nuncupo
nuncupo, to call by name, call, name
- to call by name, to call, name (mostly ante-class. and post-Aug.; esp. in jurid. lang.: quem cultrix nomine nostro nuncupat, Ov. F. 1, 246; cf. Cic. de Or. 3, 38, 153; Quint. 8, 3, 27 Spald. N. cr.; cf.: designo, declaro, dico): nuncupare nominare valere apparet in legibus, ubi nuncupatae pecuniae sunt scriptae; item in choro, in quo est: Aenea! Quis est qui meum nomen nuncupat? Item in Medio: Quis tu es mulier, quae me insueto nuncupāsti nomine? Varr. L. L. 6, § 60 Müll.: CVM NEXVM FACIET MANCIPIVMQVE VTI LINGVA NVNCVPASSIT ITA IVS ESTO, Fragm. XII. Tab. ap. Paul. ex Fest. p. 173 Müll.; cf. Cic. Off. 3, 16, 65; cf. also id. de Or. 1, 57, 245: nuncupata pecunia est nominata, certa (nomine certa?), nominibus propriis pronuntiata, Paul. ex Fest. p. 173 Müll.: tum illud, quod erat a deo donatum, nomine ipsius dei nuncupabant, Cic. N. D. 2, 23, 60; cf. id. ib. 2, 28, 71: res utiles deorum vocabulis, id. ib. 1, 15, 38; Plin. 4, 12, 27, § 91: Pompeii M. titulos omnes triumphosque hoc in loco nuncupari, id. 7, 26, 27, § 95: aliquam reginam, Just. 24, 2, 9: aliquem Caesarem, Aur. Vict. Caes. 23, 2: Indigetem, Ov. M. 14, 608.—Poet.: alicujus fidem, to invoke, Pac. ap. Non. 90, 11 (Trag. Rel. p. 78, v 141 Rib.).—
- II In partic.
- A Nuncupare heredem, to name publicly before witnesses as one's heir: heredes palam, ita ut exaudiri possint nuncupandi sunt, Dig. 28, 1, 21: voce nuncupatus heres, Just. 12, 15 fin.; Dig. 37, 11, 8: nuncupatum testamentum, a testament drawn up in the presence of witnesses, in which the testator names his heirs, Plin. Ep. 8, 18, 5.—
- B In gen., to constitute or appoint as one's heir, Suet. Claud. 4; id. Calig. 38: nec quia offendit alius, nuncuparis, sed quia ipse meruisti, Plin. Pan. 43.—
- C To announce publicly, proclaim formally: consultatum pro rostris an in senatu an in castris adoptio nuncuparetur, Tac. H. 1, 17.—
- D To pronounce vows publicly, to offer vows, to vow: vota nuncupata dicuntur, quae consules, praetores cum in provinciam proficiscuntur faciunt: ea in tabulas praesentibus multis referuntur. At Santra L. II. de verborum antiquitate satis multis nuncupata colligit non directo nominata significare, sed promissa et quasi testificata, circumscripta, recepta, quod etiam in votis nuncupandis esse convenientius, Paul. ex Fest. p. 173 Müll.; Cic. Phil. 3, 4, 11; Liv. 21, 63: cum consul more majorum secundum vota in Capitolio nuncupata, cum lictoribus paludatus profectus ab urbe esset, id. 41, 10: solvere vota nuncupata pro incolumitate exercitus, Val. Max. 1, 1 fin.
➳ mot arch. dʼaprès Cic. de Or. 3, 153 et Quint. 8, 3, 27 || nuncupassit = nuncupaverit : P. Fest. 173.
- 1. plechtig uitspreken, bekendmaken, aankondigen, openlijk verklaren [vota afleggen; adoptionem pro rostris];
- 2. (pre- en postklass.) (aan)roepen [me nomine; nomen];
- 3. (be)noemen [mensem e suo nomine];
- 4. (postklass.) (m. dubb. acc.; pass. m. dubb. nom.) benoemen tot [alqm heredem].
呼名。— lingua 言明。— vota 發願。矢志。— testamentum 指嗣子名。寫遺書而未封。
Suggest a Translation
See an image
- nomen+CAP-, to call by name, call, name: alqd nomine dei: alquem Indigetem, O.—Of vows, to take publicly, offer, utter, vow: vota ea, quae numquam solveret: profectus ad vota nuncupanda, L.—To proclaim formally: adoptionem, Ta.
-
…nutu atque arbitrio Chelidonis meretriculae gubernari, alterum quod, cum paludatus exisset votaque pro imperio suo communique re publica nuncupasset, noctu stupri causa lectica in urbem introferri solitus est ad mulierem nuptam uni, propositam omnibus, contra fas…
Cicero, in Verrem
-
…praetores mittuntur. neque exspectant, quod superioribus annis acciderat, ut de eorum imperio ad populum feratur paludatique votis nuncupatis exeant. consules, quod ante id tempus accidit nunquam, ex urbe proficiscuntur, lictoresque habent in urbe et…
Julius Caesar, Civil War
-
…, per terras Ceres per maria Neptunus alii per alia, poterunt intellegi qui qualesque sint quoque eos nomine consuetudo nuncupaverit. Quos deos et venerari et colere debemus. cultus autem deorum est optumus idemque castissimus atque sanctissimus plenissimusque pietatis…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…qui sua sententia C. Caesarem hostem iudicaret, repente concidit. post autem neque sacrificiis sollemnibus factis neque votis nuncupatis non profectus est, sed profugit paludatus. at quo in provinciam firmissimorum et fortissimorum civium qui illum, ne…
Cicero, Philippicae
-
…adducebat tum cum a legionibus relictus nomen Caesaris exercitumque pertimuit neglectisque sacrificiis sollemnibus ante lucem vota ea quae numquam solveret nuncupavit, et hoc tempore in provinciam populi Romani conatur invadere. Maius igitur a D. Bruto beneficium populus Romanus…
Cicero, Philippicae
-
…illud fugerim dicere, ut Caelius qua tempestate Poenus in Italiam venit, nec prolem aut subolem aut effari aut nuncupare aut, ut tu soles, Catule, non rebar aut opinabar ; aut alia multa, quibus loco positis…
Cicero, de Oratore
-
…, erat autem is splendidissimo candore inter flammas circus elucens quem vos, ut a Graiis accepistis, orbem lacteum nuncupatis ; ex quo omnia mihi contemplanti praeclara cetera et mirabilia videbantur. Erant autem eae stellae, quas numquam ex…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…deos a quibus aliqua magna utilitas ad vitae cultum esset inventa, ipsasque res utiles et salutares deorum esse vocabulis nuncupatas, ut ne hoc quidem diceret, illa inventa esse deorum, sed ipsa divina ; quo quid absurdius quam…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…quia maius est certeque gratius prodesse omnibus quam opes mag nas habere hunc igitur Ennius, ut supra dixi, nuncupat ita dicens aspice hoc sublime candens, quem invocant omnes Iovem planius quam alio loco idem cui quod in me…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…, quae nota essent venditori. Nam, cum ex duodecim tabulis satis esset ea praestari, quae essent lingua nuncupata, quae qui infitiatus esset, dupli poenam subiret, a iuris consultis etiam reticentiae poena est constituta ; quicquid…
M. Tullius Cicero, De Officiis