rudis
rudis, unwrought, untilled, unformed, unused, rough, raw, wild
rudis2, a slender stick, staff for exercise in fighting, quarter-staff, foil
Frieze-Dennison Vergil
- I Lit.: terra (opp. restibilis), Varr. R. R. 1, 44, 2; so, terra, id. ib. 1, 27, 2: ager, Col. 3, 11, 1: campus, Verg. G. 2, 211: humus, Ov. M. 5, 646: rudis atque infecta materies, Petr. 114, 13; cf.: rudis indigestaque moles (Chaos), Ov. M. 1, 7: marmor, Quint. 2, 19, 3: saxum, id. 9, 4, 27; cf.: signa (de marmore coepto), Ov. M. 1, 406: aes (opp. signatum), Plin. 33, 3, 13, 43: hasta, rudely finished, ill-made, Verg. A. 9, 743; cf.: novacula (with retusa), Petr. 94, 14: circumjectus parietum, Plin. 11, 51, 112, § 270: caementum, Tac. Or. 20 (with informes tegulae): lana, Ov. M. 6, 19: textum, rough, coarse, id. ib. 8, 640; so, vestis, id. F. 4, 659: herba, wild, Mart. 2, 90, 8: cf. uva, unripe, green, hard, id. 13, 68.—Neutr. plur. as subst.: detrahit doctrina aliquid, ut lima rudibus et cotes hebetibus, Quint. 2, 12, 8. —
- B Poet., transf., young, new (cf. integer): illa (carina, sc. Argo) rudem cursu prima imbuit Amphitriten, untried, not yet sailed on, Cat. 64, 11; hence, also, Argo, Luc. 3, 193: agna, Mart. 9, 71, 6: filia, id. 7, 95, 8: dextram cruore regio imbuit, Sen. Troad. 217: pannas, new, Vulg. Matt. 9, 16. —
- II Trop., rude, unpolished, uncultivated, unskilled, awkward, clumsy, ignorant; hence (like ignarus), with gen., unacquainted with, inexperienced in, etc. (cf. imperitus).
- α Absol.: consilium, Plaut. Poen. 1, 1, 61 (189); cf.: forma ingenii impolita et plane rudis, Cic. Brut. 85, 294: incohata ac rudia, id. de Or. 1, 2, 5: quae rudia atque imperfecta adhuc erant, Quint. 3, 1, 7: rudia et incomposita, id. 9, 4, 17: vox surda, rudis, immanis, dura, etc., id. 11, 3, 32: modulatio, id. 1, 10, 16; cf.: modus (tibicinis), Ov. A. A. 1, 111: rude et Graecis intactum carmen, Hor. S. 1, 10, 66: stilus (with confusus), Quint. 1, 1, 28; 12, 10, 3: animi, id. 1, 10, 9 (with agrestes); 1, 1, 36: adhuc ingenia, id. 1, 2, 27; cf. ingenium, Hor. A. P. 410: rudis fuit vita priscorum et sine litteris, Plin. 18, 29, 69, § 284: saeculum, Quint. 2, 5, 23; 12, 11, 23; Tac. H. 1, 86: anni, i.e. young, early, Quint. 1, 1, 5; Tac. A. 13, 16 fin.; cf.: adhuc aetas, id. ib. 4, 8: rudem me et integrum discipulum accipe et ea, quae requiro, doce, Cic. N. D. 3, 3, 7; Quint. 2, 3, 3; 3, 6, 83: Aeschylus rudis in plerisque et incompositus, id. 10, 1, 66: tam eram rudis? tam ignarus rerum? etc., Cic. Sest. 21, 47; so (with ignarus) Quint. 1, 8, 4: rudis ac stultus, id. 11, 3, 76: illi rudes homines primique, id. 8, 3, 36; 10, 2, 5: illi rudes ac bellicosi, id. 1, 10, 20: nescit equo rudis Haerere ingenuus puer, Hor. C. 3, 24, 54.—
- β With in and abl.: cum superiores alii fuissent in disputationibus perpoliti, alii in disserendo rudes, Cic. Rep. 1, 8, 13: (oratorem) nullā in re tironem ac rudem esse debere, id. de Or. 1, 50, 218; (with hebes) id. ib. 1, 58, 248: rudis in re publicā, id. Phil. 6, 6, 17: in causā, id. Fam. 4, 1, 1: in jure civili, id. de Or. 1, 10, 40: in minoribus navigiis, id. ib. 1, 38, 174: omnino in nostris poëtis, id. Fin. 1, 2, 5: sermo nullā in re, id. de Or. 1, 8, 32.—With simple abl. (very rare): Ennius ingenio maximus, arte rudis, Ov. Tr. 2, 424: arte, Stat. Th. 6, 437: studiis, Vell. 2, 73, 1.—
- γ With gen.: imperiti homines rerum omnium rudes ignarique, Cic. Fl. 7, 16: dicat se non imperitum foederis, non rudem exemplorum, non ignarum belli fuisse, id. Balb. 20, 47: provinciae rudis, id. Verr. 2, 2, 6, § 17: Graecarum litterarum, id. Off. 1, 1, 1; Nep. Pelop. 1, 1: rei militaris, Cic. Ac. 2 (Luc.), 1, 2: harum rerum, id. Verr. 2, 2, 35, § 87: artium, Liv. 1, 7: bonarum artium, Tac. A. 1, 3: facinorum, id. ib. 12, 51: agminum, Hor. C. 3, 2, 9: civilis belli, id. Ep. 2, 2, 47; cf.: bellorum (elephanti), Flor. 4, 2, 67: operum conjugiique, Ov. F. 4, 336: somni, i.e. sleepless, id. M. 7, 213: dicendi, Tac. A. 1, 29.—
- δ With ad (very rare): rudem ad pedestria bella Numidarum gentem esse, Liv. 24, 48, 5: ad quae (spectacula) rudes tum Romani erant, id. 45, 32, 10; 10, 22, 6; 21, 25, 6: ad partus, Ov. H. 11, 48: ad mala, id. P. 3, 7, 18: rudes adhuc ad resistendum populos, Just. 1, 1, 5: rudis natio ad voluptates, Curt. 6, 21, 9; 8, 8, 24.—
- ε With dat. (very rare): fontes rudes puellis, i.e. strange, Mart. 6, 42, 4.—
- ζ With inf.: nec ferre rudis medicamina, Sil. 6, 90: Martem rudis versare, id. 8, 262.— Comp., sup., and adv. do not occur.
- I To stir with in cooking; a stirring-stick, spatula: versato crebro duabus rudibus, Cato R. R. 79; so, ferreae, Plin. 34, 18, 50, § 170; cf. rudicula.—
- II A staff used by soldiers and gladiators in their exercises (perh. a wooden sword), answering to a quarter-staff, a foil (freq. and class.): (milites) rudibus inter se in modum justae pugnae concurrerunt, Liv. 26, 51; 40, 6 and 9 Drak. N. cr. (al. sudibus); Ov. Am. 2, 9, 22; id. A. A. 3, 515: rudibus batuere, Suet. Calig. 32.—Hence, transf.: PRIMA or SVMMA RVDIS (also in one word, SVMMARVDIS), the first or head fencer, the fencing-master, Inscr. Orell. 2575; 2584: SECVNDA RVDIS, the second fencer, the fencing-master’s assistant, ib. 2573 sq.—A gladiator received such a rudis when honorably discharged (whence he was called rudiarius): tam bonus gladiator rudem tam cito accepisti? Cic. Phil. 2, 29, 74: acceptā rude, Juv. 6, 113: essedario rudem indulgere, Suet. Claud. 21.—And hence transf. to other persons who receive an honorable discharge: tardā vires minuente senectā, Me quoque donari jam rude tempus erat, i.e. to dismiss, discharge, Ov. Tr. 4, 8, 24; id. Am. 2, 9, 22; cf.: spectatum satis et donatum jam rude, Hor. Ep. 1, 1, 2 (v. Orell. ad h. l.): ergo sibi dabit ipse rudem, Juv. 7, 171; Mart. 3, 36, 10.
primum et ~e aurum solet esse purissimum
lamina quedam ~is auri fuit
chaos, vocaverunt ylen, molem sc. indigestam, ~emque materiam
cum ~em materiam historie aut argumenti ‥ suscepissent
sunt ‥ quedam terrarum vene, in quibus aurum mox in ipsa superficie etiam ~i ad querendum continuo et absque ulla difficultate quasi se offerat
sic inmensum illud simulacrum in antiquum chaos et ~em materiam redegit
nam quatuor elementa, viz. terra, aqua, aer, et ignis, in hoc statu miserie corpus humanum componencia, reddunt ipsum corpus obscurum, passibile, tardum, et ~e
cui vestis textura rudis, cui non fuit umquam / ante sitim potus nec cibus ante famem(
cathenarum ~ium et rudentum forcium conjugantur federe
ea quae Moyses ~i populo carnaliter observanda praecepit
in ~em officiorum immutatorem cervicositas magnatorum damnabiliter elata est
gens enim ~is et indomita, bestiali more vivens
ipse vero populum videns ~um et indoctum ipsos instruxit domos edificare
e manibus Rob. Redman, sed verius Rudeman, quia inter mille homines ~iorem haud facile invenies
doctrina ‥ qua ~es credentium animos necesse est confirmari
silvestres animos et ~em hebetudinem
et nunc mente rudi penetrabo palatia celi?
quod sensus ~is fallitur nec firmum potest offerre judicium
~i ‥ et agresti stilo ‥ congesta
amor ‥ ~em linguam meam movet
sic quod nullus eorundem ‥ decetero inparcabit ‥ aliquas bestias ‥ intrantes in separales terras ‥ nisi solummodo fuerit nimis ~is et incastigabilis bestia que fregerit dictam clausuram(
recenti ~oque adhuc populo Dei
taliter se agere studeant quatenus ‥ hi qui ~es sunt adhuc in Christo proficere valeant
Lanfrancus, qui erat adhuc ~is Anglus, quesivit ‥ qui esset ordo sedendi in concilio antiquo more statutus
preficiebatur hiis aliquis doctus et ministerii eorum peritus qui, dum ~es essent anni et tractabiles animis, teneram eorum etatem informaret
~is, novus vel noviter instructus
quam [sc. traditionem ] quia ~ibus arduam novi, huic tractatui minus idoneam judicavi
quidam vero volentes ~is panni assumentum veteri inmittere vestimento, et pejorem facere scissuram [cf. ], Matth. ix 16 Marc. ii 21
spreta ~is ac Veteris Instrumenti inextricabili norma
et radio ~is Testamenti coruscante Redemptor noster caelesti claviculario ‥ respondit
nam Rudis et Priscae Legis patefecit abyssum
Rudis et Veteris Legis patefecit abyssum
quod ab ipso tenerrimae ~isque infantiae nutritore ceteris ruminandum et ructandum gratuita praecurrente gratia accepisse meruerunt
sed quid mirum, jam ~i [gl.: i. nova ] coruscante gratia, postquam virgo virginem sancto puerperio peperit
propter confusionem multiplicis idolatriae in cujus medio sancta ecclesia jam ~is et perparva fulgebat
vestrae ‥ notum est prudentiae quia numquam tanta benignitatis opus est exhibitione, quanta in nova et ~i de reprobis ad probos mores conversione
Herbertus gubernaculum ~is abbatie usurpavit
incumbensque rudi, gemmis quae fulsit et auro, / accessit qua membra jacent vexata miselli
hinc rude protensa videas expendere pensa
➳ ni comp. ni superl.
➳ abl. rude ; qqf. rudi, cf. Macr. Sat. 4, 5.
- 1. roerspaan; ➤ haec rude misceto;
- 2. bot houten (oefen)zwaard, dat de gladiatoren bij hun ontslag als eerbewijs gegeven werd;
- 3. (metaf.) ontslag; ➤ rudem accipere; donatus iam rude al uitgediend.
- 1. ruw, onbewerkt [signum; lana nog niet gekaard; vestis, textum grof; capilli ongekamd; terra nog niet bewerkt];
- 2. (metaf.) ruw, niet verfijnd, ongeschoold, onbeschaafd [vox; lingua; ingenium; saeculum; discipulus]; ➤ in militari homine lingua ~ onbehouwen;
- 3. onervaren, onkundig, nog niet vertrouwd [miles; filia; anni; animi; (in, met: gen.; abl.; in m. abl.; ad) rerum omnium; bonarum artium; dicendi; in communi vita; in re publica; in iure civili; in disserendo; in re navali; in amore; arte; ad pedestria bella];
- 4. (poët.) jong [agna; uva onrijp].
愚蠢。蒙。無識者。— ad bellum vel — rei militaris 不識戰謀。Ad mala rudis 未經遇災難。Lanae rudes 未修之羊毛。Ingenium rude 性怵。
Suggest a Translation
See an image
Tanta religio in eo excreverat, ut Rudis Martinus diceretur a suis concivibus, propter sanctitatem suam.Ibid. pag. 87. col. 1 :
Rudis Samuel,eodem sensu, nuncupatur. Quam interpretationem firmant hoc S. Aldhel. versiculo lib. de Laude Virg. :
Ubi, inquiunt,Cum Rudis antiquam præcellat gratia Legem.
Rudis gratiasumitur pro Lege nova seu Evangelica, ac veteri opponitur.
- 1 RAD-, unwrought, untilled, unformed, unused, rough, raw, wild: campus, V.: humus, O.: signa, O.: hasta, V.: textum, coarse, O.: Illa rudem cursu prima imbuit Amphitriten, inexperienced, Ct.—Fig., rude, unpolished, uncultivated, unskilled, awkward, clumsy, ignorant: forma ingeni: modus (tibicinis), O.: carmen, H.: discipulus: nescit equo rudis Haerere puer, H.: con iunx, Quae tantum lunas non sinit esse rudīs, O.: in disserendo: in re p. navali, L.: sermo nullā in re: Ennius ingenio maximus, arte rudis, O.: homines rerum omnium rudes ignarique: Graecarum litterarum: artium, L.: somni, i. e. sleepless, O.: gens ad oppugnandarum urbium artīs, L.: ad partūs, O.: natio ad voluptates, Cu.
- a slender stick, staff for exercise in fighting, quarter-staff, foil: (milites) rudibus inter se concurrerunt, L.: rudibus relictis Spicula promit, O.: rudem tam cito (accepisti)? (the gladiator received the rudis when discharged from service): acceptā rude, Iu.—As a symbol of honorable discharge: Me quoque donari iam rude tempus erat, i. e. to be dismissed, O.: donatus iam rude, H.: sibi dabit ipse rudem, Iu.
-
…os homini sublime dedit, caelumque videre iussit et erectos ad sidera tollere vultus. Sic, modo quae fuerat rudis et sine imagine, tellus induit ignotas hominum conversa figuras. Aurea prima sata est aetas, quae vindice nullo…
Ovid, Metamorphoses
-
…Ante mare et terras et quod tegit omnia caelum unus erat toto naturae vultus in orbe, quem dixere chaos rudis indigestaque moles nec quicquam nisi pondus iners congestaque eodem non bene iunctarum discordia semina rerum. nullus adhuc mundo praebebat…
Ovid, Metamorphoses
-
…ipsum nascendi spatium, quaedam inperfecta suisque trunca vident numeris ; et eodem in corpore saepe altera pars vivit, rudis est pars altera tellus. Quippe ubi temperiem sumpsere umorque calorque, concipiunt, et ab his oriuntur cuncta duobus…
Ovid, Metamorphoses
-
…dicere, quos iuvenes quaeque puella domet. me dolor et lacrimae merito fecere peritum atque utinam posito dicar amore rudis quid tibi nunc misero prodest grave dicere carmen aut Amphioniae moenia flere lyrae plus in amore valet Mimnermi versus Homero…
Propertius, Elegies
-
…, sic non manifesta, videri forma potest hominis, sed, uti de marmore coepta, non exacta satis rudibusque simillima signis. Quae tamen ex illis aliquo pars umida suco et terrena fuit, versa est in corporis usum…
Ovid, Metamorphoses
-
…certe sustulissem ut aliquando subtilitatem veteris urbanitatis et humanissimi sermonis attingerem ; sed hominem infirmum in villam apertam ac ne rudem quidem etiam nunc invitare nolui. hoc vero mihi peculiare fuerit, hic etiam isto frui. nam illorum praediorum…
Cicero, Epistulae ad Quintum fratrem
-
…probanda est, in qua ex rebus non dubiis id quod dubitatur efficitur. Videsne Epicurum, quem hebetem et rudem dicere solent Stoici, quem ad modum, quod in natura rerum omne esse dicimus, id infinitum esse concluserit…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…; orationes autem eius ut illis temporibus valde laudo significant enim formam quandam ingeni, sed admodum impolitam et plane rudem, Origines vero cum omnibus oratoris laudibus refertas diceres et Catonem cum Philisto et Thucydide comparares, Brutone te id…
M. Tullius Cicero, Brutus
-
…non existimet quem qui armis persequantur conservatores rei publicae iudicentur at quam contumeliosus in edictis, quam barbarus, quam rudis primum in Caesarem ut maledicta congessit deprompta ex recordatione impudicitiae et stuprorum suorum quis enim hoc adulescente castior, quis…
Cicero, Philippicae
RUDIS[GLADIATORES]
The wooden foil of the gladiators. On the discharge of a gladiator from further service, he was presented with a rudis marked with the letters SP (i. e. spectatus). Cf. Hor. Epist. i. 1, 2, with the commentators. See gladiatores.