provoco
provoco, to call forth, call out, summon
- I Lit.
- A In gen. (very rare): aliquem, Plaut. Ps. 2, 2, 43 (636): ut ubi illaec prodeat, me provoces, id. Mil. 4, 3, 28 (1121); id. Bacch. 3, 3, 40 (444): mandant, ut ad se provocet Simonidem, Phaedr. 4, 23, 25: dum rota Luciferi provocet orta diem, lead up, call forth, Tib. 1, 9, 62: Memnonis mater roseo provocet ore diem, Ov. P. 1, 4, 58; cf. id. F. 1, 456: provocare et elicere novas radiculas, Col. 3, 15, 5.—
- B In partic.
- 1 To call out, challenge, invite one to any thing (as to play, sing, drink, fight, etc.): provocat me in aleam, challenged me to a game, Plaut. Curc. 2, 3, 75 (354): pedibus, to a race, id. Ep. 5, 1, 58 (664): aliquem tesseris, Macr. S. 1, 10: aliquem cantatum, Ter. Eun. 443: aliquem ad pugnam, Cic. Tusc. 4, 22, 49; cf. Liv. 8, 7, and Flor. 2, 17, 11 Duker: duces nec prohibere paucos temere provocantis volebant, nec, etc., Liv. 23, 16, 4: et oleo et mero viros provocant, Sen. Ep. 95, 21: aliquem ad bibendum, Vop. Firm. 4.—
- 2 In jurid. lang., to take a cause before a higher court, to appeal, make an appeal; in this signif. usually neutr., ad aliquem; act. only post-class., with the judge to whom the appeal is made as object (cf. appello).
- α Neutr.: ut de majestate damnati ad populum provocent, Cic. Phil. 1, 9, 21; cf.: quam id rectum sit, tu judicabis; ne ad Catonem quidem provocabo, id. Att. 6, 1, 7: provoco ad populum, Liv. 8, 33: arreptus a viatore, Provoco, inquit, I appeal, id. 3, 56: si a duumviris provocarit, provocatione certato, id. 1, 26, 6; 3, 56: ab omni judicio poenāque provocari licere, Cic. Rep. 2, 31, 54.—
- β Act., to appeal to a judge (post-class.): si judicem provocent, Dig. 8, 28, 6: si praefectus urbi judicem dederit, ipse erit provocandus, qui eum judicem dederit, ib. 49, 3, 1.—Also: provocare judicium ad populum, to bring the decision before the people by appeal, Val. Max. 8, 1, 1; rarely, aliquem ad judicem, to cite, summon before, Ap. Flor. p. 360, 24.—
- II Trop.
- A To challenge to a contest, to contend with, emulate, rival, vie with (post-Aug.): aliquem virtute, to vie with him in virtue, Plin. Ep. 2, 7, 4: elegia Graecos provocamus, Quint. 10, 1, 93; cf.: ea pictura naturam ipsam provocavit, Plin. 35, 10, 36, § 94.—Of things, Plin. 16, 8, 12, § 32: immensum latus Circi templorum pulchritudinem provocat, id. Pan. 51, 3.—
- B To challenge, incite, provoke to any thing: felicitas temporum, quae bonam conscientiam civium tuorum ad usum indulgentiae tuae provocat, Plin. Ep. 10, 12 (7) fin.: omni comitate ad hilaritatem et jocum provocare, Suet. Calig. 27; id. Claud. 21: tacentes ad communionem sermonis, id. Aug. 74.—
- C To excite, stimulate, exasperate, stir up, rouse with any thing (class.; syn.: irrito, lacesso): qui non solum a me provocatus sed etiam suā sponte solet, etc., Cic. Fam. 1, 7, 3: aliquem beneficio, id. Off. 1, 15, 48: sermonibus, Caes. B. C. 1, 74: minis et verbis, Tac. H. 3, 24: bello, id. ib. 4, 17: injuriā, id. A. 14, 49 et saep.: ad iracundiam, Vulg. Isa. 63, 10; id. Deut. 4, 25. —
- D To call forth, occasion, produce, cause: officia comitate, Tac. H. 5, 1: mortem tot modis, Plin. 19, praef. 1, § 5: bellum, Tac. G. 35; Plin. Pan. 16.—
- E (Acc. to I. B. 2.) To appeal to any thing, to cite as authority or proof (late Lat.): ad litteras Pudentillae, Ap. Apol. 84, p. 326, 40: ad Judaeorum Codices provocare, Aug. Serm. 202, 3.
- 1. (preklass.) naar voren, naar buiten roepen, oproepen; ➤ provocatus non venit; mandant ut ad se provocet Simonidem;
- 2. (poët.) tevoorschijn laten komen, doen verschijnen, opwekken [diem];
- 3. aansporen, prikkelen, uitlokken [alqm sermonibus; plebem munificentiā; alqm ad iocos; in aleam; viros mero; officia tot dienstverlening]; ➤ tacentes ad communionem sermonis ~;
- 4. tot een gevecht uitdagen [alqm ad proelium; metaf. auras cursibus de winden tot een wedloop uitdagen]; ➤ ea pictura naturam ipsam provocavit;
- 5. (jur. t.t.) in beroep gaan, appelleren [ad populum]; ➤ qui provocat, nondum damnatus videtur staat nog niet geboekt als veroordeelde;
- 6. zich beroepen op (m. ad) [ad Catonem].
呌出。招惹。挑戦。往上吿。— cantatum 引人唱歌。— aduumviris 上訴二總官之寃。— ad pugnam 招以爭。— ad populum 向民吿。— ad senatum 往議事廳吿。
Suggest a Translation
See an image
- to call forth, call out, summon: Pamphilam cantatum, T.: ad se Simonidem, Ph.: roseo ore diem, O.—To call out, challenge, invite: (Aiacem) ad pugnam: provocatus haec spolia ex hoste caeso porto, L.: in provocantem hostem pugnare, L.—To go before a higher tribunal, appeal, make an appeal: de maiestate ad populum: ab omni iudicio poenāque provocari licere.—Fig., to excite, stimulate, exasperate, stir up, rouse: maledictis me: beneficio provocati: sermonibus, Cs.: munificentiā nostrā plebem, L.: bellum, Ta.
-
…. Ubi nominabit Phaedriam, tu Pamphilam Continuo si quando illa dicet, Phaedriam Commissatum intromittamus tu, Pamphilam Cantatum provocemus. Si laudabit haec Illius formam, tu huius contra. Denique Par pro pari referto, quod eam mordeat…
Terence, Eunuchus
-
…opem inplorat, sic noster populus in pace et domi imperat et ipsis magistratibus minatur, recusat, appellat, provocat, in bello sic paret ut regi ; valet enim salus plus quam libido. Gravioribus vero bellis etiam sine…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…ius iurandum valebat. Atque hic T. Manlius is est, qui ad Anienem Galli, quem ab eo provocatus occiderat, torque detracto cognomen invenit, cuius tertio consulatu Latini ad Veserim fusi et fugati, magnus vir in…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…homines in civitate Quid autem tam necessarium, quam tenere semper arma, quibus vel tectus ipse esse possis vel provocare integer vel te ulcisci lacessitus Age vero, ne semper forum, subsellia, rostra curiamque meditere, quid esse…
Cicero, de Oratore
-
…quoniam adhuc praesens certamen contentionemque fugerunt, nunc, si videtur eis, in meam contionem prodeant et, quo provocati a me venire noluerunt, revocati saltem revertantur. video quosdam, Quirites, strepitu significare nescio quid et non…
Cicero, de Lege Agraria
-
…Pompeiano reddideris ὑπομνηματισμὸν. sic igitur facies meque amabis et scripto aliquo lacesses ; ego enim respondere facilius possum quam provocare. quod si, ut es, cessabis, lacessam, nec tua ignavia etiam mihi inertiam adferet. plura…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…videatur quam in turpem iure coniectus. altera promulgata lex est ut et de vi et maiestatis damnati ad populum provocent, si velint. haec utrum tandem lex est an legum omnium dissolutio quis est enim hodie cuius intersit istam…
Cicero, Philippicae
-
…quoque iudices a me amari. nihil enim mihi minus hominis videtur quam non respondere in amore iis a quibus provocere. is mihi visus est suspicari nec sine magno quidem dolore aliquid a suis vel per suos potius iniquos ad…
Cicero, Epistulae ad Brutum
-
…nostri cum Antiocho, cum Philippo, cum Aetolis, cum Poenis bella gesserunt, quanto vos studiosius convenit iniuriis provocatos sociorum salutem una cum imperi vestri dignitate defendere, praesertim cum de maximis vestris vectigalibus agatur nam ceterarum provinciarum vectigalia…
Cicero, pro Lege Manilia
-
…ipsam vim reverti propter quam sit iure damnatus sed quid plura de lege disputo quasi vero id agatur ut quisquam provocet id agitur, id fertur ne quis omnino umquam istis legibus reus fiat. quis enim aut accusator tam amens…
Cicero, Philippicae