factor
- I In gen.: cuparum doliorumque, Pall. 1, 6: qui praepositum suum non praetexit, cum posset, in pari causa factori habendus est, the doer, Dig. 49, 16, 6, § 8: sceleris, ib. 29, 5, 1, § 21; 48, 3, 7: suus, his creator, Vulg. Deut. 32, 15; id. Isa. 29, 16 al.: legis, doer, id. Rom. 2, 13; id. Jacob, 1, 23.—
- II In partic.
- A In econom. lang., an oil-presser, Cato R. R. 13; 64; 66; 67.—*
- B In ball-playing, he who strikes the ball, the batsman, Plaut. Curc. 2, 3, 18 (297); cf. dator.
salus ~ori, pax possessori
neque ipse ~or neque quod factum est
factura a ~ore suo aliquam ex necessitate convenientiam contrahente
nec sensibilitatem a suis ~oribus potuit ‥ suscipere(
duobus ~oribus fleccarum
~or navis
de ~oribus pannorum Burdegale
per carpentarios et ~ores domorum
per liberacionem factam ‥ ~ori armorum, pro factora eorundem
factor’ rotarum(
salvator mundi ~orque
omnipotens ~or atque monarchus dispensator
preterea proprii factoris imagine pollet / instar non vultus sed rationis habens
mundique factor machine
ut assignet hominibus quod unum habent ~orem omnipotentem
non considerando graciam mihi datam, sed ~orem meum derelinquendo et mundanis inherendo
~orem impii sceleris
si ‥ quaecumque sunt a scientia Dei sumunt essentiam, Deus est ~or et auctor malorum operum
abbas ‥ excommunicavit omnes ~ores werre et pacis turbatores
quis dux est auctor scelerum factorque malorum?
bonorum ‥ egregiis actibus cum ~oribus suis commorientibus
hujus facti ‥ ~ores
actores, ~ores, et fautores ‥ insurreccionis
habetis sanctos patres ‥ adjutores, si illorum praeceptorum eritis ~ores
~ores vel neglectores illius [sc. legis Dei ]
civibus Lucanis Londoni commorantibus seu eorum ~oribus ‥ ab eis ad hoc constitutis(
constituimus procuratorem, actorem, ~orem, et negotiorum nostrorum gestorem(
racione scripti obligatorii per J. R. super attornatum et ~orem dicti N. mihi facti
socius quoque ac ~or ‥ societatis mercatorum vestre civitatis
nostros veros et legitimos procuratores, actores, ~ores, sindicos, negociorum nostrorum gestores
duos mercatores et eorum ~ores(
nec ‥ existant ~ores sive attornati pro aliquo mercatore indigena sive alienigena
ejus ~ori sive mandatario(
solvere ‥ ipsi domino Waltero, seu ipsius procuratori, nuntio, vel ~ori
~ores at attornatos suos
de restancia ij m. dicte pensionis ‥ soluta ~oribus dictis quondam Jacobi
eorundem firmarios ~ores
actorem et ~orem in et ad croppam et segitis [sic ] sue acre terre
nobis nostrisque ~oribus et servitoribus
- 1. (pre- en postklass.) vervaardiger, schepper [rerum; mundi];
- 2. (Plaut.) (vul aan: pilae) iem. die de (hem toegeworpen) bal slaat.
Dictor. Alias
fautor, qui alicujus partibus favet. Aimoinus lib. 3. de mirac. S. Bened. cap. 6 :
IdHugo Flaviniac. in Chron. pag. 193 :(castrum) Geraldus quidam partibus favens Adhemarianis tenebat, exclusis Factoribus Hugonis, qui partem ejusdem Castri ab Adhemaro sibi præreptam non mediocriter indignabatur.
Perpetuo anathemate cum suis auctoribus, Factoribus, sequacibus a luminibus sanctæ Ecclesiæ separatus, etc.Nangius in Chr. ann. 1265 :
Multique alii hæretici et Factores eorum gladio anathematis feriuntur.Adde Historiam Cortusior. lib. 9. cap. 2. et lib. 11. cap. 6. Vide Faucio.
Rerum Factor, Walthar. vers. 1161.
Factor omnipotens, Ecbas. vers. 383.
Factor solis, apud Corippum de Laud. Just. lib. 1. vers. 340.
Factorem elementa tremiscunt, Johann. lib. 1. vers. 288. Adde lib. 3. vers. 125. etc. Occurrit etiam ap. Tertullinum et Salvianum. Vide Forcellinum.
Factorius, ad hujusmodi procuratorem spectans. Charta ann. 1482. apud Murator. tom. 4. Antiq. Ital. med. ævi col. 226 :
Volentes disponere de bonis et rebus dicti hospitalis pro libito eorum et contra voluntatem dicti rectoris et Factorum suorum.Formul. MSS. ex Cod. reg. 7657. fol. 17. r°. :
Gaspar mercator,Factor et procurator seu negotiorum gestor nobilis viri Melchionis,... nomine Factorio antedicto fecit et constituit, etc.
Mercatores burgenses et ipsorum Factores, familiares, etc. Faiteurs,in Lit. ann. 1364. tom. 4. earumd. Ordinat. pag. 432. art. 27.
fautores, et Baldricum Noviom. lib. 1. cap. 61.
Facteurs, nude, in Consuetud. Hannoniensi cap. 32. 33. etc.
Faiteulz, in Magno Recordo Leodiensi pag. 55. qui crimen perpetrarunt. Concilium Silvanectense ann. 990 :
Eos quoque, qui hujus traditionis fuerunt inventores, auctores, Factores, cooperatores, etc.Ita usurpant lex 6. D. de Re militari (49, 16.) et lex. solent. D. de Custod. et exhib. (48, 3.)
Faituelles, eodem intellectu, in Charta ann. 1424. tom. 2. Hist. Leod. pag. 446 :
Et nientmoins que les Faituelles soient tenus de relivreir celle filhe deséagié saine et salve.
-
…vulgus hominum studuisse litteris, quibus fons perfectae elo quentiae continetur, nemo qui philosophiam complexus esset matrem omnium bene factorum beneque dictorum, nemo qui ius civile didicisset rem ad privatas causas et ad oratoris prudentiam maxime necessariam, nemo…
M. Tullius Cicero, Brutus
-
…si ipsas inimicitias depono rei publicae causa, quis me tandem iure reprehendet praesertim cum ego omnium meorum consiliorum atque factorum exempla semper ex summorum hominum factis mihi censuerim petenda. an vero M. ille Lepidus, qui bis consul…
Cicero, de Provinciis Consularibus
-
…illi nesciebant an dabat hanc consuetudo licentiam itaque idem poeta qui inusitatius contraxerat patris mei meum factum pudet pro meorum factorum, et texitur, exitium examen rapit pro exitiorum, non dicit liberum, ut plerique loquimur, cum cupidos…
M. Tullius Cicero, Orator
-
…extremo quidem tempore aetatis, quamquam id quidem maximum est, verum etiam quia conscientia bene actae vitae multorumque bene factorum recordatio iucundissima est. ego Q. Maximum, eum qui Tarentum recepit, senem adulescens ita dilexi, ut…
M. Tullius Cicero, De Senectute
-
…. consolatione non utebar, quod ex multis audiebam quam fortiter sapienterque ferres iniuriam temporum quamque te vehementer consolaretur conscientia factorum et consiliorum tuorum. quod quidem si facis, magnum fructum studiorum optimorum capis, in quibus te semper scio…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…obstare. addit haec, quae certe vera sunt, fortis et sapientis viros non tam praemia sequi solere recte factorum quam ipsa recte facta ; se nihil in vita nisi praeclarissime fecisse, si quidem nihil sit praestabilius viro quam…
Cicero, pro Milone
-
…conferendus licet enim mihi, M. fill, apud te gloriari, ad quem et hereditas huius gloriae et factorum imitatio pertinet. Mihi quidem certe vir abundans bellicis laudibus, Cn. Pompeius, multis audientibus hoc tribuit ,…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…quam ira quam bene Ennius initium dixit insaniae. color, vox, oculi, spiritus, inpotentia dictorum ac factorum quam partem habent sanitatis quid Achille Homerico foedius, quid Agamemnone in iurgio nam Aiacem quidem ira ad furorem mortemque…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…laus bonorum, incorrupta vox bene iudicantium de excellenti virtute, ea virtuti resonat tamquam imago ; quae quia recte factorum plerumque comes est, non est bonis viris repudianda. illa autem, quae se eius imitatricem esse volt ,…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…mentis suae quam ab dis immortalibus accepimus, quae a nobis divelli non potest ; quae si optimorum consiliorum atque factorum testis in omni vita nobis erit, sine ullo metu et summa cum honestate vivemus. haec si T .…
Cicero, pro Cluentio
FACTOR[PILA]
The player who threw the ball on receiving it from the dator in the game of ball spoken of as datatim ludere. See pila.