νόος

νόος, νόου, ὁ, Att. contr. νοῦς, gen. νοῦ: Hom. uses the contr. form once, in nom., Od. 10.240, cf. Hes. Fr. 205 (Hdt. never): Trag. use contr. form, exc. in A. Ch. 742 (iamb.), S. Ph. 1209 (lyr.): Aeol. gen. νῶ Alc. Supp. 9.1; acc. νῶν Sapph. ib. 25.2; νόον Ead. 70 (s.v.l.): heterocl. forms are found in NT and later writers, gen. νοός Ep.Rom. 7.23, LXX 4 Ma. 1.35; dat. νοΐ 1 Ep.Cor. 1.10, [Aristid.] Or. 35(9).26; nom. pl. νόες Ph. 1.86, Plot. 6.7.17, Dam. Pr. 96; acc. pl. νόας Plu. Fr. 7.27, Iamb. Myst. 1.15, Ammon. in Int. 243.3 (v.l.), Dam. Pr. 103: Att. pl. νοῖ, acc. νοῦς, gen. νόων ib. 122, dat. νοῖς ibid., is rare in early writers, as Ar. Fr. 471, but freq. in later philosophy:

• • • 1 mind, as employed in perceiving and thinking, sense, wit, οὐ λῆθε Διὸς πυκινὸν ν. Il. 15.461; ν. πολυκερδέα Od. 13.255; ν. ὁρῇ καὶ ν. ἀκούει, τἄλλα κωφὰ καὶ τυφλά Epich. 249, cf. S. OT 371; νόῳ prudently, Od. 6.320; παρὲκ νόον senselessly, Il. 20.133; σὺν νόῳ wisely, Hdt. 8.86, 138; ξὺν νῷ with play on ξυνῷ, Heraclit. 114 (νόῳ codd. Stob.); ξὺν νῷ ἑλομένῳ Pl. R. 619b; οὐδενὶ ξὺν νῷ Id. Cri. 48c; μηδενὶ ξὺν νῷ Ar. Nu. 580; τοῦ νοῦ χωρίς S. OT 550; τοῦ ν. κενός Id. OC 931; νόῳ λαβεῖν τι to apprehend it, Hdt. 3.51; νόῳ σχεῖν, ἔχειν, recall, remember, Id. 5.92.ηʹ, Pl. R. 490a; κοινὸς ν. Phld. Rh. 1.37 S., Arr. Epict. 3.6.8; ἀγαθὸς ν., σπουδαῖος ν., Phld. Rh. 2.61, 1.252 S.
    • 2 νοῦν ἔχειν in two senses,
    • • a to have sense, be sensible, S. Tr. 553, El. 1013, 1465, Ar. Ra. 535, etc.; ὁ νοῦς ὅδʼ αὐτὸς ν. ἔχων οὐ τυγχάνει E. IA 1139; so ν. ὀλίγον κεκτημένος Ar. Ec. 747; σμικρὸν νοῦ κεκτῆσθαι Pl. Lg. 887e; impers., τὸ γὰρ περισσὰ πράσσειν οὐκ ἔχει ν. οὐδένα S. Ant. 68, cf. Pl. Ti. 68b; cf. νουνεχόντως.
      • b νοῦν or τὸν ν. ἔχειν to have oneʼs mind directed to something, ἄλλοσʼ ὄμμα, θητέρᾳ δὲ ν. ἔχειν S. Tr. 272, cf. Sapph. 96.2 L.-P.; τὸν ν. πρὸς αὑτὸν οὐκ ἔχων, ἐκεῖσε δέ E. Ph. 1418; δεῦρο ν. ἔχε Id. Or. 1181; οἴκοι τὸν ν. ἔχειν Id. Ion 251; ποῦ τὸν ν. ἔχεις; Ar. Ec. 156; τὸν ν. ἔχειν πρός τινα or τι (like προσέχειν τὸν ν.) Th. 7.19, Pl. Grg. 504d; πρός τινι Id. Prt. 324a, etc.; περί τινος Id. R. 534b; ἐν πέρδιξιν AP 7.206 (Damoch.): conversely, ἐπὶ νοῦν ἐλθεῖν τινι to occur to one, D.H. 3.15, Arr. An. 7.24.3.
    • 3 mind, more widely, as employed in feeling, deciding, etc., heart, χαῖρε νόῳ Od. 8.78; κεῦθε νόῳ Il. 1.363; [χόλος] οἰδάνει νόον 9.554; ἐνὶ στήθεσσιν ἀτάρβητος ν. ἐστί 3.63; ν. ἔμπεδος, ἀκήλητος, ἀπηνής, 11.813, Od. 10.329, 18.381; ν. εὐμενής, ἄγναμπτος, etc., Pi. P. 8.18, A. Pr. 164 (lyr.), etc.; πολλῶν ἀνθρώπων νόον ἔγνω Od. 1.3; ἐκ παντὸς νόου with all his heart and soul, Hdt. 8.97; τῷ νῷ . . κἀπὸ τῆς γλώσσης in heart as well as tongue, S. OC 936: freq. in phrase κατὰ νόον according to oneʼs mind, Hdt. 1.117, 7.104; εἰ τάδʼ ἔχει κατὰ νοῦν κείνῳ S. OC 1768 (anap.); πράξειας κατὰ ν. τὸν ἐμόν Id. Fr. 469 (anap.); κατὰ ν. πράξας Ar. Eq. 549; χωρεῖ κατὰ ν. Id. Pax 940, cf. Pl. Euthphr. 3e.
    • 4 mind, resolve, purpose, ἀγαθῷ νόῳ, i.e. kindly, Hdt. 1.60; τί σοι ἐν νόῳ ἐστὶ ποιέειν; what do you intend to do? ib. 109; ἡμῖν ἐν ν. ἐγένετο εἰπεῖν Id. 9.46; ἐν ν. ἔχειν c. fut. inf., to intend . ., Id. 1.10 (v.l.): c. pres. inf., ib. 27, Pl. R. 344d; ποιέειν τι ἐπὶ νόον τινί to put into his mind to do . ., Hdt. 1.27; ἐπὶ νόον τρέπειν τινί . . Id. 3.21; ταύτῃ <ὁ> ν. ἔφερε Id. 9.120.
    • 5 reason, intellect, νόου φρενί Xenoph. 25, cf. Parm. 16.2, etc.; θεῖος ν. Democr. 112, cf. Id. ap. Arist. de An. 404a28; opp. δόξα, Pl. Ti. 51d, cf. Arist. de An. 428a5.
    • • b Mind as the active principle of the Universe, Anaxag. 12, etc.; Θαλῆς νοῦν τοῦ κόσμου τὸν θεόν Placit. 1.7.11; ἡ τοῦ κόσμου γένεσις ἐξ ἀνάγκης καὶ νοῦ συστάσεως Pl. Ti. 48a, cf. Sph. 249a, Phlb. 30c, Arist. Metaph. 1072b20, de An. 430a17, Zeno Stoic. 1.28, Plot. 5.1.4.
  • II act of mind, thought, ἡμῖν δʼ οὔ τις τοῦδε νόος καὶ μῆτις ἀμείνων Il. 15.509; οὐ γάρ τις νόον ἄλλος ἀμείνονα τοῦδε νοήσει 9.104; οὐ γὰρ δὴ τοῦτον μὲν ἐβούλευσας νόον αὐτή Od. 5.23.
  • • 2 purpose, design, νόον τελεῖν τινι Il. 23.149; σάφα οἶσθʼ οἷος ν. Ἀτρεΐωνος 2.192.
  • III sense, meaning of a word, etc., οὗτος ὁ νόος τοῦ ῥήματος Hdt. 7.162, cf. Ar. Ra. 1439, Plb. 5.83.4, Phld. Rh. 1.106 S., etc.; ὁ νόος τῆς θυσίης cj. for νόμος in Hdt. 1.216; meaning of a work of art, Philostr. VA 4.28; πολὺς ν. ἐν ὀλίγῃ λέξει συνέσταλται Plu. Garr. 2.510e; πρὸς τὸν αὐτὸν νοῦν to the same effect, Str. 15.3.7; πρὸς νοῦν οὐδὲν λέγοντες to the point, Phld. Mus. p.96 K.; οὐδὲ νοῦν ἔχον senseless, Id. Po. 5.29.
  • IV Pythag. name for μονάς, Theol.Ar. 6. (Etym. dub.; the pr.n. Πολυνόϝα IG 9(1).870 hardly proves νόϝος.)

νόος, ὁ, zsgzn νοῦς, so immer im Att., bei Hom. nur einmal, Od. 10.240 ; Hes. frg. 48.2 ; bei Her. nie zusammengezogen ; bei späteren Schriftstellern, bes. im NT u. bei K.S. findet sich auch, nach der 3. Declination gebildet, gen. νοός, dat. νοΐ, acc. νόα, plur. νόες, vgl. Lobeck Phryn. 453;
eigtl. das geistige Wahrnehmen :
   a) Sinn, Gesinnung, Sinnesart in sittlicher Beziehung ; Od. 1.3 ; εἰπὲ δέ μοι μνηστῆς ἀλόχου βουλήν τε νόον τε 11.177 ; ἐμοὶ νόος ἐστὶν ἐναίσιμος, 5.190 ; θεουδής, 6.121 u. öfter ; ἐν στήθεσσιν ἀκήλητος νόος, 10.329, vgl. 20.388 ; oft unserm »Herz«, »Seele« entsprechend, χαῖρε νόῳ, er freute sich im Herzen, 8.78, κεῦθε νόῳ, Il. 1.366, vgl. 16.19 ; χόλος νόον οἰδάνει, Zorn schwellt die Seele, 9.554 ; νόος ἔμπεδος, fester, unerschütterlicher Sinn, 11.813 ; – εὐμενεῖ νόῳ, Pind. P. 8.19 ; θερμαίνει νόον, Ol. 11.91 ; νόον ἰαίνει φθονερῶν, P. 2.89 ; νοῦν ἔχοντʼ ἀνδρῶν φίλον, 3.5 ; ἐπικότως ἀεὶ τιθέμενος ἄγναμπτον νόον, Aesch. Prom. 103 ; εὐφρανεῖ νόον, Ch. 731 ; οὐκ ἂν γένοιτο νοῦς κακὸς καλῶς φρονῶν, Soph. O.R. 600 ; εἰ τάδʼ ἔχει κατὰ νοῦν κείνῳ, wenn es ihm nach seinem Sinne ist, O.C. 1768 ; κατὰ νοῦν πράττειν, Ar. Pax 746 ; χωρεῖ κατὰ νοῦν, es geht nach Wunsch, 906 ; ἐὰν κατὰ νόον μου γένηται, Her. 7.150, öfter ; πᾶσι κατὰ νόον ποιέειν, 6.130 ; ἐκ παντὸς νόου παρεσκεύασται μένειν, 8.97, sehr gern, wie wir sagen »von ganzem Herzen« ; εἰ τεθήσεται κατὰ νοῦν τὰ πράγματα, Thuc. 4.120 ; κατὰ νοῦν ἐμαυτῷ, Plat. Phaed. 97d ; Polit. 290c u. öfter ; νοῦν ἔχειν ἐκεῖσε, δεῦρο, wie wir sagen »seinen Sinn auf Etwas richten«, Eur. Or. 1181, Phoen. 363.
   b) Verstand, Klugheit, Ueberlegung ; οὐ γάρ πως ἂν θνητὸς ἀνὴρ τάδε μηχανόῳτο ᾧ αὐτοῦ γε νόῳ, Od. 16.197 ; ἐπιστήμων βουλῇ τε νόῳ τε, ib. 374 ; ἐμὲ παρὲκ νόον ἤγαγε, Il. 16.391 ; ὅππως ἐξαπάφοιτο Διὸς νόον, 14.160 ; ἥτʼ ἔκλεψε νόον πύκα περ φρονεόντων, ib. 217 ; ὃς περὶ μὲν νόον ἐστὶ βροτῶν, Od. 1.66 ; auch πέπνυσαι νόῳ, Il. 24.377 ; νόῳ καὶ ἐπίφρονι βουλῇ φραζόμεθα, Od. 3.128 ; νόῳ, mit Ueberlegung, vernünftig, 6.320. Vgl. noch τῇς ἐν μὲν νόος ἐστὶ μετὰ φρεσίν, Il. 18.419. – Νόος ὀρθός, richtige Einsicht, Pind. P. 10.68 ; σὲ χρόνος γέρονθʼ ὁμοῦ τίθησι καὶ τοῦ νοῦ κενόν, Soph. O.C. 935 ; νοῦς ἐξίσταται, Ant. 560 ; τὸν νοῦν διδάσκαλον ἔχειν, Eur. Troad. 647 ; νοῦν ἔχων καὶ φρένας, Ar. Ran. 535 ; – σὺν νόῳ ποιεῖν, verständig, Her. 8.86 ; – νοῦν ἔχων, Plat. Phaedr. 241b.
   c) der einzelne Gedanke, auch Absicht, Beschluß, Ratschluß ; von den Göttern, ἀνήρ δέ κεν οὔτι Διὸς νόον εἰρύσσαιτο, Il. 8.143, οὐ γάρ τʼ αἶψα θεῶν τρέπεται νόος, Od. 3.147 ; ὄφρα κέ τι γνῶμεν Τρώων νόον ὅντινʼ ἔχουσιν, Il. 22.382 ; νόον ἐβούλευσας, Od. 5.23 ; αἰεὶ ἐν στήθεσσι νόον πολυκερδέα νωμῶν, 13.255 ; oft verbunden ἐμῇ βουλῇ τε νόῳ τε, wie Od. 13.305 ; καὶ μῆτις, Il. 15.509, vgl. 23.590 ; – Διὸς νόος μέγας κυβερνᾷ, Pind. P. 5.122 ; νόον ὑπέθηκε φροντίσιν, Ol. 1.19 ; τοῦ στρατηγοῦ ταύτῃ ὁ νόος ἔφερε, Her. 9.120 ; – νοῦν ἔχειν πρός τι, seine Gedanken, seine Aufmerksamkeit auf Etwas richten, Ar. Thesm. 291 ; oft νοῦν προσέχειν, absolut u. τινί ; πρόσεχε τὸν νοῦν ἐμοί, neben ἄκουε, schenke mir deine Aufmerksamkeit, Eq. 1009 ; πρός τινι, 997 ; oft Plat. πρός τινα, Symp. 192b, auch absolut ; – νόῳ λαβεῖν, ὡς, erwägen, Her. 3.41, 5.91 u. öfter ; νόῳ ἴσχων ὡς, sich erinnernd, im Geiste festhaltend, 5.92.2 ; τί σοι ἐννῷ ἐστι ποιέειν, was beabsichtigst du zu tun ? 1.109 ; oft ἐννῷ ἔχειν, vorhaben, beabsichtigen (wie auch Plat. Polit. 311c, Phaed. 63c, u. öfter, u. A.); ἐπὶ νόον ποιέειν τινί, Einem Etwas in den Sinn bringen, ihm einen Gedanken eingeben, 1.27 ; ἐπὶ νόον τρέπειν τινί, mit folgdm acc. c. inf., 3.21 ; – Sinn, Bedeutung, Begriff eines Wortes, Satzes, einer Rede, νοῦν ἔχει τίνα ; Ar. Ran. 1439 ; νόος ῥήματος, der Sinn eines Ausspruchs, Her. 7.162 u. Sp.; ὁ νοῦς τῶν παρακαλουμένων, Pol. 5.83.4 ; οὗτος ὁ νοῦς ἦν τῷ λελεγμένῳ, Luc. Prom. 3 ; Plut. u. bes. Gramm. oft. – Anaxagoras nannte den die Materie bewegenden u. belebenden göttlichen Geist νοῦς, u. die Philosophen von Arist. an bestimmten den Begriff desselben verschieden.

νόος

-ου, ὁ.

Contr. νοῦς Od. 10.240.

• • 1

    The mind : μὴ κεῦθε νόῳ Il. 1.363, ν. ἔμπεδος ἦεν Il. 11.813. Cf. Il. 1.132, Il. 9.514, Il. 10.122, Il. 12.255, Il. 15.52, etc. : Od. 1.347, Od. 2.92, Od. 7.263, Od. 13.255, Od. 20.366, etc.

  • 2

    Mental power or reach, intelligence : περὶ νόον ἐστὶ βροτῶν (in . . .) Od. 1.66. Cf. Il. 10.226, Il. 13.732, Il. 15.643, Il. 18.419 : Od. 10.494.

  • 3

    Sense, good sense, judgment, discretion : ν. ἀπόλωλε καὶ αἰδώς Il. 15.129. Cf. Il. 10.391, Il. 20.133 : Od. 6.320, Od. 7.73.

  • 4

    One’s mind, spirit, nature, disposition : σοὶ ἀτάρβητος ν. ἐστίν Il. 3.63. Cf. Il. 16.35, Il. 23.484 : Od. 1.3, Od. 5.190, Od. 6.121= Od. 9.176= Od. 13.202, Od. 8.576, Od. 18.136, 332 = 392, Od. 18.381.

  • 5

    One’s mind, will, liking : ὅπῃ τοι ν. ἔπλετο Il. 22.185. Cf. Il. 9.108 (not by my good will), Il. 20.25.

  • 6

    What one has in his mind, his mind, purpose, design, intent, what he has in view : ὄφρα κʼ ἔτι γνῶμεν Τρώων νόον Il. 22.382. Cf. Il. 2.192, Il. 7.447, Il. 8.143 : Od. 2.124, 281, Od. 4.256, Od. 5.103, 137, Od. 11.177, Od. 13.229, Od. 21.205, Od. 22.215.

  • 7

    A plan, design, device, a scheme, system or method of action : τόνδε νόον ἔχοντες Il. 4.309. Cf. Il. 9.104, Il. 15.509, Il. 24.367 : νόον σχέθε τόνδʼ ἐνὶ θυμῷ Od. 14.490. Cf. Od. 5.23= Od. 24.479.

  • 8

    Counsel, concerting of measures, contriving, planning, scheming : νόῳ καὶ ἐπίφρονι βουλῇ Od. 3.128. Cf. Il. 14.62 : Od. 4.267, Od. 12.211, Od. 13.305, Od. 16.197, 374, Od. 19.326.

  • 9

    What one has in his mind, his expectation, hope, desire : τοῖσιν ὅδʼ ἦν ν. Il. 15.699. Cf. Il. 23.149.

  • 10

    What one has in his mind, what he knows or can tell : δαῆναι ἐμὸν νόον Od. 4.493.

νόος (νόος, -ῳ, -ον, νόον.)

• • a purpose, will; mind (of men, gods) χάρις νόον ὑπὸ γλυκυτάταις ἔθηκε φροντίσιν O. 1.19 ὥστʼ ἔμφρονι δεῖξαι μαθεῖν Πατρόκλου βιατὰν νόον O. 9.75 μάλα δέ οἱ θερμαίνει φιλότατι νόον O. 10.87 ἐθελήσαις ταῦτα νόῳ τιθέμεν P. 1.40 τὸν δὲ ταύρῳ χαλκέῳ καυτῆρα νηλέα νόον Φάλαριν P. 1.95 ἀλλʼ οὐδὲ ταῦτα νόον ἰαίνει φθονερῶν P. 2.89 Χίρωνα νόον ἔχοντʼ ἀνδρῶν φίλον P. 3.5 πειρῶντι δὲ καὶ χρυσὸς ἐν βασάνῳ πρέπει καὶ νόος ὀρθός P. 10.68 “ὦ τέκνον, ποντίου θηρὸς πετραίου χρωτὶ μάλιστα νόον προσφέρων” fr. 43. 2. δίχα μοι νόος ἀτρέκειαν εἰπεῖν fr. 213.4. esp. dat. c. adj., pro adv., ἀλαθεῖ νόῳ O. 2.92. ἑκόντι τοίνυν πρέπει νόῳ τὸν εὐεργέταν ὑπαντιάσαι P. 5.44 τίν τʼ, Ἐλέλιχθον, μάλα ἁδόντι νόῳ, Ποσειδάν, προσέχεται P. 6.51 εὐμενεῖ νόῳ P. 8.18 ἑκόντι δʼ εὔχομαι νόῳ P. 8.67 μυριᾶν δʼ ἀρετᾶν ἀτελεῖ νόῳ γεύεται N. 3.42 γείτονʼ νόῳ φιλήσαντʼ ἀτενέι N. 7.88 εὐμενεῖ δέξασθε νόῳ Pae. 5.45 νηλεεῖ νόῳ δʼ fr. 177e.
  • b wits; wisdom κοινᾶνι παρʼ εὐθυτάτῳ γνώμαν πιθών, πάντα ἰσάντι νόῳ (sc. Ἀπόλλων) P. 3.29 εἰ δὲ νόῳ τις ἔχει θνατῶν ἀλαθείας ὁδόν P. 3.103 κρέσσονα μὲν ἁλικίας νόον φέρβεται γλῶσσάν τε P. 5.110 Διός τοι νόος μέγας κυβερνᾷ δαίμονʼ ἀνδρῶν φίλων P. 5.122 νόῳ δὲ πλοῦτον ἄγει (sc. Ἀρκεσίλας) P. 6.47 ἀλλά τι προσφέρομεν ἔμπαν ἢ μέγαν νόον ἤτοι φύσιν ἀθανάτοις N. 6.5 ὁ πονήσαις δὲ νόῳ καὶ προμάθειαν φέρει I. 1.40 αἰνέω καὶ Πυθέαν χερσὶ δεξιόν, νόῳ ἀντίπαλον I. 5.61
  • c fragg. ]ἔσφαλʼ ὅλῳ νόῳ (ὀλοῷ coni. van Groningen) fr. 1a. 6. μ]έμηλεν πατρὸς νόῳ Δ. 4. 35.

νόος : mind, understanding, thought; οὐ γάρ τις νόον ἄλλον ἀμείνονα τοῦδε νοήσει, | οἷον ἐγὼ νοέω, a better ‘view’ than mine,’ Il. 9.104. The word is somewhat flexible in its application, but needs no special illustration. Cf. νοέω.

νόος

• • • 1mind, perception, Hom., etc.; νόῳ heedfully, Od.; παρὲκ νόον senselessly, Il.; σὺν νόῳ wisely, Hdt.; νόῳ λαβεῖν τι to apprehend it, Hdt.; νόῳ ἔχειν to keep in mind, Hdt.
    • 2νοῦν ἔχειν means
    • • ato have sense, be sensible, Soph., Ar., etc.; περισσὰ πράσσειν οὐκ ἔχει νοῦν οὐδένα to aim too high has no sense, Soph.
      • bto have oneʼs mind directed to something, ἄλλοσʼ ὄμμα, θἀτέρᾳ δὲ νοῦν ἔχειν Soph.; δεῦρο νοῦν ἔχε Eur.
    • 3the mind, heart, χαῖρε νόῳ Od.; so, νόος ἔμπεδος, ἀπηνής Hom.; ἐκ παντὸς νόου with all his heart and soul, Hdt., etc.
    • 4oneʼs mind, purpose, τί σοι ἐν νόῳ ἐστὶ ποιεῖν; what do you intend to do? Hdt.; ἐν νόῳ ἔχειν, c. inf., to intend, Hdt.; νόον τελεῖν Il.
  • IIthe sense or meaning of a word or speech, Hdt., Ar.