod quam frivolum constet, omnibus vera sapientibus liquet
cum ‥ Ricardus ‥ juratus et de predictis sibi impositis examinatus quedam confitendo simpliciter et aliqua sub ~o cetera vero negando judicialiter respondisset
tenore tantum ~o interposito
vivant [rudes ] lacte suo. tu modo leta canas!
dum ~o ille ‥ tristitiam deponeret
non ~o x collationes patrum a Cassiano ‥ patenter propalabunt, verum etiam Gregorius ‥ per allegoriam luce clarius elimavit
spectacula plura / ‥ / quae modo membranis per mundum scripta leguntur
non est mihi ~o tempus vitam mutandi
o sacerdotes Domini, dico vobis ~o quod ante non dixi
TRE valebat c solidos ‥ ~o valet xx libras(
ut ‥ quia tunc noluit a peccato abstinere cum potuit, ~o nequeat abstinere cum velit
Virginis in populo timor et devotio crevit / ex tunc usque modo non habitura modum
si usque nunc fuisti tardus ‥ a ~o debes esse assiduus. si usque nunc somnolentus, a ~o vigil
a modo sit pax et plausus in Anglorum finibus(
~o [gl.: aliquando, ] melligeris ‥ frondibus ‥ ~o [hwilc gl.: ] flavescentes saliculas ‥ circumvallantes ‥ ~o teretes heredarum corimbos constipanteshwiltidum
cum idem globi ignium ‥ ~o alta peterent, ~o ima ‥ repeterent
hodie regina, hodie et mendica. ~o in regali solio, ~o aequata solo
vir bonus et prudens modo res conservat ad usum / et modo dispensat, et docet esse suas
senes et decrepiti / quasi modo geniti / nectaris illiciti / hauriunt venenum
- 1. maat, grootte, hoeveelheid, lengte, omvang [agri; hastae; trunci; humanarum virium]; — pro -o in verhouding (tot: gen.);
- 2. maat, ritme, melodie, wijs, muziek, meestal plur. [lyrici; citharae]; ➤ vertere -um van toon veranderen; ad tibicinis -os saltare; flebilibus -is concinere; metaf.: -os numerosque vitae ediscere;
- 3. (metaf.) maat (waar iets binnen moet blijven), grens, beperking [in dicendo; ludendi; vitae levensdoel]; ➤ extra (of praeter, supra) -um overmatig, buiten de perken; sine -o mateloos; prope -um bijna; maiorem in -um in hogere mate, meer; — modum facere (m. dat.) paal en perk, een grens stellen aan [sumptibus; irae], zo ook: -um imponere (m. dat.; gen.) [magistratui; rebus secundis; inimicitiarum];
- 4. het maathouden, matiging; ➤ -um habere of adhibere maathouden, zich beperken; ~ et constantia;
- 5. voorschrift, regel; ➤ -um belli et pacis facere alci;
- 6. manier, wijze [vitae wijze v. leven]; ➤ mirum in -um op wonderbaarlijke wijze; nullo -o geenszins, in geen geval; aliquo -o enigszins, in zeker opzicht; quodam -o in zekere zin; multis -is zeer; quem ad -um zoals; — modo, ad modum, in modum (m. gen.) op de manier van, zoals, hoe: servorum -o; torrentis -o; in vaticinantis -um; — hoc modo, ad of in hunc modum op deze manier, als volgt: ad hunc -um loqui; omni modo in elk geval, beslist; eius modi van dien aard, dergelijk;
- 7. soort, vorm, type [orationum];
- 8. (gramm. t.t.) (aantonende, aanvoegende, gebiedende) wijs v.e. werkwoord.
樣。式。規。樂板。詩規。節德。幾何。限。— agri 田之大小。Ingens pecuniae modus 銀子多。Est — in rebus 事各有道。Meo modo 用我之法。Habere modum vitae suae 從容度日。Finire modum novis sepulchris (dat.) 定新墓之費用。Non facere modum lugendi 哭不止。Sumere justum modum cibi 食惟所需。Lyrici modi 牧童規之詩。Tenere modum 不過分。Praeter vel Ultra modum 過分。Facere modo et ratione omnia 行各事有次序。Quo modo. v. quomodo.
Suggest a Translation
See an image
A quo primum Modis Isladensibus Skioldauger sunt Reges nuncupati.Id est, in rythmis, carminibus, sive cantilenis antiquis, quibus Islandi fortia heroum facta ad lyram in conviviis decantare solebant. Ita Stephanius Suenonis Editor.
Modulus dicitur cantus qui præcinitur in principio Missæ, vel Horarum, et dicitur etiam Tropus.
Regnorum Angliæ et Franciæ nobilitates, Modos et gesturas, quorum fama laudabilis digno laudis præconio, multorum assercione fideli, suis auribus frequencius insonabat, cognoscere et videre desiderat(Sigismundus) .
- 3 MA-, a measure, extent, quantity: agri: numerum modumque carinis Praecipiant, V.: trunci, girth, O.: longo nullus lateri modus (sit), i. e. be the flank excessively long, V.— A proper measure, due measure: suus cuique (rei) modus est: modum haberi nullum placet, moderation: servare modum, V.: vox quasi extra modum absona, immoderately: cum lacus praeter modum crevisset, excessively: in dicendo: sine modo modestiāque, S.—A measure, rhythm, melody, harmony, time: vocum: fidibus Latinis Thebanos aptare modos, H.: saltare ad tibicinis modos, the music of the flute, L.: modum Voce dabat remis, time, O.: verae numerosque modosque ediscere vitae, moral harmonies, H.—A measure, bound, limit, end, restriction: sumptūs Cotidianos fieri nec fieri modum, T.: lubidini modum facere, S.: modum aliquem et finem orationi facere, bounds: cum modum irae nullum faceret, L.: modum transire: modum Exit, O.: modum lugendi aliquando facere, make an end.—A way, manner, mode, method, fashion, style: Sine meo me vivere modo, T.: oratoris modo mandata deferre, as an ambassador, Cs.: vitae, way of life: id quibus modis adsequeretur, i. e. by what means, S.: Haud ignara modi, i. e. well knowing how, V.: si quis modus (est), i. e. if it is possible, V.: servorum modo, like slaves, L.: mirum in modum, wonderfully, Cs.: ad hunc modum distributis legionibus, thus, Cs.: si humano modo peccasset, after the manner of men: multa Carneadeo more et modo disputata: apis Matinae More modoque, H.: tali modo, in such wise, N.: nullo modo, by no means: omni modo egi cum rege, in every way, i. e. urgently: omnibus modis miser sum, every way, T.: laudare miris modis, extravagantly, L.: modis inolescere miris, wondrously, V.: eum tibi commendo in maiorem modum, very greatly: Nec modus inserere atque oculos imponere simplex, V.—In genit. with eius or cuius: eius modi, of that sort, of such a kind, such(often written eiusmodi): in eius modi casu, Cs.: eius modi litteras misit: cuiusque modi genus hominum, S.: cuius modi, of what sort: cuicuimodi, of what sort soever: huius modi casūs, such, Cs.: illius modi, of that kind.
-
…es, atque ut domi meae te adservarem rogasti. cum a me quoque id responsum tulisses, me nullo modo posse isdem parietibus tuto esse tecum, quia magno in periculo essem quod isdem moenibus contineremur, ad Q .…
Cicero, in Catilinam
-
…huius tu neque auctoritatem verebere nec iudicium sequere nec vim pertimesces quae tecum, Catilina, sic agit et quodam modo tacita loquitur nullum iam aliquot annis facinus exstitit nisi per te, nullum flagitium sine te ; tibi uni multorum…
Cicero, in Catilinam
-
…primo reticuisset, patefeci cetera quid ea nocte egisset, ubi fuisset, quid in proximam constituisset, quem ad modum esset ei ratio totius belli descripta edocui. cum haesitaret, cum teneretur, quaesivi quid dubitaret proficisci eo quo…
Cicero, in Catilinam
-
…maximum me uno togato duce et imperatore sedetur. quod ego sic administrabo, Quirites, ut, si ullo modo fieri poterit, ne improbus quidem quisquam in hac urbe poenam sui sceleris sufferat. sed si vis manifestae audaciae…
Cicero, in Catilinam
-
…adferam. Vnum genus est eorum qui magno in aere alieno maiores etiam possessiones habent quarum amore adducti dissolvi nullo modo possunt. Horum hominum species est honestissima sunt enim locupletes voluntas vero et causa impudentissima. tu agris, tu…
Cicero, in Catilinam
-
…et adpropinquare muris viderunt, nova atque inusitata specie commoti legatos ad Caesarem de pace miserunt, qui ad hunc modum locuti, non se existimare Romanos sine ope divina bellum gerere, qui tantae altitudinis machinationes tanta celeritate promovere possent…
Julius Caesar, Gallic War
-
…cohortem futuram. Huic legioni Caesar et indulserat praecipue et propter virtutem confidebat maxime. Hac oratione habita mirum in modum conversae sunt omnium mentes summaque alacritas et cupiditas belli gerendi innata est, princepsque decima legio per tribunos militum ei…
Julius Caesar, Gallic War
-
…ratio cum perdita, mens sana cum amentia, bona denique spes cum omnium rerum desperatione confligit. in eius modi certamine ac proelio nonne, si hominum studia deficiant, di ipsi immortales cogant ab his praeclarissimis virtutibus tot et…
Cicero, in Catilinam
-
…non ad alterius praescriptum, sed ad suum arbitrium imperare consuesse. Si ipse populo Romano non praescriberet quem ad modum suo iure uteretur, non oportere se a populo Romano in suo iure impediri. Haeduos sibi, quoniam belli…
Julius Caesar, Gallic War
-
…ab his praeclarissimis virtutibus tot et tanta vitia superari quae cum ita sint, Quirites, vos, quem ad modum iam antea dixi, vestra tecta vigiliis custodiisque defendite ; mihi ut urbi sine vestro metu ac sine ullo tumultu…
Cicero, in Catilinam