patior
patior, to bear, support, undergo, suffer, endure
they cannot endure total servitude, nor total liberty
the Gauls did not allow their children to approach them publicly
- I Lit.
- A In gen.
- 1 Tu fortunatu's, ego miser: patiunda sunt, Plaut. Most. 1, 1, 46 (46); id. Am. 3, 2, 64 (945): fortiter malum qui patitur, idem post potitur bonum, id. As. 2, 2, 58 (314) Ussing (al. patitur bonum): o passi graviora! Naev. 1, 24; Verg. A. 1, 199; Cic. Univ. 6: belli injurias, id. Phil. 12, 4, 9: servitutem, id. ib. 6, 7, 19: toleranter dolores pati, id. Tusc. 2, 18, 43: gravissimum supplicium, Caes. B. C. 2, 30: omnia saeva, Sall. J. 14, 10: et facere et pati fortiter, Liv. 2, 12: haec patienda censeo potius, quam, etc., id. 21, 13: Hannibal damnum haud aegerrime passus est, id. 22, 41: exilium, Verg. A. 2, 638: pauperiem, Hor. C. 3, 2, 1. aliae nationes servitutem pati possunt, populi Romani propria est libertas, Cic. Phil. 6, 7, 19: extremam pati fortunam, Caes. B. C. 2, 32: aequo animo magnum morbum pati, Sen. Ep. 66, 36: mentietur in tormentis qui dolorem pati potest, Quint. 5, 10, 70: qui nec totam servitutem pati possunt, nec totam libertatem, Tac. H. 1, 16: non potest generosus animus servitutem pati, Sen. Contr. 4, 24, 1: hiemem et aestatem juxta pati, Sall. J. 85, 33.—
- β Absol.: dolor tristis res est . . . ad patiendum tolerandumque difficilis, Cic. Tusc. 2, 7, 18; Ov. Am. 1, 8, 75.—
- 2 To suffer, have, meet with, be visited or afflicted with (mostly post-Aug.): poenam, Quint. 11, 3, 32; Plin. Ep. 2, 11, 20; Val. Max. 6, 2, 1; Sen. Contr. 1, 5, 6: incommodum, Quint. 11, 3, 32: vim, Suet. Ner. 29: quicquid in captivum invenire potest, passurum te esse cogita, Curt. 4, 6, 26: mortem pati, Lact. Epit. 50, 1; Sen. Ep. 94, 7: indignam necem, Ov. M. 10, 627: mortem, id. Tr. 1, 2, 42: rem modicam, Juv. 13, 143: adversa proelia, Just. 16, 3, 6: infamiam, Sen. Ep. 74, 2: sterilitatem famemque, Just. 28, 3, 1: cladem pati (post-Aug. for cladem accipere, etc.), Suet. Caes. 36 init.; so, naufragium, Sen. Herc. Oet. 118: morbum, Veg. 1, 17, 11; Gell. 17, 15, 6: cruciatus corporis, Sen. Suas. 6, 10: ultima, Curt. 3, 1, 6: injuriam, Sen. Ep. 65, 21: ut is in culpā sit, qui faciat, non is qui patiatur injuriam, Cic. Lael. 21, 78; cf.: de tribus unum esset optandum: aut facere injuriam nec accipere ... optimum est facere, impune si possis, secundum nec facere nec pati, id. Rep. 3, 13, 23.—
- B In partic.
- 1 In mal. part., to submit to another's lust, to prostitute one's self, Plaut. Capt. 4, 2, 87 (867); cf. Sall. C. 13, 3; Sen. Q. N. 1, 16; Petr. 25; 140.—
- 2 To suffer, to pass a life of suffering or privation (poet.): certum est in silvis inter spelaea ferarum Malle pati, Verg. E. 10, 53: novem cornix secula passa, Ov. M. 7, 274; Luc. 5, 313; Sen. Thyest. 470. —
- II Transf.
- A To suffer, bear, allow, permit, let (syn.: sino, permitto): illorum delicta, Hor. S. 1, 3, 141.—With acc. and inf.: neque tibi bene esse patere, et illis, quibus est, invides, Plaut. Ps. 4, 7, 36 (1138); Ter. Phorm. 536: siquidem potes pati esse te in lepido loco, Plaut. Poen. 3, 3, 83 (697): ista non modo homines, sed ne pecudes quidem passurae esse videntur, Cic. Cat. 2, 9, 20: nobiscum versari jam diutius non potes: non feram, non patiar, non sinam, id. ib. 1, 5, 10: quantum illius ineuntis aetatis meae patiebatur pudor, id. de Or. 2, 1, 3: nullo se implicari negotio passus est, id. Lig. 1, 3: duo spondei non fere se jungi patiuntur, Quint. 9, 4, 101: aut persuasurum se aut persuaderi sibi passurum, Liv. 32, 36, 2: ut vinci se consensu civitatis pateretur, id. 2, 2, 9; 6, 23, 8; Curt. 8, 9, 23.—With acc.: neque enim dilationem pati tam vicinum bellum poterat, Liv. 1, 14, 6: recentis animi alter (consul) ... nullam dilationem patiebatur, id. 21, 52, 2.—With quin: non possum pati, Quin tibi caput demulceam, Ter. Heaut. 761: nullum patiebatur esse diem, quin in foro diceret, Cic. Brut. 88, 302.—Poet. with part.: nec plura querentem Passa, Verg. A. 1, 385; 7, 421 (= passa queri, etc.).—Hence, facile, aequo animo pati, to be well pleased or content with, to acquiesce in, submit to: aegre, iniquo animo, moleste pati, to be displeased, offended, indignant at: quaeso aequo animo patitor, Plaut. As. 2, 2, 108 (364): apud me plus officii residere facillime patior, Cic. Fam. 5, 7, 2; 1, 9, 21: consilium meum a te probari ... facile patior, id. Att. 15, 2, 2; id. Verr. 2, 3, 2, § 5: cum indigne pateretur nobilis mulier ... in conventum suam mimi filiam venisse, id. ib. 2, 5, 12, § 31: periniquo patiebar animo, te a me digredi, id. Fam. 12, 18, 1; Liv. 4, 18.—
- 2 To submit: patior quemvis durare laborem, Verg. A. 8, 677: pro quo bis patiar mori, Hor. C. 3, 9, 15.—
- B To experience, undergo, to be in a certain state of mind or temper: nonne quiddam pati furori simile videatur, Quint. 1, 2, 31.—
- C In gram., to be passive, to have a passive sense: (verbum) cum haberet naturam patiendi, a passive nature, Quint. 1, 6, 10: modus patiendi, id. 1, 6, 26; 9, 3, 7.— Hence, pătĭens, entis, P. a., bearing, supporting, suffering, permitting.
- A Lit.: amnis navium patiens, i. e. navigable, Liv. 21, 31, 10: vomeris, Verg. G. 2, 223: vetustatis, lasting, Plin. 11, 37, 76, § 196: equus patiens sessoris, Suet. Caes. 61.—
- B Transf.
- 1 That has the quality of enduring, patient: nimium patiens et lentus existimor, Cic. de Or. 2, 75, 305: animus, Ov. P. 4, 10, 9.—Comp.: meae quoque litterae te patientiorem lenioremque fecerunt, Cic. Q. Fr. 1, 1, 14.—Sup.: patientissimae aures, Cic. Lig. 8, 24: patientissimus exercitus, Caes. B. C. 3, 96.—
- 2 That has the power of endurance, firm, unyielding, hard (poet.): patiens aratrum, Ov. Am. 1, 15, 31: saxo patientior illa Sicano, Prop. 1, 16, 29.—Hence, adv.: pătĭenter, patiently: alterum patienter accipere, non repugnanter, Cic. Lael. 25, 91: patienter et fortiter ferre aliquid, id. Phil. 11, 3, 7: patienter et aequo animo ferre difficultates, Caes. B. C. 3, 15: prandere olus, Hor. Ep. 1, 17, 13.—Comp.: patientius alicujus potentiam ferre, Cic. Fam. 1, 8, 4.—Sup.: patientissime ferre aliquid, Val. Max. 4, 3, 11.
- 1. lijden, dulden, (ver)dragen, uithouden, aanvaarden [supplicium; morbum; vulnera; exilium; Lucinam kinderen krijgen; ultima, extrema sterven]; ➤ alqd moleste, facile, aequo (iniquo) animo ~; aliae nationes servitutem ~ possunt, populi Romani propria est libertas (Cic.); marem ~ zich laten dekken;
- 2. (poët.) (een tijd) overleven, uithouden, doorstaan [saecula; in silvis zijn leven slijten]; ➤ sine armis ~ posse;
- 3. (metaf.) ervaren, getroffen worden door, het slachtoffer worden van (m. acc.) [naufragium; iniurias belli; illorum delicta; cladem; famem];
- 4. zich laten welgevallen, laten gebeuren, toestaan, toelaten (meestal m. aci.; soms m. ut; neg. m. quin); ➤ liberos suos ad se adire non patiuntur (Caes.); iudicio patior zich onderwerpen aan een gerechtelijk onderzoek;
- 5. in een toestand laten [nihil intactum niets onbeproefd laten]; ➤ non ~ tacitum quod niet onbesproken laten dat;
- 6. (v. niet-lev.) ondergaan; ➤ lac coagula passum kaas (Ov.);
- 7. (Mel.) als martelaar sterven.
受。受苦。徇從。Aevum patior 耐之久。Natura non patitur 本性不忍。此係反性。
Suggest a Translation
See an image
- to bear, support, undergo, suffer, endure: quidvis, T.: dolor ad patiendum tolerandumque difficilis: dolorem: omnia saeva, S.: damnum haud aegerrime, L.: servitutem: extremam fortunam, Cs.—To suffer, meet with, be visited by, undergo: indignam necem, O.: rem modicam, Iu.: ultima, Cu.: iniuriam: quicquid in captivum invenire potest, Cu.: Certum est in silvis inter spelaea ferarum Malle pati, V.—To suffer, endure, bear, allow, permit, let: neque dilationem pati bellum poterat, L.: illorum delicta, H.: illam cum illo ut patiar nuptam?T.: per suos finīs eos ire pati, Cs.: ne pecudes quidem passurae esse videntur: neque consilio priorem alium pati, S.: ut vinci se consensu civitatis pateretur, L.: Cum pateris sapiens vocari, H.: patiar inconsultus haberi, H.: nullum patiebatur esse diem, quin in foro diceret: nec plura querentem Passa Venus (i. e. nec passa queri), V.—In phrases with facile, aequo animo, or their opposites, to be disposed, acquiesce, submit: apud me plus offici residere facillime patior, am quite content: consilium meum a te probari . . . facile patior, am well pleased: indigne pati filiam venisse, was offended: periniquo patiebar animo, te a me digredi, was greatly disappointed.—To submit: patior quemvis durare laborem, V.: Pro quo bis patiar mori, H.
-
…exspectari imperatorem in castris hostium sentis, auctorem sceleris, principem coniurationis, evocatorem servorum et civium perditorum, exire patiere, ut abs te non emissus ex urbe, sed immissus in urbem esse videatur nonne hunc in vincla duci…
Cicero, in Catilinam
-
…. Multa a Caesare in eam sententiam dicta sunt quare negotio desistere non posset neque suam neque populi Romani consuetudinem pati ut optime meritos socios desereret, neque se iudicare Galliam potius esse Ariovisti quam populi Romani. Bello superatos esse…
Julius Caesar, Gallic War
-
…attingebant. Quorum de natura moribusque Caesar cum quaereret, sic reperiebat nullum esse aditum ad eos mercatoribus ; nihil pati vini reliquarumque rerum ad luxuriam pertinentium inferri, quod his rebus relanguescere animos eorum et remitti virtutem existimarent ; esse…
Julius Caesar, Gallic War
-
…civitates suo beneficio habere obstrictas volebat. Itaque rem suscipit et a Sequanis impetrat ut per fines suos Helvetios ire patiantur, obsidesque uti inter sese dent perficit Sequani, ne itinere Helvetios prohibeant, Helvetii, ut sine maleficio et…
Julius Caesar, Gallic War
-
…superioris uxoris novis nuptiis locum vacuefecisses, nonne etiam alio incredibili scelere hoc scelus cumulavisti quod ego praetermitto et facile patior sileri, ne in hac civitate tanti facinoris immanitas aut exstitisse aut non vindicata esse videatur. praetermitto ruinas fortunarum…
Cicero, in Catilinam
-
…defendere traditis armis non possent. Sibi praestare, si in eum casum deducerentur, quamvis fortunam a populo Romano pati quam ab his per cruciatum interfici inter quos dominari consuessent. Ad haec Caesar respondit se magis consuetudine sua quam…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, dignitate, honore auctiores velit esse ; quod vero ad amicitiam populi Romani attulissent, id iis eripi quis pati posset Postulavit deinde eadem quae legatis in mandatis dederat ne aut Haeduis aut eorum sociis bellum inferret, obsides redderet…
Julius Caesar, Gallic War
-
…senatus iure optimo vim et manus intulisset. de te autem, Catilina, cum quiescunt, probant, cum patiuntur, decernunt, cum tacent, clamant, neque hi solum quorum tibi auctoritas est videlicet cara, vita vilissima…
Cicero, in Catilinam
-
…bellum inferret, obsides redderet, si nullam partem Germanorum domum remittere posset, at ne quos amplius Rhenum transire pateretur. Ariovistus ad postulata Caesaris pauca respondit, de suis virtutibus multa praedicavit transisse Rhenum sese non sua sponte ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, quod nondum bono animo in populum Romanum viderentur, existimabant vel vi coacturos ut per suos fines eos ire paterentur. Omnibus rebus ad profectionem comparatis diem dicunt, qua die ad ripam Rhodani omnes conveniant. Is dies erat…
Julius Caesar, Gallic War