gloria
gloria, glory, fame, renown, praise, honor
his glory will be preserved for posterity
- I Lit.
- α In gen.: te inmortali adficere gloria, Plaut. Am. 5, 2, 10 (1140): viri (Q. Fabii) gloria claret, Enn. ap. Macr. S. 6, 1 (Ann. v. 315 Vahl.): ut summae gloriae sint a virtute proficiscentia, dedecoris vero praecipui existimentur, quae voluptas suadeat non sine labe vitiorum, Cato ap. Schol. Cic. Sest. 66, p. 310 Orell.: hicine est ille Telamon, modo quem gloria ad caelum extulit? Poët. (perh. Enn.) ap. Cic. Tusc. 3, 18, 39 (Trag. Rel. Inc. v. 93 Rib.): virtutem tamquam umbra sequitur, Cic. Tusc. 1, 45, 109: non tulit ullos haec civitas aut gloria clariores aut auctoritate graviores, Cic. de Or. 2, 37, 154: est enim gloria solida quaedam res et expressa, non adumbrata: ea est consentiens laus bonorum, incorrupta vox bene judicantium de excellente virtute; ea virtuti resonat tamquam imago, id. Tusc. 3, 2, 3 sq.: trahimur omnes studio laudis et optimus quisque maxime gloriā ducitur. Ipsi illi philosophi etiam in illis libellis, quos de contemnenda gloria scribunt, nomen suum inscribunt, etc., id. Arch. 11, 26: immortalis gloria (opp. sempiterna turpitudo), id. Pis. 26, 63: bello quaeritur gloria, id. Off. 1, 12, 38: maximam gloriam capere, id. Lael. 7, 25: esse in gloria sempiterna, id. Att. 14, 11, 1: sit in aeterna gloria Marius, qui, etc., id. Cat. 4, 10, 21: esse in maxima gloria, id. Off. 3, 21, 85: excellens in re militari gloria, id. Rep. 2, 17: quod auctor ei summa augur gloria Attus Navius non erat, id. ib. 2, 20: honorum gradus summis hominibus et infimis sunt pares, gloriae dispares, etc. ... ut is maxime gloria excellat, qui virtute plurimum praestet, id. Planc. 24, 60: unus bis remp. servavi, semel gloriā, iterum aerumna meā, id. Sest. 22, 49: an Pollio et Messala ... parum ad posteros gloriae tradiderunt? Quint. 12, 11, 28: gloriam qui spreverit veram habebit, Liv. 22, 39, 19: spreta in tempore gloria interdum cumulatior redit, id. 2, 47, 11: militavi non sine gloria, Hor. C. 3, 26, 2: tenui Saleio Gloria quantalibet quid erit, si gloria tantum est, Juv. 7, 81.—Poet.: candidus, armenti gloria, taurus, i. e. ornament, pride, Ov. A. A. 1, 290; Tib. 4, 1, 208.—In plur., reputation, fame, Auct. Her. 3, 6, 10; Sall. J. 41, 7: veteres Gallorum gloriae, glorious deeds, Tac. A. 3, 45: ita sunt gloriae meretricum, Plaut. Truc. 4, 4, 36 (889); Gell. 2, 27, 5.—
- β With gen.: simul rem et belli gloriam armis repperi, Ter. Heaut. 112: nemo, qui fortitudinis gloriam consecutus est insidiis et malitiā, laudem est adeptus, Cic. Off. 1, 19, 62; cf.: pro gloria belli atque fortitudinis, Caes. B. G. 1, 2 fin.: gloria rei militaris, id. ib. 5, 29, 4: legum et publicae disciplinae, Cic. Tusc. 1, 46, 110: rerum gestarum gloria florere, id. de Or. 1, 1, 1: eximia virtutis, id. Rep. 2, 10: et gravitatis et ingenii, id. Ac. 2 (Luc.), 23, 72; id. Off. 1, 32, 116: imperii, id. ib. 1, 12, 38: dicendi, id. Brut. 68, 239; Quint. 12, 10, 17: carminum, Tac. A. 12, 28: et titulis et fascibus olim major habebatur donandi gloria, Juv. 5, 111: velocis gloria plantae, id. 13, 98.—
- II Transf., subjectively, thirst or passion for glory, ambition; vainglory, pride, vaunting, boasting (class.).
- α In gen.: pueri gloriā ducti, Cic. Tusc. 2, 20, 46 Tischer: moriar, ni, quae tua gloria est, puto te malle a Caesare consuli quam inaurari, id. Fam. 7, 13, 1; cf.: studio et gloriā, id. Tusc. 2, 27, 65: ostentatio et gloria, id. Rab. Post. 14, 38; and: jactantiā gloriāque, Tac. A. 1, 8: quem tulit ad scenam ventoso gloria curru, Hor. Ep. 2, 1, 177; cf. id. S. 1, 6, 23; 2, 3, 179: caecus Amor sui Et tollens vacuum plus nimio Gloria verticem, Hor. C. 1, 18, 15: patriam obruit olim gloria paucorum, Juv. 10, 142: vana gloria, Liv. 22, 39, 18.—In plur.: perjuriorem hoc hominem si quis viderit Aut gloriarum pleniorem, quam illic est, vain boastings, Plaut. Mil. 1, 1, 22 (22); Gell. 1, 2, 6.—
- β With gen.: generandi mellis, Verg. G. 4, 205: lautae mensae, Luc. 4, 376.
rex fortissimus et ~iae cupidissimus Aedilfrid
ut de sanguine meo ‥ faceres tibi nomen et ~iam
Normannorum ‥ dux et Anglorum rector ‥ future, digestam historiam destinavi quatenus ‥ paterna tibi ~ia ~iam accumulet
in Anglorum gente ‥ cui vestra ~ia ‥ est praeposita(
licet versicolor pavonis ~ia ‥ praecellat
sine topazio ‥ et rubicunda gemmarum ~ia
vultus ‥ qui virilis ~ie decorem satis comprobatur ‥ ostendere
per Narcissum ‥ inanis designatur ~ia, que umbra sui ipsius fallitur
vinea frugiferis ut constat gloria campis / pampinus immensos dum gignit palmite botros
o Bassine bone, Spirensis gloria plebis
gloria frugum
religionis apex et nostri gloria secti [(i. e. Bernardus ]
sicut mulier viri ~ia, etiam ipsa [sc. pars inferior ] ~ia meretur dici superioris partis mentis, dum ei subditur
corpora condidit cum multa ~ia in ecclesia Coloniae
processit [Tiberius ] in senatum cum ~ia imperiali
litteras domini P. ‥ non penitus pompositatis ~ia carentes
Pater et Filius et Spiritus Sanctus, cui sit honor et ~ia
nunc clara ingenito dicatur gloria Patri / nec minus et genito promatur gloria Nato
audivimus abbatissam ‥ proclamare “sit ~ia nomini Domini”
gloriae laudum pia plenitudo / sit Patri
duo sunt que Deus sibi ipsi reservavit, viz, ~iam [ME: ] et vindictamwurchipe
~ia in excelsis Deo minime dicatur
dicat Psalmum ‘Deus in adjutorium meum intende’ totum cum ~ia
ad responsoria et ad missam dicatur ~ia Patri
luce quidem Domini sex canis ordine psalmos / Gloria prolata cum psalmis quatuor una
subsistant donec pueri ‥ decantent ~ia, laus, cum versibus omnibus
canant pueri ‥ ~ia, laus
cum ‥ pervenerit conventus ad locum ubi ~ia, laus debet cantari, ‥ fiat stacio ‥; ~ia, laus ‥ finita ‥ campana pulsentur
in caelesti ~ia
si quis hanc largitionem ‥ deminuerit, deminuetur sibi ~ia in Christo
quam grave malum sit perdere ~iam aeternam
caro novam superinduit creaturam ejusdem nature sed alterius ~ie
erit in illa ~ia discretio dignitatum
domino Roberto de E., frater A., datum optimum gratie et ~ie donum perfectum
ut inveniant ‥ Deum et omnes ejus sanctos viventes in ~ia [ME: ]blisse
inpetrare ‥ abundanciam gracie temporalem et ineffabilis ~ie beatitudinem sine fine
a statu lapsus ad statum ~ie sempiterne
vera ‥ virginitatis ~ia
inter ceteras virtutis et modestiae et ‥ specialis benedictionis ~ias ‥ maxima fuisse fertur humilitas
cum pompulentam mundi ~iam ‥ recusarent
despecta omni praesenti ~ia
ne perdamus vitam perpetuam propter vanam hujus mundi ~iam
ut pro ~ia terrena ‥ ~iam aeternam adipiscaris
Herodes ‥ ne regni gloria / privetur
si nec corpus nec spiritus infirmarentur ‥ superbia vel inanis ~ia [ME: ] evigilaretoreȝel
de ~ia inestimabili est sciendum quod excellit omnes medicinas ‥ in conservatione sanitatis
magnam medicinam que dicitur ~ia inestimabilis que etiam vocatur ‘thesaurus philosophorum’
- 1. roem, eer [belli; doctrinae et ingenii; in re militari; posteritatis bij het nageslacht]; ➤ -ae certamen wedstrijd om roem of rang; -am sequi; -am petere; alqm -ā afficere iem. roem verlenen; -ae esse eervol zijn;
- 2. (pre- en postklass.) (meton.) plur. roemrijke daden;
- 3. (poët.; postklass.) voorwerp v. roem, trots [frontis trotse voorhoofdsversiering]; ➤ taurus, armenti ~;
- 4. eerzucht; ➤ -ā duci; studio et -ā;
- 5. pralerij, grootspraak, snoeverij.
Veteres Græcorum hoc testificabantur, dicentes a tempore Constantini Augusti... usque ad Justini Augusti tempora non meruisse partes Græciarum B. Petri Apostoli vicarium suscepisse cum Gloria.Vetus Chronicon Francicum, editum a Petro Lambecio lib. 2. Comment. de Bibliotheca Cæsarea pag. 373 :
Celebrantque Pascha Domini cum magna Gloria.Anselmus Havelbergensis Episc. lib. 3. Dialog. cap. 12 :
Agapitus Papa natione Romanus veniens CPolim ad Justinianum Augustum, cum Gloria susceptus est.
Oportet Gloriam tuam, ut sicut nobis suggessit Paulus Patriarcha hujus a Deo conservandæ urbis, peragere.Testamentum Bertichramni Episc. Cenoman. :
Unde tibi, gloriosissime Domne Chlotarie, bona retribuamus : attamen de id, quod Gloria vestra nobis contulit, etc.Epistola Ledradi Archiep. Lugd. ad Carolum Imp. :
Ecce adsunt in conspectu Gloriæ vestræ, etc.Adde Gregorium M. lib. 1. Epist. 23. 47. lib. 10. Ep. 7. Avitum Ep. 1. 69. 70. aliam Epistolam ejusdem Aviti,
Quomodo nobis suggessit Platon Gloriosus Patricius, et Eupraxius Gloriosus.Adde Gregor. M. lib. 7. Epist. 11. 22. 30. 32. 70. lib. 8. Epist. 8. lib. 9. Epist. 35. 36. Reges interdum ita compellatos multis probat Bivarius in Commentat. ad Pseudo-Maximum pag. 65. et seqq. qui ejusmodi titulum affectasse Wisigothorum Reges observat.
Darres le fils Alimodes Garde la tor et le pales, Moult ot li Glos riche mesniée, Fait avoir une chevalchiée.
Gloria in excelsis. Statuta Ecclesiæ Aquensis ann. 1375. MSS :
Statuerunt quod licet perdant tales distributiones, quas lucrati fuissent, si ante Gloriam vel Epistolam cantatam in choro venissent, nihilominus in choro intrare valeant, sed distributiones non lucrentur.
Glorificatio Trinitatis, Versiculus, qui Psalmos claudit, Cassiano l. 2. de Cœnob. Instit. cap. 8.
Postquam dicta Gloria Trinitati.Joannes Abrincensis Episc. de Offic. Eccles. :
In his tribus horis bis tres Psalmos cum trina Glorificatione sanctæ Trinitatis canimus.Alibi :
Quod vero in primo nocturno in Dominicis diebus 12. Psalmos cum trina Glorificatione sanctæ Trinitatis canimus, et quatuor una Glorificatione et una Antiphona copulamus, etc.Scribit auctor Chronici Reichersperg. ann. 368. Damasum PP. constituisse,
ut in fine cujuscumque Psalmi Gloria Patricantaretur : quem morem sua invaluisse ætate refert idem Cassianus loco citato, et si secus uteretur Orientalis Ecclesia,
ubi cum silentio omnium, finito Psalmo, oratio succedebat. Sed longe ante Damasum Hymnum istum glorificationis, immo ab ipsis Apostolorum temporibus obtinuisse, pluribus contendunt Baronius ann. 325. Durandus de Ritibus Eccles. lib. 3. cap. 15. et alii.
Gloria Psalmi. Tres Psalmos dicere sub una Gloria, in Regula S. Benedicti cap. 17. 8.
Gloria primi Psalmi, cap. 43.
Psalmos definire cum Gloria, vel
cum una Gloria complere, in Regula Magistri cap. 33.
Gloria Invitatorii, Gloria primi Psalmi, in Charta ann. 1304. apud Ughellum tom. 7. pag. 898.
Ad gloriam Psalmi inclinare, apud Hubertum de Miraculis lib. 1. cap. 11. et in Statutis Ord.
Occurrere ad primum Gloria, in iisdem Statutis pag. 764. 726. Adde Johannem
Et sumit illam particulam, Gloriam, et omnes reliquas per ordinem, et sumit calicem dicendo, etc.
Glossa. Vide in hac voce secunda notione.
- 1 CLV-, glory, fame, renown, praise, honor: Labore alieno parta, T.: virtutem tamquam umbra sequitur: militaris: bello quaeritur gloria: sit in aeternā gloriā Marius: gloriā aeterni fierent, S.: interdum cumulatior redit, L.: militavi non sine gloriā, H.: Metello hodie est maximae gloriae: belli gloriam armis repperi, T.: nominis vestri: dicendi: velocis gloria plantae, Iu.: maiorum, S.: penes eosdem gloriae erant, i. e. a monopoly of glory, S.—Thirst for glory, ambition, vainglory, pride, vaunting, boasting, vanity: gloriā duci: studio et gloriā: gloriā elati, Cs.: ventosa, V.: vana, L.: generandi mellis, V.— Splendor, richness: ruris, V.—An ornament, pride: Lapithaeae gentis, Caeneu, O.: taurus pecoris, Tb.: armentis gloria frontis, i. e. fine horns, Ta.
-
…vix molem istius invidiae, si in exsilium iussu consulis iveris, sustinebo. sin autem servire meae laudi et gloriae mavis, egredere cum importuna sceleratorum manu, confer te ad Manlium, concita perditos civis, secerne te a…
Cicero, in Catilinam
-
…in posteritatem redundaret. quod si ea mihi maxime impenderet, tamen hoc animo fui semper ut invidiam virtute partam gloriam, non invidiam putarem. quamquam non nulli sunt in hoc ordine qui aut ea quae imminent non videant aut…
Cicero, in Catilinam
-
…bellum inferre possent ; qua ex parte homines bellandi cupidi magno dolore adficiebantur. Pro multitudine autem hominum et pro gloria belli atque fortitudinis angustos se fines habere arbitrabantur, qui in longitudinem milia passuum CCXL, in latitudinem CLXXX patebant…
Julius Caesar, Gallic War
-
…animam Quin igitur expergiscimini En illa, illa, quam saepe optastis, libertas, praeterea divitiae, decus, gloria in oculis sita sunt ; fortuna omnia ea victoribus praemia posuit. Res, tempus, pericula, egestas ,…
Sallust, Catilina
-
…factum. Sed primo magis ambitio quam avaritia animos hominum exercebat, quod tamen vitium propius virtutem erat. Nam gloriam, honorem, imperium bonus et ignavus aeque sibi exoptant ; sed ille vera via nititur, huic quia bonae…
Sallust, Catilina
-
…labor insolitus, non locus ullus asper aut arduus erat, non armatus hostis formidulosus virtus omnia domuerat. Sed gloriae maxumum certamen inter ipsos erat se quisque hostem ferire, murum ascendere, conspici, dum tale facinus faceret ,…
Sallust, Catilina
-
…focis suis certare. Homo militaris, quod amplius annos triginta tribunus aut praefectus aut legatus aut praetor cum magna gloria in exercitu fuerat, plerosque ipsos factaque eorum fortia noverat ; ea conmemorando militum animos accendebat. Sed ubi omnibus…
Sallust, Catilina
-
…Veneris figat tuus omnia, Phoebe, te meus arcus ait quantoque animalia cedunt cuncta deo tanto minor est tua gloria nostra. Dixit et eliso percussis aere pennis inpiger umbrosa Parnasi constitit arce eque sagittifera prompsit duo tela pharetra diversorum…
Ovid, Metamorphoses
-
…possum, aperirem. Igitur iis genus, aetas, eloquentia prope aequalia fuere, magnitudo animi par, item gloria, sed alia alii. Caesar beneficiis ac munificentia magnus habebatur, integritate vitae Cato. Ille mansuetudine et misericordia…
Sallust, Catilina
-
…; cognoveram parvis copiis bella gesta cum opulentis regibus, ad hoc saepe fortunae violentiam toleravisse, facundia Graecos, gloria belli Gallos ante Romanos fuisse. Ac mihi multa agitanti constabat paucorum civium egregiam virtutem cuncta patravisse eoque factum ,…
Sallust, Catilina