ornatus
ornatus, fitted out, furnished, provided, supplied, equipped, accoutred
ornatus2, splendid dress, fine attire, apparel
Frieze-Dennison Vergil
ōrnātus, ūs, m.: an equipping, fitting out; adornment, attire, 1.650. (ōrnō)
Could not find ornatibus in Logeion dictionaries.
ornatibus Noun: masculine dative plural, Noun: masculine ablative plural of ornatus2
ornātus, a, um, Part. and P. a., from orno.
ornātus, ūs (gen. ornati, Ter. And. 365; dat. ornatu, C. Caes. ap. Gell. 4, 16, 8), m. [orno] (class.; cf.: cultus, munditia), a furnishing, providing, preparing; a preparation.
- I Lit.
- A In gen. (very rare): in ornat bus publicis (i. e. epulis, conviviis), Varr. R. R. 3, 9, 17: in aedibus nihil ornati, no preparation (for the wedding), Ter. And. 365: Pompeiis emptus ornatus (trapeti), Cato R. R. 22, 3.—
- B In partic., an adornment, decoration, embellishment, ornament (class.): portarum, itinerum, locorumque omnium, Hirt. B. G. 8, 51. —
- 2 Transf., in concr., splendid dress, attire, apparel: ornatus appellatur cultus ipse, quo quis ornatur, Fest. p. 184 Müll.: nauclericus, Plaut. Mil. 4, 4, 41 (1177): vide ornatus hic satine me condecet? id. Ps. 4, 1, 24 (928): militaris, Cic. Off. 1, 18, 61: regalis, id. Fin. 2, 21, 69: equus regio ornatu instructus, trappings, Plin. 8, 42, 64, § 154 dub. (Jan.: regio instratu ornatus).—So of a woman's head-dress, Ov. A. A. 3, 138; Verg. A. 7, 74: corporis ornatum exuere, Juv. 10, 321.—
- II Trop.
- A In gen., furniture, accoutrements, equipage: eloquentia quocumque ingreditur, eodem est instructu ornatuque comitata, Cic. de Or. 3, 6, 23: ornatus autem verborum duplex, unus simplicium, alter collocatorum, id. Or. 23, 80.—
- B In partic., a decoration, ornament: aedilitatis, Cic. Dom. 43, 111: afferre ornatum orationi, id. Or. 39, 134.— Of the world, corresp. to the Gr. κόσμος, Cic. Ac. 2 (Luc.), 38, 119: hic tantus caeli ornatus, id. N. D. 2, 44, 115; cf. Plin. 2, 4, 3, § 8: caeli et terra et omnis ornatus eorum, Vulg. Gen. 2, 1.
1. ornatus, a, um, PAdi. (v. orno), I) ausgerüstet, gerüstet, mit dem Nötigen versehen, myoparo, Cic.: equus, aufgezäumtes, Liv.: elephantus, angeschirrter, Nep., verb. elephantus ornatus et loricatus, ornatus armatusque, Auct. b. Afr.: ornatissimus et paratissimus omnibus rebus, Cic.: naves omni genere armorum ornatissimae, Caes.: fundus ornatissimus, Cic.: ornatus (angetan, ausstaffiert) haud ex suis virtutibus (nach Verdienst), Plaut.: u. so ornatus esses ex tuis virtutibus, Ter.: ita ego te hinc ornatum (zugerichtet) amittam, tu ipsus te ut non noveris, Plaut. – II) prägn.: a) schmuckvoll, zierlich, geschmackvoll, schön, oratio, Cic.: ornati homines in dicendo et graves, Männer, die schön u. nachdrucksvoll zu sprechen verstehen, Cic.: nihil ornatius, Cic.: quis verbis aut ornatior aut elegantior? wessen Rede hat mehr Schmuck oder feinere Auswahl der Worte? Nep. fr. – dah. ornatus u. öfter ornatissimus, mit allen Eigenschaften geziert, vortrefflich, ansehnlich, als Titel, wie bei uns hochansehnlich, hochgeehrt usw., homo ornattisimus loco, nomine, virtute, Cic.: adulescens ornatissimus, Cic. – b) ehrenvoll, Ehre machend, ehrend, atque huic arti finitima est dicendi facultas et gratior et ornatior, Cic.: locus ad dicendum ornatissimus, Cic. – c) geehrt, beehrt, testimoniis, Cic.: honoribus, Cic.: a vobis sum ornatus, Cic.: vir ornatus, ein geehrter, geachteter (Ggstz. non probatus) Val. Max.: Syracusae urbs ornatissima, Augustin. de civ. dei 1, 6.
2. ōrnātus, ūs, m. (orno), I) die Zurüstung, 1) eig.: in aedibus nil ornati (= ornatus), Ter. Andr. 365: Pompeis emptus ornatus (trapeti), Cato r. r. 22, 3. – 2) meton., die Austattung = die angelegte Kleidung, Rüstung, das Kostüm, prologi, Ter.: muliebris, Cic.: militaris, Cic.: nauclericus, thalassicus, Plaut.: pulcherrimo vestitu et ornatu regali, Cic.: gladiatores eo ornatu armarunt, Rüstung, Liv.: equus regio ornatu instructus, mit königl. Pracht aufgezäumtes, Plin. – II) prägn., die schmückende Ausstattung, die Ausschmückung, Verzierung, 1) eig.: urbis, Ausschm. der Stadt durch Kunstwerke, Cic.: portarum, Hirt. b. G.: Plur., parietes, quarum ornatus tot saecula manserant, Cic. Verr. 4, 122. – im Bilde, quocumque (oratio) ingreditur, eodem est instructu ornatuque comitata, von derselben Ausstattung (Gedankenstoff) und Ausschmückung (Redeschmuck), Cic. de or. 3, 23. – 2) übtr., der Schmuck, die Zierde, aedilitatis, Cic.: caeli, Cic. – insbes., der Rede, verborum, Cic.: ornatum afferre orationi, Cic. – ➳ Genet. ornati, Ter. Andr. 365; eun. 237.: Dat. Sing. ornatu, Caes. fr. bei Gell. 4, 16, 8: Dat. Plur. ornatibus, Mart. Cap. 9. § 890: Abl. Plur. ornatibus, Mart. Cap. 1. § 36 u. ö.
vasa sancta ‥ aliaque hujusmodi quae ad ~um domus Dei pertinent
rerum ‥ quas vel mundo majori ad ~um vel minori ad usum natura produxit
ficus ipsa virescit ~u cum sol meridianus incaluerit
de aquis et ejus differenciis et ~u, sc. de piscibus
prima sunt ~us terre. secunda sunt naturalis ~us aeris. tertia, sc. luminosa inanimata, sunt ~us celi siderei
qui a mundo legem tollit humanam quasi celum privat ~u lune et siderum
ad sustentacionem domus sue et pro universo ~u et apparatu suo [sc. regine ]
de aliis ~ibus qui sacramentis ecclesiasticis necessarii fore noscuntur
de ~u corporis superfluo
possunt nos tria ab ~u superfluo corporis cohibere
mulier illa procax ‥ ~u meretricis ‥ juvenem pellexisse ‥ describitur
periscelidus, crurum ~us
adducebat in templum regis reginam varietate ~uum circumamictam
decentissimus ~us mulieris est quem maritus probat
sic miser homo de ~u suo superbit
ephippia, ~us equorum
de fusca formosam reddidit quia vitiorum nigredinem exuit ac virtutum decoravit ~u(
Domine, cum nullum mihi reliqueris vel justificationis ~um ‥ vel excusationis amictum
qui tibi consuit virtutis ornatum
quia et Dominus sex diebus mundi ~um perfecerit septimo ab opere suo cessaverit
haec ‥ conpositio ~um rebus subministrat, sine qua cuncta sunt inania
’ plante enim’, antipophora; aliquis enim posset putare quod arbores pertinerent ad ~um
viij pecie de blodeo sago palliato pro ~u murorum et fenestrarum
et rosa sanguineo per dumos flore rubescat, / ex quibus ornatus, qui vincit forte palestris, / accipit
qui omnem creaturam ‥ in hoc mundo multifariis induit ~ibus
hocque monasterium variis ornatibus ornas
sonitus et ~us cx s. viiij d. ob
vestes et gloria nostri velaminis / quedam sunt stigmata nostri piaminis; / is qui nos elevat ornatus tegminis / est culpe titulus et nota criminis
monilibus incomparabilibus omnique ornatu glorie decorata
curie solemnes et ~us regii scematis ‥ prorsus evanuerant
pompis etiam diaboli renuntiant, que sunt spectacula, ludi, choree, ~us vestium vel aliarum rerum et queque superflua
’ petit cultus’, id est ~us, ‘decoros regie vestis’
†pocerus [? l. proceres ], ~us
~us eloquentiae et dialecticae artis versutia quae ab ethnicis originem sumpsit
varietate etiam studiorum, necne gemmante nitore aureorum ~uum, dictavit
allegationum ~u et fantasmatibus dictionum
nec facilitas ornata nec difficultas ornata est alicujus ponderis, si ~us ille sit tantum exterior
~us verborum sine ~u sententiarum audienti placet, diligenti intuenti displicet
magisque ~u quam sensu sermonis plurimi delectentur et gaudeant
hoc verborum ~u [sc. annominatione ] ‥ Angli ‥ et Kambri in omni sermone exquisito utuntur ‥ Gallica lingua, alias tam ornata, hunc verborum ~um ‥ prorsus ignorat
ast alia [sc. vascula ] ex auro variato lumine vibrant / ornatuque suo mundi superare metalla
gallus / aureus ornatu, grandis et intuitu
cives Londonie ‥ pre omnibus aliis civibus ~u morum, vestium, et mense lautioris spectabiles
1 ōrnātus, (8) a, um, p.-adj. de orno, ¶ 1 équipé, approvisionné, outillé : Cic. Fin. 2, 112 ; Cæc. 60, etc. ; naves omni genere armorum ornatissimæ Cæs. G. 3, 14, 2, navires abondamment pourvus de tout lʼéquipement nécessaire [armes et agrès] ¶ 2 orné, paré, élégant : agro bene culto nihil specie ornatius Cic. CM 57, rien de plus beau comme aspect quʼun champ bien cultivé ; verba ornatissima Cic. de Or. 1, 154, les expressions les plus élégantes ; ornatus in dicendo Cic. de Or. 1, 49, orateur à la parole élégante ¶ 3 qui sert de parure : ornatior Cic. Off. 2, 66, qui donne plus de lustre ; ornatissima senatus de me judicia Cic. Fam. 15, 4, 13, les appréciations les plus honorifiques du sénat sur moi ; locus ad dicendum ornatissimus Cic. Pomp. 1, endroit qui donne le plus de lustre à la parole ¶ 4 honorable, distingué, considéré : vir ornatus Cic. Br. 147, homme distingué ; ornatissimus eques Romanus Cic. Mil. 18, chevalier romain des plus distingués.
2 ōrnātŭs, (10) ūs, m. , ¶ 1 appareil, outillage, attirail : Cato Agr. 22, 3 || nihil ornati Ter. Andr. 365, aucun apprêt || équipement, accoutrement, costume : Pl. Mil. 1177, etc. ; Cic. Off. 1, 61 ; Fin. 2, 69 ¶ 2 ornement, parure : ornatus urbis Cic. Verr. 2, 4, 120, ornement, décoration de la ville ; pl., parietum ornatus Cic. Verr. 2, 4, 122, les ornements des murailles ; ad ornatum ædilitatis Cic. Domo 111, pour embellir, rehausser lʼédilité [= les jeux donnés par lʼédile] || [rhét.] parure, beauté du style : Cic. Or. 80 ; Br. 193 [en somme lʼornatus comprend toutes les qualités du style oratoire, cf. Cic. de Or. 3, 53 ].
➳ gén. ornati Ter. Andr. 365 ; Eun. 237.
- 1. uitrusting, toerusting;
- 2. versiering, versiersel [publicorum locorum; urbis];
- 3. (metaf.) sieraad, verfraaiing [aedilitatis; caeli; verborum]; ➤ ornatum orationi afferre;
- 4. kleding, dracht [muliebris; militaris wapenrusting]; uitrusting, ihb. v. gladiatoren;
- 5. eer(bewijs), onderscheiding [ludorum].
- 1. toegerust, uitgerust [exercitus; elephantus, equus opgetuigd; naves armis];
- 2. (metaf.) fraai, sierlijk, mooi, smaakvol [oratio; versus]; ➤ -e dicere;
- 3. eervol, roemrijk, waardig [locus ad dicendum];
- 4. geëerd, geacht [civis; (wegens: abl.) virtute, loco, nomine]; ➤ ornatissimus adulescens zeer aanzienlijk.
ornatus , us. m.
裝飾。衣冠。Persius ornatus 白爾西亞衣冠。Equi ornatus 馬鞍轡。\Ornatu pro* Ornatui.
Suggest a Translation
See an image
裝飾。衣冠。Persius ornatus 白爾西亞衣冠。Equi ornatus 馬鞍轡。\Ornatu pro* Ornatui.
Suggest a Translation
See an image
ōrnātus (1) adj.with comp.and sup.
- P. of orno, fitted out, furnished, provided, supplied, equipped, accoutred: sapiens plurimis artibus: equus, L.: elephantus, N.: naves omni genere armorum ornatissimae, Cs.: Graecia copiis non instructa solum, sed etiam ornata, abundantly furnished.—As substn.: in aedibus nil ornati, no preparation, T.: Quid istuc ornatist?attire, T.— Adorned, decorated, embellished, handsome: sepulcrum floribus: nihil ornatius.—Excellent, distinguished, eminent, illustrious: omnium hominum homo ornatissume, T.: homo ornatissimus loco, ordine, nomine, honored: versūs, embellished: oratio: locus ad dicendum ornatissimus, admirable.
ōrnātus (2) ūs, m
- orno, splendid dress, fine attire, apparel: venio ornatu prologi, dressed as, T.: regalis: arma ornatumque mutaverant, S.: omnem ornatum flammā cremari, head-dress, V.: corporis ornatum exuere, Iu.—Fig., furniture, accoutrements, outfit, apparatus: eloquentia eodem instructu ornatuque comitata.—A decoration, ornament: urbis: adferre ornatum orationi.—The world, universe: ut hic ornatus umquam dilapsus occidat.
-
…Iunonem Minervam Neptunum Vulcanum Apollinem reliquos deos ea facie novimus qua pictores fictoresque voluerunt, neque solum facie sed etiam ornatu aetate vestitu. at non Aegyptii nec Syri nec fere cuncta barbaria ; firmiores enim videas apud eos opiniones esse…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…nihil presse, nihil enucleate, quo fieri possit aliquid limatius ; nihil contra grande, nihil incitatum, nihil ornatum vel ver borum gravitate vel sententiarum, quo quicquam esset elatius. huic Hyperides proximus et Aeschines fuit et Lycurgus…
M. Tullius Cicero, Brutus
-
…, Cato, hanc totam copiam iam Lucullo nostro notam esse oportebit ; nam his libris eum malo quam reliquo ornatu villae delectari. est enim mihi magnae curae quamquam hoc quidem proprium tuum munus est, ut ita erudiatur ,…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…propter familiaritatem Scaevolae nostri, tamen ista mihi eius dicendi tanta laus nota non erat ; itaque cepi voluptatem tam ornatum virum tamque excellens ingenium fuisse in nostra re publica. hic ego Noli, inquam, Brute, existimare his…
M. Tullius Cicero, Brutus
-
…gerente Catilina omnes me auctore duos consules Kalendis Ianuariis scirent esse oportere. innocens et bonus vir et omnibus rebus ornatus bis hoc anno me defendente absolutus est, A. Thermus. quanta rei publicae causa laetitia populi Romani ,…
Cicero, pro Flacco
-
…, quam tibi, qui fratrem eius Aristum frequenter audieris, maxime probatam existimo. Sic est igitur locutus Quantus ornatus in Peripateticorum disciplina sit satis est a me, ut brevissime potuit, paulo ante dictum. sed est forma…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…is autem humilitatem despicere audet cuiusquam qui ex Fadia sustulerit liberos acerbissimum vero est te, A. Hirti, ornatum beneficiis Caesaris et talem ab eo relictum qualem ipse miraris. equidem negare non possum a Caesare Hirtium ornatum ,…
Cicero, Philippicae
-
…fortasse ante. CICERO P. CAESIO S. D. P. Messienum, equitem R. omnibus rebus ornatum meumque perfamiliarem, tibi commendo ea commendatione quae potest esse diligentissima. peto a te et pro nostra et pro…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…familiarem meum, cuius ex oratione ne illum quidem Iuventium tecum expostulavi, quem ille omni et humanitate et virtute ornatus adulescens primum de plebe aedilem curulem factum esse dixit. in quo, Cassi, si ita tibi respondeam ,…
Cicero, pro Plancio
-
…suscipienda, tibi haec opera sumenda est, ut Capitolium, quem ad modum magnificentius est restitutum, sic copiosius ornatum sit quam fuit, ut illa flamma divinitus exstitisse videatur, non quae deleret Iovis optimi maximi templum, sed…
Cicero, in Verrem