condicio
condicio, an agreement, stipulation, condition, compact, proposition, terms, demand
peace was arranged under these conditions
how are things for my friend?
- I Prop.
- α Absol.: alicui condicionem ferre, to offer terms, Plaut. Rud. 5, 3, 51 (1407); cf. id. ib. 4, 3, 91 (1028) sq.; id. Mil. 4, 1, 6 (952); id. Men. 4, 2, 24 (594); Liv. 37, 45, 13 al.: cognitis suis postulatis atque aequitate condicionum perspectā, Caes. B. G. 1, 40; Cic. Caecin. 14, 40: non respuit condicionem, Caes. B. G. 1, 42; so Cic. Cael. 6, 14: ne si pax cum Romanis fieret, ipse per condiciones ad supplicium traderetur, Sall. J. 61 fin.: condiciones pacis, quas adfertis, si accepero, Curt. 4, 11, 19: posse condicionibus bellum poni, Sall. J. 112, 1: dum de condicionibus tractat, Nep. Eum. 5 fin.: his condicionibus conpositā pace, Liv. 2, 13, 4: aliquot populos aut vi subegit aut condicionibus in societatem accepit, id. 9, 15, 2: ex quā condicione, in consequence of, id. 23, 35, 9: sub condicionibus eis pacem agere, id. 21, 12, 4: accipe sub certā condicione preces, Ov. F. 4, 320: sub condicione, conditionally, Liv. 6, 40, 8 Weissenb. ad loc.; usu. without a prep.: eā enim condicione acceperas, Cic. Tusc. 1, 39, 93: eādem condicione, id. Div. 2, 44, 93; id. Or. 71, 235; id. Verr. 2, 3, 6, § 12; Sall. J. 79, 8: istā quidem condicione, id. de Or. 2, 7, 27: nullā condicione, id. Verr. 2, 1, 52, § 137: ullā condicione, id. Fl. 18, 43: his legibus, his condicionibus erit quisquam tam stultus, etc., id. Verr. 2, 3, 29, § 70.—
- β With ut or ne: fert illam condicionem, ut ambo exercitus tradant, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 14, 2: eā accepisse condicione, ut, etc., Auct. Her. 4, 24, 34: hac condicione, ut, etc., Cic. Rosc. Com. 13, 38; Phaedr. 4, 5, 8; Suet. Galb. 15; id. Vit. 15: jubere ei praemium tribui sed eā condicione, ne quid postea scriberet, Cic. Arch. 10, 25 B. and K.: permisit eā solā condicione, ne, etc., Suet. Tib. 26: fecit pacem his condicionibus: ne qui, etc., Nep. Thras. 3, 1; so Liv. 23, 7, 1; Suet. Tib. 13 al.—
- γ With si (rare; not in Cic.): librum tibi eā condicione daret, si reciperes te correcturum, Caecin. ap. Cic. Fam. 6, 7, 4; Suet. Caes. 68; id. Claud. 24; id. Vit. 6.—
- δ With dum (rare): jam vero istā condicione, dum mihi liceat negare, etc., Cic. de Or. 1, 22, 101.— Also transf. subject., free choice, option: quorum condicio erat, who had their choice, Plin. 36, 5, 4, § 20.—From the conditions made in marriage,
- B Esp., a marriage, match; sometimes, by meton., = the person married (freq. and class.).
- 1 In an honorable sense, in full: condicio uxoria, Cic. Lael. 10, 34; usu. alone: tu condicionem hanc accipe; ausculta mihi, Atque eam desponde mihi, Plaut. Aul. 2, 2, 60 (237); so id. ib. 3, 5, 2 (476); id. Stich. 1, 2, 61 (118): ut eam in se dignam condicionem conlocem, id. Trin. 1, 2, 122 (160): hanc condicionem si quoi tulero extrario, Ter. Phorm. 579: aliam quaerere, Cic. Phil. 2, 38, 99: condicionem filiae quaerendam esse, Liv. 3, 45, 11; Nep. Att. 12, 1: alicui deferre, Suet. Caes. 27; id. Aug. 63; Plin. Ep. 1, 10, 8; 1, 14, 9; Mart. 3, 33; 5, 17; Just. 11, 7, 8.—Hence, in the jurists, the formula of separation: condicione tuā non utor, I will not have you, Dig. 24, 2, 2. —
- 2 In a bad sense, an amour, the relation of lover or mistress: accepit condicionem, dein quaestum occipit, Ter. And. 79; cf.: quae tibi Condicio nova, luculenta, fertur per me, Plaut. Mil. 4, 1, 5 (951); and hence, meton., a lover, paramour: habeo hortos ... hinc licet condiciones cottidie legas, Cic. Cael. 15, 36; Suet. Aug. 69; Capitol. Anton. Phil. 19; Lampr. Elag. 5, 8.—
- II In gen., the external position, situation, condition, rank, place, circumstances (very freq. and class.).
- A Of persons: est haec condicio liberorum populorum, etc., Cic. Planc. 4, 11: condicio infirma et fortuna servorum, id. Off. 1, 13, 41; cf.: tolerabilis servitutis, id. Cat. 4, 8, 16: condicione eo meliore est senex quam adulescens, id. Sen. 19, 68: humana, id. Tusc. 1, 8, 15: ista condicio est testium, ut quibus creditum non sit negantibus, eisdem credatur dicentibus, id. Rab. Post. 12, 35: alia oratoris, Quint. 10, 3, 8; 3, 8, 37: alicujus condicio vitaque, id. 3, 8, 50: abjectae extremaeque sortis. Suet. Calig. 35: fuit intactis quoque cura condicione super communi, solicitude concerning their common condition or circumstances, Hor. Ep. 2, 1, 152; Cic. Cat. 3, 1, 2; Sen. Ot. Sap. 31, 1; Quint. Decl. 308; Lact. 3, 28, 5.—
- B Of things, a situation, condition, nature, mode, manner: quae consuerint gigni gignentur eādem Condicione, Lucr. 2, 301: agri, Cic. Agr. 2, 21, 57: frumenti, Plin. 24, 17, 101, § 158: aliquam vitae sequi, mode or manner of living, Cic. Rab. Post. 7, 16: earum (frugum) cultus et condiciones tradere, id. Div. 1, 51, 116 B. and K.; cf.: haec vivendi, Hor. S. 2, 8, 65: diversa causarum inter ipsas, Quint. 10, 2, 23: duplex ejus disceptationis, id. 7, 5, 2: litium, id. 5, 1, 3; cf. id. 10, 1, 36: vel temporum vel locorum, id. 12, 10, 2 et saep.
B) im engern Sinne, die Bestimmung = die aufgestellte Bedingung, der Vorschlag, Antrag, das Anerbieten, die Forderung, Zumutung, u. prägn. (bes. im Plur.) der durch Aufstellung von Bedingungen gemachte Vertrag, Vergleich, die unter Festsetzung von Bedingungen zustande gekommene Übereinkunft, 1) übh., aequa, iniqua, Cic.: tolerabilis, Cic.: certa iuris, Cic.: condiciones tortae (spitzfindige, verfängliche), confragosae (auf Schrauben gestellte), Plaut. – c. deditionis, Liv.: c. od. condiciones pacis, Liv. (s. unten). – aequā lege et condicione venire (verkauft werden), Cic.: optimā condicione locare alci statuas faciendas, Cic.: si condicio valde bona fuerit, fortassis non omittam, Cic. – duas condiciones ponere (aufstellen), Liv.: si condicio ponatur, utrius vitae sortem legant, hesterni laboris an praesentium epularum? Iustin.: ferre condiciones, Cic., pacis condiciones, Liv.: ferre condiciones aequissimas, Cic., tristes (harte), Liv.: ad alcis condiciones pactionesque accedere, Cic.: condicionem accipere, Cic.: condiciones pacis recipere, Vell.: descendere ad alterutram condicionem, Cael. in Cic. ep.: ad alcis venire condicionem, sich fügen in usw., Cic.: alcis condicione uti, Cic.: tam bonā condicione (Anerbieten) uti non posse, Val. Max. – perducere alqm ad condiciones suas, Cic.: condicionem aequissimam repudiare, Cic.: istam condicionem respuere, Cic.: nullas recusare condiciones pacis, Liv.: pacis condiciones dimittere, Caes.: a suis condicionibus fugere (wieder abgehen), Cic.: suis condicionibus stare nolle, Cic.: manere in condicione (v. einer Pers.), Cic.: manere in condicione atque pacto, bleibe in Kraft unter den festgestellten Bedingungen (von einer redemptio), Cic.: ea mihi condicio maneat (verbleibe), quā profectus sum, Cic. – duriorem alci condicionem statuere quam ferre possit, Cic.: aliam condicionem tantummodo aequam petere, Sall. – condiciones pacis postulare, Vell.: condiciones pacis alci dicere, Liv.: legatos cum condicionibus pacis Athenas mittere, Iustin.: pacem nolle nisi durissimis condicionibus dare, Eutr.: condiciones pacis conveniunt, non conveniunt, Caes., Liv. u. Nep. – sub condicione, bedingungsweise, Liv. 6, 40, 8. – hāc od. eā (istā) condicione, his condicionibus, unter der B., unter diesen B., auch m. folg. ut od. ne u. Konj. (s. Stürenb. Cic. Arch. 25. p. 147 sqq.), Cic. u.a.: hāc condicione acceperas, Cic.: his condicionibus compositā pace, Liv. (aber nur Liv. 21, 12, 4 sub condicionibus iis de pace agere: u. Ov. fast. 4, 320 accipe sub certa condicione preces). – erst nachaug., sub hac condicione, ut etc., Eutr.: sub (ea) condicione, ne etc., Plin. ep. u. Suet.: sub condicione, ut etc., Phaedr. – ferner eā condicione, si etc., Caecin. in Cic. ep.: erst nachaug. sub condicione, si etc., Suet. – quā lege et quā condicione pereat, Cic. – u. nullā od. non (nec) ullā condicione, unter keiner B., Cic. – ex qua condicione, infolge welcher B., Liv. 23, 35, 9. – u. in quas condiciones pax fieret, Liv. – u. condicione od. condicionibus, per condicionem, per condiciones, unter Bedingungen, durch einen Vertrag, auf dem Wege des V. (vgl. [über condicionibus] Fabri u. Weißenb. Liv. 23, 7, 1), armis condicione positis, Cic.: cum alqo de ponendis per condicionem armis agitare, Tac.: condicionibus discordiae sedatae sunt, Liv.: posse condicionibus bellum poni, Sall.: per condiciones ad supplicium tradi, Sall.
2) insbes., in Liebesangelegenheiten: a) im guten Sinne, die Heiratspartie, die Partie (meton. auch v. der Pers., s. Ruhnken u. Spengel Ter. Andr. 79. Drak. Liv. 3, 45, 11. Seyffert Cic. de amic. 34. Benecke Iustin. 11, 7, 8), vollst. condicio uxoria (Cic. de amic. 34), gew. bl. condicio, zB. alqam in dignam se condicionem collocare, Plaut.: condicionem filiae (für die T.) quaerere, Liv.: aliam condicionem quaerere et ante perspicere (sich schon vorher danach umsehen), Cic.: multas ac diu condiciones circumspicere, sich viel und lange nach einer passenden P. (für seine Tochter) umsehen, Suet.: inter altissimas condiciones generum eligere, Plin. ep.: alci condicionem ferre od. deferre, jmdm. ein Mädchen als P. antragen, Ter. u. Suet.: nullius condicionis non habere potestatem, auf jede P. Anspruch machen können, Nep.: in caelibatu remanere neque sollicitari ullā condicione amplius posse, Suet.: inter matronas abominanda condicio est, si quis etc., jemand gilt für eine Partie, die jedes alte Weib verschmähen würde, wenn er usw., Sen. – b) im üblen Sinne, Antrag, Gelegenheit zur Buhlschaft, Verhältnis (meton. auch von Buhlen selbst; vgl. Lorenz Plaut. mil. 944), condicionem accipere, Komik.: hinc condiciones legere cotidie, Cic.: quaerere condiciones per amicos, Suet.
ad hanc ~onem signum Salvatoris nostri propria manu firmavi
ut hec ~o mea inviolabilis perpetualiter enitescat
ad hunc finem res deducta est ut ‥ rex S. proprium castellum ‥ everteret. ‥ hanc conditionem cum dux cognovisset ‥ graviter tulit et ‥ de infidelitate suorum qui eandem †condictionem [v. l. conditionem ] ‥ firmaverant conquestus ‥
condĭtio pacis tamen est iterata
ea ~one prius interposita ut ‥ direpta ‥ redderentur
ea ~one ut hi pro patriae pace ‥ militarent
ea ~one interposita ‥ quod ‥ amicitiam ‥ habeamus
si ~onem hanc repudiaverit
promiserunt ei quod nunquam haberet inde malum ~one quod reduceret eos ad damam
instaurationes ‥ ad voluntatem emptorum bonis venduntur ~onibus
donationum quedam libera et pura, et quedam sub ~one vel sub modo suspensa
de tenementis que multociens dantur sub ~one, viz. ‥(
renunciantes ‥ excepcioni serviciorum non impensorum ‥, ~oni ob causam et sine causa ‥
certis aliis modis et ~onibus appositis in eisdem treugis(
dimitto eidem R. x li., sub tali tamen ~one quod ipse solvat ‥ xx li. ‥
inchoabimus a ~one, ut hic: ‘si leges ‥ teneant silencium ‥’
‘si’ dicit aliquam rem sub ~one ad aliam(
‘si’ ‥ quandoque dicit simpliciter necessariam veritatem condicionatam ‥, sic quod sit veritas ~onis tenens ut nunc, ut hic: ‘si ego sum Rome, falsum est verum’
verba tam primae conjugationis quam tertiae correptae pari ~one concurrunt, ut ‘voco’, ‥ ‘cano’
Anglia ‥ extremis subjacens ~onibus
quod humana valet ~o(
difficillima rerum ~o
~one,raedenne
dum [Trinitas ] ‥ ante supraque tempus et locum ~onis suae dignitate existat
quae ‥ massam humanae ~onis generalem ‥ misericorditer reformavit
~o, i. status, ‥ sors ‥,gewyrd
contemplatur dilecti hominis cadaver jacere: ‥ miratur commutationem, miseratur ~onem
a prima ~onis humanae dignitate ‥ corrupta
ad deflendam humanam ~onem vel ad optandam supernam quietem
condĭtionem / de facili posses damnificare tuam
has terrulas ‥ in propriae ~onis ac in perpetuae possessionis hereditatem ‥ concedens donabo
tunc melioris ~onis est in hoc bastardus filius quam mulieratus postnatus
tenementum et j acra servilis ~onis sunt et j acra libere
ita quod non sit melior ~o occupantis(
hominum multitudinem ‥ ~onis diversae et aetatis
utrumnam [Adam ] libera dignitate vel servili ~one creatus sit?
non solum in patriarchis ‥ verum etiam et in regibus cum caeteris diversi ordinis ~onibus
~o, ‥gebyrd
tenetur se purgare accusatus ‥ pro diversitate ~onis hominum, sc. per calidum ferrum si fuerit homo liber, per aquam si fuerit rusticus
laicus et libere ~onis
ascriptitiorum et aliorum servilis ~onis testamenta
ponentes unum quemque ad arma ‥ prout sue ~ones requirunt et facultates
nomine ipsorum regum ac subditorum ‥ et eis adherencium quorumcumque, cujuscumque status seu ~onis existant(
quilibet gentilis homo transgressor in cc li. et quilibet minoris ~onis in xl li.
cujus mores et ~ones laudabiles acceptabitis, prout spero
hec regula non est semper generalis, sc. ut portans tale signum vel tale animal est talis vel talis ~onis
evidencie ‥ que cancellario ‥ videantur sufficere ad indicandum accusatum melioris esse ~onis et verioris quam ipsum accusantes
regis Ricardi ~o talis fuit nobiles deprimere ac ignobiles exaltare
optima principum ~o est ut, quicquid agat, sapienter agat et finem respiciat. alia ~o est quod omnia faciat cum consilio maturo
- 1. voorwaarde; ➤ ~ tolerabilis; condiciones pacis; nullā condicione onder geen enkele voorwaarde; condicionem accipere; condiciones recusare; condiciones ferre stellen; eā condicione ut op voorwaarde dat;
- 2. situatie, omstandigheden; ➤ ~ vitae; bonā (pari) condicione onder gunstige (gelijke) omstandigheden;
- 3. positie, staat, lot [servitutis];
- 4. voorstel, aanbod; mogelijkheid, keuze;
- 5. afspraak, overeenkomst, schikking, verdrag [aequa; iniqua]; ➤ pacem condicionibus facere volgens bepaalde afspraken;
- 6. huwelijksovereenkomst, -partij.
- com- + DIC-, an agreement, stipulation, condition, compact, proposition, terms, demand: pacis: non respuit condicionem, Cs.: ne si pax fieret, ipse per condiciones traderetur, S.: de condicionibus tractat, N.: his condicionibus conpositā pace, L.: ex quā condicione, in consequence of, L.: Accipe sub certā condicione preces, O.: sub condicione, conditionally, L.: eā enim condicione acceperas: neque ullā condicione adduci ut, etc., terms. his condicionibus erit quisquam tam stultus, etc.: iniquā condicione causam dicere, at a disadvantage: turbam procorum Condicione fugat, by her terms, O.: hac condicione, ut, etc.: mihi si haec condicio consulatūs data est, ut, etc., if the consulship is given on condition, etc.: fecit pacem his condicionibus, ne qui, etc., N.: iam vero istā condicione, dum mini liceat negare, etc.: Cui sit condicio sine pulvere palmae, the assurance, H.— A marriage, contract of marriage, match: uxoria: condicionem filiae quaerendam esse, L.: Accepit condicionem, the relation of mistress, T.: hinc licet condiciones legas, pick up love adventures.—Of persons, position, situation, condition, rank, place, circumstances: liberorum populorum: misera vitae: condicionem ferre: infirma servorum: tolerabilis servitutis: condicione meliore esse: testium: usi eā condicione fortunae, ut, etc.: Condicione super communi, the common danger, H.: Attalicae condiciones, i. e. enormous wealth, H.: servi condicionis huius, Ta.— Of things, a situation, condition, nature, mode, manner: agri: vitae, manner of living: vivendi, H.: absentiae, Ta.: mortis, the liability to, V.
-
…amicitiam adpetisse ; cur hunc tam temere quisquam ab officio discessurum iudicaret Sibi quidem persuaderi cognitis suis postulatis atque aequitate condicionum perspecta eum neque suam neque populi Romani gratiam repudiaturum. Quod si furore atque amentia impulsus bellum intulisset, quid…
Julius Caesar, Gallic War
-
…sua quam merito eorum civitatem conservaturum, si prius quam murum aries attigisset se dedidissent ; sed deditionis nullam esse condicionem nisi armis traditis. Se id quod in Nerviis fecisset facturum finitimisque imperaturum ne quam dediticiis populi Romani iniuriam inferrent…
Julius Caesar, Gallic War
-
…exspectant, et ille eiectus in exsilium se Massiliam, ut aiunt, non in haec castra confert. O condicionem miseram non modo administrandae verum etiam conservandae rei publicae nunc si L. Catilina consiliis, laboribus, periculis meis…
Cicero, in Catilinam
-
…, id per se fieri licere, quoniam propius accessisset seque id sine periculo facere posse existimaret. Non respuit condicionem Caesar iamque eum ad sanitatem reverti arbitrabatur, cum id quod antea petenti denegasset ultro polliceretur, magnamque in spem…
Julius Caesar, Gallic War
-
…cogniti, ut in finibus suis conlocarent, concessit ; quibus illi agros dederunt quosque postea in parem iuris libertatisque condicionem atque ipsi erant receperunt. In castris Helvetiorum tabulae repertae sunt litteris Graecis confectae et ad Caesarem relatae, quibus…
Julius Caesar, Gallic War
-
…incusare reliquos Belgas, qui se populo Romano dedidissent patriamque virtutem proiecissent ; confirmare sese neque legatos missuros neque ullam condicionem pacis accepturos. Cum per eorum fines triduum iter fecisset, inveniebat ex captivis Sabim flumen a castris suis non…
Julius Caesar, Gallic War
-
…agitavi, omnes iam antea divorsi audistis. Ceterum mihi in dies magis animus accenditur, cum considero, quae condicio vitae futura sit, nisi nosmet ipsi vindicamus in libertatem. Nam postquam res publica in paucorum potentium ius atque…
Sallust, Catilina
-
…spes bona ulla, tametsi illis quieta movere magna merces videbatur, tamen postulavere plerique, ut proponeret, quae condicio belli foret, quae praemia armis peterent, quid ubique opis aut spei haberent. Tum Catilina polliceri tabulas novas…
Sallust, Catilina
-
…nam dubitatio damnationis illis recuperatoribus quae poterat esse virgis te ad necem caedi necesse erit. his legibus, his condicionibus erit quisquam tam stultus qui decumas venisse arbitretur, qui aratori novem partis reliquas factas esse existimet, qui non…
Cicero, in Verrem
-
…se venturum, neque se iam velle absente se rationem haberi suam ; se praesentem trinum nundinum petiturum. accepimus condiciones, sed ita, ut removeat praesidia ex iis locis quae occupavit, ut sine metu de his ipsis condicionibus…
Cicero, Epistulae ad Familiares