vindico
vindico, to assert a claim to, demand formally, ask judgment for
he claimed the honor of victory for himself
C. Gracchus took up the office of tribune for the sake of avenging the death of his brother
your good fortune releases you from this obligation
- I Lit.: IN. IVS. DVCITO. NI IVDICATVM FACIT AVT QVIS ENDO EOM IVRE VINDICIT, i. e. eum in jure vindicat, XII. Tab. ap. Gell. 20, 1, 45; cf., on the form of laying claim to disputed personal property, Gai Inst. 4, 16: vindicare sponsam in libertatem, Liv. 3, 45, 11; cf. id. 3, 48, 5; 3, 46, 7: puellam, id. 3, 46, 3: ita vindicatur Virginia spondentibus propinquis, id. 3, 46, 8.—
- II Transf., in gen. (freq. and class.; cf. assero).
- A To lay claim to as one's own, to make a claim upon, to demand, claim, arrogate, assume, appropriate a thing: omnia non Quiritium sed sapientium jure pro suis vindicare, Cic. Rep. 1, 17, 27: videor id meo jure quodam modo vindicare, id. Off. 1, 1, 2: Homerum ... Chii suum vindicant, id. Arch. 8, 19: ortūs nostri partem patria vindicat, id. Off. 1, 7, 22: maximam partem quasi suo jure Fortuna sibi vindicat, id. Marcell. 2, 6: ceterarum rerum quae sunt in oratore, partem aliquam sibi quisque vindicat, id. Or. 19, 69: quod neque summi imperatores ... sibi umquam vindicare sunt ausi, Quint. 1, prooem. § 14: partem oneris tui mihi vindico, Plin. Ep. 6, 32, 2: majestatem sibi, id. Pan. 42, 1: partis sibi aequas potentiae, Suet. Tib. 50; id. Tit. 5; Sen. Ira, 3, 30, 3; id. Cons. Helv. 3, 9; id. Q. N. 1, 1, 10; Val. Max. 4, 3, 1; 5, 3, ext. 2; cf. Plin. Pan. 8, 2; Val. Max. 4, 5, 3: iniquissima haec bellorum condicio est; prospera omnes sibi vindicant, adversa uni imputantur, Tac. Agr. 27: victoriae majore parte ad se vindicatā, Liv. 44, 14, 8: decus belli ad se, id. 9, 43, 14: tanta tamen universae Galliae consensio fuit libertatis vindicandae, ut, etc., should be maintained, vindicated, Caes. B. G. 7, 76: Trasimenum pro Tarsimeno multi auctores ... vindicaverunt, have adopted, Quint. 1, 5, 13; so id. 1, 5, 26: vindicet antiquam faciem, vultusque ferinos Detrahat, reassume, Ov. M. 2, 523.—Poet., with inf.: vindicat hoc Pharius dextrā gestare satelles, Luc. 8, 675.—
- B To place a thing in a free condition.
- 1 In libertatem vindicare, to set free, to free, emancipate: in libertatem rem populi, Cic. Rep. 1, 32, 48: ex dominatu Ti. Gracchi in libertatem rem publicam, id. Brut. 58, 212: rem publicam afflictam et oppressam in veterem dignitatem ac libertatem, i. e. to restore, id. Fam. 2, 5, 2: Galliam in libertatem, Caes. B. G. 7, 1: se et populum Romanum in libertatem, id. B. C. 1, 22.—
- 2 To deliver, liberate, protect, defend: te ab eo vindico et libero, Cic. Q. Fr. 3, 1, 3, § 9: nos a verberibus, ab unco, a crucis terrore neque res gestae neque acta aetas neque vestri honores vindicabunt? id. Rab. Perd. 5, 16: sapientia sola nos a libidinum impetu et formidinum terrore vindicat, id. Fin. 1, 14, 46: quin ab hoc ignotissimo Phryge nobilissimum civem vindicetis? Cic.id. Fl. 17, 40: aliquem a miseriis morte, id. Brut. 96, 329: a molestiā, id. Q. Fr. 1, 4, 2: a labore, id. Sull. 9, 26: domum suam a solitudine, id. de Or. 1, 45, 199: laudem summorum oratorum ab oblivione hominum atque a silentio, rescue, id. ib. 2, 2, 7: sed ab hac necessitate egregie vos fortuna vindicat, Liv. 37, 54, 10: corpora a putrescendo (sal), Plin. 31, 9, 45, § 98: ebur a carie (vetus oleum), id. 15, 7, 7, § 32: capillum a canitie, id. 28, 11, 46, § 164: se non modo ex suspitione tanti sceleris, verum etiam ex omni hominum sermone, Cic. Sull. 20, 59: perpetienda illa fuerunt, ut se aliquando ad suos vindicaret, might restore, id. Rab. Post. 9, 25: quam dura ad saxa revinctam Vindicat Alcides, sets free, Ov. M. 11, 213: tandem absolutus vindicatusque est (reus), Plin. Ep. 4, 9, 1.—
- C With respect to some wrong perpetrated (cf. ulciscor), to avenge, revenge, punish; to take vengeance on any one; make compensation for: omnia quae vindicaris in altero, sibi ipsi vehementer fugienda sunt, Cic. Verr. 2, 3, 2, § 4: maleficium in aliis vindicare, id. Sull. 6, 19: facinus in nullo etiam, id. Verr. 2, 3, 84, § 194: dolum malum et legibus, id. Off. 3, 15, 61. acerrime maleficia, id. Rosc. Am. 5, 12: consensionem improborum supplicio omni, id. Lael. 12, 43: eam rem quam vehementer, id. Quint. 7, 28: Ti. Gracchi conatus perditos, id. Off. 1, 30, 109: necem Crassi, Ov. F. 6, 468: offensas ense, id. Tr. 3, 8, 40: fortuita non civium tantummodo sed urbium damna principis munificentia vindicat, Vell. 2, 126, 4.—Impers. pass.: fateor non modo in socios, sed etiam in cives militesque nostros persaepe esse severe ac vehementer vindicatum, Cic. Verr. 2, 5, 50, § 133: vindicandum in eos, Sall. J. 31, 18: vindicatum in eos, qui, etc., id. C. 9, 4; cf.: in quos (Venetos) eo gravius Caesar vindicandum statuit, quo diligentius, etc., Caes. B. G. 3, 16.—
- 2 Transf. (after the analogy of ulcisci): vindicare se ab (de) aliquo, to revenge one's self upon one: se ab illo, Sen. Ben. 6, 5, 3: se de fortunā praefationibus, Plin. Ep. 4, 11, 14.—Pass.: quantā saevitiā opus erat, ut Sulla de Mario vindicaretur, Flor. 3, 21, 19.
B) übtr., etw. in Anspruch nehmen, 1) von der Vindizierung bei Eigentumsklagen, etw. als sein Eigentum in Anspruch nehmen, auf etw. Anspruch machen, als mir gehörig-, zustehend fordern, etw. sich zueignen, sich zuschreiben, a) bl. vind.: ortus nostri partem vindicat patria, Cic.: nonnulla ab imperatore miles, plurima vero fortuna vindicat, Nep.: omnia pro suis, Cic.: videor id meo iure quodam modo vindicare, Cic.: Chii suum (Homerum) vindicant, Cic.: alqm caelo (Dat.), in den Himmel versetzen, Plin. pan. 10, 4: v. antiquam faciem, wieder annehmen, Ov. – poet. m. Infin., vindicat hoc Pharius dextrā gestare satelles, Lucan. 8, 675. – b) vind. aa se: decus belli ad se, Liv.: victoriae maiorem partem ad se, Liv. – c) vind. sibi: ceterarum rerum, quae sunt in oratore, partem aliquam sibi quisque vindicat, Cic. or. 69: constantiae eximiam sibi laudem, Val. Max.: nihil sibi nisi dispensandi potestatem, Sen.: sibi nomen, Quint.: sibi prospera, Tac.: sibi regnum, Iustin.: ubi minimum virium veneris pecuniaeque cupido sibi vindicaverit, Val. Max.; vgl. Krebs-Schmalz Antib.7 Bd. 2. S. 741.
2) von der Vindizierung in Freiheitsklagen, a) den, der unfrei ist, als frei in Anspruch nehmen, jmd. aus dem Zustande der Sklaverei u. dgl. in Freiheit setzen, befreien, retten, α) m. in libertatem: vind. in libertatem et a regum et a patrum dominatione, Cic.: v. rem populi in libertatem, Cic.: ex dominatu Ti. Gracchi in libertatem rem publicam, Cic.: rem publicam afflictam et oppressam in veterem dignitatem ac libertatem, Cic. – β) ohne in lib.: te ab eo vindico et libero, Cic.: dura ad saxa revinctam, Ov. – se ad alqm, seine Verbindlichkeiten gegen jmd. erfüllen, ut se aliquando ad suos vindicaret, Cic. Rab. Post. 25. – b) was noch frei, unangetastet, unversehrt ist, in Schutz nehmen, schützen, sicherstellen, bewahren, libertatem, Caes.: rusticis magnam partem cibariorum per hiemem, erhalten, Colum. – gew. m. ab (gegen od. vor) u. Abl., v. alqm a verberibus, ab unco, a crucis terrore, Cic.: alqm a miseriis morte, Cic.: a molestia, a labore, Cic.: domum suam ab solitudine, Cic.: u. so loca a solitudine, Liv.: laudem summorum oratorum ab oblivione hominum atque a silentio, Cic. – m. bl. Abl., alqm scelerum suorum suppliciis, vor der Str. bewahren, von der Str. befreien, Iustin. 7, 5, 7: exercitum fame, Curt. 9, 10 (41), 18. – v. Schutzmitteln, capillum a canitie, Plin.: ebur a carie (v. altem Öl), Plin.: corpora a putrescendo (v. Salz), Plin. – u. vind. se ex alqa re, sich gegen etwas sicherstellen, se non modo ex suspicione tanti sceleris, verum etiam ex omni hominum sermone non armis, sed patrimonio suo vindicavit, Cic. Sull. 59.
II) einem Vergehen durch Inanspruchnahme von Sühne, durch Androhung od. Vollziehung von Strafe steuern, gegen etwas od. jmd. verbietend od. strafend einschreiten, A) eig.: a) v. alqd = einem Vergehen usw. steuern, es verbieten, ein begangenes ahnden, bestrafen, iste dolus malus et legibus erat vindicatus, ut tutela duodecim tabulis, circumscriptio adulescentium lege Plaetoriā; et sine lege iudiciis, in quibus additur EX FIDE BONA, Cic.: facinus nemini lege concessum, sed fortasse adhuc in nullo vindicatum, Cic.: acerrime maleficia, Cic.: peccata, Liv.: quidquid peccatur maiestatis actione vindicandum est, Sen. rhet. – b) v. in alqm, gegen jmd. einschreiten, ahndend verfahren, jmd. bestrafen, fateor non modo in socios, sed etiam in cives militesque nostros persaepe esse severe ac vehementer vindicatum, Cic.: vindicandum in eos non manu neque vi, verum quaestionibus, Sall.: in quos eo gravius Caesar vindicandum statuit, Caes. – c) absol. = einschreiten, strafen, nisi vos vindicatis, Cic.: populum hortari ad vindicandum, Sall.
B) übtr.: a) alqd, einer Sache steuern, etw. ahnden, bestrafen, rächen, fortuita non civium tantummodo, sed urbium damna principis munificentia vindicat, steuert (= ersetzt), Vell. 2, 126, 4. – Ti. Gracchi conatus perditos, Cic.: sociorum (gegen die B.) iniurias, Liv.: iniurias suas manu (durch Mord, Gewalttat), Sall.: offensas ense, Ov.: necem Crassi, Ov. – zugl. m. in u. Abl. der Pers. = etwas an jmd. rügen (tadeln), omnia, quae vindicaris in altero, tibi ipsi vehementer fugienda sunt, Cic. Verr. 3, 4. – b) alqm, α) bl. alqm, Romana tandem se vindicat ira, Claud. 24, 84. – β) alqm ab oder de alqo, an jmd. rächen, se a Pyrrho, Vell. 1, 1, 3: se ab illo, Sen. de ben. 6, 5, 3: se de fortuna praefationibus, Plin. ep. 4, 11, 14: u. passiv, quantā saevitiā opus erat, ut Sulla de Mario vindicaretur, Flor. 3, 21, 19 (aber Cic. Deiot. 21 Halm se de absente indicare). – ➳ vulg. vendico, Iul. Val. 3, 47. p. 156, 9 K. – Nbf. nach der 3. Konj., vindicit, XII tabb. III, 3 Schoell (bei Gell. 20, 1, 45).
I [droit] revendiquer en justice ; primitt les deux parties se transportaient sur les lieux avec le préteur et, mettant ensemble la main sur lʼobjet en litige, le revendiquaient avec des formules sacramentelles : Gell. 20, 10, 7 ; plus tard, sans transport sur les lieux, les parties apportent lʼobjet, une motte sʼil sʼagit dʼun champ, devant le préteur et là-dessus font la revendication : Gell. 20, 10, 9 || sponsam in libertatem vindicare Liv. 3, 45, 11, revendiquer pour sa fiancée lʼétat de personne libre, [donc] la liberté ; vindicari puellam in posterum Liv. 3, 46, 3, [permettre] que la jeune fille soit lʼobjet de la revendication seulement le lendemain, [donc] soit laissée libre ; [dʼoù] vindicatur Verginia spondentibus propinquis Liv. 3, 46, 8, = Verginia est laissée libre sur la caution de ses proches.
II [en gén., fig.] : ¶ 1 réclamer à titre de propriété, revendiquer : sibi aliquid Cic. Marc. 6 ; Or. 69, réclamer pour soi, comme sa propriété qqch., ou sans sibi Cic. Off. 1, 2 ; 22 ; Cæs. G. 7, 76 ; omnia pro suis Cic. Rep. 1, 27, réclamer tout comme sa propriété ; Homerum suum (civem) vindicant Cic. Arch. 19, ils revendiquent Homère comme leur concitoyen || [avec inf., poét.] revendiquer le droit de : Luc. 8, 675 ¶ 2 in libertatem aliquem vindicare, ramener qqn à lʼétat de liberté, rendre à qqn la liberté : Cic. Rep. 1, 48 ; Fam. 2, 5, 2 ; Cæs. G. 7, 1, 5 ; C. 1, 22 || ex dominatu Ti. Gracchi in libertatem rem publicam Cic. Br. 212, dégager la république de la tyrannie de Tibérius Gracchus et lui rendre la liberté || se ad suos Cic. Rab. Post. 25, revenir libre vers les siens ¶ 3 dégager, délivrer : a miseriis aliquem Cic. Br. 329, soustraire qqn aux misères, cf. Br. 103 ; Marc. 10 ; laudem eorum ab oblivione hominum atque a silentio Cic. de Or. 2, 7, défendre leur gloire contre lʼoubli et le silence ; ab omnibus vitiis senectutem Cic. CM 55, dégager la vieillesse de tout défaut ; se non modo ex suspicione tanti sceleris, verum etiam ex omni hominum sermone Cic. Sulla 59, se soustraire non seulement au soupçon dʼun crime aussi affreux, mais encore à tous les propos du monde || (regis filiam) ad saxa revinctam vindicat Alcides Ov. M. 11, 213, Alcide délivre (la fille du roi) attachée à un rocher ¶ 4 venger, punir, châtier, tirer vengeance de : maleficia Cic. Amer. 12, punir les forfaits, cf. Cic. Off. 1, 109 ; aliquid supplicio omni Cic. Læl. 43, punir qqch. par tous les supplices ; maleficium in aliquo Cic. Sulla 19, punir, poursuivre un forfait dans qqn, cf. Cic. Verr. 2, 3, 4 ; 3, 194 || [abst , au pass. impers. avec in acc.] sévir contre : vindicatum est in cives Cic. Verr. 2, 5, 133, on a sévi contre des citoyens ; in eos eo gravius vindicandum statuit quo Cæs. G. 3, 16, 4, il décida de sévir contre eux avec plus de rigueur pour que..., cf. Sall. J. 31, 18 ; C. 9, 4 || se ab aliquo vindicare Sen. Ben. 6, 5, 3, se venger de qqn ; se de fortuna præfationibus Plin. Min. Ep. 4, 11, 14, se venger de la fortune dans des préambules.
➳ vindicit 3e conj. XII T. d. Gell. 20, 1, 45.
- 1. (jur.) opeisen, vorderen [mobilia; usum fructum];
- 2. (metaf.) aanspraak maken op, opeisen, zichzelf toeschrijven [laudem; decus belli; antiquam faciem weer aannemen; sibi potestatem; victoriae partem ad se; omnia pro suis]; ➤ Chii Homerum suum (als hun medeburger) vindicant; ortūs nostri partem vindicat patria;
- 3. redden, beschermen, beveiligen, bewaren (voor, tegen: ab; soms ex) [amicum a molestia, a labore; alqm a verberibus; familiam ab interitu; libertatem]; in libertatem ~ in vrijheid stellen, bevrijden [servum; rem publicam; patriam ex servitute];
- 4. bestraffen, vergelden, wreken [maleficia; crudelitatem; necem alcis; iniurias; alcis conatūs perditos]; (postklass.) se ~ (m. ab; de) zich wreken op [ab illo; de fortuna];
- 5. optreden, stappen ondernemen (tegen: in m. acc.) [in socios et cives severe]; ➤ in quos eo gravius Caesar vindicandum statuit;
- 6. laken, afkeuren [omnia in altero].
治罪。報仇。霸占。取。除免。護。— injuriam 報凌辱。補所受之害。— mortem patris 報殺父之仇。— in eum scelera alterius 因他人之罪罰彼。— in libertatem 免其當奴。— libertatem 復自主。護其自主。— sibi rem 占取一物。訟挽物。— se existimationi hominum 存己好名。— eum a labore 除免其勞。— se ad suos 平安歸于同人。Vindicari in posterum diem 留物至次日。
Suggest a Translation
See an image
- vindex.—In law, to assert a claim to, demand formally, ask judgment for: puellam in posterum diem, i. e. to take charge of under bonds to appear the next day, L.: ita vindicatur Virginia spondentibus propinquis, L.—To claim as one's own, make a claim upon, demand, claim, arrogate, assume, appropriateomnia iure pro suis vindicare: Homerum Chii suum vindicant: prospera omnes sibi vindicant, adversa uni imputantur, Ta.: victoriae maiore parte ad se vindicatā, L.: Galliae consensio fuit libertatis vindicandae, ut, etc., should be maintained, Cs.: antiquam faciem, reassume, O.—In the phrase, in libertatem vindicare, to claim for freedom, set free, free, emancipate: in libertatem rem populi: rem p. in veterem dignitatem ac libertatem, i. e. to restore: se et populumR.in libertatem, Cs.—To serve as champion, deliver, liberate, protect, defend, save: te ab eo: nos a verberibus: ab hac necessitate vos fortuna vindicat, L.: perpetienda illa fuerunt, ut se aliquando ac suos vindicaret, might protect: quam dura ad saxa revinctam Vindicat Alcides, sets free, O.—To act as avenger, avenge, revenge, punish, take vengeance on, recompense: quo (perfugio), nisi vos vindicatis, utentur necessario: contionibus populum ad vindicandum hortari, S.: quae vindicaris in altero, tibi ipsi fugienda sunt: improborum consensionem supplicio omni: Ti. Gracchi conatūs perditos: necem Crassi, O.: fateor in civīs persaepe esse severe vindicatum: in quos (Venetos) eo gravius Caesar vindicandum statuit, Cs.
-
…in equitibus Romanis virtutem, tantam in omnibus bonis consensionem ut Catilinae profectione omnia patefacta, inlustrata, oppressa, vindicata esse videatis. hisce ominibus, Catilina, cum summa rei publicae salute, cum tua peste ac pernicie cumque…
Cicero, in Catilinam
-
…cumulavisti quod ego praetermitto et facile patior sileri, ne in hac civitate tanti facinoris immanitas aut exstitisse aut non vindicata esse videatur. praetermitto ruinas fortunarum tuarum quas omnis proximis Idibus tibi impendere senties ad illa venio quae non ad…
Cicero, in Catilinam
-
…, M. Metellum demigrasti, quem tu videlicet et ad custodiendum te diligentissimum et ad suspicandum sagacissimum et ad vindicandum fortissimum fore putasti. sed quam longe videtur a carcere atque a vinculis abesse debere qui se ipse iam dignum…
Cicero, in Catilinam
-
…Ceterum mihi in dies magis animus accenditur, cum considero, quae condicio vitae futura sit, nisi nosmet ipsi vindicamus in libertatem. Nam postquam res publica in paucorum potentium ius atque dicionem concessit, semper illis reges, tetrarchae…
Sallust, Catilina
-
…, aequitate, seque remque publicam curabant. Quarum rerum ego maxuma documenta haec habeo, quod in bello saepius vindicatum est in eos, qui contra imperium in hostem pugnaverant quique tardius revocati proelio excesserant, quam qui signa relinquere…
Sallust, Catilina
-
…ex re, sed ex commodo aestumare magisque voltum quam ingenium bonum habere. Haec primo paulatim crescere, interdum vindicari ; post, ubi contagio quasi pestilentia invasit, civitas immutata, imperium ex iustissumo atque optumo crudele intolerandumque factum…
Sallust, Catilina
-
…, quia perfecta res non est, non fuit punienda, proinde quasi exitus rerum, non hominum consilia legibus vindicentur. minus dolendum fuit re non perfecta, sed puniendum certe nihilo minus. quotiens ego ipse, iudices ,…
Cicero, pro Milone
-
…miserantur communem Galliae fortunam omnibus pollicitationibus ac praemiis deposcunt qui belli initium faciant et sui capitis periculo Galliam in libertatem vindicent. In primis rationem esse habendam dicunt, priusquam eorum clandestina consilia efferantur, ut Caesar ab exercitu intercludatur .…
Julius Caesar, Gallic War
-
…eo qui eadem liber non iuraret, me istos liberos non addixisse, praesertim cum adesset nemo a quo recte vindicarentur. id tu, ut videbitur, ita accipies ; ego tibi adsentiar. uni tuae disertissimae epistulae non rescripsi…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…causam dicimus. petimus abs te, M. Fanni, a vobisque, iudices, ut quam acerrime maleficia vindicetis, ut quam fortissime hominibus audacissimis resistatis, ut hoc cogitetis, nisi in hac causa qui vester animus sit…
Cicero, pro S. Roscio Amerino