stimulus
stimulus, a prick, goad
Frieze-Dennison Vergil
- A goad for driving cattle, slaves, etc. (class., esp. in the trop. sense).
- A Lit.: jam lora teneo, jam stimulum in manu: Agite equi, etc., Plaut. Men. 5, 2, 112 (864): parce, puer, stimulis, et fortius utere loris, Ov. M. 2, 127: aut stimulo tardos increpuisse boves, Tib. 1, 1, 30 (12); cf. Ov. M. 14, 647: ita te forabunt patibulatum per vias Stimulis, Plaut. Ps. 1, 1, 54 (56): aliquem stimulo fodere, id. Curc. 1, 2, 40 (135): dum te stimulis fodiam, Cic. Phil. 2, 34, 86: numquam stimulo lacessat juvencum, Col. 2, 2, 26.—As a term of abuse of slaves: stimulorum seges, Plaut. Aul. 1, 1, 6 (45); cf. id. Cas. 2, 8, 11 (447): stimulorum tritor, id. Pers. 5, 2, 17 (793).—Prov.: si stimulos pugnis caedis, manibus plus dolet, i.e. an evil is aggravated by foolish opposition, Plaut. Truc. 4, 2, 55 (765); cf.: advorsum stimulum calces, kick against the pricks, Ter. Phorm. 78.—
- B Trop., a goad (as in Engl., either that which vexes, irritates, torments, or, more freq., that which spurs on, incites, stimulates).
- 1 A sting, torment, pang: mens sibi conscia factis ... adhibet stimulos torretque flagellis, Lucr. 3, 1019; cf.: subesse caecum aliquem cordi stimulum, id. 3, 874: ne illa stimulum longum habet, quae usque illinc cor pungit meum, Plaut. Truc. 4, 3, 79 (853): stimulos doloris contemnere, Cic. Tusc. 2, 27, 66; cf.: (res malae) lacerant, vexant, stimulos admovent, etc., id. ib. 3, 16, 35: stimulos in pectore caecos Condidit, Ov. M. 1, 726.—
- 2 A spur, incentive, incitement, stimulus: animum gloriae stimulis concitare, Cic. Arch. 11, 29: quidam industriae ac laboris (with illecebrae libidinum), id. Cael. 5, 12: quot stimulos admoverit homini victoriae studioso, id. Sest. 5, 12; cf.: defendendi Vatinii, id. Fam. 1, 9, 19: omnia pro stimulis facibusque ciboque furoris Accipit, Ov. M. 6, 480: ardet, et injusti stimulis agitatur amoris, id. F. 2, 779: non hostili modo odio sed amoris etiam stimulis, Liv. 30, 14, 1: ad hanc voluntatem ipsius naturae stimulis incitamur, Cic. Rep. 1, 2, 3: ad dicendum etiam pudor stimulos habet, Quint. 10, 7, 16: agrariae legis tribuniciis stimulis plebs furebat, Liv. 2, 54; cf.: acriores quippe aeris alieni stimulos esse, id. 6, 11: subdere stimulos animo, id. 6, 34: in aliquem stimulis accendi, Tac. H. 3, 45; cf.: suis stimulis excitos Moesiae duces, id. ib. 3, 53: secundae res acrioribus stimulis animos explorant, id. ib. 1, 15: acres Subjectat lasso stimulos, Hor. S. 2, 7, 94: stimulos sub pectore vertit Apollo, Verg. A. 6, 101: movere acres stimulos irarum, Luc. 2, 324: accensae stimulis majoribus irae, Stat. Th. 11, 497: dare stimulos laudum, id. Achill. 1, 203.—
- II In milit. lang., a pointed stake concealed beneath the surface of the ground, to repel hostile troops (syn.: sudes, stipes), Caes. B. G. 7, 73 fin.: se stimulis induere, id. ib. 7, 82.
attentiori prece monachorum, ut jumentum ~is, impulsa
si quis in servum transeat ‥ in signum ‥ transicionis hujus billum vel stumblum vel deinceps ad hunc modum servitutis arma suscipiat(
tanta ‥ debet esse [(via ] ut inibi duo carri sibi possint ad invicem obviare et bubulci de longo stumbli sui possint assimulare
videas hunc aratro manus aptare, illum quasi ~o boves excitare
boum custodes cum ~is
equos ascenderunt, et eorum velocitate boves secuti, eos ~is ad tecta revocarunt
expense caruc' ‥ in j estubula [sic ] ad idem empta, qua[dras ]
durum nimis est contra Dei ~um calcitrare [cf. ]Act. xxvi 14
sequar tamen manum trahentis et ~um perurgentis
archiepiscopus et sui ~i solito ferociores effecti Cantuarienses monachos ‥ vix aliqua responsione, vel modica, dignos judicabant
Melantia ‥ quam lascivae obscenitatis ludibria carnisque incentiva inlecebrosis ~is [gl.: aculeis, ] agitabantpricelsum
~os: incitamenta. sapientia enim ad divina investiganda propellit et animos archanis retrahit
~us iste ad preces sponsam instigat.
habet ‥ iniquum odium ~os suos, et sicut est bona compunctio ex amore et devotione, sic est et mala ex odio et iniquitate
video proinde gravissimos mihi ‥ imminere cruciatus si non dilexero te, sed licet ~o isto multum urgear ‥
operae pretium arbitror ut ‥ sinzigiae replicationes ‥ ~o [v. l. stimolo ] festinationis compulsi praeterire studeamus
ita divinae dilectionis ~o [gl.: ] compungitur ‥ ut ‥wrem , monitione, ~us tedium aculeus molestia aporia vulnus plaga conpunctio
impulit ergo me ~us caritatis ‥ per litteras sciscitari an ‥
ut nequaquam acribus irarum ~is concitentur [scorpiones ceteraque reptilia ], nisi quapiam irascendi materia ad irascendum ea provocaverit
illos ‥ quos protegente angelo concupiscentie ~us ad consensum non illexit
ne cui [sc. Paulo ] ‥ extolleretur datus est ~us carnis suae
se ~is carnis aculeatum [in ] immensum excanduisse
~um carnis sue ‥ ille vir ‥ coram omni ecclesia ‥ non erubuit confiteri
~us carnis Paulo non erat peccatum secundum quod dolor lateris appellatur
aculeosus ille ~us(v.
nunc ferri stimulus faciem proscindit amoenam
nam me flamma ferox stimulis devastat acervis / ut pacis ‥ foedera frangam
per servicium inveniendi unum equum ‥ cum uno sacco et uno ~o in guerra nostra Wallie per xl dies
ij hercias clausas cum stimul' ferr'(
corpore sum gracilis, stimulis armatus acervis
hic peccati ~um, quem primo homini serpens inflixerat, manibus suis extraxit
ipsi scorpionis nature nequissimi ‥ eos ‥ venenato stumulo pungentes, occidunt
stimulisque ulciscor acutis
qui contulit naturam contulit et nature passionem. ad reprimendos namque ferocissimos animi ipsius motus, hic leo noster [sc. Ricardus comes Pictaviensis ], et plusquam leo, quartane ~o leonino more vexatur
verumtamen etsi abierit mors sed non umbra mortis, sed non ~us mortis
renovans sicut aquila juventutem suam, donec plenitudo resurrectionis quidquid in ipsa est de aculeo peccati expungat, quidquid est de ~o mortis evacuet
- 1. (milit. t.t.) plur. kleine puntige palen als voetangels;
- 2. prikkel, zweep om trekdieren aan te sporen en slaven te straffen;
- 3. (metaf.) kwelling, pijn, onrust, meestal plur. [doloris; amoris jaloezie; Bacchi woede, razernij];
- 4. aansporing, prikkel (tot: gen.) [laboris; furoris; acerrimus]; ➤ -os alci admovere, adicere iemand aansporen; animum -is gloriae concitare.
Ante hæc, taleæ pedem longæ, ferreis hamis infixis, totæ in terram infodiebantur, mediocribusque intermissis spatiis, omnibus locis disserebantur, quos Stimulos nominabant.Vide in Retorta 1.
- STIG-, a prick, goad: Parce stimulis, O.: dum te stimulis fodiamus.—Prov.: Advorsum stimulum calces, kick against the pricks, T.—In war, stakes bearing iron hooks buried in the ground(to impede the enemy), Cs.—Fig., a spur, incentive, incitement, stimulus: animum gloriae stimulis concitare: Omnia pro stimulis facibusque ciboque furoris Accipit, O.: non hostili modo odio sed amoris etiam stimulis, L.; cf. acriores quippe aeris alieni stimulos esse, L.: acrīs Subiectat lasso stimulos, H.—A sting, torment, pain: stimulos doloris contemnere: stimulos in pectore caecos Condidit, O.
-
…facinus iurasse putes. Dent ocius omnes quas meruere pati sic stat sententia poenas. Dicta Iovis pars voce probant stimulosque frementi adiciunt, alii partes adsensibus inplent. Est tamen humani generis iactura dolori omnibus, et, quae sit…
Ovid, Metamorphoses
-
…ex adyto dictis Cumaea Sibylla horrendas canit ambages antroque remugit, obscuris vera involvens ea frena furenti concutit, et stimulos sub pectore vertit Apollo. Ut primum cessit furor et rabida ora quierunt, incipit Aeneas heros Non ulla laborum…
Vergil, Aeneid
-
…collocat et gemmis caudam stellantibus inplet. Protinus exarsit nec tempora distulit irae horriferamque oculis animoque obiecit Erinyn paelicis Argolicae stimulosque in pectore caecos condidit et profugam per totum terruit orbem. Ultimus inmenso restabas, Nile, labori. Quem…
Ovid, Metamorphoses
-
…Ante haec taleae pedem longae ferreis hamis infixis totae in terram infodiebantur mediocribusque intermissis spatiis omnibus locis disserebantur ; quos stimulos nominabant. His rebus perfectis regiones secutus quam potuit aequissimas pro loci natura quattuordecim milia passuum complexus pares eiusdem generis…
Julius Caesar, Gallic War
-
…summa celeritate est Antonium consecutus. hic ego quid praedicem quibus hic rebus consulem ad rem gerendam excitarit, quos stimulos admoverit homini studioso fortasse victoriae, sed tamen nimium communem Martem belli casumque metuenti longum est ea dicere, sed…
Cicero, pro Sestio
-
…, cum es nudus contionatus quid hoc turpius, quid foedius, quid suppliciis omnibus dignius num exspectas dum te stimulis fodiamus haec te, si ullam partem habes sensus, lacerat, haec cruentat oratio. vereor ne imminuam summorum…
Cicero, Philippicae
-
…summittebant. Dum longius ab munitione aberant Galli, plus multitudine telorum proficiebant ; posteaquam propius successerunt, aut se stimulis inopinantes induebant aut in scrobes delati transfodiebantur aut ex vallo ac turribus traiecti pilis muralibus interibant. Multis undique vulneribus…
Julius Caesar, Gallic War
-
…et quidem optimis se viris deditum esse simulabat. erant apud illum inlecebrae libidinum multae ; erant etiam industriae quidam stimuli ac laboris. flagrabant vitia libidinis apud illum ; vigebant etiam studia rei militaris. neque ego umquam fuisse tale…
Cicero, pro Caelio
-
…enim in nostra potestate fodicantibus is rebus, quas malas esse opinemur, dissimulatio vel oblivio lacerant, vexant, stimulos admovent, ignis adhibent, respirare non sinunt, et tu oblivisci iubes, quod contra naturam est, qui…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…maiorem locum quam de uno dolore occupabit. nam si omnia fugiendae turpitudinis adipiscendaeque honestatis causa faciemus, non modo stimulos doloris, sed etiam fulmina fortunae contemnamus licebit, praesertim cum paratum sit illud ex hesterna disputatione perfugium. ut…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
(κέντρον). A goad or prick used in driving cattle, etc. It consisted of a stick with a sharp iron point in one end (Columell. ii. 2, 26).