ἀναφέρω

ἀναφέρω, to bring up, bring back

ἀναφέρω, poet. ἀμφ-, fut. ἀνοίσω: aor. ἀνήνεγκα, Ion. ἀνήνεικα, also inf. ἀνοῖσαι Hdt. 1.157:

- I bring, carry up, [Κέρβερον] ἐξ Ἀΐδαο Od. 11.625; ἐκ τῆς ἰλύος ψῆγμα ἀ. χρυσοῦ Hdt. 4.195, cf. 3.102 (as v.l. for -φορέω) ; ἀ. τινὰ εἰς Ὄλυμπον, εἰς θεούς, X. Smp. 8.30 (Pass.), Plu. Rom. 28, etc.; in histor. writers, carry up the country, esp. into Central Asia, Hdt. 6.30; raise up, εἰς τὸ ἄνω Hp. Art. 37; ἀ. πόδα lift it, E. Ph. 1410:—Med., carry up to a place of safety, take with one, Hdt. 3.148; remove oneʼs goods, 8.32, 36, etc.
- - - b esp. carry up to the Acropolis, put by, of treasure, And. 3.7, X. Vect. 5.12, Aeschin. 2.174, etc.
  - 2 bring up, pour forth, of tears, ἑτοιμότερα γέλωτος ἀ. λίβη A. Ch. 447; αἵματος πλῆθος ἀ. spit up, Plu. Cleom. 15; ἀ. φωνάς, στεναγμούς, Id. Def.orac. 2.433c, Alex. 52:—Med., ἀνενείκασθαι, abs., fetch up a deep-drawn breath, heave a deep sigh, μνησάμενος δʼ ἁδινῶς ἀνενείκατο Il. 19.314; ἀνενεικάμενόν τε καὶ ἀναστενάξαντα Hdt. 1.86 (where others, having recovered himself, come to himself, v. infr. II.7): in Alex. Poets, utter, ἀνενείκατο μῦθον, φωνήν, A.R. 3.463, 635.
  - 3 uphold, take upon one, ἄχθος A. Ch. 841; κινδύνους Th. 3.38; διαβολάς, πόλεμον, etc., Plb. 1.36.3, 4.45.9, etc.; πολλῶν ἀ. ἁμαρτίας LXX Is. 53.12, Ep.Hebr. 9.28.
  - 4 offer in sacrifice, ib. 7.27, 13.15, etc.: abs., make expiation or compensation, GDI 3537, al. (Cnidus).
  - 5 raise up, yield, ἀρχαῖαι ἀρεταὶ ἀμφέροντʼ ἀνδρῶν σθένος Pi. N. 11.38.
  - 6 intr., lead up, of a road, ἁμαξιτὸς εἰς τὸν Πειραιᾶ ἀ. X. HG 2.4.10, cf. Plb. 8.29.1, Inscr.Prien. 37.161.
- II bring or carry back, εἰς τοὔπισθεν ἀ. πόδα E. Ph. 1410: freq. in Prose, ἀ. τὰς κώπας recover the oars (after pulling them through the water), Th. 2.84; ἡ εἰρεσία ἀναφέρεται Plu. Demetr. 53, Ant. 26.
- - 2 bring back tidings, report, παρά τινα Hdt. 1.47; ἔς τινα Id. 1.91, Th. 5.28, etc.; τὰ ἐκ τῆς ἐκκλησίας ἀνενεγκόντες Decr. ap. D. 18.75:—Pass., Hdt. 1.141, al.
  - 3 bring back from exile, Th. 5.16.
  - 4 carry back, trace oneʼs family to an ancestor, τὸ Ἡρακλέους γένος εἰς Περσέα ἀναφέρεται Pl. Alc. 1.120e; without γένος, ἀ. εἰς Ἡρακλέα Id. Tht. 175a.
  - 5 refer a matter to another, βουλεύματα ἐς τὸ κοινόν Hdt. 3.80; ἐς ἀφανὲς τὸν μῦθον ἀ. Id. 2.23; ἁμαρτίαν εἴς τινα ἀ. ascribe E. Or. 76, Ba. 29, etc.; τῆς κηλῖδος εἰς ὑμᾶς -ομένης Antipho 3.3.11; τὴν αἰτίαν εἴς τινα Lys. 22.8; rarely ἀ. τί τινι E. Or. 432, Lys. 12.81; τι ἐπί τινα D. 18.224, Aeschin. 3.215; τι ἐπί τι Pl. Phd. 76d; τι πρός τι Arist. EN 1101b19 (Pass.), al.; ποῖ δίκην ἀνοίσομεν; to whom shall we refer the judgement? E. Ion 253; τὴν ἀπόδοσιν εἴς τινα D. 34.46:—Pass., to be attributed (of authorship), εἰς Μητρόδωρον Phld. Herc. 1005.8; to be traced to, derived from, ἐπί τι ib. 1251.11.
  - 6 Pass., refer to, of a statement, πρός τι Ps.-Alex.Aphr. in SE 127.8.
  - - b without acc., ἀ. εἴς τινα refer or appeal to another, make reference to him, Hdt. 3.71, Pl. Ap. 20e; ἔς τινα περί τινος Hdt. 1.157, 7.149; ἀ. πρός τι refer to something as to a standard, Hp. VM 9; ἐκεῖσε ἀ. Pl. R. 484c, cf. Phdr. 237d.
    - c report, μέτρα καὶ γειτνίας καὶ ἀξίας PTeb. 14.11 (ii B.C.), etc.:—Pass., ib. 10.3 (ii B.C.): abs., make a report, τινί PRyl. 233.8 (ii A.D.), PFay. 129.8 (iii A.D.).
  - 7 bring back, restore, πόλιν ἐκ πονήρων πραγμάτων Th. 8.97; ἀ. ἑαυτόν Ael. NA 13.12:—Pass., come to oneself, recover, μόγις δὴ τότε ἀνενειχθεὶς εἶπε (v. supr. Ι.2) Hdt. 1.116; ἄφωνος ἐγένετο, ἔπειτα πάλιν ἀνηνέχθη Theopomp.Com. 66:—so,
  - - b intr. in Act., come to oneself, recover, τῷ πόματι ἀνέφερον (sc. ἑαυτούς) Hdt. 3.22, cf. Hp. Aph. 2.43, D. 16.31; ἐκ τραύματος D.H. 4.67; ἐξ ὕπνων Plu. Cam. 23; ἀνέφερέ τις ἐλπὶς ἀμυδρά revived, Id. Alc. 38; ἐκ τοσούτων κυμάτων ἀνενεγκών Eun. Hist. p.227 D.
  - 8 bring into account, εἰς τὸ κοινόν D. 41.8, cf. 11, Philonid. 1 D.; πρὸς ἣν [ἀρχὴν] αἱ πρόσοδοι ἀναφέρονται Arist. Pol. 1321b32.
  - 9 pay over, εἰς τὸ βασιλικόν PHib. 50.2, cf. 42.5.
  - 10 call to mind, consider, Pl. Lg. 829e: also c. gen., App. Pun. 93, 112.
  - 11 repeat, Pl. Ti. 26a.
  - 12 recall a likeness, ἀ. πρὸς ἀνδριάντα τὴν ὁμοιότητα τῆς ἰδέας Plu. Brut. 1, cf. Adul. 2.53d.

A tr.

I c. mov. hacia arriba

1 en gener. sacar, subir, llevar o traer arriba (Κέρβερον) ἐξ Ἀΐδαο Od.11.625, ἐκ τῆς ἰλύος ψῆγμα Hdt.4.195, χίλια τάλαντα εἰς τὴν ἀκρόπολιν And.3.7, Aeschin.2.174

• subir, alzar ἔξωθεν δὲ τῆς ῥινὸς ... ἀμφιλαμβάνοντα τοῖσι δακτύλοισι ... ἀναφέρειν εἰς τὸ ἄνω Hp.Art.37, ἐπὶ τὸ τέγος ... τινας Men.Sam.45, αὐτοὺς εἰς ὄρος ὑψηλόν Eu.Matt.17.1

• en v. pas. ἡ δὲ ψάμμος ἡ ἀναφερομένη Hdt.3.102, πολλὰ χρήματα εἰς τὴν πόλιν ἀνενεχθέντα X.Vect.5.12 (pero εἰς ἀκρόπολιν ἀνενεχθῆναιdeber al estado porque los nombres de los deudores eran inscritos en la acrópolis, D.58.19), Γανυμήδην ... ὑπὸ Διὸς εἰς Ὄλυμπον ἀνενεχθῆναι X.Smp.8.30

• tb. en v. med. subir sus propios bienes ἀπικόμενος δὲ ἐς αὐτὴν καὶ ἀνενεικάμενος τὰ ἔχων ἐξεχώρησε Hdt.3.148, ἐς τὸ Κωρύκιον ἄντρον ἀνηνείκαντο Hdt.8.36

• levantar τοὺς ὤμους ... ἀναφερομένους Chrys.M.57.263.

2 subir, llevar tierra adentro παρὰ βασιλέα Δαρεῖον ἐς Σοῦσα Hdt.6.30, ἐκ πόλεως Δαυιδ LXX 3Re.8.1.

3 de lágrimas, sangre derramar, echar ἑτοιμότερα γέλωτος ἀνέφερον λίβη A.Ch.447, αἵματος πλῆθος Plu.Cleom.15

• de sonidos emitir φωνὰς ... ἐνθουσιώδεις Plu.2.433c, βαρεῖς ... στεναγμούς Plu.Alex.52

• en v. med. λιγέως ἀνενείκατο μῦθον A.R.3.463, ἀδινὴν δ' ἀνενείκατο φωνήν A.R.3.635

• fig. producir ἀρχαῖαι δ' ἀρεταὶ ἀμφέροντ' ... ἀνδρῶν σθένος Pi.N.11.38.

II c. mov. hacia arriba fig.

1 en uso relig., c. ac. de sacrificios, ofrendas, etc. y a veces dat. o prep. + ac. del dios, etc. ofrendar, sacrificar ἑαυτόν Ep.Hebr.7.27, θυσίας LXX Le.17.5, θυσίας ... τῷ κυρίῳ LXX 1Es.5.49, 2Ma.3.35, ὕμνους ... τῷ εὐοδώσαντι LXX 2Ma.10.7, ὑπὲρ τῶν ἰδίων ἁμαρτιῶν θυσίας Ep.Hebr.7.27, ὁλοκαρπώσεις ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον LXX Ge.8.20, cf. Iust.Phil.Dial.118.2.

2 en uso gener. político, c. ac. de cosas o acciones diversas y c. iguales constr. pero referidas al estado, magistrados, etc. elevar, presentar ante, someter βουλεύματα ... ἐς τὸ κοινόν Hdt.3.80, una petición PCair.Isidor.76.2 (IV d.C.)

• raro de pers., en v. pas. εἴς τε τὴν τιμωρίαν ἀναφερόμενον Antipho Soph.B 44A.6.20

• dar cuenta, informar, hacer un informe τὰ ἐκ τῆς ἐκκλησίας Decr. en D.18.75, τοὺς λόγους ἔς τε τὰς ἀρχὰς καὶ τὸν δῆμον Th.5.28, τά τε μ[έτ]ρ[α] καὶ γειτνίας καὶ ἀξίας PTeb.14.11 (II a.C.)

• en v. pas. ἀναφερομένης ... ἐν ὑπολόγῳ γῆς tierra exenta de impuestos según el informe, PTeb.10.3 (II a.C.), esp. abs. ἀνενείκαντος δὲ τοῦ Ὀτάνεω Hdt.3.70, ἐς πλεῦνας Hdt.3.71, παρ' ἑωυτόν Hdt.1.47, εἰς τὴν βουλήν IUrb.Rom.341.15, ἀνήνεικαν ἐς Σάρδις llevaron (la respuesta) a Sardes Hdt.1.91, πρὸς τούσδε Pl.Ti.26a, πρὸς τὴν σύγκλητον Plu.Marc.5

• c. περί y gen. συμβουλῆς πέρι ἐς θεὸν ἀνοῖσαι Hdt.1.157, περὶ μὲν σπονδέων Hdt.7.149, περὶ τούτων πρὸς τὴν σύγκλητον Plu.Cam.7

• c. dat. περὶ πάντων ... τῷ βασιλεῖ D.S.15.41, περὶ αὐτοῦ τῷ ... ἡγεμόνι PFlor.33.9 (IV d.C.), Ἡρακλείῳ PRyl.233.8 (II d.C.), cf. PFay.129.8, τῷ βασιλεῖ Κονσταντίνῳ Ath.Al.Apol.Sec.65.1.

3 de impuestos, etc. pagar, ingresar εἰς τὸ βασιλικὸν ὀλυ(ρῶν) (ἀρτάβας) PHib.50.2 (III a.C.), τὸν σῖτον ... ὅσομ μὲν ἀνενηνόχασιν PHib.42.5 (III a.C.)

• en v. pas. ἀρχὴ πρὸς ἣν οἱ πρόσοδοι τῶν κοινῶν ἀναφέρονται Arist.Pol.1321^b32

• abs. hacer un ingreso εἰς τὸ κοινόν D.41.8, cf. 11, τῷ δήμῳ Philonid.4a.

4 en gener., c. ac. de abstr. y dat. o prep. y ac. de pers. atribuir, hacer recaer sobre, hacer responsable ἐς Φοῖβον ... τὴν ἁμαρτίαν E.Or.76, cf. Ba.29, τὴν αἰτίαν εἰς ἐκείνους Lys.22.8, cf. Str.15.1.24, ἐπ' ἐκείνους ... τὰς τῶν δικαστηρίων γνώσεις D.18.224, cf. Aeschin.3.215, Pl.Phd.76d, τὸ Τροίας μῖσος ... πατρί E.Or.432, (φίλοι) οἷς τὰς ἀπολογίας ἀνοίσει amigos a los que invocará para su defensa Lys.12.81

• en v. pas. de atribuciones literarias τῶν εἰς Μητρόδωρον ἀναφερομένων Ὑποθηκῶν Phld.Epicur. en Herc.1005.8, <τὴν> εἰς αὐτὸν ἀναφερομένην Ἀστρολογίαν Plu.2.403a.

5 c. adv. o prep. y ac. neutr. o abstr. someter, sujetar a una norma o patrón, referir ποῖ δίκην ἀνοίσομεν ...; ¿a qué pauta referiremos la justicia? E.Io 253, cf. en v. pas. Arist.EN 1101^b19

• abs. hacer referencia, remitir (οὔτε σταθμόν) πρὸς ὃ ἀναφέρων εἴσῃ τὸ ἀκριβές Hp.VM 9, εἰς ἀξιόχρεων ὑμῖν τὸν λέγοντα ἀνοίσω voy a remitiros a alguien de garantía que lo dice Pl.Ap.20e

• remitirse κἀκεῖσε ἀεὶ ἀναφέροντες Pl.R.484C, cf. Pl.Phdr.237d.

III c. idea de ‘hacia atrás’

1 llevar hacia atrás, hacer retroceder ἐς τοὔπισθεν ... πόδα E.Ph.1410, mar. el remo τὰς κώπας Th.2.84, en v. pas. τῆς εἰρεσίας ἀναφερομένης Plu.Demetr.53, cf. Ant.26.

2 hacer remontar ἡ μήτηρ ἀνέφερε τὸ γένος εἰς Ἄλαν Σερβίλιον Plu.Brut.1.

IV c. idea de ‘de nuevo’

1 hacer volver, traer del exilio Διὸς υἱοῦ ... τὸ σπέρμα ἐκ τῆς ἀλλοτρίας ἐς τὴν ἑαυτῶν ἀ. Th.5.16.

2 restaurar, devolver a su estado normal, llevar de nuevo πόλιν ἐκ πονηρῶν τῶν πραγμάτων Th.8.97, πρὸς ἐλευθερίαν τὸν δῆμον ἀνενεγκεῖν Memn.40.3.

3 reconfortar, reanimar λυπούμενον Ἡρακλῆς Ach.Tat.3.8.5, ἑαυτούς Ael.NA 13.12.

4 reconsiderar, recordar, traer a la memoria, evocar τὰς πράξεις Isoc.5.32, Σατο[ρνῖ]λον PUniv.Giss.21.10 (II d.C.), ὥσπερ δι' ὀνείρων ἀμαυρὸν αὐτῶν τὸ εἶδος ἀ. Hom.Clem.M.2.308C

• c. gen. τῶν κακῶν App.BC 1.121, ὧν ὑπ' ἀνάγκης ἠδικήθη ..., νῦν ἀναφέρειν App.Pun.93, cf. 112

• abs. Pl.Lg.829e, Plu.2.607e.

5 reproducir, tener un parecido ἀναφέρειν ἐνίους πρὸς τὸν ἀνδριάντα τοῦ Βρούτου τὴν ὁμοιότητα τῆς ἰδέας que algunos (de la familia) tenían semejanza de aspecto con la estatua de Bruto Posidon.256.

V sin mov. llevar encima, sobrellevar, soportar τοὺς κινδύνους Th.3.38, διαβολάς Plb.1.36.3, πόλεμον Plb.4.45.9, τὰς ἁμαρτίας LXX Is.53.12, Ep.Hebr.9.28, Ath.Al.M.26.144A.

B intr.

1 de un camino subir, dirigirse hacia arriba τὴν εἰς τὸν Πειραιᾶ ἁμαξιτὸν ἀναφέρουσαν X.HG 2.4.10, τὴν πλατεῖαν τὴν ἀπὸ τῆς Βαθείας ἀναφέρουσαν Plb.8.29.1, φάραγξ ἁ ἀναφέρουσα παρὰ τὰ ἐργάσιμα IPr.37.161

• astr. en v. med. elevarse sobre el horizonte, ascender Plb.9.15.8, Hypsicl.80

• en gener., en v. med. elevarse, ascender τὰ ἀναφερόμενα θερμὰ ἐκ τοῦ ὕδατος Arist.Cael.313^a23, εἰς τὸν οὐρανόν Eu.Luc.24.51, cf. Plu.Num.2, Ath.Al.M.26.932A

• fig. ascender, pasar de un estado a otro superior ἐκ μὲν ἀνθρώπων εἰς ἥρωας ... ἀναφέρεσθαι Plu.Rom.28, cf. Chrys.M.58.533.

2 en v. med. exhalar suspiros, hablar entre sollozos μνησάμενος δ' ἁδινῶς ἀνενείκατο Il.19.314, ἀνενεικάμενόν τε καὶ ἀναστενάξαντα Hdt.1.86, πολλάκις δὲ ἀναφερόμενον Pl.Ax.365a, ἀνεφερόμην ... ἀναμνησθεὶς Πλάτωνος D.Chr.36.29

• respirar entrecortadamente al recobrarse del llanto, esp. de los niños, Gal.19.80.

II en v. med.

1 inscribirse, alistarse en el ejército ἀναφερόμενος ἦν ἐν Παννωνίας ἀνωτέρας IGLS 523 (Siria IV d.C.), στρατι[ώτ]ης ἀναφερό[μενος] ἐν κάστροις Διον[υ]σιάδος PGen.48.2 (IV d.C.).

2 referirse ἐπὶ τὰς περὶ τούτων ἀταραξίας Phld.Herc.1251.11.14, πρὸς τοὺς κακῶς λύοντας Alex.Aphr.in SE 127.8, εἰς αὐτὸν ἀναφέρεται ... ἡ ἄμπελος Meth.Symp.10.5.

III

1 remontarse προγόνων ... ἀναφερόντων εἰς Ἡρακλέα Pl.Tht.175a, en v. med. τὸ δ' Ἡρακλέους τε γένος ... εἰς Περσέα ... ἀναφέρεται Pl.Alc.1.120e.

2 en v. med. originarse, proceder ἐκ γὰρ ταύτης ᾗπερ ἐκ πηγῆς ... ἀναφέρεσθαι pues (sucede que) de ella proceden como de una fuente (todos los designios), Plb.6.2.10.

IV volver en sí, recobrarse τῶ πόματι ἀνέφερον Hdt.3.22, cf. Hp.Aph.2.43, D.16.31, ἐκ τοῦ τραύματος D.H.4.67, ἐκ τῶν ὕπνων Plu.Cam.23, ἐκ τοσούτων ... κυμάτων Eun.Hist.p.227

• fig. revivir ἐκ τῶν παρόντων ἀνέφερε τις ἐλπὶς ἀμυδρά Plu.Alc.38

• en v. med.-pas. ἐπὶ χρόνον ἄφθογγος ἦν· μόγις δὲ δή κοτε ἀνενειχθείς Hdt.1.116, cf. Theopomp.Com.66, Men.Fr.369, Sic.368.

ἀνα·φέρω (f. ἀνοίσω, ao. ἀνήνεγκα, etc.)

I (ἀνά, en haut)

1 porter en haut, faire monter : κύνα ἐξ Ἀΐδαο, Od. 11, 625, faire remonter Cerbère du fond des enfers ; τινὰ εἰς Ὄλυμπον, Xén. Conv. 8, 30, faire monter qqn dans l’Olympe ; avec un suj. de chose : ἁμαξιτὸς εἰς τὸν Πειραιᾶ ἀναφέρει, Xén. Hell. 2, 4, 10, le chemin monte au Pirée ||

2 particul. à Athènes, porter en haut, c. à d. dans l’Acropole (où se trouvait le trésor public) l’argent des contributions : ἀν. εἰς τὴν ἀκρόπολιν, Eschn. 51, 25, monter verser les contributions à l’Acropole ; d’où abs. acquitter, verser : φόρους, Din. 95, 6, les contributions ; au pass. être acquitté, être payé, en parl. de revenus, d’impôts, Xén. Vect. 5, 12 ; Din. 102, 26 ; Arstt. Pol. 6, 8, 6 ||

3 p. anal. transporter dans l’Asie centrale, Hdt. 6, 30 ||

4 lever : τὰς κώπας, Thc. 2, 84, relever les rames (au-dessus de l’eau pour les amener en arrière) ; cf. Plut. Demetr. 53 ; Polyen 3, 10, 6 ; 5, 22, 4, App. Civ. 4, 85 ||

5 amener en haut, rejeter par en haut : αἷμα ἀν. Plut. Cleom. 15, vomir ou cracher du sang ; en parl. de larmes qui montent aux yeux, Eschl. Ch. 447 ; de sanglots qui sortent de la bouche, etc. Plut. Alex. 52 ||

6 fig. relever : ἐκ πονηρῶν πραγμάτων τὴν πόλιν, Thc. 8, 97, relever la cité de ses désastres ; ἀν. ἑαυτόν, El. N.A. 13, 12, relever ses propres affaires, se relever ; au pass. se remettre, recouvrer ses sens, son calme, Hdt. 1, 116 ; intr. en appar. (s. e. ἑαυτόν) : ἀναφέρειν ἐκ τραύματος, DH. 4, 67 ; ἐκ πληγῆς, Plut. Rom. 18, se remettre d’une blessure, d’un coup ; ἐκ μέθης, Luc. Alex. 25, reprendre ses esprits au sortir de l’ivresse ; abs. ἀναφέρειν, se remettre, Hdt. 3, 22 ; Hpc. 454, 21 ; 505, 25 ; 643, 38, etc. ; avec un suj. de chose : ἀνέφερέ τις ἐλπίς, Plut. Alc. 38, qqe espoir renaissait ||

7 prendre sur soi, d’où porter le poids de : ἄχθος, Eschl. Ch. 841 ; κινδύνους, Thc. 3, 38 ; πόλεμον, Pol. 4, 59, 10, supporter le poids d’une douleur, de dangers, d’une guerre ||

8 offrir en sacrifice : τινά, NT. Hebr. 7, 27 ; Jac. 2, 21, qqn ; de même ἀν. θυσίας, NT. Hebr. 7, 27, etc. offrir des sacrifices ||

II (ἀνά, en arrière)

1 porter en arrière : εἰς τοὔπισθεν ἀν. λαιὸν πόδα, Eur. Ph. 1410, porter le pied gauche en arrière (pour avancer la jambe droite) dans un duel ||

2 rapporter : παρά τινα, Hdt. 1, 47 ; ou ἔς τινα, Hdt. 1, 91 ; Thc. 5, 28, etc. (des paroles, une réponse) à qqn ||

3 en référer à : εἴς τινα, Plat. Ap. 20e ; Dém. 920, 26, à qqn ; ἔς τινά τι, Hdt. 3, 80 ; ἔς τινα περί τινος, Hdt. 1, 157 ; 7, 149 ; τινὶ περί τινος, DS. 15, 41 ; τινί τι, DH. 10, 54 ; πρός τινά τι, Hdn 2, 15, 9, à qqn sur qqe ch. ; abs. ἀν. ἐπί τινα, Geop. 2, 44, 4, en référer à qqn ||

4 reporter jusqu’à, faire remonter à : τὸ γένος ἀν. εἴς τινα, Plat. 1 Alc. 120e, ou simpl. ἀν. εἴς τινα, Plat. Theæt. 175a, faire remonter à qqn l’origine de sa famille ; d’où imputer, attribuer : τὴν αἰτίαν εἴς τινα, Lys. 164, 42, la cause (de qqe ch.) à qqn ; τι ἐπί τινα, Dém. 302, 28 ; Eschn. 84, 36 ; τί τινι, Eur. Or. 432 ; rejeter sa conduite sur qqn ||

5 rappeler (de l’exil) Thc. 5, 16 ; fig. ramener dans l’esprit (un souvenir, une ressemblance, etc.) Plat. Leg. 829e ; Plut. Brut. 1 ; d’où ramener dans son esprit, se souvenir de, Plut. M. 126f ||

Moy. (ao. ἀνενεικάμην)

1 emmener en lieu sûr, dans l’intérieur (d’un pays) Hdt. 3, 148, etc. ||

2 à l’ao. ἀνενείκασθαι, abs. pousser un soupir, un gémissement, Il. 19, 314 ; postér. avec un rég. ἀν. φωνάν, Thcr. Idyl. 23, 18 ; μῦθον, A. Rh. 3, 463, faire entendre un son, une parole ||

3 se remettre, reprendre ses sens, Hdt. 1, 86 (sel. d’autres, pousser un profond soupir ; cf. le no préc.) ||

4 se produire (à la lumière du jour) fig. Pd. N. 11, 38 ||

➳ Formes poét. avec sync. : prés. ind. 3 pl. dor. ἀμφέροντ’, Pd. N. 11, 38 ; inf. ἀμφέρειν, Eschl. Ch. 841 ; prés. pass. 3 sg. ἀμφέρεται, A. Rh. 2, 169. — Ao. impér. alexandr. 2 pl. ἀνοίσατε, Spt. Bar. 1, 10 ; inf. ion. ἀνῷσαι, p. ἀναοῖσαι (var. ἀνοῖσαι) Hdt. 1, 157. Ao. pass. ion. ἀνηνείχθην, Hdt. 2, 121. Moy. ao. dor. ἀνενεικάμην, Thcr. Idyl. 23, 18 ; Mosch. 2, 20 ; 134 ; 3 sg. ion. et épq. ἀνενείκατο, Il. 19, 314 ; part. ion. ἀνενεικάμενος, Hdt. 1, 86.

ἀνα-φέρω, poët. ook ἀμφέρω, Ion. inf. aor. ἀνοῖσαι
1. ἀνα- ‘omhoog’
a. naar boven dragen, brengen of halen, met acc.: τὸν … ἀνένεικα καὶ ἤγαγον ἐξ Ἀΐδαο hem (Cerberus) droeg en voerde ik omhoog uit de Hades Od. 11.625; χίλια τάλαντα εἰς τὴν ἀκρόπολιν ἀ. duizend talenten naar de Acropolis brengen And. 3.7; ἐκ τῆς ἰλύος ψῆγμα ἀναφέρουσι χρυσοῦ uit de modder halen ze goudstof omhoog Hdt. 4.195.2; overdr., pass.: τὰς ψυχὰς … εἰς θεοὺς ἀναφέρεσθαι dat de zielen (van nobele mensen) worden verheven tot goden Plut. Rom. 28.10; landinwaarts brengen: τὴν δὲ κεφαλὴν … ἀνήνεικαν παρὰ βασιλέα Δαρεῖον ἐς Σοῦσα het hoofd brachten ze naar koning Darius in Susa Hdt. 6.30.1; intrans., van een weg naar boven leiden: ἐχώρουν κατὰ τὴν εἰς τὸν Πειραιᾶ ἁμαξιτὸν ἀναφέρουσαν ze gingen langs de weg die leidt naar de Piraeus Xen. Hell. 2.4.11; ook med. in veiligheid brengen: ἀνενεικάμενος τὰ ἔχων ἐξεχώρησε nadat hij de spullen waarmee hij was ontsnapt in veiligheid had gebracht Hdt. 3.148.1; ook abs.: ἐς τὴν δὴ ἀνηνείκαντο καὶ αὐτοὶ ἀνέβησαν naar die top dus hadden zij hun bezittingen en zichzelf in veiligheid gebracht Hdt. 8.32.1.
b. tevoorschijn brengen, produceren, met acc.: ἀ. λίβη tranen voortbrengen Aeschl. Ch. 447; αἵματος πλῆθος ἀ. een hoop bloed opgeven Plut. Agis et Cl. 36(15).3; στεναγμούς ἀ. zuchten slaken Plut. Alex. 52.1; med., abs. zuchten: μνησάμενος δ’ ἁδινῶς ἀνενείκατο toen hij (aan Patroclus) dacht, slaakte hij een diepe zucht Il. 19.314.
c. er bovenop brengen, opbeuren, met acc.: ἐκ πονήρων … τοῦτο πρῶτον ἀνήνεγκε τὴν πόλιν dit was het eerste dat de stad er bovenop bracht uit de ellende Thuc. 8.97.2; pass.: μόγις … ἀνενειχθεὶς εἶπε na zich met moeite te hebben hersteld, zei hij Hdt. 1.116.2; abs.: ἐκ τῶν παρόντων ἀνέφερέ τις ἐλπὶς ἀμυδρά een vage hoop hield (hen) op de been in de huidige toestand Plut. Alc. 38.3; intrans. erbovenop komen, tot zichzelf komen: τῷ πόματι ἀ. zich met de drank (wijn) opbeuren Hdt. 3.22.4; μόγις ἐκ τῶν ὕπνων ἀναφέροντας πρὸς τὸν θόρυβον lieden die met moeite bij hun positieven kwamen bij het gekrakeel Plut. Cam. 23.7.
d. dragen, op zich nemen, met acc.; steeds overdr.: αὐτὴ δὲ τοὺς κινδύνους ἀναφέρει maar zelf draagt zij (de stad) de risico’s Thuc. 3.38.3.
e. later Gr. als een offer brengen, offeren: ὃς οὐκ ἔχει … θυσίας ἀναφέρειν … τοῦτο γὰρ ἐποίησεν … ἑαυτὸν ἀνενέγκας Hij hoeft geen offers te brengen; want dat heeft Hij gedaan, toen Hij Zichzelf offerde NT Hebr. 7.27.
2. ἀνα- ‘terug’
a. terugbrengen: ἐκ τῆς ἀλλοτρίας ἐς τὴν ἑαυτῶν ἀ. uit het buitenland naar hun eigen land terughalen Thuc. 5.16.3; naar achteren brengen: λαιὸν μὲν ἐς τοὔπισθεν ἀναφέρει πόδα hij bracht zijn linkervoet terug naar achteren Eur. Phoen. 1410; ἀ. τὰς κώπας de roeispanen weer naar achteren brengen Thuc. 2.84.3.
b. overdr., van zaken overbrengen, rapporteren (aan), terugkoppelen (naar), met acc. en εἰς + acc.: ἀνήνεγκαν τοὺς λόγους ἔς τε τὰς ἀρχὰς καὶ τὸν δῆμον ze brachten de woorden over aan de magistraten en het volk Thuc. 5.28.1; pass.: Ἴωνες δὲ ὡς ἤκουσαν τούτων ἀνενειχθέντων ἐς τὰς πόλιας toen dit gerapporteerd was aan de steden en de Ioniërs het hadden gehoord Hdt. 1.141.4; met adv.: ποῖ δίκην ἀνοίσομεν; waar zullen we onze zaak aanhangig maken? Eur. Ion 253; voorleggen (aan), verwijzen (naar), ruggespraak houden (met): ἀ. ἐς πλεῦνας (het) aan meerdere mensen voor te leggen Hdt. 3.71.5; βουλεύματα … πάντα ἐς τὸ κοινὸν ἀναφέρει (een democratische regering) verwijst alle besluiten naar de volksvergadering Hdt. 3.80.6; ook met περί + gen.: συμβουλῆς πέρι ἐς θεὸν ἀνοῖσαι zich voor advies tot de god wenden Hdt. 1.157.3.
c. overdr., van abstracta terugvoeren (op), herleiden (tot), verwijzen (naar), met acc. en εἰς + acc.: εἰς τοῦτο ἀποβλέποντες καὶ ἀναφέροντες τὴν σκέψιν ποιώμεθα laten we ons onderzoek doen terwijl we dit (de definitie van liefde) in het oog houden en ernaar verwijzen Plat. Phaedr. 237d; εἰς ἀξιόχρεων … τὸν λέγοντα ἀνοίσω ik zal verwijzen naar een betrouwbaar iemand die het gezegd heeft Plat. Ap. 20e; pass.: τὸ δ’ Ἡρακλέους … γένος εἰς Περσέα … ἀναφέρεται het geslacht van Heracles wordt herleid tot Perseus Plat. Alc.1 120e; ook met adv.: ἐκεῖσε ἀ. daarop terugvoeren Plat. Phaed. 75b; met πρός + acc.: ἀ. πρὸς τὸν ἀνδριάντα τοῦ Βρούτου τὴν ὁμοιότητα τῆς ἰδέας qua gelijkenis in uiterlijk doen denken aan het standbeeld van Brutus Plut. Brut. 1.8; ook med.: τῆς δ’ εἰρεσίας … ἀναφερομένης πρὸς αὐλὸν terwijl de roeislag beantwoordde aan de fluit Plut. Ant. 26.1; toeschrijven (aan), wijten (aan): Σεμέλην … ἐς Ζῆν’ ἀναφέρειν τὴν ἁμαρτίαν dat Semele haar fout aan Zeus toeschreef Eur. Ba. 29.

ἀναφέρω, (φέρω),
1) herauftragen, heraufbringen, Od. 11.625 τὸν μὲν ἐγὼν ἀνένεικα καὶ ἤγαγον ἐξ Ἀΐδαο, den Hund ; παρὰ βασιλῆα, zum König nach Hochasien (vgl. ἀναβαίνω), Her. 6.30 ; ψάμμος ἀναφερομένη, Sand, der aus den Minen herausgeworfen, 6.102 ; χίλια τάλαντα εἰς τὴν ἀκρόπολιν Andoc. 3.7. Von der Straße, εἰς τὸν Πειραιᾶ Xen. Hell. 2.4.10 ; ἀναφέρει ἐπὶ τὴν ἀγοράν, sie führt hinauf, Pol. 8.31. – Pass., vom Aufgehen der Sterne, Id. 9.15.8 ; vom Aufsteigen des Rauches, Arist.; τὰς κώπας, die Ruder in die Höhe bringen, Thuc. 2.84 ; danach ἡ εἰρεσία ἀναφέρεται Plut. Ant. 24 ; Demetr. 53. – Auch αἷμα, Blut aufhusten, auswerfen, Cleom. 15 ; στεναγμούς, Seufzer ausstoßen, Alex. 52 ; ἀναφέρει τι χρῶμα, es zeigt eine Farbe, nimmt sie an, Phoc. 28. – Med., ἀνενείκατο, Il. 19.314, vom tief aus der Brust herausgeholten Seufzer und schweren Aufatmen ; bei Her. 1.86 neben ἀναστενάξαντα. Buttmann Lexil. I p. 263f vergleicht auch Her. 1.116, ἀνενειχθείς, nachdem er sich gesammelt hatte ; sp.D. haben diese Vrbdg vom lauten Ausrufen verstanden, u. verb. μῦθον ἀνενείκατο, Ap.Rh. 3.463 ; Col. 170 ; φωνήν Theocr. 23.18. – Sonst : für sich in Sicherheit bringen, Her. 3.148, 8.36, wo Andere »sich zurückziehen« erklären ; – emporheben, τὴν ψυχὴν ἀναφερόμενος, animo elato, Plut. an seni ger. resp. 6 ; aus dem Schlafe aufwecken, ἐξ ὕπνων Plut.; ἐκ μέθης Luc.; aus dem Dunkel hervorholen, loben, ἀρεταὶ ἀμφέρονται Pind. N. 11.38 ; im Gedächtnis erhalten, Isocr. 5.32 ; μνημονεύειν καὶ ἀναφ. Plut. exil. extr.; vgl. Cat. min. 49 ; App.; – wiederholen, Plut. de Εἰ ap. Delph. 8 ; ὁμοιότητα, wie referre similitudinem, Discr. ad. et am. 12 ; vgl. Conj. praec. p. 416. – Pass., emporgehoben werden, emporkommen, Plat. Ax. 365a ; Pol. 9.15 ; Plut. Rom. 28.
2) auf sich nehmen, ertragen. κινδύνους Thuc. 3.38 ; φθόνους καὶ διαβολάς, πόλεμον, Pol. 1.36, 4.59 ; Dion.Hal., NT.
3) zurückführen, τὸ γένος εἴς τινα, seine Abkunft von Einem herleiten, Plat. Alc.I, 120e ; vgl. Herod. 2.3.9 ; ohne γένος, Plat. Theaet. 175a ; sich berufen auf, εἰς τοὺς πολλούς, εἰς τοὺς διδασκάλους, Alc.I, 110e, 112d ; εἰς ἀξιόχρεων ὑμῖν τὸν λέγοντα ἀνοίσω, ich werdemich auf ihn berufen, Apol. 20e ; auf etwas beziehen, ἀποβλέποντες κἀκεῖσε ἀναφέροντες Rep. VI.484c ; εἰς ἃ ἀναφέρεται πάντα Crat. 424d ; ἀναφέρεται ἐπί τι, Arist. oft, z.B. Physiogn. 6 ; dah. zuschreiben, εἰς Φοῖβον τὴν ἁμαρτίαν Eur. Or. 76, Bacch. 29 und öfter ; αἰτίαν εἴς τινα, Lys. 12.28, 22.8 ; ebenso ἀπολογίαν 12.64 ; τὸ μὲν εἰς ἀλλήλους ἀναφέρετε, ihr klagt einander an, Dem. 28.9 ; αἰτίαν ἐπί τινα, 10.35 ; vgl. 18.224.
4) wie referre, Bericht erstatten, melden, Gegensatz κρύπτω, Soph. Ant. 272 ; Eur. Phoen. 1722 ; τὰ θεοπρόπια ἀνενειχθέντα Her. 1.54 ; οἱ δὲ ἀνήνεικαν εἰς Σάρδις καὶ ἀπήγγειλαν τῷ Κροίσῳ 1.91, u. öfter ; zum Vortrag bringen, darauf antragen, περὶ σπονδέων ἀνοίσειν ἐς τοὺς πλεῦνας, βουλεύματα εἰς τὸ κοινόν Her. 7.149 ; 3.80 ; ἀναφέρειν τῷ δήμῳ περὶ διαλύσεως Pol. 15.8 ; Dion.Hal. 10.54 ; λόγον, rationem reddere, Lys. 30.5.
5) eintragen, einbringen, Xen. Vect. 5.12.
6) intr., zu sich kommen, sich erholen, Her. 3.22 (wie das pass. gebraucht ist 1.116 ; vgl. ἄφωνος ἐγένετο· εἶτα πάλιν ἀνηνέχθη Theop. com. bei Eust. zu Od. 8.393, der ἀνέπνευσε erkl.); ἐὰν δὲ ἀνενέγκωσιν οἱ Θηβαῖοι καὶ σωθῶσιν Dem. 16.31 ; ἐκ τῆς πληγῆς ἀναφέρων Plut. Rom. 18 ; vgl. Pomp. 53, wohin auch ἀνέφερον καὶ περιῆσαν Dion.Hal. 9.57, und das unter 1) aufgeführte ἐκ μέθης, ἐξ ὕπνου gezogen werden kann, s. auch ἀνέφερέ τις ἐλπὶς ἀμυδρά Plut. Alc. 38.
7) überlegen, erwägen, Plat. Legg. VIII.829e.

…ἐκεῖνοι ἐβούλοντο πραχθῆναι ; ἔτι δὲ τοῖς μὲν ἄλλοις Ἀθηναίοις ἱκανή μοι δοκεῖ πρόφασις εἶναι τῶν γεγενημένων εἰς τοὺς τριάκοντα ἀναφέρειν τὴν αἰτίαν · αὐτοὺς δὲ τοὺς τριάκοντα, ἐὰν εἰς σφᾶς αὐτοὺς ἀναφέρωσι, πῶς ὑμᾶς εἰκὸς ἀποδέχεσθαι ; εἰ…

Lysias, Speeches
…παρέδωκε τῇ πόλει, κάκιον ὑμῖν αὐτοῖς βοηθήσητε. κατηγόρηται δὴ Ἐρατοσθένους καὶ τῶν τούτου φίλων, οἷς τὰς ἀπολογίας ἀνοίσει καὶ μεθʼ ὧν αὐτῷ ταῦτα πέπρακται. ὁ μέντοι ἀγὼν οὐκ ἐξ ἴσου τῇ πόλει καὶ Ἐρατοσθένει · οὗτος μὲν…

Lysias, Speeches
…ὑμῖν μέγα λέγειν · οὐ γὰρ ἐμὸν ἐρῶ τὸν λόγον ὃν ἂν λέγω, ἀλλʼ εἰς ἀξιόχρεων ὑμῖν τὸν λέγοντα ἀνοίσω. τῆς γὰρ ἐμῆς, εἰ δή τίς ἐστιν σοφία καὶ οἵα, μάρτυρα ὑμῖν παρέξομαι τὸν θεὸν τὸν ἐν…

Plato, Apology
…τοὺς Θηραμένους προσαπολωλέναι, πλὴν εἴ τις ἐτύγχανεν ἐκείνῳ τἀναντία πράττων · νῦν δὲ ὁρῶ τάς τε ἀπολογίας εἰς ἐκεῖνον ἀναφερομένας, τούς τʼ ἐκείνῳ συνόντας τιμᾶσθαι πειρωμένους, ὥσπερ πολλῶν ἀγαθῶν αἰτίου ἀλλʼ οὐ μεγάλων κακῶν γεγενημένου. ὃς πρῶτον…

Lysias, Speeches
…πρόφασις εἶναι τῶν γεγενημένων εἰς τοὺς τριάκοντα ἀναφέρειν τὴν αἰτίαν · αὐτοὺς δὲ τοὺς τριάκοντα, ἐὰν εἰς σφᾶς αὐτοὺς ἀναφέρωσι, πῶς ὑμᾶς εἰκὸς ἀποδέχεσθαι ; εἰ μὲν γάρ τις ἦν ἐν τῇ πόλει ἀρχὴ ἰσχυροτέρα αὐτῆς, ὑφʼ ἧς…

Lysias, Speeches
…τοι τὸν Μασσαγετέων δεσπότην, ἦ μέν σε ἐγὼ καὶ ἄπληστον ἐόντα αἵματος κορέσω. Κῦρος μὲν ἐπέων οὐδένα τούτων ἀνενειχθέντων ἐποιέετο λόγον · ὁ δὲ τῆς βασιλείης Τομύριος παῖς Σπαργαπίσης, ὥς μιν ὅ τε οἶνος ἀνῆκε καὶ ἔμαθε ἵνα…

Herodotus, The Histories
…λέγεις πατρῷον μόρον · ἐγὼ δʼ ἀπεστάτουν ἄτιμος, οὐδὲν ἀξία · μυχῷ δʼ ἄφερκτος πολυσινοῦς κυνὸς δίκαν ἑτοιμότερα γέλωτος ἀνέφερον λίβη, χέουσα πολύδακρυν γόον κεκρυμμένα. τοιαῦτʼ ἀκούων ἐν φρεσὶν γράφου ; ;. διʼ ὤτων δὲ συν τέτραινε…

Aeschylus, Libation Bearers
…ᾤετο ὅτι κρεῖττόν ἐστι τῶν ἐπαινετῶν, τοιοῦτον δʼ εἶναι τὸν θεὸν καὶ τἀγαθόν · πρὸς ταῦτα γὰρ καὶ τἆλλα ἀναφέρεσθαι. ὁ μὲν γὰρ ἔπαινος τῆς ἀρετῆς · πρακτικοὶ γὰρ τῶν καλῶν ἀπὸ ταύτης · τὰ δʼ ἐγκώμια τῶν ἔργων…

Aristotle, Nicomachean Ethics
…ὅ τι ποιέων τυγχάνοι ὁ Λυδῶν βασιλεὺς Κροῖσος ὁ Ἀλυάττεω · ἅσσα δʼ ἂν ἕκαστα τῶν χρηστηρίων θεσπίσῃ, συγγραψαμένους ἀναφέρειν παρʼ ἑωυτόν. ὅ τι μέν νυν τὰ λοιπὰ τῶν χρηστηρίων ἐθέσπισε, οὐ λέγεται πρὸς οὐδαμῶν · ἐν δὲ…

Herodotus, The Histories
…οἱ εἴη σὺν θεῷ εἰρημένον, τὸ μηδένα εἶναι τῶν ζωόντων ὄλβιον. ὡς δὲ ἄρα μιν προσστῆναι τοῦτο, ἀνενεικάμενόν τε καὶ ἀναστενάξαντα ἐκ πολλῆς ἡσυχίης ἐς τρὶς ὀνομάσαι Σόλων. καὶ τὸν Κῦρον ἀκούσαντα κελεῦσαι τοὺς ἑρμηνέας ἐπειρέσθαι τὸν…

Herodotus, The Histories

Menu

Word wheel

ἀναφέρω

Saved

Recent