prandium
prandium, a late breakfast, luncheon (usu. of bread, fish, or cold meats, taken near noon)
Could not find prandia in Logeion dictionaries.
prandia Noun: neuter accusative plural, Noun: neuter vocative plural, Noun: neuter nominative plural of prandium
- a late breakfast, luncheon (cf.: jentaculum, cena), usually taken at or soon after noon, composed of bread, fish, cold meats, etc. (it was thought gluttonous to have several dishes and wine at the prandium): ire ad prandium, Plaut. Capt. 3, 1, 18 (478); id. Stich. 4, 2, 45 (623): adducere aliquem ad se ad prandium, id. Poen. 5, 5, 3 (1282): coquere alicui prandium, id. Men. 2, 3, 37 (387): funus prandio facere, id. ib. 3, 2, 27 (492): apparare, to get ready, prepare, id. ib. 1, 2, 61 (170): accurare, id. ib. 3, 25 (470): ornare, id. Rud. 1, 2, 53 (141): dare, to give, id. Am. 2, 2, 33 (665): obsonare alicui, id. Poen. 5, 5, 16 (1295): anteponere, to set before, serve up, id. Men. 2, 2, 2 (274): comedere, id. ib. 3, 2, 55 (520): prandere, id. Poen. 3, 5, 14 (759): in prandio aliquem accipere apud se, id. Cist. 1, 1, 12 (12): invitare ad prandium, Cic. Mur. 35, 73: prandiorum apparatus, id. Phil. 2, 39, 101; id. Verr. 2, 1, 19, § 49: ad prandium surgere, Suet. Calig. 58: panis deinde siccus et sine mensā prandium: post quod non sunt lavendae manus, Sen. Ep. 83, 6: post prandium aut cenam bibere volgare est, id. ib. 122, 6: de prandio nihil detrahi potuit; paratum fuit non magis hora, nusquam sine caricis, nusquam sine pugillaribus: illae, si panem habeo, propulmentario sunt, si non habeo, pro pane, id. ib. 87, 3: prandia cenis usque in lucem ingesta, id. Q. N. 4, 13, 6. The candidates gave such prandia to their tribules, Cic. Mur. 32, 67; the emperor to the people, Suet. Caes. 38; id. Tib. 20; cf. also Cic. Att. 5, 1, 3; Mart. 6, 64, 2; Suet. Vit. 13; id. Aug. 78; id. Claud. 34.—
- II Transf.
- A Poet., a meal, in gen.: qui scribit prandia saevi Tereos, Mart. 4, 49, 3.—
- B The feed or fodder of animals: bubus glandem prandio depromere, Plaut. Truc. 3, 1, 2 (646): prandio dato ipsis jumentisque eorum, Val. Max. 3, 7, 1.
putasne quis tibi hodie ~ium preparavit?
hic fecerunt ~ium
adsint ad opus prandii / [hec ] vasa sanctuarii / que pater [meus ] habuit / Jerusalem cum diruit
contigit quod animalia invitata fuerunt a leone ad magnum ~ium
that fra than furth nullus forinsecus admittatur infra civitatem istam, nec toleratur parare ~ia in generalibus festis vel nuptiis ‥ nisi sit admissus et juratus ad libertatem hujus civitatis
canonicus convivans decanum stet coram eo tempore graciarum dicendarum ante ~ium, et [eciam ] post
hoc ~ium, hoc epulum, A.mete
sicut ‥ propheta quondam ex Judea repente sublatus et in Chaldea cum ~io est depositus
angelus Abbacuc prophetam de Judaea in Babiloniam sustulit, quem supra lacum leonum posuit, qui Danieli ~ium porrexit
quando aliquos ad ~ium vocant
rogatu summi pontificis, contra rem solitam, vir Dei illo die ad ~ium venire cogitur
quotidie ad ~ium veniens
vobis mandamus quatinus omnes debentes sectam ‥ sint ibidem summo mane coram nobis ‥, quia inde ad ~ium nostrum aput N. tenta curia tempestive declinavimus [l. declinabimus ]
sic officia sua diligenter complebunt usque ad horam nonam, et tunc ad ~ia sua ibunt
cum die sancto Paschae cum ‥ episcopo consedisset ad ~ium
pastor ovium dicit quod sicut sedebat ad ~ium suum die Pentecostes subtus hayam in campo
surgant ‥ sepe de ~io aut cena ‥ cum suspicantur se inventuros aliquid negligentiae
dominus Th. S. et plures alii de patria, et similiter illi de inquisicione, fuerunt in ~io apud Wardley
sacrista laicus ‥ campanas pulsare teneatur, et in futuro sedeat et recumbat in ~io ad mensam generosorum
circumeant ‥ post cenam cum bis fratres reficiunt, et post ~um cum semel
Guillelmus rex mane ‥ comedit, seseque post ~ium ut in Novam Forestam venatum iret preparavit
post ~ium ‥ si classicum pro defuncto fieri debebit fiet ante pulsacionem vesperarum
quedam femina ‥ cecidit mortua ‥, et ‥ sepulta fuit eodem die ante ~ium
in yeme ‥ lucescente die ad opus suum venient ‥ et sic continuare ‥ usque ad horam nonam. post ~ium vero ‥ dormire debent infra logium
ex manerio de Castre, Sabbato, circa tempus ~ii festinantissime
concesserunt quod omnes sui ‥ ad tursias venirent, ‥ et omnes quieti sint de toto bienno[sic ] et de toto ~io consuetudinario
Hodo de Sadelhaco [debet ] unum ~eum, de quo solvit xl s. ‥ et debet reddere instrumentum. ‥ item Bertrandus de Luco et ejus parcionarii, unum ~eum, de quo solvent xxxv s.
- 1. lunch (bestaand uit brood, vis, koud vlees e.d.); ➤ alqm ad -um invitare;
- 2. (Plaut.) voer, voeder (voor dieren).
Pastus, cœnaticum, convivium, nostris,
Consueta Episcoporum vel Episcopalium ministrorum Obsonia, dicuntur ejusmodi Prandia, in Bulla Paschalis II. PP. ann. 1107. inter Libert. Monaster. Elnonensis.
Dono et illam terram,... unde exeunt 4. denarii et unum Prandium cum 4. Militibus.Alibi :
Exiit autem de manso illo unum Prandium in Natali Domini, et unus aries in Pascha.Rursum :
Galricus Vicecomes S. Cirici fecit pignoram Raimundo Raterii in villa, quæ dicitur Crem, videlicet unum Prandium cum centum Militibus per 300. solidos Aquitanenses.Charta ann. 982. apud Ughellum in Patriarchis Venetis :
Volumus ut in eadem libertate semper consistat, ut nullus Episcopus servitutis usum requirere, aut Prandia præsumat.
Indebitas autem et immoderatas Prandiorum exactiones in obedientiis vestris a diocesano Episcopo fieri omnimodo prohibemus.
Advocatus habet unum Prandium in terra S. Dionysii de Grandi puteo ad 10. Milites, et non amplius. Unusquisque miles potes habere 4. equos, et Advocatus canes suos cum venatoribus annuatim. Major procurat hoc prandium, et famuli Majoris servant.Chronicon Casin. lib. 3. cap. 72. (al. 73.) :
Constituit etiam, ut omnia Monasteria, quæ sub ditione hujus nostri Casinensis Cœnobii sunt, Prandium unum per unumquemque annum huic nostræ congregationi faciant.Vide ibi Angelum a Nuce, ubi multa de jure procurationis seu prandii, Petrum Diac. lib. 4. ejusdem Chronici cap. 123. Sanjulianum in Matiscone pag. 274. et supra in Pignora.
Prangieredicitur. Hora prandendi, in Poem. Bertr. Guesclini :
Ainsy comme à midy, que on appelle Prangiere.
Guillelmus Venator concessit monachis S. Albini Prandium canum, etc.Vide in Bren.
consuetudinedebetur, in Tabular. S. Cyrici num. 98.
Prandium costumale, in Charta ann. 1286. apud Stephanot. tom. 3. Antiq. Benedict. Pictav. MSS. pag. 909.
Invitatis enim ad epulum multis(Regina Fredegunda) hos tres in uno fecit sedere subsellio ; cumque in eo Prandium elongatum fuisset spatio, ut nox mundum obrueret, etc.
- a late breakfast, luncheon (usu. of bread, fish, or cold meats, taken near noon): invitare ad prandium: prandiorum apparatus.
-
…ipsi ut fecimus, et, si quando aliqua res maior atque utilior populari largitione acquiritur, ut Oresti nuper prandia in semitis decumae nomine magno honori fuerunt. Ne M. quidem Seio vitio datum est, quod in caritate…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…omnino illo die esse mortuum. Magnum crimen et impudens mendacium perspicite cetera. dico illum, cum ad illud prandium crudior venisset et, ut aetas illa fert, sibi tamen non pepercisset, aliquot dies aegrotasse et ita esse…
Cicero, pro Cluentio
-
…enim poena quae possit observantiam tenuiorum ab hoc vetere instituto officiorum excludere. at spectacula sunt tributim data et ad prandium volgo vocati. etsi hoc factum a Murena omnino, iudices, non est, ab eius amicis autem more…
Cicero, pro Murena
-
…esse factum, si mercede obviam candidatis issent, si conducti sectarentur, si gladiatoribus volgo locus tributim et item prandia si volgo essent data, contra legem Calpurniam factum videri. ergo ita senatus iudicat, contra legem facta haec…
Cicero, pro Murena
-
…lis aestimata est. huic Mamertini irati fuerunt, qui maiorem sumptum quam quanti Catonis lis aestimata est in Timarchidi prandium saepe fecerunt. verum haec civitas isti praedoni ac piratae Siciliensi Phaselis fuit ; huc omnia undique deferebantur, apud…
Cicero, in Verrem
-
…malum quod non tibi pro sceleribus tuis iam diu debeatur in Asiam vero postquam venit, quid ego adventus istius prandia, cenas, equos muneraque commemorem nihil cum Verre de cotidianis criminibus acturus sum Chio per vim signa pulcherrima dico…
Cicero, in Verrem
-
…nobis ego ipsa sum inquit hic hospita, id autem ex eo, ut opinor, quod antecesserat Statius ut prandium nobis videret. tum Quintus en inquit mihi haec ego patior cotidie. dices quid quaeso istuc erat magnum ;…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…tu urbi minitaris. Vtinam conere, ut aliquando illud paene tollatur at quam nobilis est tua illa peregrinatio quid prandiorum apparatus, quid furiosam vinolentiam tuam proferam tua ista detrimenta sunt, illa nostra agrum Campanum, qui cum de…
Cicero, Philippicae
-
…sectari multos non, sed conductos. doce. num locum ad spectandum dare aut ; ad ; prandium invitare minime, sed volgo, passim. quid est volgo Vniversos. non igitur, si L. Natta…
Cicero, pro Murena
-
…, quid statuent in viros primarios qui in circo totas tabernas tribulium causa compararunt haec omnia sectatorum, spectaculorum, prandiorum item crimina a multitudine in tuam nimiam diligentiam, Servi, coniecta sunt, in quibus tamen Murena ab senatus…
Cicero, pro Murena
PRA´NDIUM[CENAVol. 1. p. 395.]
(ἄριστον). The second morning meal of the Romans. See cena.