munio
munio, to wall, defend with a wall, fortify, defend, protect, secure, strengthen
the city was fortified on land and at sea
- I Lit.: arcem ad urbem obsidendam, Nep. Tim. 3, 3: palatium, Liv. 1, 7: locum, Caes. B. G. 1, 24, 3.—With abl.: Alpibus Italiam munierat ante natura, Cic. Prov. Cons. 14, 34: domum praesidiis, id. Cat. 1, 4, 10: castra vallo fossāque, with palisades and a trench, Caes. B. G. 2, 5: locum muro, id. ib. 29.—With a homogeneous object, prov.: magna moenis moenia, you are undertaking a great thing, Plaut. Mil. 2, 2, 73 (228): duovir urbis moeniendae, Inscr. Orell. 7142.— Absol.: quod idoneum ad muniendum putarent, for fortifying, i. e. for use in the fortifications, Nep. Them. 6, 21; Hirt. B. G. 8, 31. —Also, to surround, guard, for the protection of other things: ignem ita munire ut non evagaretur, Mos. et Rom. Leg. Coll. 12, 7, 7.—
- B Transf.
- 1 In gen., to defend, guard, secure, protect, shelter: Pergamum divinā moenitum manu, Plaut. Bacch. 4, 9, 2 (926): hortum ab incursu hominum, Col. 11, 3, 2: spica contra avium morsūs munitur vallo aristarum, Cic. Sen. 15, 51: hieme quaternis tunicis et tibialibus muniebatur, he defended, protected, covered himself, Suet. Aug. 82. —
- 2 To make a road, etc., i. e. to make passable by opening, repairing, or paving it: quasi Appius Caecus viam munierit, Cic. Mil. 7, 17: rupem, Liv. 21, 37: itinera, Nep. Hann. 3, 4: TEMPE MVNIVIT, Inscr. Orell. 587. —
- II Trop.
- A To guard, secure, strengthen, support (cf.: fulcio, sustineo): meretriculis Muniendis rem cogere, to maintain, support, Plaut. Truc. 2, 2, 54 (309) (dub.; Speng. moenerandis; v. munero).—Am strengthening myself: munio me ad haec tempora, Cic. Fam. 9, 18, 2: imperium, to secure, Nep. Reg. 2, 2: muniri adversus fraudes, to secure one's self, Plin. 37, 13, 76, § 198 (dub. moneri, Jahn): se contra ruborem, Tac. Agr. 45: se multorum benevolentiā, Cic. Fin. 2, 26, 84: se contra perfidiam, id. Fam. 4, 14, 3: aliquid auctoritate, Vell. 2, 127, 2: domum terrore, Plin. Pan. 48, 3.—
- B Munire viam, to make or open a way: haec omnia tibi accusandi viam muniebant, prepared the way for your accusation, Cic. Mur. 23, 48: sibi viam ad stuprum, id. Verr. 2, 1, 25, § 64.
- —Hence, mūnītus, a, um, P. a., defended, fortified, protected, secured, safe (class.): nullius pudicitia munita contra tuam cupiditatem et audaciam posset esse, Cic. Verr. 2, 5, 15, § 39.—Neutr. plur. munita as subst.: munita viāi, fortification or breastwork of the mouth (cf. Homer. ἕρκος ὀδόντων), the lips, Lucr. 3, 498.—Comp.: se munitiorem ad custodiendam vitam suam fore, Cic. Q. Fr. 2, 3, 3.—Sup.: munitissima castra, Caes. B. G. 4, 55.—Adv.: mūnītē, securely, safely (ante-class.): munitius, Varr. L. L. 5, § 141. Müll.
Belesmensis ~o novum castellum totis nisibus destruere studuit
ecclesiastica ornamenta ‥ simonialis ~o ad subsidium satellitum suorum distraxit
Rodbertus de Candos, ~o regii dangionis
Rannulfus Bajocensis qui Ebroice turris ~o erat
Guillelmus cognomento Trossebot, Bone Ville ~o
Paganus ‥ de Mondublel ‥ aliique ~ones castri defecerunt ac ‥ castrum sine defensore deseruerunt
omnes miserias ac passiones ‥ perpessi sunt Christicole ~ones
➳ impf. munibat Virg. Mor. 61 ; munibant Apul. Mund. 26.
- 1. (muren, steden) bouwen [Albam stichten], (wegen) aanleggen, bestraten [viam, metaf. alci viam ad consulatum; aditum sceleribus], (plaatsen) begaanbaar maken [rupem];
- 2. (door muren) versterken, verschansen [arcem; locum castellis; castra vallo fossaque omgeven]; ➤ turris tecta et munita ab (tegen) omni hostium ictu;
- 3. (metaf.) beschermen, beveiligen, dekken [sese ab insidiis hostium; se contra perfidiam]; ➤ naturā loci muniebatur oppidum.
護衛。建圍城。補贴。— a frigore 防冷。— vias 平各路。修路。— viam sibi 開得意之路。\Munibant pro* Muniebant.
Suggest a Translation
See an image
- moenia, to wall, defend with a wall, fortify, defend, protect, secure, strengthen: quod idoneum ad muniendum putarent, i. e. for use in fortifications, N.: palatium, L.: locum, Cs.: Alpibus Italiam munierat antea natura: castra vallo fossāque, with palisades and a trench, Cs.: ab incendio urbs vigiliis munita, S.: multā vi Albam, i. e. build and fortify, V.: locus hibernis munitus, Cs.—To defend, guard, secure, protect, shelter: spica contra avium morsūs munitur vallo aristarum.—Of roads, to make, make passable, open, pave: iter, Cs.: viam: rupem, L.—Fig., to guard, secure, strengthen, support: subsidia rei p. praesidiis: imperium, N.: se contra pudorem, Ta.: se contra perfidiam.—With viam, to make a way: accusandi viam, prepared your way: sibi viam ad stuprum.
-
…prohiberent. Nihilo setius Caesar, ut ante constituerat, duas acies hostem propulsare, tertiam opus perficere iussit. Munitis castris duas ibi legiones reliquit et partem auxiliorum, quattuor reliquas legiones in castra maiora reduxit. Proximo die instituto…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, una ex parte leniter acclivis aditus in latitudinem non amplius pedum CC relinquebatur ; quem locum duplici altissimo muro munierant ; tum magni ponderis saxa et praeacutas trabes in muro conlocabant. Ipsi erant ex Cimbris Teutonisque prognati, qui…
Julius Caesar, Gallic War
-
…totum montem hominibus compleret ; impedimenta sarcinasque in unum locum conferri et eum ab iis qui in superiore acie constiterant muniri iussit. Helvetii cum omnibus suis carris secuti impedimenta in unum locum contulerunt ; ipsi confertissima acie, reiecto nostro…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, quod vacuum ab defensoribus esse audiebat, propter latitudinem fossae murique altitudinem paucis defendentibus expugnare non potuit. Castris munitis vineas agere quaeque ad oppugnandum usui erant comparare coepit. Interim omnis ex fuga Suessionum multitudo in oppidum proxima nocte…
Julius Caesar, Gallic War
-
…minus libenter sese recusaturum populi Romani amicitiam quam adpetierit. Quod multitudinem Germanorum in Galliam traducat, id se sui muniendi, non Galliae oppugnandae causa facere ; eius rei testimonium esse quod nisi rogatus non venerit et quod bellum non…
Julius Caesar, Gallic War
-
…locum delegit acieque triplici instructa ad eum locum venit. Primam et secundam aciem in armis esse, tertiam castra munire iussit. Hic locus ab hoste circiter passus DC, uti dictum est, aberat. Eo circiter hominum XVI…
Julius Caesar, Gallic War
-
…porrecta ac loca aperta pertinebant cedentes insequi auderent, interim legiones VI quae primae venerant, opere dimenso, castra munire coeperunt. Ubi prima impedimenta nostri exercitus ab iis qui in silvis abditi latebant visa sunt, quod tempus inter…
Julius Caesar, Gallic War
-
…ipsi sibi praescribere quam ab aliis doceri poterant, et quod ab opere singulisque legionibus singulos legatos Caesar discedere nisi munitis castris vetuerat. Hi propter propinquitatem et celeritatem hostium nihil iam Caesaris imperium expectabant, sed per se quae videbantur…
Julius Caesar, Gallic War
-
…. Namque omnium rerum quae ad bellum usui erant summa erat in eo oppido facultas, idque natura loci sic muniebatur ut magnam ad ducendum bellum daret facultatem, propterea quod flumen alduas Dubis ut circino circumductum paene totum oppidum cingit…
Julius Caesar, Gallic War
-
…ipsis Novembribus occupaturum nocturno impetu esse confideres, sensistin illam coloniam meo iussu meis praesidiis, custodiis, vigiliis esse munitam nihil agis, nihil moliris, nihil cogitas quod ; non ; ego non modo audiam sed etiam…
Cicero, in Catilinam