instituo

instituo, to put in place, plant, fix, set

BWL

consulatum L. Brutus instituit
L. Brutus was appointed to the office of consul Sallustius senex historias scribere instituit
Sallust resolved to write histories as an old man Ceres ferro mortales vertere terram instituit
Ceres instructed mortals to turn the earth with the plough

Frieze-Dennison Vergil

īnstituō, uī, ūtus, 3, a.: to fix in a place; put down, plant, step with, 7.690; found, inaugurate, 6.70; w. inf., ordain, 6.143; prepare, begin, 7.109; teach. (1. in and statuō)

Could not find instituis in Logeion dictionaries.

instituis Verb: present active indicative 2nd singular of instituo

See instituis in Morpho

instĭtŭo, ŭi, ūtum (institivi, Plaut. Most. 1, 2, 2 (85)), 3, v. a. [in-statuo].

To put or place into, to plant, fix, set (cf.: instruo, informo; class.): vestigia nuda sinistri Instituere pedis, Verg. A. 7, 690.— Trop.: argumenta in pectus multa institui, I have put, i.e. formed in my heart, Plaut. Most. 1, 2, 2 (85): quemquamne hominem in animum instituere, aut parare, i. e. to set his heart on (al. in animo), Ter. Ad. 38.—
- - 2 To set up, erect, plant, establish, arrange: vestigia, Lucr. 4, 474: arborem, Suet. Galb. 1: pratum, Col. 2, 18, 3: jugera tercenta, ubi institui vineae possunt, Cic. Agr. 2, 25, 67: portorium vini, to lay on, impose, id. Font. 5: instituit officinam Syracusis in regia maximam, founded, erected, id. Verr. 2, 4, 24, § 54: mercatum, id. Phil. 3, 12: codicem et conscribere, id. Rosc. Com. 2: bibliothecam, Plin. 35, 2, 2, § 10. —
- B In gen., to make, fabricate, construct: magnus muralium pilorum numerus instituitur, Caes. B. G. 5, 39: naves, to build, id. ib. 5, 11: pontem, to construct, id. ib. 4, 18: turres, id. ib. 5, 52: amphora coepit institui, Hor. A. P. 22: convivia, Suet. Tit. 7: longiorem sermonem, to hold, Caes. B. G. 5, 37: delectum, id. B. C. 1, 16: remiges ex provincia, to obtain, procure, id. B. G. 3, 9.—
- - 2 To prepare, furnish, provide (viands, food, a feast, etc.): dapes, Verg. A. 7, 109: convivium, Just. 12, 13, 6: convivia jucunda, Suet. Tit. 7.—
II Trop.
- A To institute, found, establish, organize, set up (of institutions, governments, etc.); cf.: ibi regnum magnum institutum, Plaut. Rud. 4, 2, 30 (935): quo in magistratu non institutum est a me regnum, sed repressum, Cic. Sull. 7, 21: so, magistratum, id. Att. 6, 1, 8: de civitatibus instituendis littera, id. de Or. 1, 19, 86: civitatis formam, Tac. H. 4, 8: is id regnum cum fratribus suis instituit, Lact. 1, 13, 14: ab instituta gente, Amm.17, 13, 27: collegium figulorum, Plin. 35, 12, 46, § 159: aerarium militare, Suet. Aug. 49: stipendia, id. Claud. 5.—So of holidays, games, etc.: ferias diesque festos, Plin. 18, 29, 69, § 284: Saturnalia institutus festus dies, Liv. 2, 21, 2: sacros ludos, Ov. M. 1, 446.—
- B To institute, appoint one, esp. as heir or to an office: qui me cum tutorem, tum etiam secundum heredem instituerit, Cic. Fam. 13, 61: Populum Romanum tutorem, id. de Or. 1, 53, 228: magistratum, id. Att. 6, 1; Suet. Caes. 83; id. Vitel. 6; id. Claud. 1; Just. 7, 2, 5; Plin. Ep. 5, 1, 9.—
- C With ut, to ordain that: Arcesilas instituit, ut ii, qui, etc., Cic. Fin. 2, 1, 2: ut fierent (quaestores), Liv. 4, 4; Cic. Tusc. 5, 20, 58.—With the simple subj.: instituit, quotannis subsortitio a praetore fieret, Suet. Caes. 41.—
- D To take upon one’s self, to undertake: ubi cenas hodie, si hanc rationem instituis? Plaut. Stich. 3, 1, 26 (427): cum Zenone Arcesilas sibi omne certamen instituit, Cic. Ac. 1, 12.—
- E To undertake, begin, commence: id negotium institutum est, Plaut. Poen. 4, 2, 103 (925): si diligentiam, quam instituisti, adhibueris, Cic. Fam. 16, 20: perge tenere istam viam, quam instituisti, Q. Cic. Petit. Cons. 14: ad hunc ipsum quaedam institui, Cic. Ac. 1, 1, 2: historia nec institui potest sine, etc., id. Leg. 1, 3, 9: iter, Hor. C. 3, 27, 5.— With inf.: ut primum Velia navigare coepi, institui Topica conscribere, Cic. Fam. 7, 19 init.: flagitare, id. ib. 10, 16, 1: si quae non nupta mulier virorum alienissimorum conviviis uti instituerit, begun, made it a practice, id. Cael. 20, 49: recitare omnia, Suet. Aug. 84. —
F Of troops, to draw up, arrange: tu actionem instituis, ille aciem instruit, Cic. Mur. 9: quartae aciei quam instituerat, signum dedit, Caes. B. C. 3, 93, 5.—
G To provide, procure: quaestum, Cic. Quint. 3: aliquos sibi amicos, id. Verr. 2, 4, 9, § 21: animum ad cogitandum, apply, Ter. Phorm. 240. —
H To purpose, determine, resolve upon: in praesentia (Caesar) similem rationem operis instituit, Caes. B. C. 1, 42, 1. —With inf.: senex scribere historias instituit, Nep. Cat. 3: quaerere tempus ejus interficiendi, id. Alcib. 5: montanos oppugnare, Liv. 28, 46: habere secum, Caes. B. G. 7, 13, 1: coronas ad ipsum mittere, Suet. Ner. 22.— With object-clause: frumentum plebi dari, Vell. 2, 6, 3.—
I To order, govern, administer, regulate: sapienter vitam instituit, Ter. And. 67: libri de civitatibus instituendis, Cic. de Or. 1, 19, 86: mores, Quint. 1, 2, 2: familiam, id. 10, 3, 9.—
K To teach, instruct, train up, educate: sic tu instituis adulescentes? Cic. Cael. 17, 39: oratorem, Quint.1, 1, 21.—With inf.: Latine loqui, Col. 1, 1, 12: Pan primus calamos cerā conjungere plures Instituit, Verg. E. 2, 32; 5, 30; id. G. 1, 148: amphora fumum bibere instituta Consule Tullo, Hor. C. 3, 8, 11: cum tibiis canere voce instituit, Plin. 7, 56, 57, § 204.—With abl.: aliquem disciplinis Graecis, Quint. 1, 1, 12: lyrā, id. 1, 10, 13: disciplina Romana, Suet. Caes. 24.—With ad: aliquem ad dicendum, Cic. de Or. 2, 39, 162: aliquem artibus et moribus, Juv. 14, 74: filios instituere atque erudire ad majorum instituta, Cic. Verr. 2, 3, 69; § 161: ad lectionem, Quint. 1, 7, 17.— With ut or ne and subj.: quem tu a puero sic instituisses, ut nobili ne gladiatori quidem faveret, Cic. Quint. 21, 69: pueros, ut, etc., Suet. Tib. 44; id. Aug. 64: nos, ne quem coleremus, etc., Sall. J. 14, 18.—Of animals: boves, Col. 6, 2, 8 al.

īn-stituo, tuī, tūtum, ere (in u. statuo), I) hinein-, hinstellen, -setzen, A) eig.: vestigia nuda sinistri pedis, Verg.: arborem, Suet.: olera nostris manibus, Aur. Vict. – B) übtt.: 1) im allg.: argumenta in pectus multa, viele Betrachtungen (über sie) im Herzen anstellen, Plaut. most. 86: alqm in animum, an jmd. sein Herz hängen, Ter. adelph. 38: animum ad cogitandum, sich zum Denken sammeln, Ter. Phorm. 240. – 2) als Norm aufstellen, exemplum, Quint.: iusiurandum, Suet.: quae instituerant, ihre Lehrsätze, Quint. – II) mit dem Nbbegr. des Veranstaltens, Bereitens = aufstellen, A) eig.: 1) aufstellen, anstellen, als milit. t. t. = formieren, aciem duplicem, Caes.: duas legiones ex omni copia, quam etc., Sall.: remiges ex provincia, Caes.: tabellarios certos, Cic.: m. dopp. Acc., alqm heredem, tutorem, jmd. zum E., zum V., Cic.: aliquos sibi amicos, sich als Fr. zulegen, Cic. – 2) errichten, anlegen, zurüsten, den Bau usw. von etw. beginnen, unternehmen, turrim, pontes, naves, Caes.: vineas, Cic.: prata nova (Ggstz. antiqua renovare), Colum.: laureas, pflanzen, Suet.: bibliothecam, Plin.: dapes, Verg.: convivia, Suet.: solem, erschaffen, Lact. – B) übtr., 1) im allg., zu etw. Anstalten od. Einrichtungen treffen, etw. veranstalten, beginnen, unternehmen, delectum, Cic.: historiam, Cic.: iter, viam, Cic.: actionem, die Klage einleiten, Cic.: condicionem, aufstellen, Cic.: sibi quaestum, verschaffen, Plaut. u. Cic.: matutine pater, unde homines operum primos vitaeque labores instituunt, Hor. sat. 2, 6, 21: m. folg. Infin. = Anstalten treffen, beginnen, Hand anlegen, es unternehmen, es sich zur Aufgabe machen, sich vornehmen, sich entschließen, artem scribere, Cornif. rhet.: historias scribere, Nep.: topica Aristotelea conscribere, Cic.: castra munire, Caes.: facere theatrum, den Bau eines Th. beginnen, Vell.: oppidum oppugnare, Cic.: tempus eius interficiendi quaerere, Nep. – 2) insbes.: a) einsetzen, einführen, einrichten, anordnen, verordnen, p ortorium, Cic.: censum, dies festos, Liv.: ludos, Ov.: collegium figulorum, Plin.: legem, poenam, Cic.: in re militari multa instituit, führte er viele neue Einrichtungen ein, Suet.: m. folg. ut u. Konj. = es einführen, so einrichten, Cic. Tusc. 5, 58 u.a. Suet. Caes. 20, 1 u.a.: u. so m. bl. Coniunctiv, Suet. Caes. 41, 3: m. folg. quod u. Konj., Curt. 8, 1 (4), 29: m. folg. Infin., quos ab initio habere secum instituerat, Caes. b. G. 7, 13, 1: m. folg. Acc. u. Infin. Pass., frumentum plebi dari instituerat, Vell. 2, 6, 3: locum oracula capi instituere, Val. Max. 8, 15 ext. 3: compitales Laris ornari bis anno instituit, Suet. August. 31, 4: absol., ut instituerat, wie er es eingeführt hatte, nach seiner Gewohnheit, Caes. (s. Schneider Caes. b. G. 5, 1, 1 not. cr. Kraner Caes. b. G. 6, 3, 4). – b) schon Vorhandenes feststellen, ordnen, regeln, civitates, Cic. (s. Ellendt Cic. de or. 1, 36): civitatum mores, Sall.: ita ab adulescentia vitam instituisse, ut etc., habe seinem Leben eine solche Richtung gegeben, Sall.: familia bene instituta, Quint. – c) jmd. für einen bestimmten Zweck unterweisen, unterrichten, bilden, erziehen, oratorem, Quint. homines liberi liberaliterque instituti, Gell. – instituere elephantos, abrichten, dressieren, Curt. 8, 14 (50), 39. – alqm artibus, Quint.: alqm ad dicendum, Cic. – quis enim de isto genere non docuit, non instituit? hat Unterricht u. Anweisung gegeben, Cic. de or. 3, 148. – m. Infin., alqm Latine loqui, Colum. 1, 1, 12: Pan primus calamos cerā coniungere plures instituit, Verg. ecl. 3, 32 (u. so ibid. 5, 30 u. georg. 1, 148): amphora fumum bibere instituta consule Tullo, ein Krug, den man gleichs. den Rauch zu trinken anwies, den man den Rauch trinken ließ, Hor. carm. 3, 8, 11. – Partiz. subst., instituendi, instituentes, instituti, Sidon. epist. 5, 7, 3. – ➳ Archaist. Perf. institivi, Plaut. most. 86 R. (Schoell institui): istituvi (= instituvi), Corp. inscr. Lat. 8, 9975: istituvisse, ibid. 9976.

īnstĭtŭō, (7) tŭī, tūtum, ĕre (in et statuo), tr., ¶ 1 placer dans : argumenta in pectus Pl. Most. 86, dresser des raisonnements dans son esprit, faire des raisonnements à part soi ; *aliquem in animo [in aninum] Ter. Ad. 38, installer qqn dans son cœur, dans son affection ¶ 2 mettre sur pied, disposer, ménager, établir : remiges ex Provincia Cæs. G. 3, 9, 1, lever des rameurs dans la Province ; duplicem aciem Cæs. G. 3, 24, 1, disposer lʼarmée sur deux lignes ; aliquem heredem Cic. Fam. 13, 61, instituer qqn héritier, cf. Cic. Br. 195 ; de Or. 1, 228 ; sibi amicos Cic. Verr. 2, 4, 21, se créer des amis || disposer, construire : [un pont] Cæs. G. 4, 18, 4 ; [des navires] G. 5, 11, 4 ; [des tours, des retranchements] G. 5, 52, 2 ¶ 3 [fig.] ménager, préparer, commencer : historiam Cic. Leg. 1, 9, entreprendre dʼécrire lʼhistoire ; certamen Cic. Tusc. 3, 51, engager une bataille (discussion) ; perge ut instituisti Cic. de Or. 2, 124, continue comme tu as commencé || [avec inf.] se mettre en devoir de, entreprendre de : Cic. Fam. 7, 19 ; Att. 5, 21, 9 ¶ 4 établir, instituer, fonder : portorium Cic. Font. 19, établir un péage ; regnum Cic. Sest. 21, instituer une tyrannie ; diem festum Liv. 2, 21, 2, établir une fête ; ut instituerat Cæs. G. 6, 3, 4, comme il en avait établi lʼusage ; quos habere secum instituerat Cæs. G. 7, 13, 1, quʼil avait institués ses gardes (son escorte) ; instituit ut... adurerent Cic. Tusc. 5, 58, il établit quʼelles brûleraient..., cf. Cic. Fin. 2, 2 ; instituit subsortitio fieret Suet. Cæs. 41, il établit que le tirage au sort aurait lieu... ¶ 5 organiser qqch. qui existe, ordonner, régler : civitates Cic. de Or. 1, 86, organiser les cités, les états ; philosophorum præceptis instituta vita Cic. Fin. 4, 17, vie réglée sur les préceptes des philosophes || former (dresser) qqn : adulescentes Cic. Cæl. 39, former les jeunes gens ; oratorem Quint. 1, 1, 21, former un orateur ; aliquem ad dicendum Cic. de Or. 2, 162, dresser, façonner qqn à lʼart de parler || [avec inf.] enseigner à : Col. Rust. 1, 1, 12 ; Virg. B. 2, 33 ; amphora fumum bibere instituta Hor. O. 3, 8, 11, amphore instruite à boire la fumée [soumise à lʼaction de...].

īnstituō uī, ūtus, ere

1 in+statuo, to put in place, plant, fix, set: vestigia nuda sinistri pedis, V.: hominem in animum, i. e. to set one's heart on, T.—Of troops, to draw up, arrange: duplici acie institutā, Cs.: quam (aciem) sex cohortium, Cs.— To set up, erect, plant, found, establish, arrange: ubi institui vineae possunt: officinam Syracusis: Amphora fumum bibere instituta, set, H.—To make, build, fabricate, construct: navīs, Cs.: turrīs, Cs.: amphora coepit Institui, H.: delectum, Cs.—To make ready, prepare, furnish, provide: pilorum numerus instituitur, Cs.: dapes, V.— Fig., to institute, found, establish, organize, set up: alii illis domi honores instituti, S.: instituta sacrificia, Cs.: magistratum: nostro more institutus exercitus, organized: Saturnalia institutus festus dies, L.: sacros ludos, O.—To constitute, appoint, designate, single out: eum testamento heredem, S.: ut ille filius instituatur, be adopted: tutorem liberis.—To ordain: Arcesilas instituit, ut ii, qui, etc.: institutum est, ut fierent (quaestores), L.: antiquitus institutum videtur, ne quis, etc., Cs.— To undertake, begin, commence: ut instituimus, pergamus: pontem instituit, biduo perfecit, Cs.: historia nec institui potest sine, etc.: iter, H.: cum populoR.amicitiam, S.: mutare res inter se instituerant, had opened commerce, S.: institui Topica conscribere: si quae mulier conviviis uti instituerit, made it a practice.—To purpose, determine, resolve upon: decernite, ut instituistis: ut instituerat, according to his custom, Cs.: ab instituto cursu, purposed: quos habere secum instituerat, Cs.—To order, govern, administer, regulate, control, direct: Sapienter vitam, T.: libri de civitatibus instituendis.—To teach, instruct, train up, educate: sic tu instituis adulescentīs?: ita Helvetios a maioribus institutos esse, uti, etc., Cs.: calamos cerā coniungere, V.: artibus hunc, Iu.: de isto genere, to give instruction: eos ad maiorum instituta: alquem sic ut, etc.: nos, ne quem coleremus, S.

…extructo turrim procul constitui viderunt, primum inridere ex muro atque increpitare vocibus, quod tanta machinatio a tanto spatio institueretur quibusnam manibus aut quibus viribus praesertim homines tantulae staturae nam plerumque omnibus Gallis prae magnitudine corporum suorum brevitas nostra contemptui…

Julius Caesar, Gallic War
…item si Allobrogibus satis faciunt, sese cum iis pacem esse facturum. Divico respondit ita Helvetios a maioribus suis institutos esse uti obsides accipere, non dare, consuerint ; eius rem populum Romanum esse testem. Hoc responso dato…

Julius Caesar, Gallic War
…mille gravem telis exhausta paene pharetra perdidit effuso per vulnera nigra veneno. Neve operis famam posset delere vetustas, instituit sacros celebri certamine ludos, Pythia perdomitae serpentis nomine dictos. Hic iuvenum quicumque manu pedibusve rotave vicerat, aesculeae…

Ovid, Metamorphoses
…ante datur telluris operta subire, auricomos quam quis decerpserit arbore fetus. Hoc sibi pulchra suum ferri Proserpina munus instituit. Primo avulso non deficit alter aureus, et simili frondescit virga metallo. Ergo alte vestiga oculis, et…

Vergil, Aeneid
…postulare a patribus coepit, ne quid de se temere crederent ea familia ortum, ita se ab adulescentia vitam instituisse, ut omnia bona in spe haberet ; ne existumarent sibi, patricio homini, cuius ipsius atque maiorum pluruma…

Sallust, Catilina
…meis fatis, Latio considere Teucros errantisque deos agitataque numina Troiae. Tum Phoebo et Triviae solido de marmore templum instituam, festosque dies de nomine Phoebi. Te quoque magna manent regnis penetralia nostris hic ego namque tuas sortes arcanaque…

Vergil, Aeneid
…Dum ea Romae geruntur, Catilina ex omni copia, quam et ipse adduxerat et Manlius habuerat, duas legiones instituit, cohortis pro numero militum conplet. Deinde, ut quisque voluntarius aut ex sociis in castra venerat, aequaliter…

Sallust, Catilina
…desinat lacessere. Habeo alia multa quae nunc condonabitur ; Quae proferentur post, si perget laedere Ita ut facere instituit. Quam nunc acturi sumus Menandri Eunuchum postquam Aediles emerunt, Perfecit sibi ut inspiciendi esset copia. Magistratus cum…

Terence, Eunuchus
…pacem atque amicitiam petentibus liberaliter respondet obsidesque ad se adduci iubet. At Sugambri, ex eo tempore quo pons institui coeptus est fuga comparata, hortantibus iis quos ex Tencteris atque Usipetibus apud se habebant, finibus suis excesserant suaque…

Julius Caesar, Gallic War
…qui docent, cum causas in plura genera secuerunt, singulis generibus argumentorum copiam suggerunt ; quod etiam si ad instituendos adulescentulos magis aptum est, ut, simul ac posita causa sit, habeant quo se referant, unde statim…

Cicero, de Oratore

Menu

Word wheel

instituo

BWL

Frieze-Dennison Vergil

Saved

Recent