exercitatio
exercitatio, exercise, practice, training, discipline, experience
- A moving, agitating, setting in motion: per aëris exercitationem (aqua) percolata tempestatibus liquescendo pervenit ad terram, Vitr. 8, 2, 1.—
- II Exercise, practice: corpora nostra motu atque exercitatione recalescunt, Cic. N. D. 2, 10, 26: ut exercitatione ludoque campestri tunicati uteremur, id. Cael. 5, 11; cf.: juventutis in gymnasiis, id. Rep. 4, 4: esse incredibili virtute atque exercitatione in armis, Caes. B. G. 1, 39; cf.: superiorum pugnarum, id. ib. 3, 19, 3: usu forensi atque exercitatione tiro, Cic. Div. ap. Caecil. 15, 47; cf.: juris civilis, id. de Or. 1, 57, 243: ususque dicendi, id. Cael. 22, 54: dicendi, id. Brut. 97, 331; id. Off. 1, 1, 1; Quint. 2, 12, 11; 2, 17, 12: linguae, Cic. de Or. 3, 24, 94; cf.: vir egregia exercitatione in dialecticis, id. Fin. 3, 12, 41; and, rhetoricae, id. N. D. 2, 67, 168: magnum opus est, egetque exercitatione non parva, id. Lael. 5, 17: hic exercitationem virtutis perdidit, id. Mil. 13, 35; Crotoniensibus nulla virtutis exercitatio fuit, Just. 20, 4, 1: artes exercitationesque virtutum, Cic. de Sen. 3, 9: ingenii, id. ib. 11, 38: corporalis, Vulg. 1 Tim. 4, 8 et saep.
~o, i. praeparatio, ‥ cultus, studium
ad ~onem disputandi nobis haec profecisse non negabis
deesse non poterit multimode caritatis exhibitio constantissime ~onis experimento
dialectica valet ad tria, sc. ad disciplinas philosophicas ‥ et ad obviationem et ad ~onem
naumachium, locus navalis ~onis
naturale est omnibus se tueri et alium ferire, etiam si armis et ~one non didicerint
naumachium, i. ~o illa que agitur in navi
in via calcaria et frenum [equo damus ], hoc est ‥ in ~one, cohibitionem, et incitamentum
Gelasius papa ‥ longa ~one, utpote qui presulum apocrisiarius fere xl annis enituerat, calluit
funditores, hoc est qui fundibulorum ~onibus duellum committunt
ut sint ibi [sc. in domo Dei ] legentes juvenes et ‥ librorum ~o
~o, i‥. fatigatio, ‥ industria
ecclesiam ‥ quam bonorum ~o ‥ decoravit ‥ incendium ‥ devastavit
omnem laborem et ~onem ‥ fugiunt
non sufficit ad salutem corporalis ~o ubi non fuerit pia virtutum mentis exhibitio
propter laborem et corporis ~onem ‥ pulsum facit fortem
~o corporis
~o, i‥. meditatio
pontis arcisve constructione, et promptissimum itinere [sic ] expeditionis ~o
necessarie sunt tube, ut earum clangore ‥ determinetur civilis preliorum ~o
que [mulier libidinosa ] libidini tandem aliquando renuntians, otia veneria in operum transfert ~onem
affligitur homo perfectus ‥ assidue ‥ virtutum ~one
legis humane ~o, doctrinacio vel institucio
~o officiali ‥ quod ‥ abbati cedenti faciat providi de porcionibus ‥ assignatis
- 1. het oefenen [iuventutis; corporis; ingenii]; lichaamsoefening, sport;
- 2. geoefendheid, vaardigheid (in: gen.; in m. abl.) [dicendi; linguae; in armis];
- 3. uitoefening, uitvoering [virtutis];
- 4. het in beweging, beroering brengen; beweging.
See an image
- exercito, exercise, practice, training, discipline, experience: corpora exercitatione recalescunt: incredibilis in armis, Cs.: factum est superiorum pugnarum exercitatione, ut, etc., Cs.: dicendi: (opus) eget exercitatione.— Plur: virtutum.
-
…si adepti sint, fugitivo alicui aut gladiatori concedi sit necesse Tertium genus est aetate iam adfectum, sed tamen exercitatione robustum ; quo ex genere iste est Manlius cui nunc Catilina succedit. hi sunt homines ex eis coloniis quas…
Cicero, in Catilinam
-
…causa moratur, ex percontatione nostrorum vocibusque Gallorum ac mercatorum, qui ingenti magnitudine corporum Germanos, incredibili virtute atque exercitatione in armis esse praedicabant saepe numero sese cum his congressos ne vultum quidem atque aciem oculorum dicebant ferre potuisse ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…in scaena levior et nequior qui se non eiusdem prope sodalem fuisse commemoret. atque idem tamen stuprorum et scelerum exercitatione adsuefactus frigore et fame et siti et vigiliis perferendis fortis ab istis praedicabatur, cum industriae subsidia atque instrumenta virtutis…
Cicero, in Catilinam
-
…graviore vulnere accepto equo deciderat, circumsistebant ; si quo erat longius prodeundum aut celerius recipiendum, tanta erat horum exercitatione celeritas ut iubis sublevati equorum cursum adaequarent. Ubi eum castris se tenere Caesar intellexit, ne diutius commeatu prohiberetur…
Julius Caesar, Gallic War
-
…aetati, sed tamen ad id, quod cupiunt, adipiscendum prope necessarias. Nam et subitae ad propositas causas exercitationes et accuratae ac meditatae commentationes ac stilus ille tuus, quem tu vere dixisti perfectorem dicendi esse ac magistrum ,…
Cicero, de Oratore
-
…et certarum rerum genera ipsa didicerunt, reliqua non incommode per se adsequentur similiter arbitror in hac sive ratione sive exercitatione dicendi, qui illam vim adeptus sit, ut eorum mentis, qui aut de re publica aut de ipsius…
Cicero, de Oratore
-
…id ipsum lacinia nunc enim apud Philonem, quem in Academia maxime vigere audio, etiam harum iam causarum cognitio exercitatioque celebratur alterum vero tantum modo in prima arte tradenda nominant et oratoris esse dicunt ; sed neque vim neque naturam…
Cicero, de Oratore
-
…, hic autem, cum Isocratem pateretur dicere ; itaque ornavit et inlustravit doctrinam illam omnem rerumque cognitionem cum orationis exercitatione coniunxit. Neque vero hoc fugit sapientissimum regem Philippum, qui hunc Alexandro filio doctorem accierit, a quo eodem…
Cicero, de Oratore
-
…monita et consilia scripta ad summos viros erat enim apud eos, ut est rerum ipsarum natura, sic dicendi exercitatio duplex. nam, quicquid quaeritur, id habet aut generis ipsius sine personis temporibusque aut his adiunctis facti aut…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…et Carneadi contra omne, quod propositum sit, disserat, quique ad eam rationem adiungat hunc rhetoricum usum moremque exercitationemque dicendi, is sit verus, is perfectus, is solus orator. Nam neque sine forensibus nervis satis vehemens…
Cicero, de Oratore