immuto
immuto, to change, alter, transform
- I In gen. (class.): ubi immutatus sum? ubi ego formam perdidi? Plaut. Am. 1, 1, 300 (452): perscrutari ... nos nostri an alieni simus; ne clam quispiam nos imprudentis mmutaverit, Plaut. Mil. 2, 5, 22 (432): adeone homines inmutarier ex amore, Ter. Eun. 225: vultum earum, id. Hec. 369: imperio, potestate, prosperis rebus immutari, Cic. Lael. 15, 54; cf.: me aliquando immutarunt tibi, id. Fam. 5, 8, 2: illi regi amabili Cyro subest ad immutandi animi licentiam crudelissimus ille Phalaris (v. ad), id. Rep. 1, 28: ut ejus orbis (i. e. signiferi) unaquaeque pars alia alio modo moveat immutetque caelum, id. Div. 2, 42, 89: concentus immutatus aut discrepans, id. Rep. 2, 42: temeritas filii comprobavit; verborum ordinem immuta: fac sic: comprobavit filii temeritas, etc., id. Or. 63, 214: nomen immuto, Quint. 8, 6, 28: cum successor aliquid immutat de institutis priorum, Cic. Fl. 14, 33.—
- II In partic., in rhet.
- α To put, by metonymy, one word for another: immutata (verba), in quibus pro verbo proprio subicitur aliud, quod idem significet, sumptum ex re aliqua consequenti, etc. ... Ennius Horridam Africam terribili tremere tumultu cum dicit, pro Afris immutat Africam, Cic. Or. 27, 92 sq.; id. de Or. 3, 43, 169.—
- β E s p.: immutata oratio, allegory, = ἀλληγορία, Cic. de Or. 2, 65, 261.
- 1. (doen) veranderen, wijzigen [formas; consuetudinem; ordinem verborum; voluntatem];
- 2. (retor. t.t.) (a) metonymisch gebruiken [verba]; (b) allegorisch gebruiken; ➤ immutata oratio allegorie; II. intr. veranderen, anders worden.
- to change, alter, transform: inmutarier Ex amore, T.: me inmutatum videt, my mood, T.: inmutata urbis facies erat, S.: isti color immutatus est: me tibi: meam figuram, O.: aliquid de institutis priorum.—To use in a transferred meaning: immutata (verba), metonymies: immutata oratio, allegory.
-
…bonum habere. Haec primo paulatim crescere, interdum vindicari ; post, ubi contagio quasi pestilentia invasit, civitas immutata, imperium ex iustissumo atque optumo crudele intolerandumque factum. Sed primo magis ambitio quam avaritia animos hominum exercebat ,…
Sallust, Catilina
-
…ubi regium imperium, quod initio conservandae libertatis atque augendae rei publicae fuerat, in superbiam dominationemque se convortit, inmutato more annua imperia binosque imperatores sibi fecere eo modo minume posse putabant per licentiam insolescere animum humanum. Sed ea…
Sallust, Catilina
-
…pro cuiusque opibus, Romae per totam urbem vigiliae haberentur iisque minores magistratus praeessent. Quibus rebus permota civitas atque inmutata urbis facies erat. Ex summa laetitia atque lascivia, quae diuturna quies pepererat, repente omnis tristitia invasit festinare…
Sallust, Catilina
-
…. Verum ubi pro labore desidia, pro continentia et aequitate lubido atque superbia invasere, fortuna simul cum moribus inmutatur. Ita imperium semper ad optumum quemque a minus bono transfertur. Quae homines arant, navigant, aedificant ,…
Sallust, Catilina
-
…triduum Hui Universum triduum vide quid agas. Stat sententia. Di boni, quid hoc morbi est adeone homines immutarier Ex amore ut non cognoscas eundem esse Hoc nemo fuit Minus ineptus magis severus quisquam, nec magis continens .…
Terence, Eunuchus
-
…, supra repetere ac paucis instituta maiorum domi militiaeque, quo modo rem publicam habuerint quantamque reliquerint, ut paulatim immutata ex pulcherruma atque optuma pessuma ac flagitiosissuma facta sit, disserere. Urbem Romam, sicuti ego accepi, condidere…
Sallust, Catilina
-
…quem volumus tenere possumus P. Non sane ; nam auditoris aures moderantur oratori prudenti et provido eae quod respuunt immutandum est. C. Expone deinceps quae ipsius orationis verborumque praecepta sint. P. Vnum genus est eloquendi sua…
M. Tullius Cicero, De Partitione Oratoria
-
…iudicio praestitit ceteris, cuius oratio cum sedate placideque liquitur, tum inlustrant eam quasi stellae quaedam translata verba atque immutata. Translata dico, ut saepe iam, quae per similitudinem ab alia re aut suavitatis aut inopiae causa transferuntur…
M. Tullius Cicero, Orator
-
…fratri, maritimum omne regnum, nomenque productum ut Portunus a porta sic Neptunus a nando, paulum primis litteris immutatis. Terrena autem vis omnis atque natura Diti patri dedicata est, qui dives ut apud Graecos Πλού των ,…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…fecissem, non modo eam voluntatem eius quae fuerat erga te reciperare non potui, verum ne causam quidem elicere immutatae voluntatis. tametsi iactat ille quidem illud suum arbitrium et ea quae iam tum cum aderas offendere eius animum intellegebam…
Cicero, Epistulae ad Atticum