tabes
tabes, a wasting, melting away, dwindling, gradual decline, decay
- a wasting away, melting, dwindling, consumption, corruption, putrefaction; a wasting disease, consumption, decline; plague, pestilence.
- I Lit. (class.; syn. lues): aegritudo (habet) tabem, cruciatum, afflictationem, foeditatem, Cic. Tusc. 3, 13, 27: fames lenta nos consumit tabe, Plin. 2, 63, 63, § 156: atrox hiems seu parum provisi commeatus et orta ex utroque tabes, Tac. A. 12, 50: orta per Aegyptum, id. H. 5, 3: per tabem tot annorum omnibus consumptis, Liv. 40, 29, 5: cadaveris, Suet. Vit. 10; Luc. 2, 166; 7, 809: corpora ... seu tabe vetustas Abstulerit, Ov. M. 15, 156: multorum tabe mensum mortuum, Liv. 3, 24, 4: arborum, Plin. 17, 24, 37, § 225: soli, barrenness, id. 8, 21, 33, § 79: tanta vis morbi, uti tabes, plerosque civium animos invaserat, like a consuming fever, Sall. C. 36, 5; cf.: tanta vis avaritiae, velut tabes, invaserat, etc., id. J. 32, 4; id. Fragm. ap. Fest. p. 359; Liv. 2, 23, 6; cf. id. 7, 22, 5.—Trop.: tabes crescentis fenoris, Liv. 7, 38, 7: infecit ea tabes legionum quoque motas jam mentes, Tac. H. 1, 26; 5, 3: oculorum, id. ib. 4, 81; Ov. M. 2, 807: quos durus amor crudeli tabe peredit, Verg. A. 6, 442; Cels. 3, 22. —
- II Transf., concr., the moisture of a melting or decaying substance, corruption (rare, and perh. not ante-Aug.): tabes liquentis nivis, Liv. 21, 36, 6; cf. Sen. Q. N. 4, 2; so, sanguinis, Liv. 30, 34, 10: funesta veneni, Ov. M. 3, 49: tinctaque mortiferā tabe sagitta madet, poison, id. P. 3, 1, 26: pituitae, Plin. 7, 16, 15, § 70: putri arboris, id. 15, 19, 21, § 80: cujus aceti asperitas visque in tabem margaritas resolvit, id. 9, 35, 58, § 120.
a diutina spiritalis inediae sumus ~e salvati
sensim languoris tabe peresa / pontificis summi plectuntur membra dolore
et sensu demptos et morbi tabe peresos
longe paralisis ~e admonitus
~es ex putrescentibus carnibus nascitur(
cum ‥ ~e moriencium pestilencia cotidie sumeret incrementum
ea que nascuntur de corrupcionibus et purgamentis vel exalacionibus aut cadaverum ~e
stabes, A.a spotte
- 1. het smelten, verrotting, bederf, ontbinding [nivis; arboris];
- 2. vocht, etter, dat vrijkomt bij het smelten of ontbinding, modder;
- 3. (metaf.) het verteerd worden, het wegkwijnen; ➤ quos durus amor crudeli tabe peredit (Verg.);
- 4. ziekte; pest, epidemie; ➤ ~ orta per Aegyptum; tanta vis avaritiae in animos eorum, velut ~, invaserat (Sall.);
- 5. moreel verval, verdorvenheid.
- 1 TA-, a wasting, melting away, dwindling, gradual decline, decay: aegritudo habet tabem: cadavera tabes absumebat, L.—Marasmus, consumption, plague, pestilence, wasting fever: tanta vis avaritiae, velut tabes, invaserat, etc., S.: id (aes alienum) postremo velut tabem pervenisse ad corpus, L.; cf. fori, Ta.—The moisture of decay, slime, corruption: liquentis nivis, L.: Tinctaque mortiferā tabe sagitta madet, poison, O.—Fig., consumption, decay, playue: crescentis faenoris, L.: quos durus amor crudeli tabe peredit, V.: lenta, O.
-
…ex tanta multitudine neque praemio inductus coniurationem patefecerat neque ex castris Catilinae quisquam omnium discesserat tanta vis morbi ac veluti tabes plerosque civium animos invaserat. Neque solum illis aliena mens erat, qui conscii coniurationis fuerant, sed omnino cuncta…
Sallust, Catilina
-
…carnificina est aegritudo. habet ardorem libido, levitatem laetitia gestiens, humilitatem metus, sed aegritudo maiora quaedam, tabem cruciatum adflictationem foeditatem, lacerat exest animum planeque conficit. hanc nisi exuimus sic ut abiciamus, miseria carere non…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…uero pessimumque stomachi uitium est resolutio est, cum cibi non tenax est, soletque desinere ali corpus ac sic tabe consumi. Huic generi inutilissimum balineum est lectiones exercitationesque superioris partis necessariae, item unctiones frictionesque ; his perfundi frigida…
Celsus, De Medicina
-
…neque somnus accedit, ploratque is adsidue, metuenda neruorum distentio est. Frequens autem destillatio in corpore tenui longoque tabem timendam esse testatur. Vbi pluribus diebus non descendit aluus, docet aut subitam deiectionem aut febriculam instare. Vbi…
Celsus, De Medicina
-
…procul hinc partem fusi monstrantur in omnem lugentes campi sic illos nomine dicunt. Hic, quos durus amor crudeli tabe peredit, secreti celant calles et myrtea circum silva tegit ; curae non ipsa in morte relinquunt. His Phaedram…
Vergil, Aeneid
-
…contextum et lineamentis exterioribus nitidum, frigoris, aestus, laboris impatiens, ipso rursus situ et otio iturum in tabem, alimenta metuens sua, quorum modo inopia deficit, modo copia rumpitur ; anxiae sol licitaeque tutelae, precarii…
Seneca, De Consolatione ad Marciam
-
…quadriduoue uinum bibit, uno aut etiam altero die interponere aquam. Per haec enim fiet, ne in uitia tabem inferentia incidat et ut mature uires suas recipiat. Cum ex toto uero conualuerit, periculose uitae genus subito mutabit…
Celsus, De Medicina
-
…. erant quos memoria Neronis ac desiderium prioris licentiae accenderet in commune omnes metu mutandae militiae terrebantur. Infecit ea tabes legionum quoque et auxiliorum motas iam mentis, postquam vulgatum erat labare Germanici exercitus fidem. adeoque parata apud malos…
Tacitus, Historiae
-
…spumidum inimico igni conliquescit et spiritu indidem parto ex candore compressi aeris albida et tumida tabes fluit. ea namque tabes si foras corporis prospirauit, maiore dedecore quam noxa diffunditur ; pectoris enim primorem cutim uitiligine insignit et omnimodis maculationibus…
Apuleius, Apologia
-
…Atque ex is quidem suppurationibus, quas pulmonum morbi concitarunt, fere senes moriuntur ex ceteris iuniores. At in tabe sputum mixtum, purulentum, febris adsidua, quae et cibi tempora eripit et siti adfligit, in corpore tenui…
Celsus, De Medicina