mandatum
mandatum, a charge, commission, injunction, command, order
they performed his commands
- 1. opdracht, bevel, instructie (m. inf.; ut) [consulis; publicum]; ➤ -a dare alci; -um accipere, habere ab alqo; -a exsequi, exhaurire, efficere, perficere; -a neglegere, fallere veronachtzamen, niet uitvoeren; -o meo;
- 2. (jur. t.t.) contract waarmee iem. de kosteloze behartiging v.e. zaak op zich neemt; ➤ iudicium -i wegens het niet nakomen v.e. contract voor behartiging.
命。委託之事。Bibere mandata 醉而悞命。Habere hoc in mandatis 已託其此事。Exhaurire mandata 全行谷命。Judicium mandati 審受託之人。
Suggest a Translation
See an image
Quibus... Perugiam conjungentibus, conjunxit Mandatum, quod jam fatus Desiderius abstulisset civitatem Faventiam, etc. i.in via rumor ei allatus est. Lex Long. l. 3. tit. 16.
Mandant aut annuntiant nostra secreta, et adhuc in extraneas provincias Mandatum faciunt.Matth. Paris ann. 1242 :
Urgebant autem regem Mandata Ultramarinorum, i.quæ per litteras nuntiabantur,
mandabantur. Adde pag. 547. et Additamenta pag. 118.
Mandatum Regis de juratis ad arma.Adde Anonymum Barensem ann. 1042.
, in Chron. Andr. Danduli apud Murator. tom. 12. col. 544.Mandatum Papale
Ὁ δὲ ἔπεμψε μανδάτον λέγον,Vide Glossaria Rigaltii et Meursii, voceetc.
Mandatarius, procurator, actor,
missus, qui alio nomine jurisdictionem exercet,
Locumtenens. Consuetud. Apamienses ann. 1212. apud Marten. tom. 1. Anecd. col. 832 :
Quicumque in quolibet crimine vel alio modo clericum ceperit, etiamsi nonCharta Willelmi Episc. Autiss. ann. 1215. ibid. col. 844 :haberet coronam, reddatur Episcopo, vel Archidiacono, aut Mandato suo sine dilatione.
Si autem contingeret quod dicti burgenses deficerent in aliquo pagamento statis terminis, Comes, vel Mandatum suum hoc ostenderet nobis.... et exinde præcipientibus nobis Comes vel Mandatum suum posset assignare ad res burgensium.Charta Willelmi Pictavens. Episc. ann. 1217. apud Stephanot. tom. 3. Antiquit. Bened. Pictav. MSS. pag. 852 :
Ita videlicet quod Mandatum Abbatis et Mandatum domini de Luciaco eligent duos vel tres vel quatuor probos viros de eadem villa.Litteræ Henrici III. reg. Angl. ann. 1263. apud Rymer. tom. 1. pag. 759 :
Post redditionem clavium, introitum et ascensum dictorum hominum, cum vexillo prædicto, et ejusdem vexilli ostensionem, statim nos, vel hæredes nostri, vel Mandatum nostrum (cui dictæ claves, nomine nostro, et hæredum nostrorum, redditæ fuerunt) easdem claves incontinenti restituemus dicto Vicecomiti Turennæ.Et pag. 761 :
Paratique fuerint coram nobis, vel hæredibus nostris, vel seniscallo, aut Mandato nostro, justitiæ facere complementum.Charta ann. 1285. ex Chartul. Angeriac. f. 272 :
Per quamDiploma Philippi Regis apud Perardum pag. 348 :(portam) prædicti Abbas et Conventus vel Mandatum suum et homines tenentiarii dicti Monasterii possint ire libere et redire.
Præsente Mandato nostro si voluerit interesse.... quas missiones nos vel Mandatum nostrum perturbare et contradicere non possumus.Hist. MS. S. Cypriani Pictav. pag. 433 :
Si vero Mandatum Abbatis maliciose per diem et noctem terragiare et decimare distulerit, etc.Adde Litteras Johannis Reg. Franc. ann. 1351. tom. 4. Ordinat. pag. 91.
Kemant, Picardis, eadem notione, in Litteris Caroli Regentis ann. 1358. tom. 3. Ordinat. reg. Franc. pag. 295 :
Et se aucuns estoient arrestez par mi ou par men Kemant, etc.
Commandement, eadem acceptione, in Lit. ann. 1358. tom. 3. Ordinat. reg. Franc. pag. 660. art. 12. et
Commant, in Stat. ann. 1355. tom. 5. earumd. Ordinat. pag. 510. art. 6.
mandatorumformulas videre licet inter Marculfianas et Lindenbrogianas.
Mandat. Compendiosa benefic. Expositio fol. 39 :
Mandata Apostolica sunt diplomata quibus generaliter sub variis literarum formis mandat Pontifex Romanus collatoribus, ut alicui conferant beneficium primo vacaturum, quod mandatarius recusare nequit.Rebuffio :
Mandatum de providendo.Honorius III. PP. Episcopo Noviom. scribens, Decretal. mand. de Rescript. :
Mandatum Apostolicum ad te directum, ut magistrum S. faceres in Canonicum recipi.Observat Rebuffius in Praxi benef. § ult. de Mandat. Apostol. quod cum Pontifices Romani Ordinarios frequentioribus ejusmodi mandatis gravarent, illud in Concord. inter Leonem X. et Franciscum I. decretum fuisse :
Statuimus et ordinamus quod quilibet Romanus Pontifex semel duntaxat tempore sui Pontificatus, litteras in forma Mandati juxta formam inferius annotatam dare possit.Huic decreto jam præiverat Concilium Basileense, aliquas Leges certosque fines iis mandatis apponendo, apud Labbeum Concil. tom.
Decernit S. Synodus Mandata de providendo, et gratias quæ expectativæ dicuntur, nemini amplius, etiam collegiis, universitatibus, senatibus, et aliis personis singularibus, etiam sub nomine Indulti aut ad certam summam... concedi licere.Horum mandatorum auctorem Alexandrum III. PP. scribit Rebuffius loco citato ; alii ad Clementem V. id referunt.
Item si aliquis sayo pignuram fecerit in Mandato alterius sayonis, persolvat quemadmodum si non esset sayo ; quia vox ejus et dominium non valent, nisi in suo Mandato.Vide Mandamentum 2.
Trado tibi Guillelmo Montispessulani domino..... ad feudum et ad totos honores, et cui dimittere volueris, videlicet totum castrum, quod vocatur Paulhan, quod est in episcopatu Biterrensi, cum Mandato suo, et cum hominibus et feminis, et omnibus feudatariis.
Mandatum novum do vobis :de quo more S. Augustinus Epist. 119. cap. 18. Chilienus Monachus in Vita S. Brigidæ cap. 2 :
Synodus Aquisgran. can. 20 :Proxima Cœna fuit Domini, qua sancta solebat Mandatum Christi calido complere lavacro.
In Cœna Domini pedes Fratrum post Mandatum Abbas lavet et osculetur.Eadem habentur in Addit. 1. Ludovici Imperat. ad Capit. Caroli M. cap. 23. Tabul. Abb. Belliloci in Lemovicib. num. 10 :
Sanctum Mandatum, quod Salvator noster instituit pridie quam pateretur, abluendis pedibus pauperum, nunc destructum est ab eodem Abbate nostro, qui melius merito lupus dicitur rapax, qui sibi vindicat eandem eleemosynam, nummos, quos D. Pontifex Rodolfus constituit.Vide Leonem Ostiens. lib. 2. cap. 34. Ut vero ea ceremonia peragi soleat tum a Monachis, tum a Clericis, consule, si lubet, Udalricum lib. 1. Consuet. Cluniac. c. 12. Ceremonialem Episcop. lib. 2. cap. 24. etc.
Mandatumoccurrit ea de qua nunc agitur notione ; capite autem laudato, ubi
de Septimanariis coquinæsermo fit, præcepit S. Pater ut
egressus de septimana, sabbato munditias faciat, quo scilicet, ut infra habetur,
Vasa ministerii sui munda et sana cellerario reconsignet.
Omni Sabbato faciendum est Mandatum, nisi festum fuerit novem Lectionum, vel Octavæ, aut die postero hoc Dominico festum duplex sequatur. Inter Pascha etiam et Pentecosten non fit Mandatum.Adde cap. 12. Folcardus in Vita S. Bertini cap. 10 :
Ad Mandatum Domini, quod apud Monachos singulis sabbatis ex more celebratur.Vita S. Erminoldi Abbat. :
Erat autem sabbatum, hora, qua sonitu tabulæ ad Mandatum Fratres more solito convocantur.Vita S. Odonis Abbat. Cluniac. lib. 2 :
Peracta itaque illa hebdomada, sabbato vesperascente, cum nostriUt porro peragatur ejusmodi Mandatum, habet liber Ordinis S. Victoris d. cap. 63. Adde Vitas Abbatum S. Albani pag. 34. et Gesta Innocentii III. PP. pag. 150. Vide Alveolus 2.Fratres cœpissent Mandatum regulæ more præparare, etc.
Quo facto pronuntiatur a camerario qui sutulares quo erogati sint, numeravit, quot fratres in claustro sint, ut totidem pauperes a decano et hospitario ad Mandatum eligantur ; et insuper quantum visum fuerit D. Abbati pro amicis et familiaribus nostris.
a capite jejunii usque ad Kalendas Novembris omni die, sive una vice, sive duabus comedatur, post cœnam,ut est apud Udalricum lib. 2. Consuet. Cluniac. cap. 37. Adde eumdem lib. 3. cap. 8. 24. et Hugonem Flaviniacensem pag. 268.
Locus in quo fit quotidie Mandatum reparetur.
Mandatosese disponebant Cluniacenses, ex præcepto B. Odilonis, ut testatur Bernardus Mon. in Ord. Cluniac. part. 2. cap. 24 :
Mandatum faciendum esset, nisi in quinta feria præcedente factum est ; nam more universalis Ecclesiæ, qui fit de sancto mandato, quinta feria, quæ nuncupatur Cœnæ Domini, roboratus et autorisatus venerabilis pater B. Odilo, sanxit, ut hoc idem feria quinta præcedente Pentecosten a fratribus celebretur : in Nativitate etiam Domini, natalique summorum Apostolorum Petri et Pauli, atque Assumptione sanctæ Mariæ, si Sabbatis aut Dominicis diebus evenerint, hoc idem fieri præcedenti quinta feria censuit : quibus domnus et venerabilis pater Hugo festum Vinculorum S. Petri, et festum Omnium Sanctorum, et transitum B. Martini, Purificationem quoque B. Mariæ, et Dedicationem ecclesiæ, si extra Quadragesimam evenerit, et solemnitatem sanctissimæ Trinitatis conjunxit, si in prædictis diebus eadem festa evenerint.
quod per singulos dies cum eleemosyna in Quadragesima fit, in libro Ordinis S. Victor. Parisiensis cap. 14. et 63.
quod in capite jejunii incipit, et in Cœna Domini finitur, ubi et ritus ejusmodi Mandati describitur. Consuetudines Floriac. :
Quicunque Psalmos prostratos,... vel Mandatum trium pauperum..... perdiderit,Rursum :(i. omiserit) veniam in Capitulo..... petere debet.
Per totam æstatem, quoties est dies jejunii, fit Mandatum post prandium tribus pauperibus.Petrus Cluniac. lib. 1. Epist. 28 :
Et per totius anni spatium unaquaque die tribus peregrinis hospitibus manus et pedes abluimus, panem cum vino offerimus.Interdum pluribus. Eadem Consuetud. Floriac. pag. 399 :
Faciuntque illi Mandatum ad duodecim pauperes.Ordericus Vital. lib. 3. pag. 487 :
Et post Capitulum ab omni Conventu Mandatum pauperum, sicut in Cœna Domini peragitur.Vide Hugonem Flaviniacensem pag. 167. et Bernardum
Item consulimus, ut Mandatum pauperibus, saltem in hebdomada semel fiat, sicut in Monasteriis ordinatis fieri quotidie consuetum est.
Mandéa nostris nuncupata hæc ceremonia, quam non monachos tantum, sed etiam clericos, certis anni temporibus, adjuncta in pauperes erogatione, usurpasse certum est. Necrol. Paris. Ms.
vij. Id. Jan. :
Ordinatum est et statutum sollempne illud Mandatum Quadragesimæ, in quo singulis diebus a secunda feria postCharta Phil. Pulc. ann. 1309. in Reg. 13. Chartoph. reg. ch. 112 :Invocavit me usque ad quintam feriam in Cœna Domini, solis diebus Dominicis exceptis, etc.
Ad supplicationem dilectorum nostrorum præpositi, decani et capituli ecclesiæ Attrebatensis, ad augmentationem cultus divini in eadem ecclesia, et præcipue cujusdam elemosinæ, vulgaliter vocatæ le Mande, quæ per eos annuatim certis temporibus fieri consuevit, etc.Joinvil. in S. Ludov. edit. reg. pag. 321 :
Com il soit acoustumé en l'ordre de Cistiaus que certains moines en chascune abeie de cele ordre, ore cil, ore il, chascun Samedi apres vespres, combien que li jors soient sollempnex, doivent laver les piez as autres en fesant le Mandé, etc.Occurrit rursus ibid. pag. 342. Quo sensu etiam hæc vox
Mandelegitur in Constit. Fontis-Ebraldi cap. 23.
Fabricam domus susceptionis hospitum, quam Mandatum vocant, perfecit.Historia Abbatiæ Condomensis pag. 507 :
Fecit reparari et meliorari domum Mandati, ubi recipiantur hospites et pauperes.Silvester Giraldus in Cambriæ Descript. cap. 10. de Wallensibus :
Adeo nempe hospitalis hic gratia communione lætatur, quod itinerantibus ea nec offeratur, nec petatur : tantum etenim domum intrantes protinus arma custodiæ tradunt, deinde statim aquam offerentibus, si pedes ablui permiserint, hospitio suscepti sunt : aquæ nimirum pedibus oblatio, hospitalis apud hanc gentem est invitatio.Vide librum Usuum Ordinis Cisterciensis cap. 79. 107.
Tenebitur dictus capellanus, si in capella sua diebus Dominicis et festivis celebrare voluerit, post offertorium Missæ dictæ parochiæ de Barastre, et post Mandata, quæ a sacerdotibus talibus diebus fieri consueverunt, dum tamen Mandata ante consecrationem fiant, Missam suam celebrare.
- P. n. of 1 mando, a charge, commission, injunction, command, order: mandatum curasse, have performed the commission: a senatu dantur mandata legatis, ut, etc.: ad eos Caesaris mandata deferre, Cs.: nostra exhaurire: deferre, deliver: frangere, H.: publicis mandatis servire: dare alcui mandata ad alqm: occulta mandata, Ta.: dabit mandata reverti, command him to return, O.—In law, a trust, agreement gratuitously to transact for another: mandati constitutum iudicium, i. e. for breach of trust.
-
…, exercitatissimi in armis, qui inter annos XIIII tectum non subissent, virtute possent. Haec eodem tempore Caesari mandata referebantur et legati ab Haeduis et a Treveris veniebant Haedui questum quod Harudes, qui nuper in Galliam transportati essent…
Julius Caesar, Gallic War
-
…posse, si suas copias Haedui in fines Bellovacorum introduxerint et eorum agros populari coeperint. His datis mandatis eum a se dimittit. Postquam omnes Belgarum copias in unum locum coactas ad se venire vidit neque iam longe…
Julius Caesar, Gallic War
-
…quod vero ad amicitiam populi Romani attulissent, id iis eripi quis pati posset Postulavit deinde eadem quae legatis in mandatis dederat ne aut Haeduis aut eorum sociis bellum inferret, obsides redderet, si nullam partem Germanorum domum remittere posset…
Julius Caesar, Gallic War
-
…aut omnino populo Romano negotii esset. His responsis ad Caesarem relatis, iterum ad eum Caesar legatos cum his mandatis mittit quoniam tanto suo populique Romani beneficio adfectus, cum in consulatu suo rex atque amicus a senatu appellatus esset…
Julius Caesar, Gallic War
-
…urbem accessurum. Dum haec Romae geruntur, C. Manlius ex suo numero legatos ad Marcium Regem mittit cum mandatis huiusce modi Deos hominesque testamur, imperator, nos arma neque contra patriam cepisse neque quo periculum aliis faceremus ,…
Sallust, Catilina
-
…invalidus, vires ultra sortemque senectae. Quin, ut te supplex peterem et tua limina adirem, idem orans mandata dabat. Gnatique patrisque, alma, precor, miserere ; potes namque omnia, nec te nequiquam lucis Hecate…
Vergil, Aeneid
-
…memineris te virum esse Consideres, quid tuae rationes postulent Auxilium petas ab omnibus, etiam ab infumis Ad hoc mandata verbis dat Cum ab senatu hostis iudicatus sit, quo consilio servitia repudiet In urbe parata esse, quae iusserit…
Sallust, Catilina
-
…deprensus ex itinere N. Magius Cremona, praefectus fabrum Cn. Pompei. quem Caesar ad eum remittit cum mandatis quoniam ad id tempus facultas colloquendi non fuerit atque ipse Brundisium sit venturus, interesse rei publicae et communis salutis…
Julius Caesar, Civil War
-
…tamen ἄλλα μὲν αὐτός, ut ait ille, ἄλλα δὲ καὶ δαίμων ὑποθήσεται. quicquid egero continuo scies. mandata Caesaris ad consules et ad Pompeium quae rogas, nulla habeo et descripta attulit illa e via misi ad te…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…. Ratione inita se exigue dierum triginta habere frumentum, sed paulo etiam longius tolerari posse parcendo. His datis mandatis, qua opus erat intermissum, secunda vigilia silentio equitatum mittit. Frumentum omne ad se referri iubet ; capitis…
Julius Caesar, Gallic War
MANDA´TUM
1. Mandatum, a commission, is the name of a contract which arises from consent; i. e. it requires no special form of words, no entry in a ledger, no passing of property or of the possession of property from one party to the other: as soon as the two parties have mutually agreed, the one to employ the other, and the other to be so employed, the legal relation exists, subject however to two conditions. The employment must be one which is not merely for the benefit of the person employed, and payment for the service must not be part of the agreement. If payment is intended, the contract is hiring (locatio, conductio), not mandate: if A suggests to B to do something in B‘s own interest solely, A´s instructions are held to amount merely to advice (consilium), on which no legal responsibility is incurred (Dig. 17, 1, 2, 6). On the other hand, if B does some act for A and in A´s interest, without previous instructions, B may have an action to recover his expenses, but this action is a special one founded simply on the business done (negotiorum gestorum: cf. Dig. 3, 5, 2, &c.). The person who gives a commission is called mandator or mandans; the person who undertakes the commission is called is qui suscipit, or recipit, mandatum, cui mandatum est, &c. (in modern Latin, mandatarius, mandatee). The mandatee is bound to execute the commission diligently and faithfully, or else to renounce it in time to prevent loss to the mandator (Dig. 17, 1, 22, 11). He is to account to him for all profit arising from it. For any expense or loss properly incurred, or strictly incidental, the mandator is liable. The mandator's right of action to enforce fulfilment of the mandatee's obligations to him is actio mandati: the mandatee's action to obtain reimbursement is actio mandati contraria. As a rule the mandate is extinguished by the death of either party, at least if the event be known to the other party and the commission be yet unexecuted. But rights arising from a commission may be enforced by or against the heirs of either party (Dig. 17, 1, 58, pr.). This rule, however, seems in early times to have been doubtful; M. Drusus, the city praetor (under what circumstances we know not), refusing the right of action and Sex. Julius (a successor?) granting it (Auct. ad Heren. 2.13.19). Either party adjudged guilty of breach of good faith became thereby disgraced, ignominiosus (Gaius, 4.182), infamia notatur (Edict. ap. Dig. 3, 2, 1; ib. 6, 5). So Cicero says, mandati constitutum est indicium non minus turpe quam furti (Rosc. Am. 38, 111 sqq.); and the heir was eventually held responsible for fraud on the part of his predecessor (Dig. 44, 7, 12).
A special case of mandate, called by modern lawyers mandatum qualificatum, is a request from A to B to lend C money. A was taken to guarantee payment, and B (the creditor) had, if the debtor failed to pay, an action on the mandate (act. m. contraria) against A to recover the money, and then in return ceded to him the creditor's right of action on the loan. A surety proper (fidejussor), on the other hand, was regarded as assuming the responsibility at the instance of the debtor, and, if forced to pay the debt of his principal, had an action of mandate against him (Gaius, 3.127). Hence mandatores and fidejussores are often discussed together, though their legal positions were different in several respects (e. g. Dig. 17, 1, 28; 37; 46, 1, &c.).
The principal authorities are Cic. Rosc. Am. l. c.; Gaius, 3.155 sqq.; Dig. 17, 1; 46, 1; Cod. 4.35, 36; Inst. 3.26.
2. Mandata is technically used of the commission or instructions given, especially to provincial governors, by the emperor. These were very various and related to their own conduct (e. g. Dig. 1, 16, 6, 3; 32, 1, 4), or to their administration (e. g. Dig. 37, 14, 7, 1; 47, 11, 6; 22, 1), or even established new rules of private law: e. g. the validity of a soldier's will, though not in due form (Dig. 29, 1, 1). These instructions, like the Edicts, appear by frequent repetition to have assumed the character of standing orders (cf. Dig. 29, 4); and Justinian A.D. 535 further consolidated some such instructions into what is now called the 17th Novel. Pliny in his letters to Trajan refers to them (Ep. 97.7; 111, 112). Cicero applies the term to a legate's instructions (de Leg. 3.8, 18); and Frontinus (Aquaed. 110, 111) quotes from a chapter of the Instructions (ex capite mandatorum) rules for the use of water from the Italian aqueducts (cf. Cod. 1.85; Rudorff, R. G. 1.56).
[H.J.R]