immunis
immunis, not bound, free from obligation, disengaged, unemployed
immūnis, e: (adj.), free from service; w. gen., exempt, freed from, 12.559.
immūnis (inm- and archaic in-moenis), e, adj. [in-munus], free or exempt from a public service, burāen, or charge (class.; cf.: expers, exsors).
- I Lit.: melius hi quam nos, qui piratas immunes, socios vectigales habemus, Cic. Off. 3, 11, 49: quid immunes? hi certe nihil debent, id. Verr. 2, 5, 21, § 53: sine foedere immunes civitates ac liberae, id. ib. 2, 3, 6, § 13; id. Font. 4, 7: immunis militiā, Liv. 1, 43, 8: Ilienses ab omni onere immunes praestitit, Suet. Claud. 25: qui agros immunes liberosque arant, i. e., free from taxes, tax-free, Cic. Verr. 2, 2, 69, § 166; cf. id. Agr. 3, 2, 9: duo milia jugerum Sexto Clodio rhetori assignasti, et quidem immunia, Suet. Rhet. 5.—
- β With gen.: immunes portoriorum, Liv. 38, 14: ceterorum immunes nisi propulsandi hostis, Tac. A. 1, 36.—
- B Transf., beyond the polit. and milit. sphere, free or exempt from, that contributes or gives nothing (mostly poet.): non cnim est inhumana virtus neque immunis neque superba, inactive, Cic. Lael. 14, 50: quem scis inmunem Cinarae placuisse rapaci, who made no presents, without presents, Hor. Ep. 1, 14, 33; id. C. 4, 12, 23: Enipeus, Ov. M. 7, 229: immunisque sedens aliena ad pabula fucus, doing nothing, idle, Verg. G. 4, 244: ipsa quoque immunis rastroque intacta, without compulsion, free, Ov. M. 1, 101.—In a play on the word: Ly. Civi inmuni scin quid cantari solet? ... Ph. Verum, gnate mi, is est inmunis, quoi nihil est qui munus fungatur suum, Plaut. Trin. 2, 2, 69 (344); 73 (348).—
- β With gen.: bos curvi immunis aratri, Ov. M. 3, 11: immunes operum, id. ib. 4, 5.—
- II Trop., not sharing or partaking in, free from, devoid of, without any thing (poet. and in post-Aug. prose); constr. with gen., abl., with ab, or absol.
- α With gen.: aspicit urbem Immunem tanti belli, Verg. A. 12, 559: tanti boni, Ov. Tr. 4, 2, 62: mali, id. M. 8, 691: necis, exempt from, id. ib. 9, 253: caedis manus, free from, unstained with, id. H. 14, 8: delictorum paternorum, Vell. 2, 7: aequoris Arctos, not setting in, Ov. M. 13, 293 (an imitation of the Homeric ἄμμορος λοετρῶν Ὠκεανοῖο, Il. 18, 489); Ov. F. 4, 575.—
- β With abl.: animum immunem esse tristitiā, Sen. Ep. 85: Cato omnibus humanis vitiis, Vell. 2, 35, 2: exercitum immunem tanta calamitate servavit, id. 2, 120, 3.—
- γ With ab: immunis ab omnibus arbitris esse, Vell. 2, 14 fin.: dentes a dolore, Plin. 32, 4, 14, § 37. —
- δ Absol.: immunis aram si tetigit manus, stainless, pure, Hor. C. 3, 23, 17: amicum castigare ob meritam noxiam, Inmoenest facinus, a thankless office, Plaut. Trin. 1, 1, 1 (23); cf.: inmoene, improbum, culpandum, vel interdum munere liberatum, Gloss. Plac. p. 476.
im-mūnis (alte Schreibart immoenis, zB. Plaut. trin. 24. Acc. tr. 364 R2), e (in u. munis, zu munus, munia), I) frei von Leistungen: 1) für den Staat: a) frei von Abgaben, abgabenfrei, steuerfrei, geschoßfrei, civis, Plaut.: cives apud Iugurtham immunes, Sall.: ager, Cic.: mit Genet., portoriorum, Liv. 38, 44, 4: m. ab u. Abl., immunes ab omni opere, Suet. Claud. 25, 3. – b) von Ausbesserung der Wege, Cic. Font. § 17. – c) von Kriegsdiensten, dienstfrei, m. Abl., immunis militiā, Liv. – m. Genet., immunes militarium operum, Liv.: ceterorum immunes, nisi propulsandi hostis, Tac. – 2) für Privatzwecke: a) frei von Leistungen, mit Genet., bos curvi imm. aratri, Ov.: imm. operum, Ov.: absol., tellus imm., Ov. – b) frei von Beiträgen, nichts beitragend, bei einem gemeinschaftlichen Mahle (ἀσυμβολος), fucus, Verg.: non ego te meis immunem meditor tingere poculis, Hor.: ne omnino, ut dicitur, immunes et asymboli veniremus, Gell. – dah. geschenklos, ohne Geschenke, Hor. ep. 1, 14, 33. – II) übtr.: A) nicht dienstfertig, Plaut. u. Cic. Vgl. Klotz u. Seyffert Cic. de amic. 50. – meton., immoene est facinus, ein undankbares Geschäft, m. folg. Infin., Plaut. trin. 24. – B) frei, unberührt, rein von etw., m. Genet., boni, mali, caedis, Ov.: delictorum paternorum, Vell.: animus vitiorum imm., Sen. – m. Abl., calamitate, vitiis, Vell. – m. ab u. Abl., domus imm. ab omnibus arbitris, ungestört von usw., Vell.: terrarum pars immunis a periculo, Sen.: dentes imm. a dolore, Plin.: ut ab ea plaga immunes faceret Hebraeos, Lact.: nec potest esse immunis a sanguine, qui voluit effundi, Lact. – absol., manus, die reine Hand, Hor.: occasio, freie, ungehinderte, Vell.: immune caelum est, noch unberührt, Sen. poët.: natura locorum iussit, ut immunes (unverletzt, unbeschädigt) mixti serpentibus essent, Lucan.: u. so immunis rediit, Solin. – ➳ Abl. Sing. auch immune, in der Amtsbezeichnung ex immune, Corp. inscr. Lat. 8, 2618. col. b lin. 7 u. 12 u. col. c lin. 2.
Deus tribum Leviticum a publicis functionibus ‥ ~em esse decrevit
sintque omnes ‥ ~es, liberi, et quieti ab omnibus provincialibus summonitionibus et popularibus placitis, que(hundredlaghe Angli dicunt, et ab omnibus armorum oneribus
tanquam ~es aliena ad pabula fuci
quod habitatores dicte ville ‥ ab omni cavalgata et ab omni exercitu sint inmunes, et ‥ de omni querimonia quam fecerint coram bajulo ‥ sint inmunes. ‥ quod burgenses dicte ville sint liberi et inmunes de prohibicione vini vel salis et fornagii; et de omnibus que vendent vel ement ‥ de leuda et pedagio sint inmunes
a prestacione decimarum ‥ fuimus ~es et quieti
ab isto disputatorio munere imunes sint
ne unus quidem [sc. locus ] a tributis antistiti reddendis esse possit ~is
ut [agellulus ] omnium regalium †tributum et vi exactorum operum et penalium rerum principali dominatione furisque conprehensione et cuncta seculari gravidine ‥ secura et inmunis permaneat
sit hec terra prefata secura et inmunis omnium rerum legalium et principalium †tributum
hec quoque terra secura et ~is permaneat ab omni regali servitio et omnium secularium servitute praeter ‥
quieta ‥ clamo ‥ feoda militum ‥ que sunt ~ia castri mei de C. ‥ nec in his nec in aliis Sarum ecclesie possessionibus quidcunque juris mihi aut heredi meo vindico
hanc monasterio Radingensi ‥ confirmamus liberam immunitatem et ~em libertatem
ad superiorem et super clericos potestatem habentem spectat statuere, ordinare, precipere et jubere quis numerus debeat esse clericorum in ecclesia; a quibus necessitatibus ~es debeant esse ecclesie, a quibus eciam libere esse non debeant
quod ‥ vicini ejus adpropinqui transgressionis crimen domino(ðæs hundredes aperiant, ipsique et suorum custodes armentorum inculpabiles et ~es maneat
ne cuiquam alii sive monacho sive clerico vel laico ‥ noceatis, sed sint ~es a pena sicut exstiterunt a causa
~is a vindicta(v.
tituli quoque principalis privilegio Uticensem ecclesiam insignavit ut libera et ab omni extranea subjectione ‥ maneat ~is
frequenter eum postea vidimus ab omni furoris molestia et capitis concussione liberum prorsus et ~em
febris ut immunis sis efficiet diaprunis
ecclesias Anglorum ‥ ab hujusmodi labe [sc. heresi Eutychetis ] inmunes perdurare desiderans
ut nulla omnino totius regni villa, hujus miserie ~is [sc. luis pecorum ], alterius incommoda ridere posset
[provinciales ] videntur ‥ felle dupplicitatis ~es
etherea [regio ] lucida a variacione omni immutabili essencia ~is existens
~is, i. e. carens
quis potest ~is esse in ecclesia Christi pastor si ille a malefactoribus deicitur qui caput est ecclesiarum Christi
quatinus anime infra stagnum a cruciatu aque frigidissime et salsissime ob reverenciam Dominice diei usque ad exortum diei lune efficiantur ~es
universos joculatores, quos omnes odivit, abire permisit ~es
sepulchrum ‥ sancti ‥ a furore flamme ~e
Daniel ‥ ~is [gl.: i. intactus, inlibatus, ] tamen ab omni spurcitia carnali et securus ab illecebrarum colludiounwemme
non tamen immunis vocitabor nomine virgo
ecce Agnus Dei, ecce innocens et ab omni peccato inmunis
filiam habebat ‥ a carnali pollutione prorsus ~em
inmunis ‥ ab his quas ministrat mundus viciorum illecebris
de qua fetida impuritatis sentina animarum liburnas lugubriter summergente veraciter ~es [gl.: i. casti, ] fore creduntur qui ‥orcease, unwemme
porcinus paganorum strepitus contra ~em [gl.: ] ecclesiae castitatem saeviensungewemmedde
spiritus altithroni templum sibi vindicat almus, / taliter immunis flagrat si corde voluntas
de tali crimine ~is ‥ et inculpabilis(
de re de qua accusor ~is sum et quidem sententia de me prolata non revocabitur
ipse tamen, ut nobis refert, totius prave actionis erga vos ~em se asserit, purgandum judicio vestrorum
hoc ‥ tibi pacto mee te mortis inmunem concedo
[Hen. II ] legem ‥ de foresta inauditam dedit, in qua delicti alieni ~es perpetuo mulctabuntur quum decessores nulla linea sanguinis contigerit
a delacionis inmunes sunt culpa qui falsis omissis tantum veris insistunt
ab infamantis est crimine prorsus inmunis
per que [sacramenta ] tam a furtis et fraudibus cunctis quam sceleribus universis se purgare facillime posse putabat et tam a pecunia subtracta quam etiam infamia contracta ‥ se prorsus ~em efficere
W. de Insula inmunis est a capcione illius cervi de quo inputabatur
ij pandoxatores sine reatu et ~es [erant ] suspensi
ongylty , ~is
‘non solum qui faciunt ea, sed etiam qui consentiunt facientibus’ [], nullo sc. hoc malo eorum exstante ~i Rom. i 32
sancimus eum cui crimen impingitur ut ‥ testetur ‥ sese ~em esse a peccato hujusmodi
sese cum suis complicibus ~em esse ab hujuscemodi culpa [sc. simonia ] constanter affirmabat
si quis enim ex primi parentis ‥ femore comedisset, eum a carnium esu non ~em arbitrarer
interim itaque id a lectore postulatum sit, ut si harum artium ~is accesserit, quicquid in his computationum lineis secundum regulas subscriptas inciderit, magis certum quam necessarium habeat
qui piger et metam non quibit adire fugacem / inmunis redeat et titulis careat
hypochrisis nanque sua jam multos decepit, et, spe vana delibutos, suis vacuos et ~es effecit
omnes [assessores ] ‥ juraverunt ‥ se conservaturos inposterum ‥ suas manus ~es a munere
ita quod clericus mercati hospicii nostri ‥ villas, hundredum seu libertatem predicta pro aliquibus ad hujusmodi officium pertinentibus †faciendum [(l. faciendis ] ‥ ~e [? l. impune ] ingrediatur
immūnis (10) (arch. -mœnis), e (in et munus), ¶ 1 dispensé de toute charge, libre de tout impôt : Cic. Off. 3, 49 ; Verr. 2, 5, 53 || militiā immunis Liv. 1, 43, 8, exempt du service militaire ; portoriorum Liv. 38, 44, 4, exempt de péages || (soldat) exempté des corvées : Inscr. ¶ 2 [fig.] qui se soustrait aux charges, paresseux : Virg. G. 4, 244 || égoïste : Cic. Læl. 50 || qui ne donne rien : Hor. O. 4, 12, 23 ; Ep. 1, 14, 33 || [en parl. dʼune chose] dont on ne sait pas de gré : immœne facinus Pl. Trin. 24 || sans tache, pur : Hor. O. 3, 23, 17 ¶ 3 [en gén.] exempt de, libre de ; [avec gén.] Virg. En. 12, 559 ; Ov. M. 8, 691, etc. || [avec abl.] Vell. 2, 35, 2 || [avec ab ] Plin. 32, 37 ; Vell. 2, 14.
- 1. vrij van betalingen, ihb. aan de staat, vrij van belastingen, niet belastingplichtig (meestal abs.; zelden m. gen., abl. of ab) [cives; ager; portoriorum; ab omni opere];
- 2. (poët.; postklass.) vrij van bijdragen, niets bijdragend; zonder geschenken te geven;
- 3. (Verg.) parasiterend [fucus];
- 4. vrij van militaire dienst [centuria; (m. gen. of abl.) militarium operum; militiā];
- 5. nalatig in zijn plichten [virtus; Grai];
- 6. (metaf.) vrij of bevrijd, verschoond, rein van, onberoerd door (m. gen.; abl.; ab) [mali; vitiorum; calamitate; a periculo; abs. tellus onbebouwd].
immunis , e. adj.
格外者。免。無罪者。— ager 不納稅之田。— manus 無罪之手。— tanti boni 不分如是之好。— militia 可免當兵。— delictorum paternorum 未染父罪。Domus — ab omnibus arbitris 無人可窺之屋。 Operum immunes famulae 不做工之婢。Non te meis immunem tingam poculis 汝不出分則不得嘗吾洒。
Suggest a Translation
See an image
格外者。免。無罪者。— ager 不納稅之田。— manus 無罪之手。— tanti boni 不分如是之好。— militia 可免當兵。— delictorum paternorum 未染父罪。Domus — ab omnibus arbitris 無人可窺之屋。 Operum immunes famulae 不做工之婢。Non te meis immunem tingam poculis 汝不出分則不得嘗吾洒。
Suggest a Translation
See an image
immūnis (inm-) e, adj.
- 2 MV-, not bound, free from obligation, disengaged, unemployed: non est inhumana virtus neque inmunis, unsocial: sedens ad pabula, idle, V.: tellus, untilled, O.: operum famulae, O.—Making no return, without payment: te meis Immunem tingere poculis, gratis, H.—Making no contribution, unburdened, untaxed, not tributary: piratas inmunīs habere: sine foedere civitates: militiā, L.: eorum (portoriorum) Romani, L.: neque eras inmunis, neglected, O.— Fig., not sharing, free from, devoid of, without, apart from: urbs belli, V.: bos aratri, O.: necis, exempt from, O.: aequoris Arctos, not setting in, O.—Guiltless, pure: manus, H.
-
…cornua flexi, non galeae, non ensis erat sine militis usu mollia securae peragebant otia gentes. ipsa quoque inmunis rastroque intacta nec ullis saucia vomeribus per se dabat omnia tellus ; contentique cibis nullo cogente creatis arbuteos fetus montanaque…
Ovid, Metamorphoses
-
…is enim libere reprehendere et accusare populi non numquam temeritatem solebat aut errorem senatus O i ngratifici Argi vi, immunes Gra ii, immemores be nefici non erat illud quidem verum ; non enim ingrati, sed miseri, quibus…
Cicero, pro Sestio
-
…sinu patriae nobilissimus adulescens istius carnifici Sextio dederetur. cui civitati maiores nostri maximos agros atque optimos concesserunt, quam immunem esse voluerunt, haec apud te cognationis fidelitatis vetustatis auctoritatis ne hoc quidem iuris obtinuit, ut unius honestissimi atque…
Cicero, in Verrem
-
…totamque ear rem, quam ne audierant quidem, auctore Aristide repudiaverunt. Melius hi quam nos, qui piratas immunes, socios vectigales habemus. Maneat ergo, quod turpe sit, id numquam esse utile, ne tur quidem…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…munire omnes et multorum opera improbata sunt, certe utrumque falsum est, et ob vacationem pretium datum, cum immunis nemo fuerit, et ob probationem, cum multa improbata sint. quid si hoc crimen optimis nominibus delegare possimus…
Cicero, pro Fonteio
-
…antea demonstravimus, fideli atque utili superioribus annis erat usus in Britannia Caesar ; quibus ille pro meritis civitatem eius immunem esse iusserat, iura legesque reddiderat atque ipsi Morinos attribuerat. Tamen tanta universae Galliae consensio fuit libertatis vindicandae et…
Julius Caesar, Gallic War
-
…esse largitum quae tu de re publica nostra detraxeris quae colonia est in Italia tam bono iure, quod tam immune municipium, quod per hosce annos tam commoda vacatione omnium rerum sit usum quam Mamertina civitas per triennium soli ex…
Cicero, in Verrem
-
…Hippianum tractetis remque cum eo conficiatis, ut quam possessionem habet in agro Fregellano a vobis emptam eam liberam et immunem habere possit. id si a vobis impetraro, summo me beneficio vestro adfectum arbitrabor. Scr. Romae mense…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…. agros, quos fructuarios habent civitates, vult tuo beneficio, quod tibi facile et honestum factu est, immunis esse. gratos et bonos viros tibi obligaris. nolo te putare Favonium a columnariis praeteritum ; optimus quisque eum…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…quid praeter singulas decumas ex lege Hieronica debent cur his quoque statuisti quantum ex hoc genere frumenti empti darent quid immunes hi certe nihil debent. at eis non modo imperasti, verum etiam, quo plus darent quam poterant ,…
Cicero, in Verrem