fastigium
fastigium, the top of a gable, gable end, pediment
Frieze-Dennison Vergil
Could not find fastigia in Logeion dictionaries.
fastigia Noun: neuter accusative plural, Noun: neuter vocative plural, Noun: neuter nominative plural of fastigium
- I Prop.: Capitolii fastigium illud et ceterarum aedium non venustas, sed necessitas ipsa fabricata est ... utilitatem templi fastigii dignitas consecuta est, Cic. de Or. 3, 46, 180; cf.: fastigia aliquot templorum a culminibus abrupta, Liv. 40, 2, 3: evado ad summi fastigia culminis, Verg. A. 2, 458; Cic. Q. Fr. 3, 1, 4, § 14.—Hence, meton., the roof of a house, Verg. A. 8, 491; 9, 568; Val. Fl. 2, 235: habere pulvinar, simulacrum, fastigium, flaminem, id. Phil. 2, 43, 110; cf. of the same: omnes unum in principem congesti honores: circa templa imagines ... suggestus in curia, fastigium in domo, mensis in caelo, Flor. 4, 2 fin.: Romae signa eorum sunt in Palatina aede Apollinis in fastigio, Plin. 36, 5, 4, § 13; cf. id. 35, 12, 43, § 152; Vitr. 3, 2.—Transf.: operi tamquam fastigium imponere, Cic. Off. 3, 7, 33.—
- B Transf.
- 1 The extreme part, extremity of a thing, whether above or below.
- a Top, height, summit: colles ... pari altitudinis fastigio oppidum cingebant, Caes. B. G. 7, 69, 4: opus nondum aquae fastigium aequabat, Curt. 4, 2, 19: summi operis, id. 4, 2, 8: jamque agger aequaverat summae fastigia terrae, id. 8, 10, 31: aquatilium ova rotunda, reliqua fere fastigio acuminata, Plin. 10, 52, 74, § 145: gracilitas (arundinis) nodis distincta leni fastigio tenuatur in cacumina, id. 16, 36, 64, § 158; cf.: cornua in leve fastigium exacuta, id. 11, 37, 45, § 124; 16, 33, 60, § 141; Vulg. 2 Reg. 18, 24.—In plur., Lucr. 4, 827: muri, Val. Fl. 2, 553: fontis fastigium, i.e. the height on which the fountain sprang up, Hirt. B. G. 8, 41, 5.—
- b The lower part, depth: forsitan et scrobibus quae sint fastigia, quaeres, what should be the depth of the trenches, Verg. G. 2, 288.—
- 2 (From the sloping form of the gable.) A slope, declivity, descent: ab oppido declivis locus tenui fastigio vergebat, Caes. B. C. 1, 45, 5: jugum paulo leniore fastigio, id. ib. 2, 24, 3: iniquum loci ad declivitatem fastigium, id. B. G. 7, 85, 4: rupes leniore submissa fastigio, Curt. 6, 6, 11: capreoli molli fastigio, Caes. B. C. 2, 10, 3; 2, 24, 3: musculi, id. ib. 2, 11, 1: scrobes paulatim angustiore ad infimum fastigio, i.e. gradually narrowing from top to bottom, id. B. G. 7, 73, 5; cf.: si (fossa) fastigium habet, ut (aqua) exeat e fundo, Varr. R. R. 1, 14, 2.—
- 3 In the later grammarians, an accent placed over a word, Mart. Cap. 3, § 264; § 268 al.; Diom. p. 428 P.
- II Trop.
- A The highest part, summit, the highest degree, most exalted rank or dignity (perh. only since the Aug. per.): quicquid numinum hanc Romani imperii molem in amplissimum terrarum orbis fastigium extulit, Vell. 2, 131, 1; cf.: sic fit, ut dei summum inter homines fastigium servent, Plin. Pan. 52, 2: et quoad usque ad memoriam nostram tribuniciis consularibusque certatum viribus est, dictaturae semper altius fastigium fuit, Liv. 6, 38 fin.; cf.: in consulare fastigium vehi, Vell. 2, 69, 1: ad regium fastigium evehere aliquem, Val. Max. 1, 6, 1: alii cives ejusdem fastigii, Liv. 3, 35, 9: stare in fastigio eloquentiae, Quint. 12, 1, 20: rhetoricen in tam sublime fastigium sine arte venisse, id. 2, 17, 3: et poësis ab Homero et Vergilio tantum fastigium accepit, et eloquentia a Demosthene, id. 12, 11, 26; cf.: magice in tantum fastigii adolevit, ut, etc., grew into such esteem, Plin. 30, 1, 1, § 2.—
- 2 In gen., dignity, rank, condition: (M. Laetorio) curatio altior fastigio suo data est, Liv. 2, 27, 6; cf.: ampliora etiam humano fastigio decerni sibi passus est, Suet. Caes. 76: tamquam mortale fastigium egressus, Tac. A. 15, 74: animus super humanum fastigium elatus, Curt. 9, 10 med.: quales ex humili magna ad fastigia rerum extollit Fortuna, Juv. 3, 39.—
- B A leading or chief point, head in a discourse; a principal sort or kind (rare): summa sequar fastigia rerum, Verg. A. 1, 342: e quibus tribus fastigiis (agrorum) simplicibus, sorts, kinds, Varr. R. R. 1, 6, 2: propter haec tria fastigia formae discrimina quaedam fiunt sationum, id. ib. 1, 5: haec atque hujuscemodi tria fastigia agri, etc., id. ib. 1, 6, 6; cf. also: quo fastigio sit fundus, id. ib. 1, 20 fin. (and v. Lachm. ad Lucr. p. 223): laudem relego fastigia summa, Prisc. Laud. Anast. 148.
~ium, altitudo, apex, sublimitas
~ium est quasi decussis inferior medietas, cujus jugum manet in erecta per centrum linea. Plinius et Columella hujusmodi cantherium vocant et jugum, Caesar ~ium, Uptonus signum capitale, Gallichevron
si speculator in celso turris ~io dormit
illic ut validus summam conscendit in arcem, / ‥ / sed Domini pietas rapuit de fastigiorum / casibus insontem
ignis ‥ prius tuguria, hic ecclesiae ~ia lambere cepit
templa domosque detexit et ~ia turrium dejecit
regalibus prepollebant palatiis ut aureis tectorum ~iis Romam imitaretur
palatia immensa, aureis olim tectorum ~iis Romanos fastus imitantia
pinnaculum, -li, i. domus cujuslibet vel templi ~ium
a summo caelorum ~io
~ium, altitudo
in ~io,in heannesse
item in ~io cujuslibet loci constitutos horror quidam corruendi totos solet percurrere
abbatiam ‥ in montis S. Katerine ~iis situatam(v.
si ‥ ad regni ~ia perveniret
sacerdotis summi fastigia nanctus
ego Eðelred rex Anglorum ‥ regni totius ~ium tenens
adversus Deum et pontificate ~ium
coronari regio ~io
fortitudinis quod perseveraverit; temperantie, quod in tanto ~io locata, humili mente casum cavit
Henricus ad regni ~ia sullatus est
scriptor ‥ quis primo regale ~ium potitus est expedit explicare
- 1. stijging, verheffing; ➤ molli -o met een flauwe bolling;
- 2. daling, helling; ➤ tenui -o zacht glooiend;
- 3. hoogte, spits, top [montis; muri];
- 4. diepte, laagte;
- 5. gevel(dak), timpaan [aedificii; delubri]; ➤ (metaf.) operi -um imponere de laatste hand leggen aan;
- 6. (metaf.) hoogte(punt) [fortunae]; ➤ pari -o stare op gelijke hoogte staan; in -o eloquentiae stare;
- 7. hoge functie, rang [regium; dictaturae];
- 8. (Verg.) hoofdpunt; ➤ summa sequar -a rerum.
尖。頂。正面。高位。— scrobis 穴之深。— aquae 水面。— operi imponere 吿竣。作完。 Civis ejusdem fastigii 同品之士。Summa sequar fastigia rerum 吾將述諸情大槪。Tria sunt agrorum fastigia 田有三類。
Suggest a Translation
See an image
Summitas, Servio ad 1. Æneid. Inferioris vero ætatis Scriptoribus, nescio quod ornamentum in ædibus sacris.
Fecit Constantinus Augustinus Augustus Basilicas istas, quas et ornavit : basilicam Constantinianam, ubi posuit ista dona, Fastigium argenteum battutile, quod habet in Fronte Salvatorem, sedentem in sella, etc.... Fastigium ipsum, ubi stant Angeli, etc. farum ex auro purissimo quod pendet sub Fastigio, etc. Fecit autem Valentinianus.... Fastigium argenteum in Basilica Constantiniana, quod a barbaris sublatum fuerat, quod pensabat, etc.In S. Hilario :
In medio cancellis æreis et columnis, cum Fastigiis et epistyliis undique ornatum ex musivo, etc.
Sepulta sunt autem decenter membra carissimi senis in basilica B. Petri Apostoli sub Fastigio inter ejusdem medioximæ quatuor ecclesiæ centra.Gerardus lib. 1. Mirac. ejusd. Adalhardi ubi de Sepultura :
Si quidem sepultus.... ante gradum cancelli.
- the top of a gable, gable end, pediment: Capitoli: fastigia templorum, L.: Evado ad summi fastigia culminis, V.: ut haberet fastigium, i. e. a temple in his honor: ignem ad fastigia iactant, to the roof, V.—A top, height, summit, edge: colles pari altitudinis fastigio, Cs.: fontis, Cs.: muri, Cu.—Plur, depth: scrobibus quae sint fastigia quaeras, what should be the depth of the trenches, V.—A slope, declivity, descent: locus tenui fastigio vergebat, Cs.: iniquum loci ad declivitatem, Cs.: cloacis fastigio in Tiberim ductis, by a gradual descent, L.: scrobes paulatim angustiore ad infimum fastigio, i. e. gradually narrowing, Cs.—Fig., a finish, completion: operi tamquam fastigium inponere, crown the work.— Elevation, rank, dignity: dictaturae semper altius fastigium fuit, L.: alii cives eiusdem fastigi, L.: mortale, Cu.: muliebre, womanly dignity, Ta.: fortunae, the height, Cu.: Quales ex humili magna ad fastigia rerum Extollit Fortuna, Iu.: summa sequar fastigia rerum, great outlines, V.
-
…nota secantes. Inde ubi libatos inroravere liquores vestibus et capiti, flectunt vestigia sanctae ad delubra deae, quorum fastigia turpi pallebant musco stabantque sine ignibus arae. Ut templi tetigere gradus, procumbit uterque pronus humi gelidoque pavens dedit…
Ovid, Metamorphoses
-
…id oppidum planities circiter milia passuum tria in longitudinem patebat reliquis ex omnibus partibus colles mediocri interiecto spatio pari altitudinis fastigio oppidum cingebant. Sub muro, quae pars collis ad orientem solem spectabat, hunc omnem locum copiae Gallorum compleverant…
Julius Caesar, Gallic War
-
…Quid de fulgurum vi dubitare num possumus nonne cum multa alia mirabilia, tum illud in primis cum Summanus in fastigio Iovis optimi maximi, qui tum erat fictilis, e caelo ictus esset nec usquam eius simulacri caput inveniretur ,…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…, ut neque subsidia a lateribus submitti neque equites laborantibus usui esse possent. ab oppido autem declivis locus tenui fastigio vergebat in longitudinem passus circiter cccc. hac nostris erat receptus, quod eo incitati studio inconsultius processerant ; hoc…
Julius Caesar, Civil War
-
…consecuta est ; ut, etiam si in caelo Capitolium statueretur, ubi imber esse non posset, nullam sine fastigio dignitatem habiturum fuisse videatur. Hoc in omnibus item partibus orationis evenit, ut utilitatem ac prope necessitatem suavitas quaedam…
Cicero, de Oratore
-
…distantes inter se pedes iiii collocantur inque eis columellae pedum in altitudinem v defiguntur. has inter se capreolis molli fastigio coniungunt, ubi tigna quae musculi tegendi causa ponant collocentur. eo super tigna bipedalia iniciunt eaque laminis clavisque religant…
Julius Caesar, Civil War
-
…castris eorum intercisum animum adverteret, pontibus palude constrata legiones traducit celeriterque in summam planitiem iugi pervenit, quae declivi fastigio duobus ab lateribus muniebatur. Ibi legionibus instructis ad ultimum iugum pervenit aciemque eo loco constituit unde tormento missa tela…
Julius Caesar, Gallic War
-
…cippos appellabant. Ante quos obliquis ordinibus in quincuncem dispositis scrobes tres in altitudinem pedes fodiebantur paulatim angustiore ad infimum fastigio. Huc teretes stipites feminis crassitudine ab summo praeacuti et praeusti demittebantur, ita ut non amplius digitis quattuor ex…
Julius Caesar, Gallic War
-
…idcirco fugiendum non sit, quod omnino turpe non sit. Sed quoniam operi inchoato, prope tamen absoluto tamquam fastigium imponimus, ut geometrae solent non omnia docere, sed postulare, ut quaedam sibi concedantur, quo facilius ,…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…id autem est iugum derectum eminens in mare, utraque ex parte praeruptum atque asperum, sed tamen paulo leniore fastigio ab ea parte, quae ad Uticam vergit. abest derecto itinere ab Utica paulo amplius passus mille. sed…
Julius Caesar, Civil War
FASTI´GIUM(ἀετός, ἀέτωμα), literally a slope, in architecture a pediment, is the triangle which surmounts each end of a rectangular building, and which, in fact, represents the gable end of the roof. (See woodcut under ANTAE) It is composed of the cornice of the entablature which forms its base, the two converging cornices at the sides, and the tympanum or flat surface enclosed by them, so called from its resemblance to a three-cornered tambourine (Vitr. 3.3, 4.6-Z2; Cic. de Orat. 3.46.180; Liv. 40.2). This flat surface was generally ornamented with sculpture; originally, in the early temples of Zeus, with a simple eagle as a symbol of the god (Pind. O. 13.29, and Schol. ad loc.), an instance of which is afforded by the coin represented in the following woodcut (Beger. Spicil. Antiq. p. 6), whence the Greek name ἀετὸς which was at first applied to the tympanum and afterwards to the whole pediment; and in after-times with elaborate sculptures in high relief, such as those in the pediments of the Parthenon, non, the fragments of which are among the Elgin Marbles in the British Museum, where also may be seen a full-sized model of the pediments of the temple of Zeus Panhellenius, at Aegina, with casts of the statues in them, restored. Most of the celebrated Greek temples were similarly adorned. (See Paus. 1.24.5; 2.7.3-Z3; 5.10-Z2.2; 9.11.4; Aristoph. Aves, 1110.) Terra-cotta figures were applied in a similar manner by the Romans in the early ages. (Cic. de Div. 1.1. 0, § 16; Vitr. 3.2; Plin. Nat.35. § § 152, 158; 36.6.) [ANTEFIXA]
The dwelling-houses of the Romans might have sloping roofs, but ornamental gables were not allowed; hence, when the word is applied to them, it is not in its strictly technical sense, but designates the roof simply, and is to be understood of one which rises to a ridge as distinguished from a flat one (Cic. ad Q. Fr. 3.1, 4.14; Verg. A. 8.491). Among other divine honours, the Romans decreed to Caesar the liberty of erecting a fastigium to his house (Cic. Phil. 2.4. 3, § 110; Florus (Flor. 4.2; Plut. Caes. 81; comp. ACROTERIUM), that is, a portico and pediment towards the street like that of a temple.
[A.R] [W.W](ἀετός, ἀέτωμα). Literally, a slope; in architecture, a pediment. The triangle which surmounts each end of a rectangular building, and which, in fact, represents the gable end of the roof. (See antae.) It is composed of the cornice of the entablature which forms its base, the two converging cornices at the sides, and the tympanum or flat surface enclosed by them, so called from its resemblance to a three-cornered tambourine (Vitruv. iii. 3, iv. 6; Cic. de Orat. iii. 46. 180; Livy , xl. 2). This flat surface was generally ornamented with sculpture; originally, in the early temples of Zeus, with a simple eagle as a symbol of the god, an instance of which is afforded by the coin represented in the above illustration (Beger, Spicil. Antiq. p. 6), whence the Greek name ἀετός, which was at first applied to the tympanum and afterwards to the whole pediment, and in after-times with elaborate sculptures in high relief. See antefixa; templum.
The dwelling-houses of the Romans might have sloping roofs, but ornamental gables were not allowed; hence, when the word is applied to them, it is not in its strictly technical sense, but designates the roof simply, and is to be understood of one which rises to a ridge as distinguished from a flat one ( ad. Q. Fr. iii. 1, 4. 14; Verg. Aen. viii. 491). Among other divine honours, the Romans decreed to Caesar the liberty of erecting a fastigium to his house (Plut. Caes. 81; see acroterium) — that is, a portico and pediment towards the street like that of a temple. See domus.