dulcis
dulcis, sweet
to mix useful with pleasant
- I Lit., opp. amarus: (animal) sentit et dulcia et amara, Cic. N. D. 3, 13; cf. Plaut. Cist. 1, 1, 72 (72): mel, id. As. 3, 3, 24 (614); id. Truc. 2, 4, 20 (371); cf.: liquor mellis, Lucr. 1, 938; 4, 13: aqua, id. 6, 890: poma, id. 5, 1377; Hor. S. 2, 5, 12: vinum, id. C. 3, 12, 1; cf. merum, id. ib. 3, 13, 2: dolium, id. Epod. 2, 47: olivum, id. S. 2, 4, 64: sapor, id. C. 3, 1, 19 et saep.—Comp.: uva, Ov. M. 13, 795.—Sup.: panis, Plin. 18, 10, 20, § 92 et saep.—Hence,
- B Subst. and heterocl., dulcia, ōrum, n., sweet cakes, honey-cakes, sugar-cakes (late Lat.), Vop. Tac. 6; Lampr. Heliog. 26; 31; Prud. Psych. 429.—
- II Trop., agreeable, delightful, pleasant, charming, soft, flattering.
- A In gen.: dulcia atque amara apud te sum elocutus omnia, Plaut. Ps. 2, 4, 2 (695); cf. id. ib. 1, 1, 61 (63); id. Truc. 1, 2, 78 (172): vita, Lucr. 2, 997; cf.: lumina vitae, id. 5, 989: solacia, vitae, id. 5, 21: orator, Cic. Off. 1, 1, 3; cf. of orators or writers, Quint. 10, 1, 77; 73; 12, 10, 44; cf. also: non quo ea (oratione) Laelii quicquam sit dulcius, Cic. Brut. 21, 83: genus dicendi, Quint. 2, 8, 4: carmen, id. 12, 10, 33: poëmata, Hor. A. P. 99 et saep.: nomen libertatis, Cic. Verr. 2, 5, 63; cf. id. Att. 15, 13, 3: auditu nomen, Liv. 24, 21, 3: amores, Hor. C. 1, 9, 15: otium, id. Epod. 1, 8: fortuna, id. C. 1, 37, 11: dulce et decorum est pro patria mori, Hor. C. 3, 2, 13.—With dat.: mensae dulcis herili canis, Val. Fl. 7, 130.—Prov.: dulce etiam fugias, fieri quod amarum potest, Pub. Syr. 144 Rib. —Sup.: epistola, Cic. Att. 15, 13, 4: quod in amicissimo quoque dulcissimum est, id. Lael. 23 fin. al.—
- B In partic. of friends, lovers, etc., friendly, pleasant, agreeable, charming, kind, dear: amici (opp. acerbi inimici), Cic. Lael. 24 fin.; cf.: amicitia remissior esse debet et liberior et dulcior, id. ib. 18 fin.: liberi, Hor. Epod. 2, 40; cf. nata, id. S. 2, 3, 199: alumnus, id. C. 3, 23, 7; id. Ep. 1, 4, 8.—Hence, in addressing a person: optime et dulcissime frater, Cic. Leg. 3, 11; cf.: dulcissime Attice, id. Att. 6, 2, 9: mi dulcissime Tiro, Cic. Fil. Fam. 16, 21, 2: dulcis amice, Hor. Ep. 1, 7, 12: dulce decus meum, id. C. 1, 1, 2.—Absol.: quid agis, dulcissime rerum? Hor. S. 1, 9, 4.— Hence, adv. (acc. to II.), agreeably, delightfully.
- α dulcĭter, Cic. Fin. 2, 6, 18; Quint. 1, 10, 24; 4, 2, 62; 9, 4, 14; 12, 10, 71. —
- β dulce, Cat. 51, 5; Hor. C. 1, 22, 23; 24; id. Ep. 1, 7, 27; Stat. S. 3, 4, 8; id. Th. 4, 274.—
- b Comp.: dulcius spirare, Quint. 12, 10, 27; Prop. 1, 2, 14.—
- c Sup.: dulcissime scripta, Cic. Brut. 19, 77.
dulcior in palato quam lenti nectaris haustus
ad vesperam habebunt panem et florem et lac ~e et sal’
ficus que suo ~i [ME: ] fructu ‥ pascere deberet Dominum celiswete
quantum distat ~is sapa a merulento temeto
~is sapa,caerin
†dulcisapa,cyren oððe awylled win
quedam vina ~ia mercatorum ‥ comitis [Pictavie ]
omnes taberne in quibus ~ia vina venduntur in civitate nostra London’ ‥ in manibus majoris et camerarii ‥ capiantur(
intencionis nostre non ‥ existit quod vina de Osye, de Algarbe vel aliunde de Ispannia vina ~ia dici seu reputari debeant
cum J. Pecche ‥ impetitus fuisset de eo quod iij s. iiij d. de quolibet vase vini ~is in civitate nostra London’ venditi ‥ per extorsionem recepit
pro vino ~i, viz. malvesino, j lagena et j laguncula, ij s.
quis hominum ~ibus [AS: ] perfruitur cibis sine sapore salis?þurhwerodum
caro ferina aliis carnibus est carior et ~ior
ubi ‥ ~issima odoramina flagrantia rosarum ajustis ‥ capiuntur naribus
~ia, A.ducettus [sic ]
cursus ad ~ia fluviorum freta dirigunt
aperuit dulces in salsis rupibus amnes
dulcia piscosae flumina traxit aquae
invenient ‥ hominem qui me debeat cariare per navem ‥ quam longe aqua ~is cursum suum protendit
pisces aque †~e(v.
ubi salmunculi ‥ seu fria alterius generis piscium maris vel aque ~is descendunt(
eedem treuge ‥ tam per terram et aquas ~es quam per mare ‥ durabunt
ix acre prati ‥ in pratis salsis et ~ibus versus solem
manerium ipsiusque membra ‥ adjacent aque de Usa, que tam salse quam ~e fluit et refluit(
ut ‥ ~em melodiam ymnista modulaturus proclamet
melo[p ]s, ~is sonus; melopoeum, ~e conpositum
cuncta quae audiendo discere poterat ‥ in carmen ~issimum convertebat
dulcia Daviticis resonantes organa psalmis
rithmus, ~is sermo
dulcia post modicum rex mitis protulit ora
alloquio dulci pariter haec dicere et illi / “dormisne an vigilas? ”
bene loquentes et male cogitantes, ~ibus [AS: ] verbis deditiswæsum
nec ~ior mors quae infertur a bono ‥ homine quam malo
secura ~is patriae otia
virginitatis amor ‥ / dulcia mundanae sprevit consortia vitae
semper aut discere aut docere aut scribere ~e habui
~e erat ei adolescentes ‥ docere
tam ~is et saluber mentium nexus
quod pro amore ‥ Dei ‥ ~e regnum Francie deseruit
peccatum aliquando videbatur ~e [ME: ]swete
sanctissima mater [abbatissa ] et ~issima Dei ancilla
aedituum ‥ dempsit ‥ ~issimum amarissima leti conditio
pro Dei dilectione et vestra ~issima nobilitate
Dei ‥ ~em benignitatem [ME: ]milde milce
Alanus ~is
frangitur calebs. ferrum ~ius est, ideo non frangitur, sed penetrat
- 1. zoet (v. smaak) [mel; merum; sapor];
- 2. zoet, niet zout [aqua];
- 3. lieflijk, aangenaam [nomen; somnus; sonus; terra];
- 4. vriendelijk, liefdevol, aardig [amicus; conviva]; ➤ amicitia dulcior esse debet.
- GVOR-, sweet: (animal) sentit et dulcia et amara: vinum, H.: dulcior uva, O.—As substn.: Dulce dedit, a sweet drink(i. e. mulsum), O.—Fig., agreeable, delightful, pleasant, charming, dear, soft, flattering: orator: nomen libertatis: poëmata, H.: auditu nomen, L.: amores, H.: Dulce est pro patriā mori, H.: cui patriae salus dulcior quam conspectus fuit: dulcissima epistula.—As substn.: Dulce satis umor, a delight, V.— Of persons, friendly, pleasant, agreeable, charming, kind, dear: amici: amicitia dulcior: liberi, H.: dulcissime Attice: dulce decus meum, H.: quid agis, dulcissime rerum?H.
-
…formosius arbutus antris, et sciat indocilis currere lympha vias. litora nativis praefulgent picta lapillis, et volucres nulla dulcius arte canunt. non sic Leucippis succendit Castora Phoebe, Pollucem cultu non Hilaira soror ; non, Idae et…
Propertius, Elegies
-
…aestuosae ad claras Asiae volemus urbes. iam mens praetrepidans avet vagari, iam laeti studio pedes vigescunt. o dulces comitum valete coetus, longe quos simul a domo profectos diversae variae viae reportant. Porci et Socration, duae…
Catullus, Carmina
-
…destitit ire novas Cynthia nostra vias. illi carus ego et per me carissima Roma dicitur, et sine me dulcia regna negat. illa vel angusto mecum requiescere lecto et quocumque modo maluit esse mea, quam sibi dotatae regnum…
Propertius, Elegies
-
…est milia lecto, quantum Hypanis Veneto dissidet Eridano ; nec mihi consuetos amplexu nutrit amores Cynthia, nec nostra dulcis in aure sonat. olim gratus eram non illo tempore cuiquam contigit ut simili posset amare fide. invidiae fuimus…
Propertius, Elegies
-
…; si enim non fuit eorum iudicii, nihilo magis hoc non addito illud est iudicatum. quid iudicant sensus dulce amarum, leve asperum, prope longe, stare movere, quadratum rotundum. aequam igitur pronuntiabit sententiam ratio adhibita…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…praedicans de se nimis videretur aut insolens aut loquax. etenim, ut ait Homerus, ex eius lingua melle dulcior fluebat oratio ; quam ad suavitatem nullis egebat corporis viribus. et tamen dux ille Graeciae nusquam optat ut Aiacis…
M. Tullius Cicero, De Senectute
-
…studium crebrarum venustarumque sententiarum, in quibus, ut in illo Graeco, sic in hoc erant quaedam magis venustae dulcesque sententiae quam aut necessariae aut interdum utiles ; et erat oratio cum incitata et vibrans tum etiam accurata et polita…
M. Tullius Cicero, Brutus
-
…adoptavit, si corpore valuisset, in primis habitus esset disertus ; indicant cum oratiunculae tum historia quaedam Graeca scripta dulcissime. numeroque eodem fuit Sex. Aelius, iuris quidem civilis omnium peritissumus, sed etiam ad dicendum paratus .…
M. Tullius Cicero, Brutus
-
…nobilissimos paratos defensores. quam volent illi cedant otio consulentes ; tamen a re publica revocabuntur. et nomen pacis dulce est et ipsa res salutaris ; sed inter pacem et servitutem plurimum interest. pax est tranquilla libertas, servitus…
Cicero, Philippicae
-
…sensus commovetur, quam cito id, quod valde dulce est, aspernatur ac respuit Quis potione uti aut cibo dulci diutius potest cum utroque in genere ea, quae leviter sensum voluptate moveant, facillime fugiant satietatem. Sic omnibus…
Cicero, de Oratore