divinus
divinus, of a god, of a deity, divine
- I Prop.: divinae Matris imago, Lucr. 2, 609: numen, id. 1, 154; 4, 1233; Cic. N. D. 1, 9, 22; id. Mil. 30 fin. al.: stirps, Verg. A. 5, 711; Ov. M. 2, 633; cf. semen, id. ib. 1, 78; and, origo, Liv. 1, 15: Pergamum divina moenitum manu, Plaut. Bacch. 4, 9, 2 (926); cf.: non sine ope divina bellum gerere, Caes. B. G. 2, 31, 2; and: quasi divino consilio, Cic. Fam. 13, 4 fin.: stellae divinis animatae mentibus, Cic. Rep. 6, 15: divina studia colere, id. ib. 6, 18: animos hominum esse divinos, i. e., of divine origin, id. Lael. 4, 13; cf.: hoc divinum animal (homo, shortly before: quasi mortalem deum), id. Fin. 2, 13, 40: aliquis instinctus inflatusque, id. Div. 1, 6 fin.; cf.: causa divinior, id. Fin. 5, 11, 33 et saep.: condimenta, enjoyed by the gods, divine, Plaut. Ps. 3, 2, 37 (826): odor (Veneris), Verg. A. 1, 403; cf. decoris, id. ib. 5, 647: ars Palladis, id. ib. 2, 15 et saep.: divinissima dona, i. e., most worthy of a deity, Cic. Leg. 2, 18: re divina facta, i. e., religious exercise, divine worship, sacrifice, etc., Plaut. Am. 3, 3, 13 (968); in this sense res divina is very freq., id. Ep. 2, 3, 11 (316); 3, 3, 34 (415) et saep.; Ter. Eun. 513; id. Hec. 184; Cic. N. D. 3, 18, 47; id. Div. 2, 10; Nep. Hann. 2, 4; Plin. 18, 2, 2, § 7; Suet. Tib. 44 et saep.; less freq. in the plur. divinae res, Plaut. Mil. 3, 1, 81 (676); Cic. Verr. 2, 4, 8; id. Div. 2, 10; Liv. 23, 11.—In plur. also in gen. for religious affairs, Caes. B. G. 6, 13, 4; 6, 21, 1; Cic. Div. 1, 4 fin.—Also verba, a form of prayer, Cato R. R. 14, 3: religiones (opp. fides humana), Liv. 9, 9; cf. id. 34, 31.—
- B Freq. connected with humanus as a stronger designation for all things, things of every kind, etc. (cf.: di hominesque under deus, I. B. fin.): dedunt se, divina humanaque omnia, Plaut. Am. 1, 1, 102 (254); cf. id. Trin. 2, 4, 78 (479); Liv. 9, 14; Suet. Caes. 84: res, Cic. Lael. 6: jura, id. Rosc. Am. 23 fin.; Caes. B. C. 1, 6 fin.: scelera, Liv. 3, 19; cf. id. 29, 18 fin.: spes, id. 10, 40 et saep. But in the explanation of philosophia by scientia divinarum humanarumque rerum, the term divinae res denotes nature, physics, as distinguished from humanae res, i. e. morals, Cic. Tusc. 5, 3, 7; 4, 26, 57; id. Off. 1, 43, 153; 2, 2, 5; id. Fin. 2, 12, 37; Sen. Ep. 88; 90; Quint. 12, 2, 8; 20 al.; cf. Cic. Or. 34; Quint. 10, 1, 35.—So too in jurid. lang., divinae res signifies natural laws, in opp. to humanae res, positive laws, Cic. Sest. 42, 91; Just. Inst. 1, 1; Dig. 1, 1, 10.—dīvīnum, i, n.,
- 1 The deity, τό θεῖον: divina si faverint, God willing, Pall. 1, 1, 2; Juv. 15, 144; Amm.23, 6; id. 22, 16 fin.—
- 2 The divine, that which comes from God, nihil est divino divinius, Sen. Ep. 66, 11.—
- 3 That which is under the sanction of a god; hence: quicquam divini credere alicui; or simply: divini alicui credere, to believe one upon oath (ante-class.): numquam edepol tu mihi divini quicquam creduis, in, etc., Plaut. Am. 2, 2, 40 (672): quid ei divini aut humani aequum est credere? id. Poen. 2, 1, 20 (468): nam mihi divini numquam quisquam creduat, ni, etc., id. Bacch. 3, 3, 99 (503); id. As. 5, 2, 4 (854).
- II Transf.
- A Divinely inspired, prophetic: aliquid praesagiens atque divinum, Cic. Div. 1, 38: animus appropinquante morte multo est divinior, etc., id. ib. 1, 30, 63; cf. id. ib. 1, 28 fin.: cum ille potius divinus fuerit, Nep. Att. 9, 1: divinarum sagacem flammarum, Sil. 3, 344: divini quicquam, Plaut. Am. 2, 2, 40 (672); cf. id. Bacch. 3, 4, 5 (504); also joined to humani, id. As. 5, 2, 4 (854); id. Poen. 2, 20 (468).—Poet. of poets: vates, Hor. A. P. 400; cf.: divini pectoris carmina, Lucr. 1, 731.—With gen.: divina futuri Sententia, Hor. A. P. 218: avis imbrium imminentium, id. C. 3, 27, 10.— Subst.: dīvīnus, i, m., a soothsayer, prophet = vates, Cic. Div. 1, 58; 2, 3; id. Fat. 8; Liv. 1, 36; Hor. S. 1, 6, 114; Vulg. Deut. 18, 11 al.—In the fem.: dīvīna, ae, a prophetess, Petr. 7, 2.—
- B Like caelestis (but far more freq. in prose), godlike, superhuman, admirable, excellent: ex maxime raro genere hominum et paene divino, Cic. Lael. 18: ingenio esse divino, id. Rep. 2, 2: magni cujusdam civis et divini viri, id. ib. 1, 29; cf.: caelestes divinaeque legiones, id. Phil. 5, 11: senatus in supplicatione deneganda, id. Q. Fr. 2, 8: homo in dicendo, id. de Or. 1, 10, 40: homo, Crispus ap. Quint. 8, 5, 17: orator, Quint. 4, 3, 13 et saep.: incredibilis quaedam et divina virtus, Cic. Rep. 3, 3: fides, id. Mil. 33 fin.: admurmuratio senatus, id. Verr. 2, 5, 16: memoria, id. Ac. 2 (Luc.), 1, 2: eloquentia M. Tullii, Quint. 2, 16, 7: facultas eloquendi, id. 10, 1, 81: ille nitor loquendi, id. ib. 83: illa ironia, id. ib. 4, 1, 70: haec in te, Sulpici, divina sunt, Cic. de Or. 1, 29 et saep.—In the comp.: ratione nihil est in homine divinius, Cic. Fin. 5, 13 fin.; id. Par. 1, 3, 14. Under the empire an epithet often bestowed on the emperors: domus, Phaedr. 5, 8, 38: princeps, Nazar. Pan. Const. Aug. 35, 3; cf. Inscr. Orell. 277; 339: indulgentia, Dig. 1, 4, 3 et saep.—Adv.: dīvīne.
- 1 (Acc. to I.) In a godlike manner, through godlike power: nunc tu divine fac huc assis Sosia, Plaut. Am. 3, 3, 21 (976).—
- 2 (Acc. to II.)
- a By divine inspiration, prophetically: plura divine praesensa et praedicta reperiri, Cic. Div. 1, 55; id. Att. 10, 4; and in the comp., id. Rep. 2, 5 Mos. —
- b In a godlike, superhuman, admirable manner, divinely: divine Plato escam malorum appellat voluptatem, Cic. de Sen. 13, 44; Quint. 1, 6, 18; 11, 1, 62.—Sup. does not occur.
te sacre assument acies divinaque bella
Vesta dea ignis, sc. ~i, in collegio deorum annumerabatur
~os vel sortilegos, sacrificia mortuorum seu lucorum vel fontium auguria ‥ respuentes(
prohibens ‥ paganas observationes, id est ~os, sortilegos, auguria ‥ sive omnes spurcitias impiorum
ariolus, ~us
~os,uuitgan
legimus in historiis veterum ~orum tres fuisse philosophos quorum unusquisque Hermes vocabatur
Britannia insula ‥ ~a ‥ ponderatrice librata
Lucas ‥, / lucida divino qui scripsit dogmata libro
~a se juvante gratia
ad ~am pervenire clementiam
in nomine almo trino ~o
ut pareatis ~is disciplinis [AS: ]godcundum larum
sicut eidem ‥ postmodum ~a revelatione innotuit
~am naturam ‥ asserimus impassibilem
in ~is legibus et secularibus institutis(
omnia intelligibilia actu intellectus ~i habent ‘esse intelligibile’
miseracione ~a(
~a providencia
~us Dunstanus in remotioribus constitutus ‥, spiritum sibi solito influentem hauriens, regis obitum intellexit
cum ~issimo legislatore ‥ vices ascendendi in montem et descendendi ad planitiem ‥ frequentans
~um Moysen
~issimus Moyses fontem originalem in paradiso terrestri erupisse ‥ testatur
ad tantum ‥ ~ae contemplationis culmen ‥ surrexit
virgunculae ~o servitio subjugatae
cotidie psalterium totum in memoriam ~ae laudis decantaret
~ae servitutis officio mancipatus
in his sanctis diebus Quadragesimae aliquid nobis augendum ~ae servituti [p. 406: AS: ] ‥ censuimusgodcundum þeowdome
~a mysteria(v.
servitii ~i honorem quem Deo devotus impendit
sacerdotes ‥ et Levite ‥ horis statutis et debitis eo convenerunt, ut ~is vacarent obsequiis
volentes ~a officia in ecclesia domus monialium ‥ frequentari
dum naves Anglice, ~is tamen serviciis prius, prout maria sinebant, perfectis ‥, in bellum navale se prepararent
horarum ~arum solemnia
ecclesiam hanc interdicimus et monachos in ea commorantes ‥ suspendimus a ~is
concesserunt ei ‥ capellam in curia sua et ibi audire ~a cum ibi venerint
ut ‥ Deo laudabili[u ]s officiari valeant in ~is
statim monachi cessaverunt a ~is
monitus est quod decetero ‥ ecclesie sue deserviat in ~is
inhibemus quod ‥ seculares sive laici cantores ‥ tempore ~orum ab ipso choro conventuali excludantur
ego E. rex cum consensu ‥ meorum secularium optimatum ~orumque personarum
ego Æ. Uuintaniensis aecclesiae ~us speculator proprium sigillum impressi
ego Æ. Wintaniensis aecclesiae ~us proprium sigillum impressi
testibus ‥ magistro Radulpho ~o
consistit felicitas in operacione nobilissime et ~ioris potencie quam habemus
unam diximus esse scienciam ~am meliorem philosophia
fiunt ‥ facultatis ~e plurimi professores indigni, quam nequaquam pro posse pedetentim pertranseunt
~arum litterarum professor
ut ‥ solito sollic[ic ]ius ‥ ~orum studiis valeat invigilare
si ‥ papa asserit non esse in ~is tres personas distinctas
quis ‥ dubitat hanc esse heresim pessimam: ‘Filius in ~is non est genitus de Patre ‥? ’
lego ‥ domino J. T ‥. xx m. ad scolatizandum apud Cantibrigg’ in ~is per iiij annos
➳ arch. deivinus CIL 1, 756, 16.
- 1. goddelijk [numen; stirps]; ➤ res -a en res -ae eredienst, offer; iura -a natuurrecht; scelera -a jegens de goden; non sine ope -a bellum gerere;
- 2. van goddelijke ingeving vervuld, bezield, profetisch, voorvoelend, voorspellend [poëta; pectus];
- 3. (metaf.) buitengewoon, onvergelijkbaar, voortreffelijk, heerlijk [consilium; studia]; II. subst. ī m en -a, ae f
- 1. waarzegger, ziener, profeet;
- 2. (Laatl.) theoloog.
天主者。神者。妙。— homo in dicendo 奇妙口才之人。Rei divinae operam dare 祭獻。 Assistere divinis 與祭獻。Avis divina 翁鷄。
Suggest a Translation
See an image
Petronius :Divini , quasi Deo pleni : divinitate enim se plenos assimulant, et astutia quadam fraudulenta hominibus futura conjectant.
. Auctor Queroli :Divinam ego putabam
Secreta et familiaria quasiS. Ambros. in Levit. de Balaam :Divinus loquitur.
Ideo tentavit eum quasiCapitul. Caroli Mag. pro partib. Saxoniæ cap. 23 :Divinum , non elegit quasi Prophetam.
Halitgarius in Pœnit. cap. 6 :Divinos et sortilegos Ecclesiis et Sacerdotibus dare constituimus.
Si quis ariolus fuerit, quodVide Jul. Firmicum lib. 3. cap. 9. Martialem lib. 3. Epig. 71. Albertum Aq. lib. 4. cap. 8.Divinos vocant, aliquas divinationes fecerit, etc.
de Presleslib. 4. cap. 30. Civit. Dei :
Cicero, c'està-dire Tulle, augur, c'est-à-dire Adavineur sus le chant des oiseaux, qui sont appellez auguremens, etc.Glossar. Lat. Gall. ann. 1352. ex Cod. reg. 4120 :
Le Roy et les haulx justiciers ont la cognoissance des Advineurs et sorciers, se ce n'est que ils proferent contre le roy.MSS. :
HincJe ne say à quoy tels homs vaille, N'est pas homs, ains est Devinaille, N'est drois que si laide figure Ait si très-bielle créature.
Adevinal, Ænigma, tom. 1. Fabul. pag. 195 :
Ce sont Adevinal d'enfant.
Adeviner,
Addevinementet
Adevinement, Aggressio, provocatio. Lit. remiss. ann. 1377. in Reg. 111. Chartoph. reg. ch. 285 :
Pierre print la cotelle et la osta et geta de dessus son cheval, en disant, comme corrociez qu'il estoit de ce que mise y avoit esté, que ce avoit esté mal fait, et qu'il sembloit que l'en le vouloit abuser ou Adeviner sur lui.Aliæ ann. 1381. in Reg. 119. ch. 157 :
Icellui procureur, qui avoit accoustumé de vivre de teles tromperies et mauvaistiez, et se faisoit batre pour Adeviner sur les gens, etc.Rursum aliæ ann. 1368. in Reg. 99. ch. 589 :
Jehan de Lilliers dist au suppliant et audit Gillet son compaignon que il paieroient tout l'escot aussi que par maniere de haussage, Adevinement et arrogance.Denique aliæ ann. 1394. ex Reg. 146. ch. 311. :
En usant de paroles sentans forme de tencerie et de Addevinement.
Divini, qui de divinis tractant, et proprie dicuntur Theologi.Petr. Abaëlardus in Hist. Calamitatum suarum cap. 5 :
Constat quippe Philosophos, nedum Divinos, id est, sacræ Lectionis exhortationibus intentos, continentiæ decore maxime polluisse.
De tonsuris autem et collationibus beneficiorum dominus Meldensis, qui multum Divinus est, nihil accipiendum nihilque dandum asserit.
Reversus sum in Franciam, maxime ut de Divinitate addiscerem.Chron. Centulense Hariulfi lib. 3. cap. 3 :
Omnes Codices librorum claustralium de Divinitate sunt 195.Testamentum Abbonis Canonici Autisiodor. ann. 1191. in Tabulario Ecclesiæ Autisiod. fol. 47. quo donat
S. Mariano libros suos de Divinitate scilicet 4. Evangelistas, Sententias et Historias magistri Petri, Apocalypsim, etc. Vita B. Bonifacii Episcopi Lausan. cap. 1 :
In Cathedra Divinitatis sedit 7. annos. Magister in Divinitate,apud Hemeræum in Augusta Viromand. pag. 232.
Maistre de Devinitéin Testamento Theobaldi Ducis Lotharing. anni 1312. in Hist. Prioratus Wigmorens. tom. 2. Monast. Anglic. pag. 216. in Chron. Flandriæ cap. 51. etc.
Et pour le service de sainte église réformer,... fit-il venir dehors de la terre maistres, qui raprenoient l'us de chanter et de lire, et lisoient la Divinité et les autres sciences.Charta ann. 1301. in Lib. rub. Cam. Comput. Paris. fol. 164. r°. col. 2 :
Délessons aux poures escoliers estudians à Paris en Divinité, etc.Quæ latine ita leguntur ibid. fol. 165. r°. col. 1 :
Pauperes scholares in Theologica facultate studentes, etc.Vide infra in Magister.
- divus, of a god, of a deity, divine: numen: stirps, V.: origo, L.: sine ope divinā, Cs.: animos esse divinos, i. e. of divine origin: religiones, L.: causa divinior: divinissima dona, i. e. most worthy of a deity: rem divinam facere, worship, T.: rem divinam ture ac vino fecisse, L.: rebus divinis praeesse, religion, Cs.: agere divina humanaque, religious and secular duties, L.: divina humanaque Divitiis parent, the whole world, H.: omnium divinarum humanarum rerum consensio, i. e. union in all interests and feelings: divina humanaque scelera, sacrilege and outrage, L.: rerum divinarum et humanarum scientia, physics and morals: divinum ius et humanum, natural and positive law: (homines) soli divinocum capaces, Iu.— Divincly inspired, prophetic: animus divinior: cum ille potius divinus fuerit, N.: vates, H.: poëta, V.: futuri Sententia, H.: Imbrium avis imminentium, H.— As substm., a soothsayer, prophet: nescio qui ille divinus: divine tu, inaugura, L.: adsisto divinis, watch the fortunetellers, H.—Godlike, superhuman, admirable, excellent: genus hominum: legiones: fides: senatūs admurmuratio: quā (ratione) nihil est in homine divinius: domus, i. e. imperial, Ph.
-
…commoti legatos ad Caesarem de pace miserunt, qui ad hunc modum locuti, non se existimare Romanos sine ope divina bellum gerere, qui tantae altitudinis machinationes tanta celeritate promovere possent, se suaque omnia eorum potestati permittere dixerunt .…
Julius Caesar, Gallic War
-
…solum tacitis cognita sunt foribus. omnia consuevi timidus perferre superbae iussa neque arguto facta dolore queri. pro quo divini fontes et frigida rupes et datur inculto tramite dura quies ; et quodcumque meae possunt narrare querelae, cogor ad…
Propertius, Elegies
-
…his animal mentisque capacius altae deerat adhuc et quod dominari in cetera posset. Natus homo est, sive hunc divino semine fecit ille opifex rerum, mundi melioris origo, sive recens tellus seductaque nuper ab alto aethere cognati retinebat…
Ovid, Metamorphoses
-
…continet omnis, quod multa in terris fieri caeloque tuentur, quorum operum causas nulla ratione videre possunt ac fieri divino numine rentur. quas ob res ubi viderimus nil posse creari de nihilo, tum quod sequimur iam rectius inde…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…atque avaritia cum superbia invasere rapere, consumere, sua parvi pendere, aliena cupere, pudorem, pudicitiam, divina atque humana promiscua, nihil pensi neque moderati habere. Operae pretium est, cum domos atque villas cognoveris in…
Sallust, Catilina
-
…mari Fabius non moriatur, in mari Fabius mori non potest. Hoc loco Chrysippus aestuans falli sperat Chaldaeos ceterosque divinos, neque eos usuros esse coniunctionibus, ut ita sua percepta pronuntient Si quis natus est oriente Canicula, is…
M. Tullius Cicero, De Fato
-
…ipso, quae in M. Marcellum inimico animo dixit, probare non potuit. fuit, fuit illis iudicibus divinum ac singulare, iudices, consilium, qui se non solum de reo sed etiam de accusatore, de teste…
Cicero, pro Fonteio
-
…impetus nefarios ab urbe in Galliam avertit, tum milites veteranos qui primi Caesarem secuti sunt, tum illas caelestis divinasque legiones, Martiam et quartam comprobastis quibus, cum consulem suum non modo reliquissent, sed bello etiam persequerentur honores…
Cicero, Philippicae
-
…sed careat omni et sensu et figura. Zeno autem, ut iam ad vestros Balbe veniam, naturalem legem divinam esse censet, eamque vim obtinere recta imperantem prohibentemque contraria. quam legem quo modo efficiat animantem intellegere non possumus…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…materiam infinitam, sed ex ea particulas similes inter se minutas, eas primum confusas postea in ordinem adductas mente divina. Xenophanes paulo etiam antiquior unum esse omnia, neque id esse mutabile, et id esse deum neque natum…
M. Tullius Cicero, Lucullus