immutatio
immutatio, an interchange, substitution
immūtātĭo (inm-), ōnis, f. [immuto],
- a change, exchanging, interchange, substitution of one thing for another in speech: verborum, Cic. Ac. 2, 6, 16: ordinis, id. de Or. 3, 44, 176: si verborum immutationibus utantur, quos appellant τρόπους, id. Brut. 17, 69.—
- B Esp., rhet. t. t., metonymy, the indirect naming of any thing = ἀλλοιωσις, μετωνυμία: immutationes nusquam crebriores, i. e. metonymies, id. Or. 27, 94; id. de Or. 3, 54, 207; cf. Quint. 9, 1, 35: faciebat barbarismos immutatione, cum c pro g uteretur, id. 1, 5, 12; cf. ib. 6.
immūtātio, ōnis, f. (immuto), I) die Veränderung, die Vertauschung in der Rede, ordinis, Cic.: verborum, Cic.: faciebat barbarismos immutatione, cum c pro g uteretur, Quint. – II) insbes. als rhetor. Fig. = ἀλλοίωσίς, μετωνυμία, die Vertauschung der Worte, der metonymische Ausdruck, die Metonymie, Cic. de or. 3, 207. Quint. 9, 1, 35: Plur. bei Cic. or. 94.
[(cf.Dominus ] discipulis ‥ omnium notitiam tribuit linguarum, unde mira inmutatione dexterae Excelsi
factum est ut ‥;
~o enim sensibilis non fit nisi in tempore
inminent ‥ ~ones aeris terroresque de caelo et contra ordinationem temporum tempestates(
pestiferas aeris ~ones, crebras egritudinum accessiones
sepe eciam [tactus ] patitur ab extrinseca aeris ~one ut in digitis nimio frigore constrictis
variatur ‥ pulsus ‥ propter temporis ~onem
testati nobis sunt qui ibi presentes aderant exanime corpus sancti viri subita inmutatione fuisse renovatum, lacteo candore perfusum roseoque rubore venustum
oculus ‥ est corpus politum et planum recipiens inmutaciones a corpore lucido agente in ipsum
inmutacio ‥ existens in oculo representans rem extra est rotunda, quia suum subjectum in quo [est ] rotundum, sc. oculus, et illa inmutacio representat rem extra
si ‥ queritur quare pocius fiat inmutacio figure in aqua quam in aere
per naturalem ~onem
cum ab isto, presente, ‘ut in pluribus’ evenit talis ~o sensus, sequitur quod ~o, vel species genita, sit effectus naturalis talis cause
†minutacionis
laici non habent potestatem aliquid in ecclesia statuendi quod ~onem circa ecclesias inducat
in ~onem status eorum quem habuerunt in eisdem [sc. ecclesiis ]
o feralis inmutatio! o horrenda praeceptorum caelestium conculcatio!
mutato consilio Hugonis et Rotberti ‥ eorum velle sequi noluerant, immo, pro ~one constructionis, eos levitatis arguentes reliquerant
Donatus dicit barbarismum fieri per ~onem litere ut ‘olli’ pro ‘illi’
usus est Latinorum ut quibusdam nominibus, tam Grecis quam barbaris, utuntur sub modica ~one et notha faciant
assumpsimus hoc nomen ‘octo’ a Grecis sine ~one
sicut se habet quies ad motum, sic ~o ad mutationem
immūtātĭō, (15) ōnis, f. (immuto), ¶ 1 changement : Cic. de Or. 3, 176 ; Ac. 2, 16 ¶ 2 [rhét.] : a) verborum immutationes, quos Græci appellant τρόπους Cic. Br. 69, figures changeant la signification des mots, que les Grecs appellent tropes ; b) métonymie : Cic. Or. 94 ; de Or. 3, 207.
- 1. verandering, wisseling, onbestendigheid, vervanging [verborum];
- 2. (retor. t.t.) metonymie.
Monemus ut jura Ecclesiarum, sicut a Patribus divinitus inspiratis sunt ordinata, inviolata permaneant. Nihil alienum improbus ambitus concupiscat nec per alterius Imitationem suum aliquis quærat augmentum.Eadem habentur in Capitulari tertio incerti anni cap. 10. quod ad annum 814. refert Baluzius. Sed quamquam et in antiquis Benedicti Levitæ exemplaribus legitur
Imitationem, contendit tamen idem Baluzius legendum esse
Immutationem, idque probat ex lege Codicis Theod. relata ejusd. lib. cap. 477. ubi sic habetur :
Quæcumque a parentibus nostris diversis sunt statuta temporibus manere inviolata atque incorrupta circa sacrosanctas Ecclesias præcipimus. Nihil igitur a privilegiis Immutetur,hoc est,
Imminuatur, ex ejusdem Baluzii interpretatione, quæ belle congruit his verbis,
nec per alterius Immutationem(seu
Imminutionem)
suum aliquis quærat augmentum.
Immutare, nostri
Immuter, eodem sensu, dixerunt. Lit. ann. 1388. in vol. 8. arestor. parlam. Paris. :
Pendant laquelle cause aucune chose ne doye estre Immutée ou innovée au préjudice des parties, etc.
immūtātiō (inm-) ōnis, f
- immuto, an interchange, substitution: verborum: ordinis.—In rhet., a metonymy, transferred meaning.