domicilium
domicilium, a habitation, dwelling, domicile, abode
- I Prop., Plaut. Mil. 2, 5, 41 (451); Cic. Arch. 4, 9; id. N. D. 2, 60; id. Rep. 1, 13; id. Brut. 73 fin.; Caes. B. G. 1, 30, 3; id. B. C. 1, 86, 3; Vulg. Marc. 5, 3 et saep.—
- II Trop. (esp. freq. in Cic.): nulla alia in civitate, nisi in qua populi potestas summa est, ullum domicilium libertas habet, Cic. Rep. 1, 31: Capuae, in Domicilio superbiae collocati, id. Agr. 2, 35 fin.: honestissimum senectutis (Lacedaemo), id. de Sen. 18, 63: imperii et gloriae (Roma), id. de Or. 1, 23; cf. gloriae, id. Balb. 5, 13: mentis, id. N. D. 1, 27, 76; cf. Vell. 2, 69, 4: improbissimorum sermonum in auribus alicujus collocare, Cic. Pis. 31, 76: cui verbo (sc. fideliter) domicilium est proprium in officio, id. Fam. 16, 17.
penates, ~ia, sacra
masuram quandam que prope predictum domicellum erat
sunt nisi octo inhabitantes ~ia tenentes in parochia de F.
juxta ~ium fratrum de Domina
~ium, A.ovese
xxxj dolia ‥ vini ‥ sibi [H. duci Glouc’ ] pro expensis ~ii sui missa
a ~io regis plures officiarios expulerunt
pro vij martis ‥ liberatis compotorum rotulatori ad expensas ~ii domini regis
pro ij pipis vini ‥ non intratis in libris ~ii
statutum est quod clericus sit specialiter deputatus per regem non habens aliquam ligam vel ~ium cum camerario et sit obligatus regi dumtaxat ‥(
secedat veritas, nam domicilium / hic nullum meruit
cum sinister [cordis ] thalamus anime, vite et caloris sit ~ium
cerebrum ‥ spirituum et zoticarum virtutum ~ium est
virtus vitalis ‥, cujus fundamentum sive proprium ~ium est cor
adde tantundem supra id cum quo invenisti casam tertiam et per inde coacervatum ‥ ~ii quarti principium
omnes [planete ] preter solem et lunam ‥ duobus ~iis gaudent, naturali sc. et accidentali
Saturni ~ia sunt Capricornus et Aquarius, Jovis Sagittarius et Pisces, Martis Aries et Scorpio, Veneris Taurus et Libra, Mercurii Gemini et Virgo, Solis Leo, Lune ~ium est Cancer
queri potest utrum necessarium sit bellum aut famem futuram esse si Mars in suo ~io sit et Mercurius et Saturnus sint in eodem hemispheric cum Marte, remotis benevolis planetis
- 1. woning, woonplaats; paleis; ➤ -um collocare of constituere in alqo loco; aliud -um petere; quibus in oppidis erant -a regis; huic verbo proprium ~ est in officio de eigenlijke betekenis van dit woord heeft betrekking op plichten;
- 2. (metaf.) zetel, plek [imperii v. Rome; superbiae].
Quoniam vero abusus quidam jam pridem inolevit, ut per Domicilia quædam jurata, quæ verbalia et commentitia plerumque sunt, infraudem Ecclesiæ... ad ordines indigni irrepant ; declarat hæc Synodus, neminem sub prætextu Domicilii esse ordinandum, nisi illud legitime... contractum fuerit.
Domicilium ambulatorium, cum ponte et scalis levatoriis, possunt cumEt cap. 54 :(eo) pedites(transire) flumen de una ripa ad aliam, et ponere scalas muro castelli juxta flumen positi.
Domicilium ambulatorium portans secum perticas, cum caldariis ardentibus unctis tormentina, pice et sulfure bene contritis, et in medio stupa oleo uncta, de quibus fit incendarium, quod ab aqua non extinguitur.Vide Catus 2.
- domus + 2 CAL-, a habitation, dwelling, domicile, abode: domicilium Romae habere: domicilia regis: locum domicilio deligere, Cs.—Fig., a seat, home, dwelling-place: honestissimum senectutis: mentis: sermonum domicilium in auribus eius conlocare: Iovis.
-
…Caesare populoque Romano sit auxilii, omnibus Gallis idem esse faciendum quod Helvetii fecerint, ut domo emigrent, aliud domicilium, alias sedes, remotas a Germanis, petant fortunamque, quaecumque accidat, experiantur. Haec si enuntiata Ariovisto…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, propterea quod eo consilio florentissimis rebus domos suas Helvetii reliquissent uti toti Galliae bellum inferrent imperioque potirentur, locumque domicilio ex magna copia deligerent quem ex omni Gallia opportunissimum ac fructuosissimum iudicassent, reliquasque civitates stipendiarias haberent. Petierunt uti…
Julius Caesar, Gallic War
-
…a finitimis exagitati, cum alias bellum inferrent, alias inlatum defenderent, consensu eorum omnium pace facta hunc sibi domicilio locum delegerant. Ac primo adventu exercitus nostri crebras ex oppido excursiones faciebant parvulisque proeliis cum nostris contendebant ; postea…
Julius Caesar, Gallic War
-
…flagitio pollueres, dedecore maculares, scelere obligares sed quid ego id admiror qui accepta pecunia Pessinuntem ipsum, sedem domiciliumque Matris deorum, vastaris, et Brogitaro Gallograeco, impuro homini ac nefario, cuius legati te tribuno dividere in…
Cicero, de Haruspicum Responso
-
…, omnium civium salus, vita, libertas, arae, foci, di penates, bona, fortunae, domicilia vestrae sapientiae, fidei, potestati commissa creditaque esse videantur. vobis hodierno die constituendum est utrum posthac amentis ac…
Cicero, de Domo sua
-
…atque auctoritate sua, sed ne luctu quidem ac vestitu rei publicae subvenire Capuaene te putabas, in qua urbe domicilium quondam superbiae fuit, consulem esse, sicut eras eo tempore, an Romae, in qua civitate omnes ante…
Cicero, post Reditum in Senatu
-
…tam multarum rerum cognitionis admiratio tollitur. neque ea plane videt animus, cum repente in tam insolitum tamque perturbatum domicilium inmigravit, sed cum se collegit atque recreavit, tum adgnoscit illa reminiscendo. ita nihil est aliud discere nisi…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…inclusi in his compagibus corporis, munere quodam necessitatis et gravi opere perfungimur ; est enim animus caelestis ex altissimo domicilio depressus et quasi demersus in terram, locum divinae naturae aeternitatique contrarium. sed credo deos immortalis sparsisse animos in…
M. Tullius Cicero, De Senectute
-
…scelus, vestrae criminationes insidiarum mearum, illius periculorum nefarie fictae, simul eorum qui familiaritatis licentia suorum improbissimorum sermonum domicilium in auribus eius impulsu vestro conlocarant, vestrae cupiditates provinciarum effecerunt ut ego excluderer omnesque qui me, qui illius…
Cicero, in Pisonem
-
…Diana, quorum iste Deli non fanum, sed, ut hominum opinio et religio fert, sedem antiquam divinumque domicilium nocturno latrocinio atque impetu compilavit ; etiam te, Apollo, quem iste Chio sustulit ; teque etiam atque etiam…
Cicero, in Verrem
DOMICI´LIUMThis word signifies a man's permanent home. The following is the wellknown definition of domicilium given in the Corpus Juris (Cod. 10.40, 7):--In eo loco singulos habere domicilium non ambigitur, ubi quis larem rerumque ac fortunarum suarum summam constituit, unde rursus non sit discessurus, si nihil avocet, unde cum profectus est peregrinari videtur, quo si rediit peregrinari jam destitit. In a passage of the Digest a man's home is thus defined (Dig. 50, 16, 203): Sed de ea re constitutum esse (respondit) eam domum unicuique nostrum debere existimari, ubi quisque sedes et tabulas haberet suarumque rerum constitutionem fecisset. A man acquired domicilium by making a place his residence and intending to remain in it permanently (animus manendi). Domicilium was lost by abandonment. The question of the existence of domicile was treated as one of fact to be determined by the circumstances of each case.
Thus it is determined (Dig. 50, 1, 27.1) that a person must be considered to have his domicilium in a municipium if he buys and sells there, attends the public spectacles, keeps the festival days there, and in fine enjoys all the advantages of the municipium and none of the colonia, where he is merely for the purpose of cultivation (ubi colendi ruris causa versatur). The terms incolam esse and domicilium habere are equivalent (Dig. 50, 1, 5; cf. Cod. 10, 39, 7 Cives quidem origo, manumissio, allectio, vel adoptio, incolas vero domicilium facit).
The word domicilium was used in a fixed sense in the Lex Plautia Papiria, which was enacted B.C. 89: Si qui foederatis civitatibus adscripti fuissent, si turn cum lex ferebatur in Italia domicilium habuissent et si sexaginta diebus apud praetorem essent professi (Cic. pro Arch. 100.4). Cicero in the same passage indirectly describes domicilium in a way which partly agrees with the definition of the Code above cited. At domicilium Romae non habuit: is qui tot annis ante civitatem datam sedem omnium rerum ac fortunarum suarum Romae collocavit.
It might be necessary for many purposes to determine where a man had his permanent abode. An incola was bound to obey the magistrates of the place where he was an incola, and also the magistrates of the place where he was a civis; he was not only subject to the municipal jurisdiction in both municipalities, but he was bound to perform all public functions (publica munera). A plaintiff was bound to bring his action in the forum of the defendant (actor sequitur forum rei), but the plaintiff had the choice of suing the defendant either at the place of his domicile (forum domicilii) or at the place of which the defendant was a citizen (forum originis). A man's legal relations were governed by the law of the place in which he was a citizen (lex originis), and not by that of the place of domicile; but if he was not a citizen of any municipium, he was subject to the lex domicilii. In the praescriptio longi temporis decem vel viginti annorum, it was enacted by Justinian, that the ten years' prescription should apply, if both parties had their domicilium in the same provincia; otherwise the prescription of twenty years was required.
The conception of domicile has far more important consequences in modern systems of law than in ancient; it is the foundation of a branch of what is sometimes called private International law, but more correctly the conflict of laws. (Savigny, System, 8. § § 353, 354.)
[G.L] [E.A.W]A term of Roman law, signifying a man's permanent home. The following is the well-known definition of domicilium given in the Corpus Iuris (Cod. x. 40, 7): “In eo loco singulos habere domicilium non ambigitur, ubi quis larem rerumque ac fortunarum suarum summam constituit, unde rursus non sit discessurus, si nihil avocet, unde cum profectus est peregrinari videtur, quo si rediit peregrinari iam destitit.” In a passage of the Digest a man's home is thus defined (Dig. 1. 16, 203): “Sed de ea re constitutum esse (respondit) eam domum unicuique nostrum debere existimari, ubi quisque sedes et tabulas haberet suarumque rerum constitutionem fecisset.” A man acquired domicilium by making a place his residence and intending to remain in it permanently (animus manendi). Domicilium was lost by abandonment, and the question of the existence of domicile was treated as one of fact to be determined by the circumstances of each case.
The conception of domicile has far more important consequences in modern systems of law than in ancient; it is the foundation of a branch of what is sometimes called private international law, but more correctly the conflict of laws.