sancire

sancire [CL] 1 to ratify solemnly, confirm, sanction (law or agreement). b to confirm possession of (property or right). 742 hoc adnuentes stare seu ab omnibus firmare rectum esse ~cserunt: ‥ ego Æðelbald rex Merciorum ‥ CS 162; disputatum est de fide ‥ Trinitatis, quam secundum instituta sanctorum conciliorum ‥ corroboraverunt, ~xerunt, se toto corde credere professi sunt Ord. Vit. IV 9 p. 238; presto sum illud [jus] asserere quacunque vi vel virtute ~xerit hec curia Map NC V 6 f. 244; leges S. Cuthberti, quas ipse coram sancto illius corpore ‥ fide sua ~cierat Feod. Durh. xl; affermer, ~ctire Gl. AN Ox. f. 153.  b p675 Petro autem veritas ita privilegium ecclesiae ~xit: tu es Petrus ‥ Aldh. Ep. 4 p. 486; 745 ego Daniel Dei plebis famulus ‥ subscripsi hanc donacionem. et confirmacione ratum fieri sa[n]xi CS 170; possessiones ‥ per cartam ‥ ~citas V. Gund. 36; c1145 concessiones et confirmationes ‥ ipsis monachis in perpetuum habenda firmiter stabilio et stabiliter firmo et illibata permanere ~cio Doc. Theob. 220; 1322 totaque ipsa leuga tali tantaque libertate ~xita Reg. North. 362. 2 to enact (law). b (p. ppl. as sb. n.) enacted law, decree. instituta morum ad salutem animarum interius discipulis laudabiliter ~xerunt Ord. Vit. V 14 p. 421; insuper leges severissimas ~xerunt Osb. Bawdsey cxliv; s1138 ~ciens que ~ciri ecclesiasticae necessitatis exposcebat ratio J. Hex. HR Cont. 299; hec est lex statuti que scribi solet cum ~ctiatur, sed consuetudinis lex non ~xcitur nec semper scribitur Fortescue NLN I 30.  b scriptis legalibus archiierarchus / Theodoro regique jubet sancita notari Frith. 774; excolamus sacra ~cita, quae lectitantur in divinis bibli[i]s ob instructionem ‥ catholicorum Ælf. Bata 5. 13; electis ‥ duodecim, jurejurando inprimis coram eo sanxerunt, ut quoad possent ‥ legum suarum ac consuetudinum ~cita edicerent (Leg. Ed.) GAS 627; expedit interdum sanccita remittere legum Gower VC VI 743; ~cita Dei nequeunt revocari Capgr. Hen. 24. 3 to prescribe, ordain (by law), establish, decree: a (w. acc. obj.); b (w. inf. or acc. & inf.); c (w. ut or ne & subj., also paratactic without conj.). d (w. acc. obj. & ut) to compel to. a hoc est paterno consilio ac definitione ~citum Bede Luke 594A; c1202 quicquid ~ccitum fuerat a patre Gileberto vel foret ~ctiendum ‥ decrevit eterna debere subsistere stabilitate Canon. G. Sempr. f. 54; decreverunt, ut in loco, quo sepultus hactenus jacuit, quiesceret, donec auctoritate summi pontificis, vel consensu et concessu capituli Cisterciensis aliud ~ciretur J. Furness Walth. 123.  b eliminare orthodoxorum patrum scita scriptis decretalibus ~xerunt [gl.: judicaverunt, affirmaverunt, gedemdan, gesetlan] Aldh. VirgP 24; ad antiqua statuta redeuntes monachorum inibi ordinem statuere ~xerunt V. Gund. 17; quicquid ei pravum pseudo-theosebia nectit / Romuleo sanxit voto fore discutiendum Frith. 631; cum vim ejus perpetuam esse ~ccerint canones prelibati Fortescue NLN I 6; 1537 ~xierat et ordinaverat ‥ ferias ‥ abrogari Conc. III 327a.  c 787 duodecimo sermone ~ximus ut in ordinatione regum nullus permittat pravorum praevalere assensum Conc. HS III 453; ex communi decretum ~citum est ne quis in concilio loquatur W. Malm. GP I 42; ut tu, dulcissima mater, frustreris effectu voluntatis tuae, medium ~tiam: redeat ergo anima ad corpus Id. Mir. Mariae 164; cujus solemnitatis gaudio quod specialiter per octo dies solemnissime celebratur, ut universitas hominum studiosissime interesse contendat, apostolica ~xivit auctoritas Gir. Spec. IV 2 p. 272; 1247 presenti decreto omnium juramento statuimus et ~ccimus, ut nullus clericus ‥ alium de cetero trahat in causam coram ordinario judice M. Par. Maj. IV 593; ~xit ut Parisii ‥ esset generale studiorum litterariorum gymnasium Boece f. 195v.  d ~cimus eum cui crimen impingitur ut ponat super caput suum crucem Domini et testetur ‥ Egb. Dial. 405. 4 (of person or tradition) to lay down as a rule. b (~cire exemplum) to set an example. c to affirm, promise. tertiam [pedem] peonicam nuncupari solers antiquitas ~xit Aldh. Met. 112 p. 151; sequens figura hec que ore ~ximus [gl.: statuimus] cunctis lumine prodit scire volentibus ‥ Byrht. Man. 12; reliqua, que de his ~xit antiquitas minus ad hanc rem pertinere visa sunt Alb. Lond. DG 6. 9; libertatis eum deum esse plerique ~xerunt Ib. 12. 1.  b notificanda saeculis unius diei pugna, quae cum exemplum tremendum ~ciret W. Poit. I 8.  c coram eo ~xerunt ut ‥ GAS 627 (v. 2b supra). 5 to hallow, sanctify, consecrate. oportit [v. l. oportet] inspicere quomodo in se consecrando ecclesia[e] grados ejus per singulos commendaverit, id est, per sex grada officii mancipandum et altario ~ciendum: id est ostiarius, fossarius, lector, subdiaconus, diaconus, presbyter et episcopus Theod. Laterc. 19; insuper in hujus poenam peccati vicesimum secundum diem, qui in tota paschali institutione per Moysen nec semel appellatus invenitur, frequenter in sui paschae principium ~ciri praecipiunt Bede TR 59; laudibus eximiis da Augustinum resonemus, / quem pie sanxisti laudibus eximiis Anal. Hymn. LI 1. 142; ad cujus silentii exemplum ~cita representatione fiunt adhuc in festo Cybeles quedam secreta et silentia Natura Deorum 13; ut quecumque ~cierit sancta sint, et ~cita R. Bocking Ric. Cic. I prol. p. 284; unde pro ista amicitie honestate dicit Tullius, quod hoc sanxiri debet lex amicitie J. Foxton Cosm. C. 65 d. 1. 3.