ἐκπονέω
ἐκπονέω, to work out, finish off
- work out, finish off, Sapph. 98, Pi. P. 4.236; ἄκη A. Supp. 367; τὸ εὐπρεπὲς τοῦ λόγου Th. 3.38; δολιχὰν τρίβον AP 7.212 (Mnasalc.), Ar. Av. 379; also, form by instruction, as Chiron did Achilles, E. IA 209 (lyr.); ἐ. τινὰ πέπλοισιν to deck him out, Id. Hipp. 632:— Pass., to be wrought out, brought to perfection, τὸ ναυτικὸν μεγάλαις δαπάναις ἐκπονηθέν Th. 6.31; τὰ σῖτα X. Cyr. 8.2.5; ὅπια ἐκπεπόνηται εἰς κόσμον Id. HG 4.2.7, cf. Pl. R. 529e.
- 2 practise, τὰ πρὸς τὸν πόλεμον X. Cyr. 5.1.30; ὀρχήσεις Plb. 4.20.12:—Med., Pl. Lg. 834e:—Pass., of persons, ἐκπεπονῆσθαι τὰ σώματα to be in good training or practice, X. Cyr. 3.3.57; ἐκπεπονημένοι, ὡς ἂν κράτιστοι εἶεν Id. HG 6.4.28.
- 3 work through, execute, τἀντεταιμένα E. Ph. 1648; ἐ.ἀέθλους finish hard tasks, Theoc. Ep. 22.5; ἃ ἂν μάθωσιν, ἱκανώτεροι τῷ σώματι ἐ. X. Cyr. 4.3.11:—Med., E. Med. 241:—Pass., ταῦτα δυοῖν ἐν ἐτοῖν..μόλις ἐξεπονήθη Cratin. 237.
- 4 labour for, provide by labour, earn, σωτηρίαν E. Fr. 729; βίον Id. Hipp. 467: c. acc. et inf., τοὺς θεοὺς ἐ. φράζειν prevail on the gods to tell, Id. Ion 375.
- 5 abs., work hard, σοὶ παρʼ ἀσπίδʼ ἐκπονῶν ὅπως.. Id. Or. 653, cf. Supp. 319.
- 6 work out by searching, Id. Ion 1355, Andr. 1052; search out, Id. Hel. 1514.
- 7 of food, to digest, X. Mem. 1.2.4, Cyr. 1.2.16: abs., Id. Oec. 11.12.
- 8 labour to shield off from, τέκνων θάνατον E. HF 581.
- 9 work at, till, γῆν SIG 22.9; νειοὶ δʼ ἐκπονέοιντο ποτὶ σπόρον Theoc. 16.94, cf. Str. 5.4.5; αἱ [τὴν ὕιην] ἐκπονοῦσαι τέχναι Plu. Per. 12.
- 10 Pass., to be worn out, brought low, ὑπό τινος Str. 5.4.11; φροντίσιν ἐκπονούμενος Plu. Oth. 9; τὰς ὄψεις ἐ. Id. Comp. Arist. Men. 2.854b.
A tr.
I c. ac. concr.
1 ejecutar, elaborar o fabricar con esmero c. ac. de resultado
τὰ δὲ σάμβαλα
ὑψηλὰ τείχη
τὸ ... λιβανώτινον μύρον
τὰ ἔργα ... κάλλιστα
ἐκπονοῦσι πρὸς βρῶσιν πολλά
ὑπὸ Δαιδάλου ... διαφερόντως γεγραμμένοις καὶ ἐκπεπονημένοις διαγράμμασιν
τὰ παρὰ βασιλεῖ σῖτα πολὺ διαφερόντως ἐκπεπόνηται
• tratar, trabajar materias primas
αἱ δὲ ταύτην (ὕλην) ἐκπονοῦσαι καὶ κατεργαζόμεναι τέχναι
• adornar
(τὸ ἄγαλμα) πέπλοισιν ἐκπονεῖ
• de una escuadra preparar cuidadosamente
τὸ ναυτικόν
τὸ ναυτικὸν μεγάλαις δαπάναις ... ἐκπονηθέν
2 de tierras cultivar, trabajar bien, explotar con buen rendimiento
(Λακωνικήν) ἐκπονεῖν δ' οὐ ῥᾴδιον
τὴν δ' ἀργὸν (γῆν)
τοὺς ἀγρούς
νειοὶ δ' ἐκπονέοιντο ποτὶ σπόρον
χωρία
• en v. med. mismo sent.
κῆπός ἐστί μοι ... ὃν ... ἐξεπονησάμην
3 ref. la obra escrita componer, escribir
τ]ραγῳδίαν
κʹ βιβλίων ... πραγματείαν
τοὺς στίχους
ταῦτα δυοῖν ἐτέοιν ἡμῖν μόλις ἐξεπονήθη
esto nos ha llevado dos años de esfuerzo componerlo prob. ref. una comediaἀναρίθμητα βιβλία ἐξεπονήθησαν ὑπὸ τῶν ... Πατέρων
τὸ τῆς ἱστορίας ... ἐξεπονήθη
• en v. med. mismo sent.
τέτταρας βίβλους ἐξεπονησάμην
4 fisiol., del alimento comido realizar el esfuerzo de digerir
ταῦτα (τὰ σιτία καὶ τὰ ποτά) ἐκπονεῖν
ἐκπονῶ τὰ εἰσιόντα
τὴν τροφήν
μαρτύρια ... τοῦ ἐκπονεῖσθαι τὴν δίαιταν
• abs. digerir
ἐκπονοῦντι μὲν ὀρθῶς
5 recorrer hasta el final
τρίβον
II c. ac. de abstr.
1 cumplir perfectamente, ejecutar del todo
ἐπιτακτόν
ἃ ἂν μάθωσιν
ἀέθλους
τὸ προσῆκον
ἡμῖν γε μὴν ἰδίως ἡ μετὰ χεῖρας ἐκπονεῖται πρόθεσις
2 de dist. actividades humanas, físicas o intelectuales ejercitar, cultivar, practicar actividades físicas
ὀρχήσεις
ἐν παιδοτρίβου τὴν παλαιστρικήν
ὅσα ἡδέως ἡ ψυχὴ δέχεται, ταῦτα ἱκανῶς ἐκπονεῖν ἐδοκίμαζε
ποιμενικὴν ἐπιστήμην
παιδείαν ἐκπεπονηκὼς ἐπὶ πλεῖστον
ἐπὶ ξένης ῥητορικήν
τὸ σχεδιάζειν
τὴν οἰωνιστικήν
τὰς ἀναγκαίας πρὸς τὸν βίον τέχνας
τὰ περὶ τὴν ἀστρολογίαν
τὰ περὶ τὴν μουσικήν
ὑπ' ἄλλων ἐκπεπονημένα ἱστορῆσαι δυνησόμεθα
• en v. med. mismo sent.
ὅσα τε ἐν ἀγῶσιν καὶ ὅσα καθ' ἡμέραν <ἐν> διδασκάλων ἐκπονούμεθα
• ref. la virtud practicar como ideal estoico
τοῦτο ἐκπόνει, τὴν ἀρετὴν τὴν ἀνθρωπικήν
καρτερίαν δὲ οὐ διδάσκει, ἀλλὰ καὶ ἐκπονεῖ
• abs.
ἀλλ' ἐκπόνει καὶ μὴ ἀπόκαμνε
3 esforzarse en obtener, poner todo el empeño en, preocuparse por
ἄκη
ἄλλης ἐκπόνει μνηστεύματα γυναικός
τὸ εὐπρεπὲς τοῦ λόγου
τῶν ... φίλων δεῖ ... ἐκπονεῖν τύχας
πατρίδος ... σωτηρίαν
τὰ πρὸς τὸν πόλεμον
κουφοτέρας ... ἀνίας
ταῦτα ἀκριβῶς
τῶν καλῶν ... τὰ αἴτια
τὴν μετάνοιαν ἐξεπόνει
de la Magdalena
• esforzarse en mejorar, perfeccionar mediante el esfuerzo
βίον
• en v. med. mismo sent.
τάδ' ἡμῖν ἐκπονουμέναισιν εὖ
habiéndonos esforzado con éxito en esas cosas
• c. inf. empeñarse en
εἰ τοὺς θεοὺς ἄκοντας ἐκπονήσομεν φράζειν ἃ μὴ θέλουσιν
si nos empeñáramos en poner en boca de los dioses, contra su voluntad, lo que no desean decir
III c. ac. de pers. o anim.
1 ref. la actividad fís. educar, ejercitar, entrenar
Ἀχιλλέα ... Χείρων ἐξεπόνησεν
σφᾶς αὐτούς
δι' ἁλτήρων ἐκπονῆσαι τὸ σῶμα
• en perf. pas. estar bien ejercitado por el esfuerzo físico
τὰ σώματα
πεζοὺς καὶ ἱππέας ... ἐκπεπονημένους ὡς ἂν κράτιστοι εἶεν
• en v. pas., c. inf. ser entrenado para
(ἐλέφαντες) ἐξεπονήθησαν δὲ καὶ ἀνθρώπων πλῆθος μὴ δεδιέναι
• fig., c. suj. abstr. hacer funcionar, poner en acción o movimiento
τίνα δύναμιν ἑκάστη τῶν ἐνεργειῶν ἔχει καὶ τί μάλιστα μόριον ἐκπονεῖ
qué facultad posee cada función y qué parte (del cuerpo), en especial, hace funcionar
2 esforzarse en la búsqueda de
τὴν τεκοῦσαν
3 acabar con, exterminar
ἐξεπόνει καὶ κατήθλει τὸν Κλεομένη
(Σαυνῖται) νυνὶ δ' ἐκπεπόνηνται τελέως ὑπό τε ἄλλων
B intr.
I act.
1 cont. de guerra pelear, bregar, exponerse al peligro por c. dat.
σοὶ παρ' ἀσπίδ' ἐκπονῶν
exponiéndose junto al escudo por tiἐς κράνος βλέψαντα ... χρῆν ἐκπονῆσαι
2 de partes del cuerpo funcionar correctamente, cumplir su función
οὐδὲ ἐκπονέει νοσέων ὁ σπλήν
II en v. med.-pas.
1 preocuparse, esforzarse
περὶ τὰς τροφὰς ... τῶν τέκνων
2 desgastarse por el esfuerzo, cansarse c. dat.
ταῖς φροντίσι
ὅταν οἱ γραφεῖς ἐκπονηθῶσι τὰς ὄψεις
cuando los pintores tienen la vista cansada
1. (met moeite
2. moeite doen voor, met acc. van zaak:
3. bewerken, met acc. van zaak:
4. onder druk zetten,
5. proberen af te wenden:
1) durch Arbeit vollenden, fertig machen ; μέτρον ἐπιτακτόν Pind. P. 4.236 ; ἄκη Aesch. Suppl. 362 ; δέκα σάμβαλα Sappho 38 ; ὑψηλὰ τείχη Ar. Av. 379 ; δολιχὰν τρίβον Mnas. 13 (VII.212); κἠμὲ μαλθακὸν ἐξεπόνασε σιδαρέω, machte mich aus einem eisernen zu einem weichen, Theocr. 29.24 ; künstlich ausarbeiten, τὸ εὐπρεπὲς τοῦ λόγου Thuc. 3.38 ; διαφερόντως γεγραμμένοις καὶ ἐκπεπονημένοις διαγράμμασι Plat. Rep. VII.529e ; wie unser »ausgearbeitet« ; daher πέπλοισιν ἐκπονεῖ, schmücket, Eur. Hipp. 632 ; ὅπλα εἰς κόσμον ἐκπεπονημένα Xen. Hell. 4.2.7 ; οὐρανίσκοι ποικίλμασιν ἐκπεπονημένοι, gestickt, Ath. XII.539e. Uebh. ins Werk setzen, ausführen, τὰ ἐντεταλμένα Eur. Phoen. 1648, vgl. Ion 1040, u. im med., Eur. Med. 241 u. Sp.
2) erarbeiten, durch Arbeit erwerben, σῖτα Xen.; Etwas erreichen, θεοὺς ἄκοντας φράζειν ἃ μὴ θέλουσιν, sie dazu bewegen, Eur. Ion 375 ; auch mit ὅπως, es dahin bringen, daß, Or. 653.
3) ausarbeiten das Gegessene, verdauen, τὴν δίαιταν Xen. Cyr. 1.2.16 ; Mem. 1.2.4 ; τὴν τροφήν Arist.; auch absolut, Xen. Oec. 11.12.
4) bearbeiten, νειούς, ἀγρούς, Theophr. 16.94 u. a.Sp.; ταύτην τὴν ὕλην ἐκπονοῦσαι τέχναι Plut. Pericl. 12 ; – den Körper durch Anstrengung üben, διὰ τὸ ἐκπεπονῆσθαι τὰ σώματα, weil sie ihren Körper an Anstrengungen gewöhnt hatten, Xen. Cyr. 3.3.57 ; Hell. 6.4.28 u. öfter ; τὰ πρὸς πόλεμον, üben, eifrig betreiben, Cyr. 5.1.29 u. öfter ; ὀρχήσεις Pol. 4.20.12 ; u. so im med., Plat. Legg. VIII.834e ; geistig, durch Unterricht bilden, Ἀχιλλῆα Χείρων ἐξεπόνασε Eur. I.A. 209 ; βίον, sich mühsam durch das Leben durcharbeiten, Hipp. 467 ; ἄθλους, Kämpfe mühselig bestehen, Theocr. ep. 20.5 ; βίον γυμνήτην, vom Diogenes, Antip.Sid. 80 (VII.65); absolut, sich abmühen, παρʼ ἀσπίδα Eur. Or. 653, Suppl. 218 ; μαθεῖν, zu lernen, Ep.adesp. 168 (APP 182). Auch im med., Ael. H.A. 9.7 u. a.Sp.
5) herausbringen, erforschen ; Eur. Andr. 1052 ; τὴν τεκοῦσαν Ion 1355 ; ἄλλης ἐκπόνει μνηστεύματα γυναικός, suche auf, wirb um ein anderes Weib, Hel. 1514.
6) τῶνδʼ ἐμῶν τέκνων οὐκ ἐκπονήσω θάνατον Eur. Herc.Fur. 581, ich werde durch meine Anstrengung den Tod nicht abwenden.
7) niederarbeiten, aufreiben, φροντίσι Plut. Oth. 9 ; vgl. νυνὶ ἐκπεπόνηνται τελέως Strab. 5.4.11.
- 1complete the labour of c. acc. βιατὰς ἐξεπόνησʼ ἐπιτακτὸν ἀνὴρ μέτρον P. 4.236
- 1to work out, finish off, Lat. elaborare, Ar.; κἠμὲ μαλθακὸν ἐξεπόνασε σιδαρέω wrought me soft-hearted from iron-hearted, Theocr.; ἐκπ. τινά to deck him out, Eur.:—Pass. to be brought to perfection, Thuc.; ἐκπεπονημένος σῖτος corn fully prepared for use, Xen.; ἐκπεπονῆσθαι τὰ σώματα to be in good training or practice, Xen.
- 2to execute, Eur.; so in Mid., Eur.
- 3to provide by labour, earn, Eur.:—c. acc. et inf. τοὺς θεοὺς ἐκπ. φράζειν to prevail on the gods to tell, Eur.
- 4absol. to work hard, Eur., Xen.
- 5to work out by searching, to search out, Eur.
- 6of food, to digest it by labour, Xen.
- 7to work at, work well, Theocr.
- 8in Pass. to be worn out, Lat. confici, Plut.
-
…πολέμου τότε οὖσαν, ἣ δὴ καὶ μάλιστα ἐπλήθυεν, οὐκ ἄγοντές πω σχολὴν διαλαχεῖν ἐπεκήρυττον ἐν τοσῷδε τοῖς ἐθέλουσιν ἐκπονεῖν ἐπὶ τέλει τῶν ἐτησίων καρπῶν, δεκάτῃ μὲν τῶν σπειρομένων, πέμπτῃ δὲ τῶν φυτευομένων. ὥριστο δὲ καὶ τοῖς…
Appian, The Civil Wars
-
…ἀπʼ ἀνδρὸς ἁγνοῦ. οὔτοι κάθησθε δωμάτων ἐφέστιοι ἐμῶν. τὸ κοινὸν δʼ εἰ μιαίνεται πόλις, ξυνῇ μελέσθω λαὸς ἐκπονεῖν ἄκη. ἐγὼ δʼ ἂν οὐ κραίνοιμʼ ὑπόσχεσιν πάρος, ἀστοῖς δὲ πᾶσι τῶνδε κοινώσας πέρι. σύ τοι πόλις…
Aeschylus, Suppliant Women
-
…μαθήσεως ἕνεκα, ὁμοίως ὥσπερ ἂν εἴ τις ἐντύχοι ὑπὸ Δαιδάλου ἤ τινος ἄλλου δημιουργοῦ ἢ γραφέως διαφερόντως γεγραμμένοις καὶ ἐκπεπονημένοις διαγράμμασιν. ἡγήσαιτο γὰρ ἄν πού τις ἔμπειρος γεωμετρίας, ἰδὼν τὰ τοιαῦτα, κάλλιστα μὲν ἔχειν ἀπεργασίᾳ, γελοῖον…
Plato, Republic
-
…ἀγωνία δὴ νῦν ἤδη καὶ μάθησις γυμναστικῆς, ὅσα τε ἐν ἀγῶσιν καὶ ὅσα καθʼ ἡμέραν ; ἐν ; διδασκάλων ἐκπονούμεθα, πάντως ἤδη πέρας ἔχει. καὶ δὴ καὶ μουσικῆς τὰ μὲν πλεῖστα ὡσαύτως διαπεπέρανται, τὰ δὲ ῥαψῳδῶν καὶ…
Plato, Laws
-
…τε καὶ μεμελετηκέναι ἐν τάξει πορεύεσθαι, ἐρρωμένως δὲ διὰ τὸ φιλονίκως ἔχειν πρὸς ἀλλήλους καὶ διὰ τὸ τὰ σώματα ἐκπεπονῆσθαι καὶ διὰ τὸ πάντας ἄρχοντας τοὺς πρωτοστάτας εἶναι, ἡδέως δὲ διὰ τὸ φρονίμως ἔχειν · ἠπίσταντο γὰρ καὶ ἐκ…
Xenophon, Cyropaedia
-
…ᾗ οἴονται χρώμενοι βέλτιστοι ἂν εἶναι. καὶ νῦν δὲ ἔτι ἐμμένει μαρτύρια καὶ τῆς μετρίας διαίτης αὐτῶν καὶ τοῦ ἐκπονεῖσθαι τὴν δίαιταν. αἰσχρὸν μὲν γὰρ ἔτι καὶ νῦν ἐστι Πέρσαις καὶ τὸ πτύειν καὶ τὸ ἀπομύττεσθαι καὶ τὸ φύσης…
Xenophon, Cyropaedia
-
…ἐν Χερρονήσῳ, ὅπως εὖ εἰδείησαν ὅτι τοὺς στρατευομένους δεῖ εὐκρινεῖν. ἦν δὲ τὰ ἆθλα τὰ μὲν πλεῖστα ὅπλα ἐκπεπονημένα εἰς κόσμον καὶ ὁπλιτικὰ καὶ ἱππικά · ἦσαν δὲ καὶ στέφανοι χρυσοῖ · τὰ δὲ πάντα ἆθλα οὐκ ἔλαττον ἐγένοντο…
Xenophon, Hellenica
-
…ἢ λιμὸν ἢ δίψος ἢ ψύχη ἢ θάλπη, ἢ νόσοις ἐπικουρῆσαι, ἢ ῥώμην ἀσκῆσαι, ἢ πρὸς μάθησιν ἐκπονῆσαι, ἢ ὅσα ἂν ἀκούσῃ ἢ ἴδῃ ἢ μάθῃ ἱκανωτέρα ἐστὶ διαμεμνῆσθαι ; οὐ γὰρ πάνυ σοι κατάδηλον ὅτι παρὰ…
Xenophon, Memorabilia
-
…κακὰς ἄλλων τʼ ἀκούειν δοῦλον ὄντα τῶν πέλας. ἄγʼ, ὦ γεραιέ, πολλὰ μὲν παρʼ ἀσπίδα μοχθήματʼ ἐξέπλησας ἐκπονῶν ἐμοί, καὶ νῦν μετασχὼν τῆς ἐμῆς εὐπραξίας ἄγγειλον ἐλθὼν τοῖς λελειμμένοις φίλοις τάδʼ ὡς ἔχονθʼ ηὕρηκας οἷ τʼ ἐσμὲν…
Euripides, Helen
-
…τάττειν ἱκανός ἐστι καὶ ὁρᾶν τὸν ἀτακτοῦντα καὶ κολάζειν. οὕτω δὴ γιγνώσκων πρῶτον μὲν τὰ περὶ τοὺς θεοὺς μᾶλλον ἐκπονοῦντα ἐπεδείκνυεν ἑαυτὸν ἐν τούτῳ τῷ χρόνῳ, ἐπεὶ εὐδαιμονέστερος ἦν. καὶ τότε πρῶτον κατεστάθησαν οἱ μάγοι. . .…
Xenophon, Cyropaedia