lito
lito, to make an acceptable sacrifice, obtain favorable omens
- I Lit.
- A Neutr.: si istuc umquam factum est, tum me Juppiter Faciat, ut semper sacrificem nec umquam litem, Plaut. Poen. 2, 41 (489): nec auspicato, nec litato instruunt aciem, without favorable omens, Liv. 5, 38: Manlium egregie litasse, id. 8, 9, 1: non facile litare, id. 27, 23; 29, 10, 6; Suet. Caes. 81; curt. 7, 7, 29: impia tam saeve gesturus bella litasti, Luc. 7, 171.—Prov.: mola tantum salsa litant, qui non habent tura, i. e. a man can give no more than he has, Plin. praef. § 11.—
- β With dat.: cum pluribus dis immolatur, qui tandem evenit, ut litetur aliis, aliis non litetur, Cic. Div. 2, 17, 38: litatum est ei deo, Plin. 10, 28, 40, § 75.—
- γ With abl.: proximā hostiā litatur saepe pulcherrime, Cic. Div. 2, 15, 36; so Plin. 8, 45, 70, § 183: humanis hostiis, Tac. G. 9.—
- 2 Of the victim itself, to give a favorable omen, promise a successful event: victima Diti patri caesa litavit, Suet. Oth. 8; id. Aug. 96: non quacunque manu victima caesa litat, Mart. 10, 73, 6.—
- 3 Transf., in gen., to make an offering, offer sacrifice: qui hominem immolaverint, exve ejus sanguine litaverint ... capite puniuntur, Paul. Sent. 5, 23, 16.—
- B Act., to offer acceptably (poet. and in post-class. prose): exta litabat ovis, Prop. 4 (5), 1, 24: sacra bove, Ov. F. 4, 630: sacris litatis, Verg. A. 4, 50: sacris ex more litatis, Ov. M. 14, 156: Phoebe, tibi enim haec sacra litavi, Stat. Th. 10, 338: tibi litavi hoc sacrum, Luc. 1, 632: diis sanguinem humanum, Flor. 3, 4, 2: hostias, Just. 20, 2, 14.—
- II Trop.
- A To bring an offering to, to make atonement to, to propitiate, appease, satisfy: litemus Lentulo, parentemus Cethego, Cic. Fl. 38, 96: publico gaudio, Plin. Pan. 52, 4: aliquid poenā, Auct. B. Hisp. 24. —Impers. pass.: sanguine quaerendi reditus, animāque litandum Argolicā, Verg. A. 2, 118: postquam litatum est Ilio Phoebus redit, Sen. Agm. 577: de alicujus sanguine legibus, Ap. Met. 3, 8, 13.—
- B To devote, consecrate: plura non habui, dolor, tibi quae litarem, Sen. Med. fin.: honorem deo, Tert. Patient. 10: victimam, Prud. Cath. 7, 5.
I intr., ¶ 1 sacrifier avec de bons présages, obtenir de bons présages pour une entreprise : Manlium egregie litasse Liv. 8, 9, 1, [il disait] que Manlius dans son sacrifice avait obtenu des présages particulièrement heureux ; ab collega litatum est Liv. 8, 9, 1, le sacrifice du collègue a eu dʼheureux présages || litatur alicui deo Cic. Div. 2, 38, on fait à un dieu un sacrifice avec des présages heureux ; proximā hostiā litatur sæpe pulcherrime Cic. Div. 2, 36, avec la victime immolée tout de suite après, on a souvent les présages les plus beaux du monde ; (Mercurio) humanis hostiis litare Tac. G. 9, offrir à Mercure des victimes humaines en sacrifice propitiatoire ; [abl. abs. n. ] nec auspicato nec litato instruunt aciem Liv. 5, 38, 1, sans avoir consulté les auspices ni obtenu dʼheureux présages dans un sacrifice, ils rangent leur armée en bataille ¶ 2 [fig.] donner satisfaction à : publico gaudio Plin. Min. Pan. 52, 4, satisfaire à la joie publique ¶ 3 donner de bons présages, annoncer le succès : victima litavit Suet. Oth. 8, la victime donna de bons présages, cf. Aug. 96 ; Mart. 10, 73, 6.
II tr., ¶ 1 sacra litare, sacrifier de façon heureuse, avec dʼheureux présages : litare sacra fordā bove Ov. F. 4, 630, faire un sacrifice agréable au moyen dʼune vache pleine ; sacris litatis Virg. En. 4, 50, le sacrifice ayant été heureux, avec dʼheureux présages, cf. Ov. M. 14, 156 || [avec dat. de la divinité à qui on offre le sacrifice] : Stat. Th. 10, 338 ; Luc. 1, 632 ¶ 2 offrir en sacrifice : plura non habui, dolor, quæ tibi litarem Sen. Med. 1020, je nʼavais rien de plus à te sacrifier, ô mon ressentiment ¶ 3 apaiser par un sacrifice : sacris deos Serv. En. 4, 50, apaiser les dieux par un sacrifice ; numen hostiis Amm. 29, 1, 31, apaiser la divinité en immolant des victimes, cf. *Apul. M. 4, 32 || faire expier : centurionum interitio hac pœna adversariorum est litata B. Hisp. 24, 6, la mort des centurions fut vengée par ce châtiment infligé aux adversaires.
- 1. gunstige voortekens verkrijgen bij het offeren (van: abl.) [humanis hostiis];
- 2. (v.h. offer) een goed voorteken geven; ➤ sacrificio non litante; victima Diti patri caesa litavit; II. tr. (poët.; postklass.)
- 1. met gunstig resultaat offeren [exta bovis];
- 2. wijden, opdragen [honorem deo];
- 3. met een offer gunstig stemmen [sacris deos];
- 4. wreken [interitionem centurionum].
de Yepeztom. 5. Chron. Ord. S. Benedicti pag. 424 :
Concedimus etiam phialas argenteas Franciscas 2. soparia exaurata, lopas exauratas cum coopertoriis 2. Litones 2. scalas exauratas 6. Litones 7. moyolos exauratos 3. calice ex auro et gemmato 1. dente elefantino, et soparias bubalinas 2. servitio mensæ argenteo integro, vasa ænea, hydrias 4. et 5. cerbu : concos imaginatos 7. casticales 2. vasea vitrea, concas aciralis 2. arrodomas, sicacyralis 9. et orabecela, viçach, szutas de mensa, etc.
- to make an acceptable sacrifice, obtain favorable omens: nec auspicato nec litato, without favorable omens, L.: non facile litare, L.: ut litetur (diis) aliis, aliis non litetur: proxumā hostiā litatur saepe pulcherrime: humanis hostiis, Ta.: exta ovis, Pr.: sacra, to perform acceptably, O.: sacris litatis, V.—Of a victim, to give favorable omens: Victima nulla litat, O.—To make atonement, propitiate, appease, satisfy: Lentulo: animā litandum Argolicā, V.
-
…nihil habebis. est enim haec causa Qvo ea pecvnia pervenerit quasi quaedam appendicula causae iudicatae atque damnatae. sunt lites aestimatae A. Gabinio, nec praedes dati nec ex bonis populo universae ; lites solutae ; .…
Cicero, pro Rabirio Postumo
-
…Smyrnae, Trallibus, ubi et multi cives Romani sunt et ius a nostro magistratu dicitur otium te delectat, lites, turbae, praetor odio est, Graecorum libertate gaudes. cur ergo unus tu Apollonidensis amantissimos populi Romani ,…
Cicero, pro Flacco
-
…declarant velut, expetenda male repetitum ex antecedentibus ; fugienda recte GV, , laetificare pro laetificae, inhospitalis pro litas, , et, virtus pro virtutis. e locis, ubi H deest KR consentiunt, unum commemoro ,…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…dicunt. His igitur quam physicis credendum potius existumas Quid cum pluribus deis immolatur, qui tandem evenit, ut litetur aliis, aliis non litetur quae autem inconstantia deorum est, ut primis minentur extis, bene promittant secundis aut…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…cum de reo iudicarunt, neglegentius attendunt cetera. itaque et maiestatis absoluti sunt permulti quibus damnatis de pecuniis repetundis lites maiestatis essent aestimatae, et hoc cotidie fieri videmus ut reo damnato de pecuniis repetundis, ad quos pervenisse pecunias…
Cicero, pro Cluentio
-
…physicis credendum potius existumas Quid cum pluribus deis immolatur, qui tandem evenit, ut litetur aliis, aliis non litetur quae autem inconstantia deorum est, ut primis minentur extis, bene promittant secundis aut tanta inter eos dissensio ,…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…sepelire conatus est, mactare victimam gratiorem quam si L. Flacci sanguine illius nefarium in vos omnis odium saturaveritis litemus igitur Lentulo, parentemus Cethego, revocemus eiectos ; nimiae pietatis et summi amoris in patriam vicissim nos poenas ,…
Cicero, pro Flacco
-
…damnatus, ordo totus alienus ; Sullana gratificatio reprehensa, multi viri fortes et prope pars civitatis offensa est ; lites severe aestimatae ; cui placet obliviscitur, cui dolet meminit. postremo tu in provinciam ire noluisti. non possum…
Cicero, pro Murena
-
…atque damnatae. sunt lites aestimatae A. Gabinio, nec praedes dati nec ex bonis populo universae ; lites solutae ;. iubet lex Iulia persequi ab eis ad quos ea pecunia quam is ceperit qui damnatus sit…
Cicero, pro Rabirio Postumo
-
…cum res ipsa doceat cum enim tristissima exta sine capite fuerint, quibus nihil videtur esse dirius, proxima hostia litatur saepe pulcherrime. ubi igitur illae minae superiorum extorum aut quae tam subito facta est deorum tanta placatio Sed affers…
M. Tullius Cicero, De Divinatione