debilis
debilis, lame, disabled, crippled, infirm, debilitated, feeble, frail, weak
- I Lit.
- a Of personal subjects: debiles fieri, Cato R. R. 157, 10: si gladium imbecillo seni aut debili dederis, Cic. Sest. 10, 24; cf. id. Phil. 8, 10, 31; Phaedr. 4, 2, 10: confectus senectute, mancus et membris omnibus captus ac debilis, Cic. Rab. Perd. 7, 21; cf.: debilis manu, pede, coxa, Maecen. ap. Sen. Ep. 101, 11; ille humero, hic lumbis, hic coxa debilis, * Juv. 10, 227: plurimis stipendiis debilis miles, Plin. 7, 28, 29, § 104: integris debiles implicabantur, Curt. 4, 16, 11: amissis remis atque ordine debilis uno Sergestus, Verg. A. 5, 271: claudi ac debiles equi, Liv. 21, 40.—
- b Of inanimate subjects: membra metu, * Ter. Ad. 612; Sen. Contr. 5, 33; cf. debile fit corpus, Lucr. 4, 952; 5, 830: manus, Ov. M. 12, 106: crus, * Suet. Vesp. 7: ferrum, Verg. A. 12, 50: pennae, Ov. R. Am. 198: jugum, id. Pont. 3, 1, 68: umbra, id. Tr. 3, 4, 20.—Poet.: iter, i.e. of a wounded man, Stat. Th. 12, 144.
- II Trop., disabled, weak, in mind, character, authority, etc.
- a Of personal subjects: eos qui restitissent infirmos sine illo (sc. Catilina) ac debiles fore putabam, Cic. Cat. 3, 2: qui hac parte animi (sc. memoria) tam debilis esset, ut, etc., id. Brut. 61, 219: ingenio debilior, Tac. H. 4, 62; cf.: sine animo anima est debilis, Att. ap. Non. 426, 48 (v. 296 Ribbeck).—
- b Of inanimate subjects: duo corpora esse reipublicae, unum debile, infirmo capite: alterum firmum sine capite, Cic. Mur. 25, 51: manca ac debilis praetura, id. Mil. 9, 25; id. Tusc. 2, 5, 13: manus, sine quibus trunca esset actio ac debilis, Quint. 11, 3, 85: inscitia, * Pers. 5, 99.—Comp. v. supra.—Sup. appears not to occur.—* Adv., dēbĭlĭter, infirmly, lamely, feebly: lacrimis lingua debiliter stupet, Pac. ap. Non. 98, 18 (v. 355 Ribbeck).
lurida debilium fomentat membra virorum
~is vel enervatus,lame
~e,lef
elemosinarius ‥ in eas ‥ domos in quibus mulieres aegrae vel ~es jacent nunquam introeat
pro defensione pauperum ~iumque ‥ exsurge
pace fracta / vi redacta / fortes trudunt debiles
statuerunt ut viri forciores ‥ in mercatum fugerent, ~iores vero ‥ remanerent in urbe
illud causatum quod est posterioris esse habet esse ~ius et instabilius
frigiditas est elementaris qualitatis quedam activa proprietas ~ior in actione quam caliditas
istud argumentum videtur satis ~e
gradale ~e et aliud vetus; ij troperia ~ia ‥; iij paria vestimentorum ~issima(
crux portabilis ~is est et inhonesta
una fiola deficit et alia ~is
ij lecti cumboterflies ~es
de ‥ vestimentis unum erit de ~ioribus pro diebus ferialibus et aliud melius pro diebus Dominicis
[lego ] servo meo j tunicam ~em
totum bonum braseum et totum ~e braseum
sunt in grava ‥ xxxiij acre de subbosco ~i, quia totum fere spine et tribuli
quar. melioris frumenti valuit ‥ vij s. et quar. mediocris frumenti vj s. et quar. ~is frumenti v s. iiij d.
tradidit Johanni ‥ j mill’ leschie ~ioris quam ipse emit de eo
pratum mariscosum et ~e
insinuatum fuerat quod cum H. de T. pro lxxx li. ~is monete patrie pacificari volebamus(
de moneta mea ‥, quam mecum portavi tam in Anglia quam Parisius, quia ~is fuit nec legalis, mu[l ]tum amisi
si alique monetarum predictarum sunt per ij d. forciores vel ~iores ad libram, custodes debent deliberare illam tanquam bonam
carnes ‥ cum vino ~issimo
[de ] ~ioribus [? l. de vilioribus ] vinis que sunt in custodia sua faciat habere ‥ j dolium vini ‥
si braciatrices ~em et insufficientem servisiam et contra assisam braciaverint
de ~i servisia, de assisa fracta et de falso pane
Si Francus fuerit, ad nostram præsentiam dirigatur ; et si Debilior persona fuerit, in loco pendatur.Apud JC.
Debiles personædicuntur, qui infirmitate, aut morbo aliquo perpetuo laborant, in leg. 2. C. de Curat. fur. (5, 70.)
Personæ miserabiles, leg. 3. C. Quando Imp. inter pup. (3, 14.)
Senes, apud Capitolinum in Gordianis. Gloss. Græco-Lat. :
A dicto magistro Eustachio, pro alio capucio dicti mantelli Debili, v. sol. Turon... De una cotardia,... folrata minutis variis Debilibus et antiquis, etc.
- de + habilis, lame, disabled, crippled, infirm, debilitated, feeble, frail, weak: senex: membris omnibus: Ille umero, Iu.: equi, L.: Membra metu, T.: ferrum, V.—Fig., disabled, weak, helpless, feeble: parte animi: duo corpora esse rei p., unum debile: praetura: ingenio debilior, Ta.
-
…cotidie simul atque luceret facere omnibus conveniendi potestatem sui nec eum quisquam illo bello vidit in lecto, senexque et debilis primus veniebat in curiam. huius industriam maxime equidem vellem ut imitarentur ei quos oportebat ; secundo autem loco ne…
Cicero, Philippicae
-
…tum cum illum exterminari volebam, aut reliquam coniuratorum manum simul exituram aut eos qui restitissent infirmos sine illo ac debilis fore putabam. atque ego, ut vidi, quos maximo furore et scelere esse inflammatos sciebam, eos nobiscum…
Cicero, in Catilinam
-
…Probst abdominis K. Busche in Pis. redoleret Manutius rugis Matthias in Sen. esse exspect. G ac debili Pluygers ante cum add. Halm sic, Lamb. in mg. ita vulnerari PG ii G hii P…
Cicero, pro Sestio
-
…consule exiens e senatu. Iam, qui hac parte animi, quae custos est ceterarum ingeni partium, tam debilis esset ut ne in scripto quidem meminisset quid paulo ante posuisset, huic minime mirum est ex tempore dicenti solitam…
M. Tullius Cicero, Brutus
-
…nihil pertimescendum. sed ita est, iudices, ut, si gladium parvo puero aut si imbecillo seni aut debili dederis, ipse impetu suo nemini noceat, sin ad nudum vel fortissimi viri corpus accesserit, possit acie ipsa…
Cicero, pro Sestio
-
…quidem esse ausum. exin filium eius esse mortuum, eandem in somnis admonitionem fuisse tertiam. tum illum etiam debilem factum rem ad amicos detulisse, quorum de sententia lecticula in curiam esse delatum, cumque senatui somnium enarravisset ,…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…ad praeturam gerendam, hoc est ad evertendam rem publicam, plenum annum atque integrum. occurrebat ei mancam ac debilem praeturam futuram suam consule Milone ; eum porro summo consensu populi Romani consulem fieri videbat. contulit se ad eius…
Cicero, pro Milone
-
…acies misera caecitas. quae si potest singula consolando levare, universa quo modo sustinebit sit enim idem caecus, debilis, morbo gravissimo affectus, exul, orbus, egens, torqueatur eculeo quem hunc appellas, Zeno Beatum ,…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…meae ego cum tribunus plebis re publica oppressa me senatui dedissem quem exstinctum acceperam, equitibus Romanis quorum vires erant debiles, bonis viris qui omnem auctoritatem Clodianis armis abiecerant, mihi umquam bonorum praesidium defuturum putarem ego cum te mecum…
Cicero, pro Milone
-
…fore putabat, cum denique Q. Scaevola confectus senectute, perditus morbo, mancus et membris omnibus captus ac debilis, hastili nixus et animi vim et infirmitatem corporis ostenderet, cum L. Metellus, Ser. Galba ,…
Cicero, pro Rabirio Perduellionis Reo